Dunyodan
Yevropa Ittifoqi yetakchilari Rossiyaning muzlatilgan naqd pullarini Ukrainaga berish-bermaslik to‘g‘risida qaror qabul qilishmoqda
Pol Kirby Yevropa raqamli muharriri
Ukrinform/NurPhoto
Belgiya Bosh vaziri Bart de Veber Belgiyadagi mablag’larni Ukrainaga qarzga berish kerakligiga hali ham ishonchi komil emas (fotosurat fayli)
Yevropa Ittifoqi yetakchilari Bryusseldagi sammit uchun yig‘ilishmoqda, unda harbiy va iqtisodiy ehtiyojlarni moliyalashtirish uchun Ukrainaga muzlatilgan Rossiya aktivlarining o‘nlab milliard yevrolarini qarz berish yoki bermaslik borasida muhim qaror qabul qilinadi.
Rossiyaning 210 milliard yevro (185 milliard funt sterling, 245 milliard dollar) qiymatidagi Yevropa Ittifoqi aktivlarining katta qismi Belgiyada joylashgan Euroclear tashkilotiga tegishli bo‘lib, u va boshqa Yevropa Ittifoqiga a’zo davlatlar hozirgacha naqd puldan foydalanishga qarshi ekanliklarini bildirishgan.
Ko‘proq mablag‘ ajratilmasa, Ukraina moliyasi bir necha oy ichida qurib ketishi kutilmoqda.
Yevropa hukumati amaldorlaridan biri kelishuvga erishilishiga “haddan tashqari optimistik emas, balki ehtiyotkorlik bilan optimistik” ekanini aytdi. Rossiya Yevropa Ittifoqini mablag‘lardan foydalanmaslik haqida ogohlantirdi.
Kompaniya o‘z mablag‘larini undirish uchun Euroclearga qarshi Moskva sudiga da’vo arizasi bilan murojaat qildi.
Bryussel sammiti urushning hal qiluvchi pallasiga to’g’ri keladi va barchaning e’tibori Belgiya Bosh vaziri Bart de Weberga qaratiladi, u payshanba kuni Belgiya parlamentida shunday dedi: “Men Belgiyani o’z pozitsiyasini o’zgartirishga ko’ndiradigan hujjatni hali ko’rmadim”.
AQSh prezidenti Donald Tramp Rossiyaning 2022-yil fevralida Ukrainaga keng ko‘lamli bostirib kirishi bilan boshlangan urushni tugatish bo‘yicha kelishuvga har qachongidan ham yaqinroq ekanini aytdi.
AQSh va Rossiya rasmiylari tinchlik rejasi bo’yicha keyingi muzokaralar uchun shu hafta oxirida Mayamida uchrashishni rejalashtirmoqda, dedi Oq uy rasmiysi AFPga. Kreml elchisi Kirill Dmitriev Trampning elchilari Stiv Vitkoff va Jared Kushner bilan uchrashishi kutilmoqda. Ukraina rasmiylari ham AQShga ketmoqda.
Rossiya soʻnggi tinchlik taklifiga hozircha javob bermadi, biroq Kreml AQSh koʻmagida Ukrainada Yevropa boshchiligidagi koʻp millatli kuchlar tuzish rejalari qabul qilib boʻlmasligini taʼkidladi.
Prezident Vladimir Putin chorshanba kuni Yevropaga nisbatan his-tuyg‘ularini aniq aytib, qit’a “butunlay tanazzulga yuz tutgan” holatda ekanligini va “Yevropalik cho‘chqa bolalari” (Ukrainaning Yevropa ittifoqchilari uchun haqoratomuz atama) Rossiyaning qulashidan foyda olishga urinayotganini aytdi.
Aleksandr Kazakov/Hovuz/AFP
Ukrainaga kredit berish tarafdorlari bu Putinni urushni davom ettirishdan qaytarishga yordam beradi, deb hisoblaydi.
Yevropa Ittifoqining ijroiya organi bo‘lmish Yevropa komissiyasi Rossiyaning Yevropadagi 210 milliard yevro aktividan Kiyevga yaqin ikki yil ichida 90 milliard yevro (79 milliard funt sterling) kredit berishni taklif qildi.
Bu 2026-2027 yillarda Kiyevga kerak bo‘lgan 137 milliard yevroning uchdan ikki qismini tashkil qiladi.
Shu paytgacha Yevropa Ittifoqi Ukrainaga naqd puldan olingan foizlarni berib kelgan, ammo naqd pulning o‘zi emas.
Finlyandiya hukumati rasmiysi BBCga: “Bu Ukraina uchun kelasi yil urushni davom ettirishi uchun juda muhim lahzadir” dedi. “Albatta, tinchlik muzokaralari davom etmoqda, ammo bu Ukrainaga “Biz umidsiz emasmiz va jangni davom ettirish uchun resurslarimiz bor” deyish uchun vosita beradi.”
Komissar Ursula fon der Leyenning aytishicha, Rossiyaning urush xarajatlari ham ortadi.
Rossiyadagi muzlatilgan aktivlar Yevropa Ittifoqi yetakchilari uchun yagona imkoniyat emas. Belgiya tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan yana bir g’oya – Yevropa Ittifoqining xalqaro bozorlarda pul qarz olishi, bunda Yevropa Ittifoqi byudjetidan kafolat sifatida foydalanish.
Ammo buning uchun bir ovozdan ovoz berish kerak bo’ladi va vengriyalik Viktor Orban Ukrainani qo’llab-quvvatlash uchun boshqa YeI mablag’larini ma’qullamasligini ochiq aytdi.
Keyingi bir necha soat Ukraina uchun juda muhim, prezident Vladimir Zelenskiy Bryusselda Yevropa Ittifoqi sammiti uchun.
Yevropa Ittifoqi yetakchilari kredit berish qarorlari muhimligini ta’kidlamoqchi.
“Biz shoshilinchlikni bilamiz. Bu jiddiy. Buni hamma his qilmoqda. Hamma buni ko’rib turibdi”, dedi fon der Leyen Yevropa parlamentiga.
EPA
Ursula fon der Leyen Yevroparlamentga Yevropa Ittifoqi yetakchilarida ikkita variant borligini aytdi.
Rossiya aktivlaridan foydalanishni rag‘batlantirishda yetakchi rol o‘ynagan Germaniya kansleri Fridrix Merts sammit arafasida Bundestagga qilgan chiqishida maqsad Moskvaga urushni davom ettirish ma’nosizligi haqida “aniq signal” berish ekanini aytdi.
Yevropa Ittifoqi rasmiylari muzlatilgan Rossiya aktivlaridan foydalanish uchun mustahkam huquqiy asos bor deb hisoblasa-da, Belgiya bosh vaziri hozircha ishonchsizligicha qolmoqda. Mudofaa vaziri Teo Franken muzokaralar oldidan Euroclear’ga naqd pul berish katta xato bo‘lishini ogohlantirdi.
Vengriya bu harakatning eng katta raqibi sifatida ko’rilmoqda va sammit oldidan Bosh vazir Viktor Orban va uning yordamchilari hatto muzlatilgan aktivlar rejasini sammit kun tartibidan olib tashlashni taklif qilishdi. Yevropa Komissiyasi rasmiylari buning o‘rniga sammitda qatnashadigan 27 a’zo davlatning ishi bo‘lishini ta’kidladi.
Slovakiyalik Robert Fiko ham Rossiya aktivlaridan foydalanishga qarshi, agar bu mablag’lar rekonstruksiya qilishdan ko’ra qurol sotib olishga sarflanishini anglatsa.
Agar juda muhim ovoz berish nihoyat bo’lib o’tishi uchun a’zo davlatlarning uchdan ikki qismining ko’pchilik ovozi talab qilinadi. Nima bo’lishidan qat’iy nazar, Yevropa Kengashi prezidenti Antonio Kosta belgiyaliklarning fikrlarini e’tiborsiz qoldirmaslikka va’da berdi.
“Biz Belgiyaga qarshi ovoz bermoqchi emasmiz”, dedi u Belgiyaning RTBF telekanaliga. “Biz Belgiya hukumati bilan juda jadal ishlashni davom ettiramiz, chunki biz Belgiya uchun maqbul bo’lmagan narsani ma’qullamoqchi emasmiz.”
Belgiya, shuningdek, Fitch reyting agentligi Euroclearni salbiy kuzatuvga qo’yganidan xabardor bo’ladi, chunki qisman Evropa Komissiyasining Rossiya aktivlaridan foydalanish rejalari uning balansi uchun “past” huquqiy xavf tug’diradi. Euroclear bosh direktori ham rejadan ogohlantirdi.
“Albatta, yo’lda ko’plab muammolar va to’siqlar bor. Belgiyaning xavotirlariga javob berish yo’lini topishimiz kerak”, – deya qo’shimcha qildi Finlyandiya rasmiysi. “Biz Belgiya bilan bir tomondamiz. Biz birgalikda barcha xavflar imkon qadar tekshirilishi uchun yechim topamiz”, dedi u.
Ammo Belgiya o’z shubhalarida yolg’iz emas va ko’pchilikka ega emas.
Italiya bosh vaziri Giorgia Meloni italiyalik parlamentariylarga “agar u mustahkam huquqiy asosga ega bo‘lsa” kelishuvni qo‘llab-quvvatlashini aytdi.
“Ushbu tashabbus uchun mustahkam huquqiy asos bo’lmasa, biz Rossiyaga ushbu mojaro boshlanganidan beri birinchi haqiqiy g’alabasini beramiz.”
Malta, Bolgariya va Chexiya ham bahsli taklifga ishonmagani aytiladi.
Agar kelishuv amalga oshsa va Rossiya aktivlari Ukrainaga o’tkazilsa, Belgiya uchun eng yomon stsenariy sud Rossiyadan mablag’larni qaytarishni talab qilishi mumkin.
Ba’zi davlatlar milliardlab evro moliyaviy kafolatlar berishga tayyorligini aytishdi, ammo Belgiya bu raqamlar qo’shilishidan umid qiladi.
Har holda, Yevrokomissiya rasmiylari Rossiya uchun tovon pullarini undirishning yagona yo‘li Ukrainaga tovon puli to‘lash, deb hisoblaydi, shundan so‘ng Ukraina YeIga “tovon puli”ni qaytaradi.
Qo’shma Shtatlar Eronga qarshi harbiy amaliyotlar uchun 55 kun ichida 61 milliard dollardan ortiq mablag’ sarfladi. Bu haqda real vaqt rejimida ma’lumotlarni kuzatib boruvchi Eron urush xarajatlarini kuzatish portali xabar berdi.
Hozirda harbiy amaliyotlarga AQSh g‘aznachiligidan har soniyada o‘rtacha 11500 dollar sarflanmoqda.
Portal real vaqt rejimida ma’lumotlarni yangilaydi va mintaqaga yuborilgan xodimlar va harbiy kemalar ta’minoti, shuningdek, boshqa qo’shimcha xarajatlar va logistika xarajatlarini hisoblab chiqadi.
Hisoblash usuli Mudofaa vazirligining Kongressga taqdim etgan hisobotiga asoslanadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, urushning dastlabki olti kunida 11,3 milliard dollar sarflangan bo‘lsa, keyingi davrdagi xarajatlar kuniga o‘rtacha 1 milliard dollar bo‘lishi kutilgan edi.
So‘nggi ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy so‘rovlarga ko‘ra, Rossiya prezidenti Vladimir Putinning mamlakatdagi obro‘si muttasil pasayib bormoqda.
Uzoq va barqaror obro‘ga ega bo‘lgan rahbarning obro‘siga nima putur yetkazishi mumkin? Bu masala nafaqat siyosatshunoslarni, balki keng jamoatchilikni ham qiziqtirmoqda.
Kuzatuvchilar va tahlilchilar bu holatning bir qancha asosiy sabablarini tilga oldilar.
Iqtisodiy muammolar va narxlarning oshishi, shu jumladan:
Rossiyaga qarshi xalqaro sanksiyalar va urush xarajatlari mamlakat iqtisodiyotiga jiddiy ta’sir ko‘rsatmoqda. Inflyatsiyaning yuqori darajasi, oziq-ovqat va kundalik ehtiyojlar narxining keskin oshishi, ish haqining real qiymatining pasayishi tufayli mamlakatning turmush darajasi yomonlashdi. Oddiy odamlarning hayoti iqtisodiy jihatdan qiyinlashmoqda va hokimiyatga ishonch tabiiy ravishda pasayib bormoqda.
Davom etayotgan urush:
Ukrainadagi “maxsus harbiy amaliyotlar”ning cho‘zilib ketgani, insoniy va iqtisodiy resurslarning tugashi jamiyatda charchoq hissini uyg‘otmoqda. Vatanparvarlikning birinchi to‘lqini pasaygach, odamlar urushning haqiqiy bahosi va uning kelajagi haqida o‘ylay boshladilar. Ko‘plab oilalarning yaqinlarini yo‘qotishi, safarbarlik tahdidi, urushning kundalik hayotga salbiy ta’siri norozilik kayfiyatini yanada kuchaytirdi.
Ichki siyosiy qarshilik va cheklovlar:
Mamlakatda so‘z erkinligi va siyosiy faoliyatning cheklanishi, muxolifatga bosim o‘tkazilayotgani, internet, ayniqsa, ijtimoiy tarmoqlar va VPN xizmatlarining bloklanishi aholi, ayniqsa, yoshlarning noroziligiga sabab bo‘lmoqda. Davlat ommaviy axborot vositalarining biryoqlama targ‘ibotiga bo‘lgan ishonch pasayib, odamlarni muqobil axborot manbalarini izlashga majbur qilmoqda.
Mahalliy favqulodda vaziyatlar va ijtimoiy muammolar:
So‘nggi paytlarda Rossiyaning turli hududlarida ro‘y bergan tabiiy ofatlar (suv toshqini, yong‘inlar) va ijtimoiy muammolar (sog‘liqni saqlash tizimidagi kamchiliklar, infratuzilmaning eskirishi) hukumatning favqulodda vaziyatlarda harakat qilish qobiliyatiga shubha uyg‘otdi. Markaziy hukumatning mahalliy masalalarga befarqligi mahalliy aholining noroziligini oshirmoqda.
Mutaxassislarning ta’kidlashicha, Rossiya davlat sotsiologiyasi ko’pincha haqiqiy kayfiyatni to’liq aks ettirmaydi. Shu ma’noda, hatto rasmiy manbalar ham pasayish haqida xabar berishini sezilarli belgi deb hisoblash mumkin.
G‘arb tahlil markazlari, jumladan, Levada markazi so‘nggi oylarda aholi o‘rtasida “urush charchoqlari”, iqtisodiy bosim va kelajak tashvishi kuchayganini aytishgan.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy Ozarbayjonga tashrif buyurdi.
Prezident Ilhom Aliyev bilan uchrashuvda prezident Zelenskiy Ozarbayjonda uch tomonlama muzokaralar o‘tkazishga tayyorligini bildirdi.
Ukraina prezidenti Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev bilan bergan qo’shma bayonotida: “Biz Turkiyada shunday yig’ilish o’tkazdik va Shveytsariyadagi amerikalik hamkorlarimiz bilan shunday uchrashuv tashkil qildik. Agar Rossiya diplomatiyaga tayyor bo’lsa, Ozarbayjonda bo’lajak muzokaralarga albatta tayyormiz” dedi. (Interfaks Ukrainadan iqtibos)
Zelenskiy Aliyev bilan Ukrainadagi urushni tinch yo‘l bilan hal qilish borasidagi sa’y-harakatlarni muhokama qilganini aytdi.
Bundan tashqari, prezident Zelenskiy Telegram’dagi postida ikki prezident turli sohalarda, jumladan, mudofaa sanoati sohasida hamkorlik bo‘yicha oltita hujjat imzolaganini aytdi.
Bu Zelenskiyning Ozarbayjonga birinchi tashrifi va Aliyev bilan yettinchi uchrashuvi.
Joriy yilning 24 aprel kuni Yaponiya Immigratsiya xizmati agentligi Yaponiyada noqonuniy bo‘lgan ikki nafar O‘zbekiston fuqarosini deportatsiya qildi. Bu haqda Yaponiyaning O‘zbekistondagi elchixonasi ma’lum qildi.
Ma’lum bo‘lishicha, fuqarolardan biri Yaponiyaga “chet elda o‘qish” vizasi bilan kirgan, biroq keyinchalik deportatsiya qilinganiga qaramay, noqonuniy ravishda qolgan va vakolatli organlar tomonidan hibsga olingan.
Ikkinchi fuqaro Yaponiyaga qisqa muddatli viza bilan kirgan va ruxsat etilgan bo‘lish muddati tugagan bo‘lsa ham, mamlakatni tark etmagan.
Xorijdagi elchixonalar ogohlantirganidek, Yaponiyada “sayyohlik”, “qarindoshlar bilan uchrashish” yoki “ish (uchrashuvlar, madaniy almashinuvlar va h.k.)” maqsadlarida qisqa muddatli viza bilan ishlash qat’iyan man etiladi. Yaponiyada o‘qigan, lekin yapon tilini o‘rgana olmagani uchun chiqarib yuborilgan fuqaro O‘zbekistonda kredit olsa ham, uning Yaponiyadagi yashash maqomi bekor qilinadi.
“Yaponiyaga “sayyohlik” yoki “talaba” vizasi yoki “uzoq muddatli qolish” yoki “ish” vizasi bilan kirishingiz mumkinligi haqidagi da’volar mutlaqo yolg’on. Yaponiyaga bunday yolg’on maqsadlarda kirish qabul qilinishi mumkin emas. “O’qish” vizalari ishlash uchun emas, faqat chet elda o’qish uchun beriladi”, – deyiladi elchixona xabarida.
Agar siz Yaponiyada noqonuniy yashayotganingiz aniqlansa, siz politsiya tomonidan hibsga olinadi va immigratsiya muassasasida ushlab turish yoki deportatsiya qilish kabi qat’iy choralar ko’riladi.
“Bundan tashqari, Yaponiya hukumati bunday shaxslar haqida O’zbekiston hukumatiga ma’lumot beradi, shuning uchun ular O’zbekistonga qaytganidan keyin ham tegishli choralar ko’rilishi mumkin. Shuning uchun Yaponiyada ishlash mumkin, degan vositachilarning va’dalariga osonlik bilan ishonmaslikdan ehtiyot bo’ling!” Yaponiyaning Toshkentdagi elchixonasini ogohlantiradi.
Qo’shma Shtatlar Ispaniyaning Eron urushidagi pozitsiyasi tufayli Ispaniyaning NATO a’zoligini vaqtinchalik to’xtatmoqchi.
Maʼlumotlarga koʻra, bu haqda AQSh Mudofaa vazirligi tarqatgan elektron maktubda aytilgan.
Yangilikka munosabat bildirgan NATO vakillari xalqaro tashkilotning taʼsis hujjatlarida biron bir aʼzo davlatning faoliyatini toʻxtatib turish yoki majburan chiqarib yuborish koʻzda tutilmagani, faqat ayrim davlatlar oʻz ixtiyoriga koʻra alyansdan chiqishi mumkinligini aytdi.
Madrid Vashingtonning agressiv siyosatiga ochiqchasiga qarshi. Ma’lumki, joriy yilning 28 fevral kuni AQSh va Isroil Eronga qarshi katta urush boshladi. Ispaniya o’z hududidan Eronga hujum qilish uchun foydalanishga ruxsat bermadi. Bu Ispaniya bilan savdo aloqalarini uzish bilan tahdid qilgan AQSh prezidenti Donald Trampni g’azablantirdi.
Prezident Trampning tahdidlariga qaramay, Ispaniya bosh vaziri Pedro Sanches AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushini qattiq tanqid qildi. Siyosatchi urushni insoniyat uchun falokat deb atadi va AQSh hukumatini 2003-yilda Iroqqa bostirib kirishi kabi o‘tmishdagi xatolarni takrorlamaslikka chaqirdi.
Yaqinda prezidentlar va bosh vazirlar prezident Trampning MAGA siyosatiga qarshi chiqish uchun Ispaniyada yig‘ilishdi. U prezident Trampning nafrat, urush va tartibsizliklarga olib keladigan siyosatini keskin qoraladi.
Prezident Tramp NATOning Eronga qarshi urushga qo‘shilmagani va Ispaniya, Fransiya va Italiya kabi davlatlar havo hududini AQSh harbiy samolyotlari uchun yopib qo‘yganidan qattiq xafa bo‘ldi.
Prezident Trampning NATOdan chiqish tahdidi harbiy alyans tarixidagi eng jiddiy inqiroz sifatida baholanmoqda.
Ma’lumki, amaldagi ma’muriyat NATO ittifoqdoshlarini Eron urushiga munosabatiga ko‘ra “yaxshi” va “yomon” toifalarga ajratuvchi hujjat loyihasini ishlab chiqqan.
AQSh Eronga qarshi urush uchun har soniyada 11,5 ming dollar sarflamoqda
Dam olish kunlari harorat sezilarli ravishda ko‘tariladi
Prezident Putinning reytingi nega bunchalik pasayib ketdi?
-
Siyosat4 days agoSaida Mirziyoyeva xalqaro forumda Prezident murojaatini o‘qib eshittirdi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Siyosat5 days agoHukumat mehnat muhojirlariga til oʻrgatish va malaka olish xarajatlari uchun kompensatsiya toʻlashi kerak
-
Siyosat4 days agoPrezident Shavkat Mirziyoyev JSST bosh direktorini qabul qildi
-
Jamiyat3 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva Samarqandda JSST bosh direktori bilan uchrashdi
-
Iqtisodiyot3 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi