Jamiyat
mustaqil O‘zbekiston tarixidagi eng shov-shuvli qamoqdan qochish ishi
1997 yilning 2 dekabri. Surxondaryoda huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari oyoqqa turadi: 210 o‘ringa mo‘ljallangan, ammo amalda 1 500 nafarga yaqin jinoyatchi saqlanayotgan Termiz shahridagi tergov hibsxonasidan o‘limga hukm qilingan ikki mahbus qochib ketgan edi. Ular buni qanday uddalagandi?
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Gollivudning “Shoushenkdan qochish” filmini ko‘pchilik ko‘rgan. Unda film qahramoni Endi qattiq qo‘riqlanadigan qamoqxonadan devorni bolg‘acha yordamida teshish orqali qochib ketishni uddalaydi. Aslida dunyo tarixida maxsus qamoqxonalardan qochish holatlari hayotda ham ko‘p kuzatilgan. Ana shunday shov-shuvli qochish O‘zbekistonda, Termiz shahridagi tergov hibsxonasida ham sodir bo‘lgan.
Yo‘qolib qolgan mahbuslar
1997 yilning 2 dekabri. Termiz shahridagi tergov hibsxonasida “trevoga” bo‘lib, erta tongdan hamma oyoqqa turadi. Hibsxonada saqlanayotgan ikki ashaddiy jinoyatchi xonasida yo‘q edi. Mahbuslar saqlangan xonaga yugurib kirgan mas’ullar “Shoushenkdan qochish” filmidagi kabi teshik devorni ko‘rishadi.
Qochib ketganlarning biri katta miqdordagi narkotik modda bilan ushlangan afg‘onistonlik Sattor ismli shaxs bo‘lsa, ikkinchisi qotillik jinoyatini sodir qilgan Shavkat Yalkapov edi. Ularning ikkisi ham oliy jazo – o‘limga hukm qilingandi. Ikki mahbus ham qochishga moyilligi bo‘lgan shaxslar ro‘yxatiga kiritilgan bo‘lgan.
Teshilgan devor
Sattor va Shavkat ushbu hibsxonaga keltirilganiga qariyb 1 yil bo‘lgandi. O‘lim hukmi o‘zgarishsiz qolgach mahbuslarda qochish fikri tug‘ilgan. Buni Sattor taklif qilgan. “Qochib ketib, Afg‘onistonga borib yashaymiz”, degan u sherigiga.
Mahbuslar reja tuzgach, uni amalga oshirish yo‘llarini o‘ylay boshlaydi. Ular avvalo temir kesadigan arra topadi. So‘ng xonadagi issiqlik batareyasi quvurini o‘sha arra yordamida kesib, batareyani ushlab turishi uchun devorga qoqilgan ikki temir qoziqni sug‘urib olishadi. Ana shu qoziqlar yordamida 28 noyabr kuni, ya’ni qochishdan 4 kun avval o‘tkazilgan tintuvdan so‘ng devorni teshishni boshlashadi.
Mahbuslar birinchi kunda 4-5 ta g‘ishtni joyidan ko‘chirib olishgan. Tuproq va g‘ishtlarni “krovat” tagiga to‘plashgan. Devorni teshish ishi bir necha kun davom etgan. Ana shu kunlarda xonada tekshiruv ham o‘tkazilgan. Ammo teshilayotgan joy choyshab bilan yopib qo‘yilgani bois buni hech kim payqamagan.
1997 yil 1 dekabr kuni kechki payt mahbuslar devorni teshishni uddalashadi. Bir necha soat dam olishgach, 2 dekabr tong soat 4:00 larda devor teshigidan tashqariga chiqishadi. Mahbuslar hibsxona hojatxonasi ustidan o‘tib, ma’muriyat binosiga chiqadi, so‘ng devordan oshgan holda qochib ketishadi.
“Kasallarga ajratilgan xonada saqlangan”
Sattor va Shavkatning hibsxonadan qochib ketishi shunchaki omad yoki tasodif emasdi. Negaki, o‘sha yillar Termiz shahridagi tergov hibsxonasida yetarlicha sharoit bo‘lmagani ham mahbuslarning qochishlarini osonlashtirib bergan.
Jumladan, o‘sha paytda 210 o‘ringa mo‘ljallangan ushbu hibsxonada 1500 ga yaqin mahbus joylashtirilgan. Shularning 20 dan ortig‘i o‘lim jazosiga mahkum qilinganlar bo‘lgan.
Kun.uz maqolani tayyorlash jarayonida o‘sha vaqtda Termiz shahridagi tergov hibsxonasida tartibot va qo‘riqlash bo‘yicha boshliq o‘rinbosari bo‘lib ishlagan Abduvoit Egamberdiyev bilan suhbatlashdi.
Abduvoit Egamberdiyev shov-shuvli qochish ortidan sudlangan 8 kishining biri edi. U Termiz shahar sudining 1998 yil 27 fevraldagi hukmiga ko‘ra 4 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosiga tortilgan.
“Bizda o‘lim jazosiga hukm qilinganlarni saqlash uchun bor-yo‘g‘i 2 ta xona bor edi. Ularga 4 kishini joylashtirish mumkin. Ammo hibsxonada 20 dan ortiq oliy jazoga hukm qilinganlar bor edi. Ularni saqlab turadigan joyning o‘zi yo‘q edi. 20 nafar shunday mahbusni 5 ta xonaga joylashtirganmiz. Sattor va Shavkat kasallarga ajratilgan, maxsus jihozlanmagan xonaga joylashtirilgandi.
Biz o‘sha payti Toshkentga ham bir necha bor o‘lim jazosiga hukm qilingan mahbuslarni olib ketish haqida axborot berganmiz. Aslida ularni u yerda ushlab turishning o‘zi noqonuniy bo‘lgan”, deydi Abduvoit Egamberdiyev.
Abduvoit Egamberdiyev yuqori instansiyalarga shikoyat kiritib, o‘ziga yuklatilgan xizmat vazifalarini bajarganini, jinoyat sodir etilgan kuni kechasi soat 2:00 dan 6:00 gacha barcha postlardagi nazoratchilarni tekshirgani, navbatchi smenadagi nazoratchilarning o‘z vazifalariga sovuqqonlik bilan qarashlari oqibatida mahbuslar qochib ketganini bildirgan hamda kamerani tintuv qilish vazifasiga kirmasligini aytgan. Biroq yuqori instansiya sudlari Termiz shahar sudining 1998 yil 27 fevraldagi hukmini o‘zgarishsiz qoldirgan.
O‘sha vaqtda sudlangan 8 kishining barchasi ma’lum muddatga ozodlikdan mahrum qilingan. Ularning ayrimlari keyinchalik oqlangan.
3 kunlik ozodlikdan so‘ng otuv
Sattor va Shavkat hibsxonadan qochishni uddalashgan, biroq butunlay qochib, Afg‘onistonga o‘tib keta olishmagan. 3 kunlik qidiruvdan so‘ng ular chegara hududdagi qishloqda qo‘lga olinadi. Mustaqil O‘zbekiston tarixidagi eng shov-shuvli qamoqdan qochish ishi tafsilotlaridan xabardor kishilarning aytishicha, mahbuslar tergov hibsxonasiga qaytarilgan va bir necha kundan so‘ng Toshkentga olib ketilib, o‘lim hukmi amalga oshirilgan.
Ruslan Saburov,
Kun.uz
Cud materiallari asosida tayyorlandi.
Olingan tezkor ma’lumot asosida tadbir o‘tkazilib, jabrlanuvchining o‘ldirilgani sahnalashtirilgan. Shartli yollanma qotil holatni tasvirga olib, buyurtmachilarga ko‘rsatgan. Erining o‘lganiga ishongan ayol va uning jazmani shartli yollanma qotilga kelishilgan 6 ming dollardan 5,5 mingini berayotganda qo‘lga olingan.
Davlatobod tumanida qasddan odam o‘ldirish bilan bog‘liq jinoyatning oldi olindi. Bu haqda Ichki ishlar vazirligi axborot xizmati xabar berdi.
Ma’lum qilinishicha, 4 mart kuni Davlatobod tumanida yashovchi ayol turmush o‘rtog‘ini notanish shaxs orqali 6 ming dollar evaziga o‘ldirishni rejalashtirayotgani haqida tezkor ma’lumot olingan. U buning uchun o‘zining jazmani bilan oldindan jinoiy til biriktirgan.
DXX, viloyat IIB hamda viloyat prokuraturasi hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan. Buyurtmachilar Telegram orqali shartli qotil bilan suhbatlashgan. Ayol turmush o‘rtog‘i Cobalt mashinasida yolg‘iz yurishini, uni “Andijon–Namangan” yo‘lidagi ovloq joyda o‘ldirib, mashinasini yoqib yuborish kerakligini, buning evaziga 6 ming dollar berishini aytgan.
Darhol jabrlanuvchining o‘ldirilgani aks etgan qotillik jinoyati sahnalashtirilgan.
Shartli qotil ushbu holatni tasvirga olib, buyurtmachi ayol va uning jazmaniga ko‘rsatgan. Buyurtmachilar kelishilgan puldan 5,5 ming dollarni shartli qotilga berayotgan vaqtida ashyoviy dalillar bilan qo‘lga olingan.
Holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 25,97-moddasi 2-qismi tegishli bandlari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, gumonlanuvchilar protsessual tartibda ushlangan. Hozirda dastlabki tergov harakatlari olib borilmoqda.
Avvalroq Samarqandda yollanma qotil orqali tanishini o‘ldirmoqchi bo‘lgan shaxslar qo‘lga olingandi.
Shuhrat Oripov Xolmurod Salimovning o‘rnini egalladi.
Shuhrat Oripov O‘zbekiston Jurnalistlar uyushmasi raisi vazifasini bajaruvchi etib tayinlandi.
Bu qaror Jurnalistlar uyushmasi boshqaruvining yig‘ilishida qabul qilindi.
U ayni vaqtda Biznesni rivojlantirish banki matbuot kotibi lavozimida ishlab kelmoqda.
Shuhrat Oripov mehnat faoliyatini 1999 yilda jurnalist sifatida boshlagan va bir qancha gazetalarda faoliyat yuritgan.
Keyinchalik davlat va jamoat tashkilotlarida, shuningdek, O‘zLiDep tizimida axborot siyosati va matbuot xizmati yo‘nalishlarida faoliyat olib borgan.
Kecha, 2-mart kuni Milliy statistika qo‘mitasi Axborot, kommunikatsiyalar va media markazida mamlakatimizda o‘tkazilgan aholi va qishloq xo‘jaligini ro‘yxatga olish tadbirlari yakunlariga bag‘ishlangan brifing bo‘lib o‘tdi.
Ma’lum qilinganidek, O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 19-sentyabrdagi 173-son Farmoniga muvofiq, ushbu keng ko‘lamli tadbir ikki bosqichda amalga oshirildi va mamlakat tarixida ilk bor to‘liq raqamlashtirilgan formatda tashkil etildi.
Onlayn bosqich: 30 milliondan ortiq aholi qamrab olindi
2026-yil 15–31-yanvar kunlari census.stat.uz portali orqali onlayn ro‘yxatga olish o‘tkazildi. 17 kun ichida jami xonadonlarning 82,3 foizida istiqomat qiluvchi 30 milliondan ortiq fuqaro mustaqil ravishda savolnomani to‘ldirib, onlayn ro‘yxatdan o‘tdi.
Ta’kidlanishicha, bu ko‘rsatkich aholining faolligi va fuqarolik mas’uliyatini, shuningdek, raqamli xizmatlardan foydalanish madaniyati izchil o‘sib borayotganini namoyon etdi. Yuqori natijaga erishishda ommaviy axborot vositalari orqali olib borilgan keng tushuntirish ishlari, mahalla tizimi hamda davlat organlari va tashkilotlarining uyushqoq faoliyati muhim omil bo‘lgani qayd etildi.
Uyma-uy bosqich va to‘liq qamrov
Onlayn bosqichda ishtirok etmagan yoki ma’lumotlarni xatolik bilan kiritgan fuqarolar 4–28-fevral kunlari o‘tkazilgan ikkinchi bosqichda qamrab olindi. Bu jarayonda mahalla yettiligi vakillari uyma-uy yurib, planshetlar orqali ma’lumotlarni bevosita elektron platformaga kiritdilar.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, respublika bo‘yicha jami 8,3 millionta xonadonlarda yashovchi aholi to‘liq qamrab olingan. Shuningdek, qo‘shimcha turar joy ob’yektlari, jumladan yangi qurilgan uy-joylar ham aniqlangan.
Qayd etilishicha, xonadon a’zolarining vaqtincha xorijda bo‘lishi yoki boshqa ob’yektiv sabablar tufayli uyda bo‘lmasligi natijasida kam sonli fuqarolar ro‘yxatga olish jarayonida ishtirok eta olmagan.Bunday holatlarda 1851 qisqa raqamli koll-markaziga murojaat qilish so‘ralgan.
Avtomatik nazorat va ma’lumotlar sifatini ta’minlash
Ro‘yxatga olish jarayoni to‘liq raqamli tizim asosida amalga oshirildi. Har bir shaxsning ma’lumoti JShShIR orqali tekshirildi. Agar ma’lumotlar takror kiritilgan bo‘lsa, tizim avtomatik ravishda bunday holatlarni aniqlab, faqat bitta yozuvni qabul qildi.
Inson omilini kamaytirishga qaratilgan avtomatik nazorat mexanizmlari ma’lumotlar sifatini ta’minlashda muhim ahamiyat kasb etdi.
Xalqaro tavsiyalarga muvofiq, natijalarning aniqligini baholash maqsadida tasodifiy tanlab olingan xonadonlarda qayta o‘rganish ishlari ham o‘tkaziladi. Umumiy qamrovning 10 foizigacha bo‘lgan qismida qayta tekshiruvlar amalga oshirilishi rejalashtirilgan.
Natijalar qachon e’lon qilinadi?
Ma’lum qilinishicha, ro‘yxatga olish jarayoni yakunlangani bilan yakuniy raqamlar darhol e’lon qilinmaydi. Hozirda barcha ma’lumotlar yagona bazada jamlanib, texnik va mantiqiy tekshiruvdan o‘tkazilmoqda, nomuvofiqliklar bo‘yicha qo‘shimcha tahlillar amalga oshirilmoqda.
Dastlabki natijalar 2026 yil 1 iyuliga qadar, yakuniy va to‘liq tahlil qilingan ma’lumotlar esa 2027 yil 1 iyuliga qadar e’lon qilinishi rejalashtirilgan.
Qayd etilishicha, e’lon qilinadigan raqamlar bir necha bosqichli tekshiruvdan o‘tgan, rasmiy tasdiqlangan va ishonchli ma’lumotlar bo‘ladi.
Ma’lumotlar maxfiyligi ta’minlanadi
Fuqarolar taqdim etgan barcha ma’lumotlar amaldagi qonunchilikka muvofiq himoya qilinadi. Shaxsiy ma’lumotlar maxfiy saqlanadi va faqat umumlashtirilgan statistik ko‘rinishda ishlatiladi.
Axborot tizimi yuqori ishonchli ma’lumotlarni qayta ishlash markazida joylashtirilgan bo‘lib, milliy sertifikatga ega kriptomodul orqali ma’lumotlar shifrlangan holda saqlanadi. Shuningdek, statistik qayta ishlashdan oldin ma’lumotlar shaxssizlantiriladi.
Toshkent viloyatining Qibray tumanida kuchli ta’sir qiluvchi dori vositalarini noqonuniy sotish bilan shug‘ullangan shaxslar tezkor tadbir davomida ushlandi.
Foto: Prokuratura departamenti
Bosh prokuratura huzuridagi departamentning Qibray tumani bo‘limi hamda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda mazkur holat fosh etildi.
Ma’lum qilinishicha, muqaddam sudlangan M.M.ning BYD Chazor rusumli avtomashinasi to‘xtatilib, tekshiruvdan o‘tkazilgan. Ko‘zdan kechirish jarayonida avtomashinadagi yo‘lovchi U.M. qora rangli polietilen paketni ko‘chaga tashlab yuborgan vaqtda ushlangan.
Tekshiruv davomida ushbu paket ichida 12 dona yelim idish hamda “zakladka” usulida sotish maqsadida olib kelingan 28 dona oq rangli idishda kuchli ta’sir qiluvchi vositalar borligi aniqlangan.
Shuningdek, avtomashinaning old o‘rindig‘idan 3 dona dori vositasi, 3 dona mobil telefon va 9 dona bank plastik kartasi ashyoviy dalil sifatida olingan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 251-1-moddasi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
2026/2027 o‘quv yilidan boshlab tibbiyot yo‘nalishida kadrlar tayyorlash tizimida muhim o‘zgarishlarni amalga oshirish rejalashtirilmoqda.
Jumladan, SSV taklif qilayotgan Prezident farmoni loyihasida tibbiyot sohasida kadrlar tayyorlovchi oliy ta’lim tashkilotlarining bakalavriat yo‘nalishlarida oshirilgan to‘lov-kontrakt asosida qabul qilish tartibi bekor qilinishi rejalashtirilgan. Bu qaror qabul jarayonida sifat mezonlarini kuchaytirishga qaratilgani bilan izohlanmoqda.
Shuningdek, bakalavriat, rezidentura (klinik ordinatura) va magistratura mutaxassisliklarida:
shifokor mutaxassisliklari uchun minimal o‘tish bali — 70 foiz;
o‘rta tibbiy xodim mutaxassisliklari uchun — 60 foiz etib belgilanadi.
Mazkur talab har bir o‘quv modulini o‘zlashtirishda hamda davlat imtihonlarida qo‘llaniladi.
Bundan tashqari, aholi orasida eng ko‘p uchraydigan va o‘lim xavfi yuqori bo‘lgan kasalliklar hamda holatlar bo‘yicha ajratiladigan kredit soatlari ko‘paytiriladi. Bu amaliyot klinik tayyorgarlikni real ehtiyojlarga moslashtirishni nazarda tutadi.
Ta’lim jarayoniga ilmiy tadqiqotlar va dalillarga asoslangan tibbiyot uslubiyoti, simulyasion markazlarda amaliy ko‘nikmalarni o‘zlashtirish majburiy tartibda joriy etiladi.
Tor soha mutaxassisligi faqat rezidentura va magistratura orqali shifokorlar uchun tor ixtisosliklar bo‘yicha birlamchi va qo‘shimcha ixtisoslashtirish endilikda faqat rezidentura (klinik ordinatura) va magistratura orqali amalga oshiriladi.
Qisqa muddatli qayta tayyorlash kurslari orqali tor soha mutaxassisligi berish tartibi bekor qilinadi (qo‘shimcha yoki chuqurlashtirilgan tayyorgarlik bundan mustasno).
Shuningdek, birlamchi maqsadli ixtisoslashtirish kurslari — internatura qabul qilinishi ham bekor qilinadi.
Eron maktabiga hujum ortida AQSh turgan bo‘lishi mumkin
Nuriddin Ismoilov Eron elchixonasiga borib, ta’ziya bildirdi
Rossiya Eronga AQShning Yaqin Sharqdagi ob’ektlari haqida ma’lumot bermoqda – WP
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiya Eron chegarasida bir kunlik sayohatlar toʻxtatilganini eʼlon qildi
-
Turk dunyosi5 days agoTurkiyaning hukmron partiyasi 10% virtual valyuta daromad solig’ini taklif qilmoqda
-
Iqtisodiyot4 days agoYanvarda tashqi savdo aylanmasi 1,3 mlrd dollarga oshdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston–Yaponiya: startaplar yo‘nalishida hamkorlik imkoniyati mavjud
-
Iqtisodiyot14 hours agoSodiqlik kartasini skanerlash va xarid uchun to‘lov qilish — endi payme’da barchasi bir urinishda!
-
Siyosat4 days agoEnergetika vazirligi 1 martdan tabiiy gaz narxi oshishi haqidagi mish-mishlarni rad etadi
-
Siyosat3 days agoO‘zbekiston mudofaa qobiliyatini mustahkamlash masalalari muhokama qilindi
-
Iqtisodiyot3 days agoAQSh Eronga zarbalarni qo‘llab-quvvatlamagan Ispaniya bilan savdoni to‘xtatadi