Mahalliy
Toshkent: Eski shahar hikoyalari suratlarda
Toshkentga o‘qishga hujjat topshirish uchun kelganimda, ilk hayratlanganim metro bo‘lgan. «Paxtakor» bekatidan chiqib, 100-avtobusga o‘tirganmiz. Va shu bilan men shaharga kelganimni deyarli his qilmaganman: eshigi zo‘rg‘a yopiladigan tiqilinch avtobus — ichida havo yo‘q, bir oyoqda turganlarniku aytmasa ham bo‘ladi. Issiqdan zo‘rg‘a nafas olasan, oynalari xira, shovqin va hatto orqa eshik yaxshi yopilmagan. Avtobus jin ko‘chalardan, pastqam darvozali uylar, nuragan devorlar orasidan o‘tar, u qadar chiroyli manzara emasdi, balki go‘yo qishloq ichida yurgandek edi.
Shunda o‘ylaganman: «Toshkent chiroyli, katta shahar deyishgandi-ku, nahotki u shunchalik eski va xarob bo‘lsa?…» Biz o‘tirgan avtobus to‘g‘ri universitet oldiga borgan.
foto: Anatoliy Gorokrik
O‘shanda men tushunmaganman, nega shuncha zamonaviy shaharda go‘yoki qishloq oralab yurdik? Keyin bildimki, biz yurgan ko‘chalar qishloq emas, balki Poytaxtning yuragi, aniqrog‘i, Toshkent barpo bo‘lgan joy ekan.
Oradan qancha yillar o‘tdi… men yana o‘sha joylarga qaytdim, xotira va sog‘inch bilan. Qizig‘i shundaki, bu sayohat ham o‘sha kabi shaharda endilikda deyarli uchramaydigan, o‘rindiqlari bilan o‘tmish nafasini saqlagan avtobusdan boshlandi.
Farobiy, Chig‘atoy, Samarqand darvoza, Sog‘bon dahalari… Olcha, Dutorchi, Qo‘shtut, Shoshiy ko‘chalari, tupik, ya’ni berk ko‘chalar, jin ko‘chalar — ular oralab yurarkanman, Toshkentning yuragida joylashgan o‘tmishni, tarixni his qildim.
Bu sayohat men uchun xarita bo‘ylab yurish emas, balki vaqt bo‘ylab ortga qaytish edi.
Sayohatim Chig‘atoy ko‘chasidan boshlandi, unga yondosh Sag‘bon ko‘chaning boshlanishi hovlilar devorlariga relef surat (bo‘rtma devor san’ati) chizilgan edi. Devorlarda go‘yo shahar o‘z xotirasini so‘zlayotgandek: bo‘rtma suratlar ichida o‘sha davrni va odamlarini uchratasiz.
Ochig‘i hamma ko‘chalar bir-birini takrorlayotgandek, agar avval kirgan ko‘changizni eslab qolmasangiz yana aylanib shu yerga kelib qolishingiz aniq.
Eng qizig‘i ko‘chalarda saqlanib qolgan eshiklarning tuzilishi bo‘ldi — biri ikki tavaqali, yana biri bir va hatto g‘ayritabiiy uzun va ingichka eshiklarni ham uchratishingiz mumkin:
Ba’zi uylarning tashqari tomoni boshqatdan suvalgan, ba’zi uylarning oyna, romlari almashtirilgan, ammo ba’zi boloxonali uylarning hamon o‘sha davrdagidek o‘zgartirilmagani o‘tmish arxitekturasini ko‘z oldingizda qayta jonlantiradi:
O‘sha davrdagi ko‘chalar nafaqat tor va uzun bo‘lgan balki zinali bo‘lgani yanada qiziq:
Eski ko‘chalarga, eski uylarga ularning eskiligini eslatib turuvchi har qanday ashyolar yarashaveradi:
Ushbu shisha lampa ham har holda tarixga aylangani rost…
Ko‘chalarda mana bunday ulovda yurgan hamshaharlarimizni ham uchratdim:
Shom payti. Shu yerda yashaydiganlarning eslashicha, ushbu do‘konga 40 yildan oshibdi.
Menga yana sirli ko‘ringan narsa, bu mana shunday eshiklar ortidagi shu mahallalarda tug‘ilib yashayotgan odamlarning turmush tarzi, o‘y-xayollari, o‘tmish bilan bog‘liq xotiralari bo‘ldi.
Boshi berk ko‘cha deb o‘ylaganingiz yana bir kichik jin ko‘chalarga olib chiqishi mumkinligi ham g‘alati hislarni berdi…
Va angladimki, bu yerdagi har bir xonadon, har bir eshik ortida tarix va bugunni bog‘laydigan bitmas tuganmas-sirlilik bor. Va bularni bilish uchun albatta yana qaytaman…
Odatda sayohatga chiqish deganda insonlar o‘zga yurtlarning tarixiga, madaniyatiga, shaharlariga havas qiladi. Ammo moddiy imkoniyatlar hamisha bunga imkon bermaydi, lekin sayohatdan oladigan taassurotlarimizni biz o‘z yurtimizning qadimiy joylaridan ham topishimiz mumkin. Toshkentning eski shaharini aylanganimda, ochig‘i, xorijga chiqqanday taassurot oldim. 2200 yildan ortiq tarixga ega bu shaharni uch kun aylanib chiqsangiz ham vaqtingiz yetmaydi, ishoning, uning boy madaniy merosi, tarixiy muhiti sizga o‘zgacha hissiyotlarni beradi… yana va yana qaytishni istab qolasiz.
Barno Sultonova
Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi belgilandi.
Adliya vazirligi Alohida ta’lim ehtiyojlari bo‘lgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan ta’lim muassasalarida sinflarni komplektlash hamda tarifikatsiya ro‘yxatlarini shakllantirish tartibi to‘g‘risidagi idoraviy hujjatni davlat ro‘yxatidan o‘tkazdi (ro‘yxat raqami 3819, 16.04.2026-y.).
Nizomga ko‘ra, maxsus pedagoglar uchun aniq malaka talablari joriy etildi.
Xususan, ular korreksion pedagogika va defektologiya yo‘nalishida oliy ma’lumotga ega bo‘lishi hamda o‘quvchilarning ehtiyojiga mos maxsus metodikalarni (imo-ishora tili, Brayl alifbosi, nutq nuqsonlarini bartaraf etish usullari) bilishi shart.
Hujjatda dars soatlarini taqsimlashning ustuvor tartibi ham belgilandi.
Unga ko‘ra, dars yuklamalari avvalo malaka toifasi yuqori bo‘lgan, milliy yoki xalqaro sertifikatlarga ega pedagoglarga beriladi.
Shuningdek, 1 pedagog uchun yuklama odatda 0,5 stavkadan kam va 1 stavkadan ortiq bo‘lmasligi, ayrim holatlarda esa 1,5 stavkagacha ruxsat etilishi nazarda tutilgan.
Nizom bilan tarifikatsiya ro‘yxatini shakllantirish, ko‘rib chiqish va tasdiqlashning aniq muddatlari belgilandi.
Jumladan, dars soatlari 17-sentabrga qadar elektron tizimga kiritiladi, 25-sentabrga qadar esa vakolatli organ tomonidan tasdiqlanadi.
Vazirlar Mahkamasining joriy iyl 16-apreldagi «Yangi O‘zbekiston» universitetida «Rektorlar maktabi» dasturini yo‘lga qo‘yish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi 177-son qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026-yil 1-iyuldan «Yangi O‘zbekiston» universitetida davlat oliy ta’lim tashkilotlari rektori (direktori) lavozimiga nomzodlarni tayyorlash bo‘yicha «Rektorlar maktabi» dasturi (Dastur) yo‘lga qo‘yiladi.
Dastur davlat oliy ta’lim tashkilotlari rektori (direktori) lavozimiga nomzodlar zaxirasini shakllantirish maqsadida tashkil etiladi.
Dastur doirasida quyidagi mezonlarga mos keluvchi shaxslar ochiq tanlov asosida o‘qishga qabul qilinadi:
30 yoshga to‘lgan;
kamida magistr akademik darajasiga ega;
oliy ta’lim sohasida kamida 5 yillik ish tajribasiga ega, shu jumladan, 2 yil rahbarlik lavozimlarida ishlagan .
Dastur tinglovchilarida quyidagi yo‘nalishlarda bilim va ko‘nikmalar rivojlantiriladi:
akademik, moliyaviy, ilmiy va innovatsion boshqaruv;
sun’iy intellekt va raqamlashtirish;
strategik boshqaruv va transformatsiya .
Dasturning o‘quv jarayonlari masofaviy (onlayn) va ishlab chiqarishdan ajralgan holda (offlayn) 6 oygacha bo‘lgan muddatda tashkil etiladi.
Dasturga har yili 80 nafar tinglovchi qabul qilinadi.
Dastur yakunlari bo‘yicha eng yaxshi natija ko‘rsatgan 40 nafargacha tinglovchi Garvard universiteti (AQSh) va (yoki) boshqa xorijiy nufuzli oliy ta’lim tashkilotlariga malaka oshirishga yuboriladi.
Maktablarda yakuniy davlat imtihonlari kunlari e’lon qilindi. Bu haqda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi xabar berdi.
2025–2026-o‘quv yilida umumiy o‘rta ta’lim muassasalarida 9- va 11-sinf bitiruvchilari uchun yakuniy davlat attestatsiyasi imtihonlari kunlari e’lon qilindi. Imtihonlar jadvali quyidagicha:
9-sinf — majburiy fanlar:
Ona tili va adabiyot / Davlat tili — 1- iyun
Matematika — 4-iyun
O‘zbekiston tarixi — 8-iyun
Jismoniy tarbiya — 1–6-may
11-sinf — majburiy fanlar:
Ona tili va adabiyot / Davlat tili — 2-iyun
Matematika (asosiy / chuqurlashtirilgan) — 5-iyun
O‘zbekiston tarixi — 9-iyun
11-sinf — tanlov fanlar (barcha bitiruvchilar uchun majburiy):
Fizika, kimyo, biologiya, geografiya, davlat huquq asoslari, ona tili va adabiyoti (qardosh tillar), tet tili — 12-iyun va 15-iyun kunlari bo‘lib o‘tadi.
(O‘quvchi 2 ta tanlov fan tanlaydi: 1-fan 12-iyunda, 2-fan 15-iyunda o‘tkaziladi)
Prezidentning 2026-yil 11-apreldagi qaroriga muvofiq, Toshkent davlat agrar universiteti faoliyatini takomillashtirish bo‘yicha qator chora-tadbirlar belgilandi. Unga ko‘ra, 2026–2027-o‘quv yilidan boshlab agrar oliy ta’lim muassasalarida ayrim yo‘nalishlar bo‘yicha 3 yillik ta’lim dasturlari joriy etiladi.
Hujjatda 2030-yilga qadar universitetni xalqaro reytinglarning top-500 taligiga kiritish, ilmiy ishlanmalarni tijoratlashtirish hajmini 3 baravarga oshirish va akkreditatsiyadan o‘tgan dasturlar sonini 4 baravar ko‘paytirish vazifalari belgilangan.
Shuningdek, yangi ta’lim modeli nazariy bilimlar va amaliy ko‘nikmalar uyg‘unligini ta’minlashga qaratilgan bo‘lib, talabalarni bozor talablariga mos kadr sifatida tayyorlash maqsad qilingan.
Yangi tizimga ko‘ra, o‘quv jarayoni bosqichma-bosqich amaliyotga yo‘naltiriladi. Birinchi kursda darslarning 60 foizi nazariy, 40 foizi amaliy bo‘ladi.
Ikkinchi kursda nazariy va amaliy mashg‘ulotlar tenglashtirilib, har biri 50 foizni tashkil etadi. Uchinchi kursda esa asosiy e’tibor amaliyotga qaratilgan bo‘lib, 70 foiz amaliy, 30 foiz nazariy darslardan iborat bo‘ladi.
Bundan tashqari, yuqori kurs talabalari uchun o‘qish jarayonidan ajralgan holda 4 oylik uzluksiz dual ta’lim joriy etiladi.
Qarorda universitetning xalqaro nufuzini oshirishga alohida e’tibor qaratilgan. Xususan, xalqaro reyting tashkilotlari bilan hamkorlikni kuchaytirish va ta’lim sifatini global standartlarga moslashtirish rejalashtirilgan.
Ilmiy tadqiqotlarni tijoratlashtirish orqali universitetning moliyaviy barqarorligini oshirish ham ustuvor vazifalardan biri sifatida belgilangan.
Ilm-fan salohiyati yanada oshiriladi. «Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar tizimini takomillashtirishning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida» gi Prezident Farmoni (PF–58-son, 10.04.2026-y.) qabul qilindi.
Farmonga ko‘ra, Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi huzuridagi Oliy ta’limni rivojlantirish tadqiqotlari markazi negizida Oliy ta’limni rivojlantirish va global hamkorlik markazi tashkil etiladi.
Respublika davlat oliy ta’lim tashkilotlarining bakalavriat ta’lim yo‘nalishlariga muayyan o‘quv yili uchun ajratilgan grant kvotalarining to‘lmay qolgan qismi hisobidan har yili 500 nafargacha bo‘lgan iqtidorli chet el fuqarolariga oliy ta’lim tashkilotlarida ta’lim olish uchun grant berishni nazarda tutuvchi «Yangi O‘zbekiston stipendiyasi» dasturi amalga oshiriladi.
2026/2027 o‘quv yilidan oliy ta’lim tashkilotlariga xorijiy talabalarni qabul qilishning amaldagi tartibiga qo‘shimcha tariqasida «Study in Uzbekistan» platformasi orqali qabul qilish yo‘lga qo‘yiladi.
2026/2027 o‘quv yilidan ta’lim dasturini xorijiy tilda yakunlagan talabalar ta’limning keyingi bosqichi uchun hujjat topshirishda xorijiy tilni bilish to‘g‘risidagi sertifikatni taqdim etishdan ozod etiladi.
Quyidagilar tashkil etiladi:
– Raqamli ta’lim texnologiyalarini rivojlantirish markazi negizida Raqamli ta’lim va sun’iy intellektni rivojlantirish markazi;
– Innovatsiyalarni joriy qilish va texnologiyalar transferi milliy ofisi hamda Yoshlar akademiyasi negizida Yoshlarning innovatsion tashabbuslarini qo‘llab-quvvatlash ofisi.
Turkiy davlatlar parlamentlari rahbarlarining ilk norasmiy uchrashuvi o‘tkazildi
O‘zbekistonda bolalarga qarshi jinoyatlar uchun jazo qat’iylashtirildi
O‘zbekiston bank sektorining foydasi birinchi chorakda 254 million dollarga yetdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
16-apreldan dollar sezilarli ravishda oshadi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonga kofe importi keskin kamaydi
-
Sport5 days agoToshkentda taekvondo bo‘yicha yoshlar o‘rtasidagi jahon chempionati start oldi
-
Sport2 days ago
Shavkat Mirziyoyev Sindorovni telefon orqali tabrikladi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar, yevro va funt-sterling pasaydi
-
Jamiyat4 days agoO‘zbekistonda erkin bond omborlari tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days agoDunyoga «dahshatli darajada» ish o‘rni yetishmovchiligi xavf solmoqda
-
Jamiyat5 days agoBo‘stonliq tumanidagi «noqonuniy chiqindixona» bartaraf etildi