Iqtisodiyot
AQSh iqtisodiyoti 4,3 foizga o‘sib, prognozlardan oshdi
AQSh YaIM 2025 yil iyul–sentabr oylarida yillik hisobda 4,3 foizga o‘sdi. Iqtisodchilar 3,2 foizlik o‘sishni kutgan edi. Donald Tramp “men va ‘boshqa daholar’ to‘g‘ri chiqqan” deya bayonot berdi hamda bozorlarning sust reaksiyasi uchun FZTni aybladi.
Foto: Liu Jie/Xinhua/IMAGO
Inflatsiya hisobga olingan real YaIM (ya’ni inflatsiyaga moslashtirilgan) 2025 yilning uchinchi choragida yillik hisobda 4,3 foizga o‘sdi. Bu so‘nggi ikki yildagi eng yuqori o‘sish sur’ati. Bunday ma’lumotni AQSh Savdo vazirligi huzuridagi Iqtisodiy tahlil byurosi (BEA) 23 dekabr, seshanba kuni e’lon qildi.
AQSh hukumati iqtisodchilari YaIMning bu qadar sezilarli o‘sishini iste’molchilar xarajatlarining ko‘payishi, eksport va davlat xarajatlari oshishi, shuningdek importning qisqarishi bilan izohladi. Dow Jones agentligi so‘rov o‘tkazgan ekspertlar 3,2 foizlik o‘sishni kutgan edi.
2025 yilning birinchi choragida AQSh YaIM so‘nggi uch yil ichida ilk bor pasaygan. Shundan keyin o‘sishga o‘tgan bo‘lib, ikkinchi chorakning o‘zidayoq sezilarli — 3,8 foizga o‘sgan.
“3-chorakda YaIM 4,3 foizga o‘sdi — bu 3,2 foizlik kutilmalardan ancha yuqori. Bloomberg’ning 61 iqtisodchisidan 60 tasi xato qildi, ‘TRAMP’ va ayrim boshqa daholar esa haq bo‘lib chiqdi”, — deb izoh berdi AQSh prezidenti Donald Tramp TruthSocial ijtimoiy tarmog‘ida.
“Muvaffaqiyat yaxshi boshqaruv va bojlar bilan izohlanadi. Iste’molchilar xarajatlari kuchli, sof eksport sezilarli o‘sdi, import va savdo taqchilligi keskin kamaydi, inflatsiya esa yo‘q”, — deya davom etdi Tramp. Uning so‘zlariga ko‘ra, “Tramp iqtisodiyotining oltin davri to‘liq sur’at bilan boshlanmoqda”.
AQSh fond bozorlari xabarga faqat ozgina o‘sish bilan javob qaytardi: S&P 500 indeksi 0,3 foiz, Dow Jones — 0,2 foiz, Nasdaq — 0,3 foizga ko‘tarildi. CNBC telekanali buni hisobot o‘tgan, allaqachon yakunlangan davrga taalluqli ekani bilan tushuntirdi.
Bozorlarda sezilarli o‘sish bo‘lmagani Trampning keskin reaksiyasiga sabab bo‘ldi. U aybni Federal zaxira tizimi (FZT, markaziy bankka o‘xshash tuzilma) rahbari Jyerom Pauell zimmasiga yukladi. Respublikachining u bilan anchadan beri davom etayotgan ziddiyati bor. Pauell vakolati 2026 yil may oyida tugaydi.
“Hozirgi bozorda yaxshi xabarlar kelganda ham bozor joyida turib qoladi yoki tushadi, chunki Uoll-stritdagi ‘boshlar’ endi oldingiday ishlamay qolgan. Ilgari yaxshi xabar kelsa, bozor o‘sardi. Hozir esa yaxshi xabar kelsa, bozor tushadi, chunki hamma darhol foiz stavkalarini oshiradi, ‘potensial’ inflatsiyani jilovlash uchun, deb o‘ylaydi”, — deb yozdi Tramp TruthSocial’da.
“Bu, aslida, mamlakatimiz rivojlanib, buyuk bo‘lib borayotgan davrlardagidek ajoyib bozorni endi hech qachon ko‘rmaymiz, degani”, — deya davom etdi prezident. — “Yangi FZT raisi bozor o‘sganda stavkalarni pasaytirsin, uni hech qanday sababsiz vayron qilmasin”.
O‘zbekistonda kriptoiqtisodiyotni rivojlantirishga qaratilgan yangi tashabbus amalga oshirilmoqda. PQ–143-sonli Prezident qaroriga muvofiq, Qoraqalpog‘iston Respublikasida «Besqala Mining Valley» maxsus mayning zonasi tashkil etiladi.
Qarorga ko‘ra, mazkur maxsus zona hududi sifatida Qoraqalpog‘iston Respublikasining butun hududi belgilangan. Ushbu zona doirasida mayning uchun yagona elektr energetika tizimi, qayta tiklanuvchi energiya manbalari hamda vodorod elektr stansiyalarida ishlab chiqarilgan elektr energiyasidan foydalanishga ruxsat beriladi.
Maxsus zona ishtirokchilariga kripto-aktivlar bilan operatsiyalar amalga oshirish bo‘yicha keng huquqlar berilgan. Jumladan, mayning natijasida olingan kripto-aktivlar milliy kripto-birjalar yoki xorijiy platformalar orqali sotilishi mumkin. Shuningdek, ularni boshqa likvidli kripto-aktivlarga ayirboshlash yoki to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar asosida realizatsiya qilishga ruxsat etiladi.
Mazkur jarayonlarni muvofiqlashtirish maqsadida «Besqala Mining Valley» maxsus mayning zonasi direksiyasi tashkil etiladi. Mayning faoliyatini tartibga solishda Istiqbolli loyihalar milliy agentligi ishchi organ sifatida belgilandi.
Talabgor yuridik shaxslar maxsus zona rezidentligi va faoliyat yuritish uchun ruxsatnoma olish maqsadida direksiyaga murojaat qiladi.
Qarorga muvofiq, 2035-yil 1-yanvarga qadar zona rezidentlarining mayning faoliyatidan olingan daromadlari soliqlar va yig‘imlardan ozod qilinadi.
Dollar kursining pasayishi davom etadi
Source link
Iqtisodiyot
O‘zbekistonliklarga martda go‘sht va sut hamda energetika mahsulotlari qimmatlashgani eng ko‘p sezildi
Markaziy bank o‘tkazgan so‘rovlarda Toshkent shahrida yashovchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 13,3 foizga oshganini aytgan bo‘lsa, qashqadaryoliklar 11,6 foizlik inflatsiyani sezganliklarini bildirgan. Namanganda sezilgan inflatsiya ko‘rsatkichi esa eng past – 10 foiz. Daromadlari 2 mlndan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 9,9 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar narx-navo 16,4 foizdan ko‘proqqa oshdi deb hisoblayapti.
2026 yil mart oyida O‘zbekiston aholisi sezgan yillik inflatsiya darajasi fevral oyiga nisbatan 0,5 foiz bandga pasayib, 11,1 foizni tashkil etdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
So‘rovnomada 3239 nafar respondent ishtirok etgan. Ular bergan javoblarga qaraganda, sezilgan inflatsiya Toshkent shahrida eng yuqori – 13,3 foizni, Qashqadaryo viloyatida 11,6 foizni, Sirdaryo viloyatida 11,5 foizni tashkil etgan.
Namanganliklar esa narx-navo oshishini hammadan ham kamroq sezgan – 10 foiz. Xorazm viloyatida yashovchilar 10,5 foiz, Qoraqalpog‘iston Respublikasi aholisi 10,6 foizlik inflatsiyani his etgan.
Mart oyida aholi tomonidan narxlarida yuqori o‘sish kuzatilgan asosiy tovar va xizmatlar quyidagilar: go‘sht va sut, benzin va yoqilg‘i, elektr va tabiiy gaz, meva va sabzavotlar,dorilar, shuningdek, yo‘lkira va tashish xizmatlari.
Daromadlari 2 mlndan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 9,9 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 16,4 foizdan ko‘proqqa oshdi deb hisoblayapti.
Yangi qonunga ko‘ra, nogironligi bo‘lgan bolalar uchun kunduzgi parvarish xizmatini ko‘rsatuvchi tadbirkorlar 2030 yil 1 yanvarga qadar barcha turdagi soliqlardan (ijtimoiy soliqdan tashqari) ozod qilinadi.
O‘RQ–1129-sonli qonun bilan Soliq kodeksi va boshqa qonun hujjatlariga tegishli o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritildi.
Unga muvofiq, 3 yoshdan 18 yoshgacha nogironligi bo‘lgan bolalar uchun davlat-xususiy sheriklik asosida kunduzgi parvarish xizmatini ko‘rsatuvchi tadbirkorlar belgilangan muddatgacha soliq imtiyozlariga ega bo‘ladi.
Shuningdek, farzandlari xususiy maktab yoki bog‘chaga boradigan nogironligi bo‘lgan bolalar uchun kunduzgi parvarish xizmatidan foydalangan ota-onalar tomonidan har bir bola uchun oyiga 3 mln so‘mgacha bo‘lgan to‘lovlar jismoniy shaxslar daromad solig‘idan ozod qilinishi belgilandi.
Bundan tashqari, “Aholi bandligi to‘g‘risida”gi qonunga kiritilgan qo‘shimchalarga ko‘ra, tazyiq va zo‘ravonlikdan jabrlangan xotin-qizlar tegishli tartibda ish qidirayotgan shaxs sifatida ro‘yxatga olinishi mumkin.
Mazkur qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran kuchga kiradi.
2026-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonda ta’lim xizmatlari hajmi 6,8 trln so‘mni tashkil etdi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 24,8 foizga oshgan.
Qayd etilishicha, ta’lim xizmatlari hajmida hududlar bo‘yicha eng yuqori ko‘rsatkich Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelib, 3,6 trln so‘mni tashkil etgan.
Keyingi o‘rinlarda Samarqand (445,7 mlrd so‘m) va Farg‘ona viloyati (413 mlrd so‘m) qayd etilgan. Andijon viloyati, Namangan viloyati ham yuqori ko‘rsatkichlar qatorida.
Eng past ko‘rsatkich Sirdaryo viloyati hissasiga to‘g‘ri kelib, 67,8 mlrd so‘mni tashkil etgan.
O‘zbekiston birinchi marta BMTning jinoyatchilikning oldini olish qo‘mitasiga saylandi
Telefon raqamni boshqa shaxsning nomiga o‘tkazish – endi onlayn shaklda mumkin
Qoraqalpog‘istonda yirik maxsus mayning zonasi tashkil etiladi
-
Siyosat3 days ago
«Muruvvat» internat uylari «G‘amxo‘rlik» markazlariga aylantiriladi
-
Iqtisodiyot5 days ago21 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlarida qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan3 days ago
Eron nega Hurmuzni yana qamal qildi?
-
Jamiyat5 days ago
Reklama qonunchiligini buzgan qurilish kompaniyalari jarimaga tortildi
-
Dunyodan2 days ago
Ukraina Turkiyaga Zelenskiy-Putin uchrashuvi boʻyicha soʻrov yubordi
-
Jamiyat3 days ago16:13 “Qo‘rquv bo‘lishi tabiiy, ammo bu sizni to‘xtatmasin”, – 17 yoshida NASA va SpaceX bilan kosmik loyihani amalga oshirgan Akbar hikoyasi
-
Siyosat3 days agoTurk kompaniyalari Farg‘ona xalqaro aeroportini modernizatsiya qilish bo‘yicha hamkorlik qilmoqda
-
Siyosat3 days agoO‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi