Jamiyat
“Eshak go‘shti qo‘shilmaganmi?” – zaruratga aylanayotgan savol
Odamlar ko‘chadagi biror oshxonada ovqatlansa, oshpaz yoki ofitsiantdan yarim hazil, yarim chin aralash “Eshak go‘shti qo‘shilmaganmi?” deb so‘raydigan bo‘lishdi. Afsuski, bu savol o‘z-o‘zidan paydo bo‘lib qolgani yo‘q. Qashqadaryodan Toshkent shahriga olib kelinayotganda aniqlangan 361 kg eshak go‘shti voqeasi poytaxtga tonnalab iste’molga yaroqsiz go‘sht mahsulotlari kirib kelayotgan bo‘lishi mumkinligini ko‘rsatdi.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Qozondan bir cho‘mich
25 may kuni Sirdaryoda 361 kilogramm eshak go‘shtini olib ketayotgan haydovchi to‘xtatib qolindi. Qarshi—Toshkent yo‘nalishi bo‘ylab harakatlanib kelayotgan Lacetti mashinasi to‘xtatilib, xolislar ishtirokida ko‘zdan kechirilgan. Tekshiruv davomida mashinaning yukxonasidan go‘sht mahsulotlari topilgan.
Suhbat davomida haydovchi ushbu go‘sht mahsulotlari o‘ziga tegishli emasligini, balki uni aytilgan manzilga olib ketayotganini bildirgan.
Sirdaryo viloyati IIB JTSB karantin tadbirlarini ta’minlash guruhi xodimining so‘zlariga ko‘ra, transport vositasida noma’lum hayvonga tegishli 361 kilogramm go‘sht borligi aniqlangan. Ushbu go‘sht mahsulotlari Sirdaryo viloyati Veterinariya va chorvachilikni rivojlantirish boshqarmasi laboratoriyasiga topshirilgan va ular eshak go‘shti ekani tasdiqlangan.
Hozirda holat yuzasidan Sirdaryo tumani IIB tergov bo‘limi tomonidan surishtiruv ishlari olib borilayotgani bildirilgan.
Afsuski, bu holat qozondan bir cho‘mich xolos: Toshkent shahriga tonnalab eshak go‘shti olib kelinayotgan va bularning barchasi ham aniqlanmayotgan bo‘lishi mumkin.
“Kilosini 20 ming so‘mdan sotardim”
Eshak so‘yib sotishni kimlardir biznesga aylantirib olgan. Yaqinda shunday kimsalar jinoiy jazoga tortildi. Ya’ni Toshkent viloyatida eshak so‘yib sotgan va ushbu go‘shtni xarid qilgan yigitlar sud hukmi bilan ozodlikdan mahrum etildi.
Sud hujjatida keltirilishicha, 2025 yil 7 yanvar kuni huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari tomonidan Toshkent viloyatida tezkor o‘rganish o‘tkazilgan. Unda mahalla hududidagi qarovsiz dala shiyponida 23 ta tirik va 15 ta so‘yilgan holdagi eshak topilgan.
2025 yil 9 yanvar kuni Hikmat (materialdagi barcha ismlar o‘zgartirilgan) dala shiyponida eshaklarni so‘yib, go‘shtini iste’mol uchun o‘tkazish maqsadida olib ketayotganda Nurafshon shahri hududida ushlangan. Tadbir davomida u 200 kg eshak go‘shtini Toshkent shahrida yashovchi Asomiddinga kilosini 20 ming so‘mdan sotishga kelishganini aytgan. Hikmat o‘z ixtiyori bilan tezkor tadbirda ishtirok etishini ma’lum qilib, aybiga iqrorlik va pushaymonlik bildirgan.
Hikmatning arizasi asosida tadbir davom ettirilgan: Mirobod tumani hududida o‘tkazilgan tezkor tadbirda Asomiddin Hikmatdan 193 kg eshak go‘shtini 3 mln 860 ming so‘mga sotib olgan vaqtida ushlangan. Shuningdek, tadbir davomida Asomiddinning yashash xonadonidan 60 kg noma’lum hayvon go‘shti topilib, protsessual tartibda rasmiylashtirilib olingan. Asomiddin Tolib bilan birga ushbu go‘shtni Parkent tumani, Guliston mahallasi hududidagi somsaxonada somsa tayyorlash va iste’molchilarga sotish maqsadida ishlatishi aniqlangan. Somsaxonadan 20 kg noma’lum hayvon go‘shti ashyoviy dalil sifatida olib qo‘yilgan.
Tuman Hayvonlar kasalliklari tashxisi va oziq-ovqat mahsulotlari xavfsizligi davlat markazi “salmanellyoz va ichak tayoqchalari ifloslanish darajasi o‘ta yuqori” bo‘lgani tufayli ushbu go‘sht mahsulotlari iste’molga yaroqsizligi haqida xulosa bergan.
Hikmat sudda aybiga to‘liq iqrorlik bildirgan.
“2024 yil dekabr oylarida ishlash maqsadida Toshkent shahriga keldim. Ish qidirib yurgan vaqtimda bir tanishim bilan qo‘ng‘iroqlashib, ish topolmayotganimni aytdim. U menga Asomiddinning telefon raqamini berib, eshak go‘shti sotib olishini, eshak so‘yib unga sotishim mumkinligini ma’lum qildi. Shundan so‘ng Asomiddinga qo‘ng‘iroq qildim. U menga eshak go‘shtining kilosini 20 ming so‘mdan sotib olishini bildirdi.
Toshkent viloyatining Pskent, O‘rta Chirchiq tumanlari hududlarida istiqomat qiluvchi mahalliy aholidan donasini 100-200 ming so‘mdan eshak sotib ola boshladim. So‘ngra ushbu eshaklarni so‘yish uchun joy qidirdim. Shunda Gallaquduq mahallasidagi eski ferma binosini topdim va cho‘pon bilan kelishdim. Unga eshak go‘shtini hayvonot bog‘iga topshirishimni aytib, yolg‘on gapirdim.
Eski fermaga jami 57 ta eshak olib borib qo‘ydim. 2024 yil dekabr oyidan 2025 yil yanvar oyiga qadar eshaklarning 32 tasini ferma hududida o‘zim so‘yib, go‘shtini Asomiddinga sotib keldim”, degan Hikmat o‘z ko‘rsatmasida.
U qilmishidan pushaymonligini, o‘ziga tegishli xulosa chiqarganini aytib, suddan yengillik so‘ragan.
Asomiddin ham sudda aybiga to‘liq iqrorlik bildirgan. U Hikmatga mol go‘shti sotib olishini aytganini, qilmishidan pushaymonligini ma’lum qilgan.
Tolib esa sudda Parkent tumani hududida somsa yopish bilan shug‘ullanishini, somsa uchun go‘shtni o‘zi Qo‘yliq dehqon bozoridan olib kelishini, kuniga 150-200 dona go‘shtli, 40-50 dona kartoshkali somsa yopishini aytgan.
Sud hukmi bilan Hikmat, Asomiddin va Tolib xavfsizlik talablariga javob bermaydigan tovarlarni o‘tkazish maqsadini ko‘zlab ishlab chiqarish, saqlash, tashish yoxud o‘tkazish, ishlar bajarish yoki xizmatlar ko‘rsatish jinoyatni sodir etganlikda aybli deb topilgan. Hikmat va Asomiddinga 2 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilish, Tolibga esa 4 yil ozodlikni cheklash jazosi tayinlangan.
Muammo bor, yechim yo‘q
Kun.uz bir necha yil oldin ham Toshkent shahriga iste’molga yaroqsiz go‘sht mahsulotlari to‘siqsiz kirib kelayotgani haqida surishtiruv e’lon qilgandi.
Eshak go‘shti ortib olgan mashina Qashqadaryodan yo‘lga chiqib, Toshkent shahriga bemalol kirib kela olayotgan ekan, bu masalaga tegishli sohalarning faoliyat tizimida xatolik borligini ko‘rsatadi.
Oldingi surishtiruvimizda ham chorvachilik sohasini raqamlashtirish ishlari o‘lda-jo‘lda ekanligi tanqid ostiga olingandi. Ammo oradan 2 yil vaqt o‘tganiga qaramay bu borada o‘zgarishlar qilingani sezilmayapti.
Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 8 maydagi qarori bilan hayvonlarni tijorat maqsadlari uchun ixtisoslashtirilgan va mini so‘yish korxonalarida so‘ydirish majburiyligi belgilangan. Ruxsat etilmagan joylarda, shu jumladan uy sharoitida hayvonlarni tijorat maqsadlari uchun so‘yish qat’iyan taqiqlanadi. Ammo bu taqiqni kim nazorat qilishi mavhum. Qaysi qassob qachon va qayerda qanday hayvon so‘yganini bilish imkonsizligicha qolmoqda.
Shuningdek, ayrim hollarda eshak so‘yib sotganlar qo‘lga tushganda arzimagan jarima bilan suvdan quruq chiqib ketmoqda. Ularga hayvonlarga nisbatan shafqatsiz munosabatda bo‘lish huquqbuzarligi bo‘yicha ma’muriy bayonnoma rasmiylashtirilmoqda xolos. Bunday qilmish uchun belgilangan jazo choralarini ham qayta ko‘rib chiqish zarurati bor.
Bir so‘z bilan aytganda, faqatgina yo‘l poylash bilan Toshkent shahriga kirib kelayotgan eshak go‘shtlarini ushlab qolib bo‘lmaydi. Chunki har bir mashinaning yukxonasini ochib ko‘rish imkonsiz. Bu masalaga yechim topilmas ekan poytaxtga eshak go‘shti kirib kelaveradi va gohida somsa, gohida kabob bo‘lib odamlar oshqozoniga tushaveradi.
Pokistonning Balujiston viloyatida 24 may kuni yo‘lovchi poyezdi portlashi oqibatida 47 kishi halok bo‘ldi, 98 kishi jarohat oldi. Bu haqda «Sinxua» agentligi qutqaruv xizmatlariga asoslanib xabar berdi.
Halok bo‘lganlar orasida 20 nafar harbiy xizmatchi ham bor.
Hodisa 24-may kuni mamlakatning janubi-g‘arbiy Balujiston viloyatidagi Kvetta shahrida sodir bo‘lgan. Portlovchi moddalar bilan to‘la vagon temir yo‘l kesishmasida poyezdga urilgan. Lokomotivni o‘z ichiga olgan uchta vagon relsdan chiqib ketgan va yana ikkitasi ag‘darilgan.
Pokiston temir yo‘llari vaziri Muhammad Hanif Abbosi voqeani «terrorchilik harakati» deb nomladi. Mintaqaviy hukumat hujum uchun mintaqaning Pokistondan mustaqilligi uchun kurashayotgan va Xitoy kompaniyalari tomonidan uning resurslaridan foydalanishga qarshi bo‘lgan jangari etnik guruh bo‘lgan Balujiston Ozodlik Armiyasini aybladi.
Eslatib o‘tish joizki, Balujiston mamlakat hududining taxminan 42 foizini egallaydi.
Tekshiruvni «bosdi-bosdi» qilishni va’da bergan IIB xodimining noqonuniy harakatiga chek qo‘yildi.
Davlat xavfsizlik xizmati va Bosh prokuratura huzuridagi Departament xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda korrupsiya bilan bog‘liq holat fosh etildi.
Xususan, Qashqadaryo viloyati Dehqonobod tumanida yashovchi, 1983-y.t. ayol va uning 2009-y.t. qizini telefonlarida diniy mazmundagi ta’qiqlangan materiallar aniqlanganligi holati yuzasidan viloyat IIB tomonidan o‘tkazilayotgan tekshiruv harakatlarini tanishlari orqali ularning foydasiga hal qilib berish evaziga 3 mln so‘m olgan vaqtida mazkur tumanda istiqomat qiluvchi, 1978-y.t. shaxs ushlandi.
So‘ngra tezkor tadbir davom ettirilib, ushbu masalani ijobiy hal qilib berish evaziga vositachidan 2,5 mln so‘m olgan vaqtida Qashqadaryo viloyati Ichki ishlar boshqarmasi Tezkor qidiruv xizmati tezkor vakili ashyoviy dalillar bilan ushlandi.
Hozirda IIB xodimiga nisbatan Jinoyat Kodeksining 210-moddasi (pora olish) bilan, vositachilik qilgan shaxsga nisbatan esa JKning 212-moddasi (pora olish-berishda vositachilik qilish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Jamiyat
Raqobat qo‘mitasi Centrum Air va Qanot Sharq reyslaridagi kechikishlar bo‘yicha so‘rov yubordi
Centrum Air va Qanot Sharq aviakompaniyalari ustidan e’tirozlar ko‘paygan. Xususan, zarar ko‘rgan yo‘lovchilarga parvozgacha yoki boshqa transportga o‘tkazilgunga qadar kutish vaqtida oziq-ovqat va ichimlik suvi berilmagan. Bundan tashqari, chiptada ko‘rsatilgan tutash reyslarga kechikish bilan bog‘liq xarajatlarni qoplash kabi xizmatlar ham yetarli darajada bajarilmagan.
Raqobat qo‘mitasi Centrum Air va Qanot Sharq xususiy aviakompaniyalar faoliyatida ortiqcha chiptalar sotilishi va iste’molchilar huquqlarini ta’minlash holati yuzasidan Fuqaro aviatsiyasi agentligiga (O‘zaviatsiya) so‘rov yubordi.
Qo‘mitaga aviaqatnovlar bo‘yicha iste’molchilardan tushgan murojaatlarning tahlili 2025 yilda 127 tani, 2026 yilning o‘tgan 4 oyida esa 145 tani tashkil etib, ularning soni ortib boryapti.
O‘rganishlarda ko‘rsatilmagan xizmat uchun haq olinish (110 ta), belgilangan vaqt oralig‘iga rioya etmaslik (90 ta) va sifatsiz xizmat ko‘rsatilishi (72 ta) holatlari aniqlangan. Ushbu murojaatlarda asosan quyidagi e’tirozlar bildirilgan:
· xizmat ko‘rsatuvchi iste’molchiga o‘zi ko‘rsatayotgan xizmatlari haqida o‘z vaqtida zarur, to‘g‘ri va tushunarli ma’lumot taqdim etilmasligi;
· rasmiylashtirilgan chipta va oldindan band qilingan joyga ega bo‘lgan yo‘lovchiga tashuvchi tomonidan havo kemasidan joy berishni rad etilishi;
· parvozlarni bir necha soatlab kechikishi yo‘lovchilarning aeroportlarda qolib ketishi, vaqti, mablag‘i hamda rejalariga jiddiy ta’sir ko‘rsatayotgani;
· aviakompaniya tomonidan yetkazilgan zarar belgilangan tartib va miqdorda kompensatsiya yoki bepul qo‘shimcha xizmatlar bilan qoplanmayotganligi.
O‘rganishlarda yuqori aviakompaniyalar tomonidan “Iste’molchilarning huquqlarini himoya qilish to‘g‘risida”gi qonun, shuningdek, “Havo transportida yo‘lovchi va bagaj tashish” qoidalari, “Havo kodeksi” va “Fuqarolik kodeksi” to‘g‘risidagi qator qoidalarga yetarlicha rioya qilinmayotganligi aniqlangan.
Xususan, zarar ko‘rgan yo‘lovchilarga parvozgacha yoki boshqa transportga o‘tkazilgunga qadar kutish vaqtida oziq-ovqat va ichimlik suvi berilmagan.
Kutish vaqti tashuvchi qoidalarida belgilangan muddatdan oshgan hollarda mehmonxona bilan ta’minlash, aeroportdan vaqtinchalik yashash joyiga olib borish va qaytarish xizmatlari ham bajarilmagan.
Bundan tashqari, chiptada ko‘rsatilgan tutash reyslarga kechikish bilan bog‘liq xarajatlarni qoplash kabi xizmatlar ham yetarli darajada qilinmagan.
Raqobat qo‘mitasi tomonidan 2025−2026 yillarda aviakompaniyalar reyslari kechikishi, sabablari va kompensatsiyalar yuzasidan o‘rganish olib borayotgani va yakunlar bo‘yicha qo‘shimcha ma’lumot berilishi ma’lum qilindi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev suv fondi yerlari hamda sel suvlaridan foydalanish samaradorligini oshirish chora-tadbirlari yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.
Mamlakatimizda suv resurslaridan oqilona foydalanish, irrigatsiya tarmoqlarini modernizatsiya qilish va suv tejamkorligini ta’minlash davlat siyosatining muhim yo‘nalishlaridan biriga aylangan. Bu borada amalga oshirilayotgan ishlar o‘z samarasini bermoqda.
Xususan, yurtimizdagi 150 ming kilometr daryo va kanal o‘zanlarini betonlash ishlarining boshlangani natijasida yiliga 1,3 milliard kub metr suv tejalmoqda. Bu Navoiy viloyatining bir yillik suv iste’moliga teng. Shu kunga qadar 2 ming kilometr magistral kanal betonlashtirildi, 721 kilometr kanal, 525 kilometr lotok va yopiq tarmoqlar qurildi. Ushbu maqsadlarga 3 trillion so‘m ajratildi. Natijada 858 ming gektarda suv ta’minoti yaxshilanib, 51 ming gektar yer qayta foydalanishga kiritildi.
Yig‘ilishda suv infratuzilmasini nafaqat texnik obyekt, balki iqtisodiy aktiv sifatida ko‘rish zarurligi ta’kidlandi. Bugun dunyoda daryo, kanal, suv omborlari va ko‘llar bo‘yida turizm, dam olish, xizmat ko‘rsatish va tadbirkorlik hududlarini tashkil etish katta iqtisodiy yo‘nalishga aylangan.
Bunday loyihalar ko‘chmas mulk va yer uchastkalari qiymatini oshirish, tuman va shaharlar iqtisodiyotini jonlantirish, ichki turizm va xizmatlar sohasini rivojlantirish, investitsiyalarni jalb etish, yangi ish o‘rinlari yaratish hamda ekologik barqarorlikni yaxshilashga xizmat qiladi.
Jahon tajribasida suv infratuzilmasi atrofidagi turizm loyihalariga kiritilgan 1 dollar sarmoyaning iqtisodiy qaytimi 3-10 dollar atrofida baholanadi.
Shu bois, mutasaddilar va hokimlar suv infratuzilmasini iqtisodiy samara beradigan loyihalarga aylantirish ustida tizimli ishlashi zarurligi qayd etildi.
Buning uchun qator yangi imkoniyatlar yaratiladi. Jumladan, qirg‘oqlar yuvilishi va suv bosishiga sabab bo‘layotgan qum-shag‘alni qazib olishga ruxsat beriladi. Suv va sel-suv omborlari, kanal, kollektor, tabiiy ko‘l va gidrotexnika inshootlarini tuproqdan tozalash ishlariga tadbirkorlar tendersiz jalb qilinadi. Suv va sel-suv omborlarida suvdan bo‘shagan yerlar ekin ekish uchun auksion orqali ijaraga beriladi.
Shu bilan birga, ayrim hududlarda mazkur imkoniyatlardan yetarlicha foydalanilmayotgani ko‘rsatib o‘tildi. Suv fondiga tegishli uchastkalarda tadbirkorlik, turistik va ko‘ngilochar obyektlar qurish imkoniyati bo‘lgan 100 ming gektar yer maydoni aniqlangan. Ushbu yerlarda 100 ming aholining bandligini ta’minlab, yiliga 220 milliard so‘m qo‘shimcha daromad manbaini yaratish mumkin.
Mutasaddilarga suv fondi yerlarini ijaraga berish, monitoring qilish, shartnomalar tuzish va hisobotini onlayn yuritish bo‘yicha axborot tizimini ishga tushirish topshirildi. Kosmik tadqiqotlar agentligiga daryo o‘zanlari va suv xo‘jaligi obyektlaridan qazib olinadigan qum-shag‘al hajmini aniq hisoblash va tegishli idoralarga taqdim etish vazifasi qo‘yildi.
Yig‘ilishda sel-toshqin suvlaridan foydalanish masalasi ham atroflicha ko‘rib chiqildi.
Iqlim o‘zgarishi tufayli so‘nggi yillarda qisqa vaqtda kuchli yomg‘irlar ko‘paymoqda. Bu esa sel-toshqinlar xavfini oshirmoqda. Ayniqsa, Samarqand, Jizzax va Toshkent viloyatlarining tog‘li va tog‘oldi hududlarida sel xavfi yuqori hisoblanadi.
Sel-toshqinlar infratuzilma va qishloq xo‘jaligigagina emas, balki sanoat, sug‘urta, logistika va tashqi savdoga ham zarar yetkazadi. Qolaversa, sel suvlari xavf manbai bo‘lish bilan birga suv zaxiralarini to‘ldirish uchun ham katta imkoniyatdir.
Mamlakatimizda sel xavfi mavjud 60 ta yirik soy orqali yiliga 690 million kub metr suv samarasiz oqib ketmoqda. Undan samarali foydalanish orqali 13 ming gektar yerni qayta foydalanishga kiritish, suv ta’minotini yaxshilash va baliqchilikni rivojlantirish imkoniyati borligi ta’kidlandi.
Shu bois, sel suvlarini boshqarishda faqat to‘g‘on qurish bilan cheklanmasdan, integral yondashuvni ham joriy etish zarurligi qayd etildi. Bunda sel xavfini kamaytirish, suvni to‘plash, qishloq xo‘jaligi, energetika, baliqchilik, turizm va xizmatlar sohasi bilan bog‘liq loyihalarni birgalikda amalga oshirish nazarda tutiladi.
Davlatimiz rahbari tomonidan mutasaddilarga suv infratuzilmasini iqtisodiy faollik manbaiga aylantirish, sel-toshqin xavflarini kamaytirish, suv zaxiralaridan samarali foydalanish va mazkur yo‘nalishda xususiy sektor ishtirokini kengaytirish yuzasidan qator topshiriqlar berildi.
Andijonda 680 ming so‘mlik qarzdorlikni 34 mln so‘m deb ko‘rsatgan elektromontyor ushlandi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Andijon viloyati boshqarmasi va boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organ xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Unda Qo‘rg‘ontepa tumani «So‘fi qishloq» – podstansiya navbatchi elektromontyori F.X. fuqaro F.D.ning Jalaquduq tumani,«Namuna» MFY hududidagi xonadonida elektr energiyasidan 680 ming so‘mlik qarzdorligini 34 mln so‘m deb yolg‘on ko‘rsatib, 17 mln so‘m bersa ushbu qarzdorlikni yo‘q qilib berishini va’da qilib, 17 mln so‘mni olgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 168-moddasi (firibgarlik) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
poyezd halokatida salkam ellik kishi halok bo‘ldi
Dollar ko‘tarildi, rublda esa pasayish kuzatildi
Qashqadaryoda «hojatbaror» IIB tezkor vakili qo‘lga olindi
-
Siyosat4 days agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Dunyodan2 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Mahalliy3 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Iqtisodiyot3 days agoXitoy O‘zbekistondan 10 turdagi quritilgan sabzavotlarni olib kirishga ruxsat berdi
-
Iqtisodiyot4 days agoOLX onlayn reklama bozorida ustun mavqega ega deb topildi