Connect with us

Iqtisodiyot

bu moliyaviy tizim uchun yangi ogohlantirishmi?

Published

on


2025 yil sentabr oyida AQShning ikki yirik avtomobil sohasidagi kompaniyasi – First Brands Group va Tricolor Holdings ketma-ket bankrotlik e’lon qildi. Mutaxassislar bu hodisalarni “shadow banking”, ya’ni bank tizimidan tashqarida ishlaydigan xususiy moliyalashtirish bozoridagi xavfli jarayonlarning boshlanishi sifatida baholamoqda.

First Brands Group avtomobil ehtiyot qismlari ishlab chiqaruvchi global kompaniya bo‘lib, filtrlar, tormoz tizimlari va yoritish elementlari kabi mahsulotlar yetkazib berardi. 29 sentabr kuni u AQShda “Chapter 11” bankrotlik himoyasi uchun ariza berdi. Kompaniya majburiyatlari 10 milliard dollardan oshgan, aktivlari esa atigi 1-10 milliard dollar oralig‘ida baholangan.

Bankrotlikning asosiy sababi sifatida ortiqcha qarz yuki va agressiv kengayish siyosati tilga olinmoqda. First Brands so‘nggi yillarda bir nechta raqobatchi kompaniyalarni sotib olgan, bu esa kredit yukini keskin oshirgan. Shuningdek, kompaniya balansdan tashqari moliyalashtirish (off-balance sheet financing) va faktoring mexanizmlaridan haddan tashqari foydalanib, o‘zini likvid deb ko‘rsatgan. AQSh Adliya vazirligi (DOJ) kompaniya atrofida tergov boshlab, 2,3 milliard dollarga yaqin mablag‘ yo‘qolganini, ayrim aktivlar esa bir nechta marta garovga qo‘yilganini aniqlagan.

Oradan ko‘p o‘tmay, sub-prime (kredit reytingi past) segmentda faoliyat yuritgan Tricolor Holdings ham “Chapter 7” bo‘yicha to‘liq tugatilish jarayonini boshladi. Kompaniya asosan AQShda bank hisobraqamiga ega bo‘lmagan, asosan ispan tilida so‘zlashuvchi aholiga mo‘ljallangan avtomobil kreditlari va ijarasi bilan shug‘ullangan. U o‘z faoliyatini aktivlarga asoslangan qimmatli qog‘ozlar (ABS) orqali moliyalashtirgan, biroq yuqori darajadagi risklar va kredit to‘lovlarining kechikishi tufayli defoltga uchradi.

Tricolor bankrotligi natijasida ayrim banklar sezilarli yo‘qotishlarga duch keldi. Masalan, Fifth Third Bancorp 178 million dollar zarar haqida e’lon qildi. JPMorgan Chase rahbari Jyeymi Dimon bu holatni “yashirin qarz sektoridagi kengroq muammolarning boshlanishi” deb atadi va “agar bitta muammo ko‘rinsa, demak yana boshqalari ham chiqadi” deya ogohlantirdi.

Ekspertlarning fikricha, ikki kompaniyaning qulashida umumiy jihatlar bor: ular rasmiy bank tizimidan tashqarida faoliyat yuritgan, kredit risklarini ikkilamchi bozorlarda yashirgan va regulyatorlar uchun shaffof bo‘lmagan tuzilmalardan foydalangan. The Washington Post yozishicha, bu jarayonlar 2007–2008 yillardagi ipoteka inqirozini eslatmoqda va hozirgi “xususiy kredit” sektori yetarli nazorat qilinmayotganidan darak beradi.

Angliya banki rahbari Endryu Beyli bu holatlarni “moliya tizimidagi chuqurroq zaifliklarning belgisi” deb atadi. Uning so‘zlariga ko‘ra, First Brands va Tricolor — “ko‘mir konidagi kanareykalar”, ya’ni tizimdagi xavflarni oldindan bildiruvchi signallar bo‘lishi mumkin.

Bu bankrotliklar fond bozorlari va obligatsiya segmentida ishonchni pasaytirdi. AQShning bir qator mintaqaviy banklari aksiyalari arzonlashdi, riskli qarz bozorida esa foiz stavkalari oshdi. Investorlar endi xususiy kredit sektorini yanada diqqat bilan kuzatmoqda, chunki bu sohadagi har qanday uzilish moliya tizimi uchun yangi “domino effekti”ni keltirib chiqarishi mumkin.



Source link

Continue Reading
Click to comment

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Iqtisodiyot

Toshkentda ATB «Universal bank»ning yangi bank xizmatlari markazi ochildi

Published

on


Universal bank o‘zining mintaqaviy tarmog‘ini faol rivojlantirishni davom ettirmoqda va poytaxtda yangi BXM ochilganini e’lon qilmoqda.

Yangi ofis bankning o‘z faoliyatini kengaytirish va mijozlar uchun moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini oshirish strategiyasidagi navbatdagi qadam bo‘ldi.

Ushbu BXMning ochilishi bank rivojlanishining muhim bosqichi bo‘ldi – u davlatimiz moliya bozorida o‘z mavqeyini izchil mustahkamlab borayotgan Universal bank tarmog‘ining yana bir bo‘g‘iniga aylandi.

Mavjudlik geografiyasini kengaytirish orqali bank o‘z mijozlariga yaqinroq bo‘lishga, ularning ehtiyojlariga tezkor javob berishga va yuqori darajadagi xizmat ko‘rsatishni ta’minlashga intiladi.

Yangi BXM jismoniy va yuridik shaxslar uchun bank xizmatlarining to‘liq spektrini taqdim etadi. Xususiy mijozlar hisobvaraqlar ochish va ularga xizmat ko‘rsatish, depozit va kreditlarni rasmiylashtirish, pul o‘tkazmalarini amalga oshirish va boshqa kundalik bank operatsiyalarini amalga oshirish imkoniyatlaridan foydalanishlari mumkin.

Biznes vakillari uchun BXM hisob-kitob-kassa xizmati, kreditlash, ish haqi loyihalari, tashqi iqtisodiy faoliyatni qo‘llab-quvvatlash va tadbirkorlikni rivojlantirish va qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan individual moliyaviy yechimlarni o‘z ichiga olgan kompleks xizmatlarni taklif etadi.

Zamonaviy va texnologik ofisning ochilishi Universal bankning qulay xizmat ko‘rsatish sharoitlarini yaratish, ilg‘or yechimlarni joriy etish va mijozlar bilan uzoq muddatli munosabatlarni saqlashga bo‘lgan intilishini aks ettiradi.

Bu yil Universal bank o‘z faoliyatining 25 yilligini nishonlayotgani tadbirga alohida ahamiyat beradi. Chorak asr davomida bank barqaror o‘sish yo‘lini bosib o‘tdi, mijozlar ishonchini qozondi va o‘z hamkorlari hamda omonatchilari uchun yangi imkoniyatlar ochib, ishonch bilan oldinga intilishda davom etmoqda.

Manzil: Toshkent shahri, Shayxontohur tumani, “Chaqar” MFY, Furqat ko‘chasi, 23-uy.

Mo‘ljal: Xalqlar do‘stligi saroyi.

Web site | Facebook | Instagram | Telegram

Reklama huquqi asosida





Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekistonliklar 2 oyda ko‘chmas mulk xizmatlariga 4,3 trln so‘m sarfladi

Published

on


202-yil yanvar–fevral oylarida O‘zbekistonda ko‘chmas mulk bilan bog‘liq xizmatlar hajmi 4,3 trln so‘mga yetdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.

Qayd etilishicha, mazkur ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 15,5 foizga o‘sgan. Bu bozorda faollik ortib borayotganini ko‘rsatadi.

Hisobotlarga ko‘ra, eng katta ulush Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri kelib, 2,6 trln so‘mni tashkil etgan. Bu umumiy hajmning yarmidan ko‘prog‘ini qamrab olgani bilan ajralib turadi.

Ikkinchi o‘rinda Toshkent viloyati bo‘lib, bu yerda xizmatlar hajmi 331,5 mlrd so‘mga yetgan.

Shuningdek, Samarqand viloyatida 212,8 mlrd so‘m, Farg‘ona viloyatida 179,3 mlrd so‘m va Andijon viloyatida 150,5 mlrd so‘mlik xizmatlar ko‘rsatilgan.

Qolgan hududlar orasida Qashqadaryo viloyati — 124,2 mlrd, Namangan viloyati — 118,8 mlrd va Buxoro viloyati — 101 mlrd so‘m ko‘rsatkichlar bilan qayd etilgan.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

O‘zbekistonda ikki oyda 68 ta avtobus ishlab chiqarildi

Published

on


2026-yil yanvar-fevral oylarida O‘zbekistonda jami 68 ta avtobus ishlab chiqarilgan. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qildi.

Qayd etilishicha, ushbu ko‘rsatkich 2025-yilning shu davriga nisbatan 47,8 taga oshgan.

Ma’lumot uchun, O‘zbekistonda 2026-yilning yanvar–fevral oylarida jami 64 221 dona yengil avtomobil ishlab chiqarildi. Bunda eng katta ulush 23 216 dona bilan «Cobalt» rusumiga to‘g‘ri keldi.

Eslatib o‘tamiz, avvalroq Samarqandda yiliga 10 mingta transport vositasi ishlab chiqarilishi rejalashtirilayotgani haqida xabar qilgandik.



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

Dollar va yevro pasayib, rubl mustahkamlanmoqda

Published

on


Markaziy bank 2026-yil 22-apreldan valyutalarning yangi kursini belgiladi. 

AQSh dollari 36,78 so‘mga tushib, 12 060,55 so‘m etib belgilandi.

Yevro kursi 50,51 so‘mga tushdi va 14 183,21 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 285,36 so‘m bo‘ldi (-69,02).

Rossiya rubli 161,32 so‘m etib belgilandi (+0,79).



Source link

Continue Reading

Iqtisodiyot

So‘nggi besh yilda auksionda yer sotish orqali budjetga qancha pul tushgani aytildi

Published

on


Prezident Shavkat Mirziyoyev yer resurslaridan yanada samarali foydalanishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.

So‘nggi besh yilda mamlakatimizda yer munosabatlarini isloh qilish borasida tizimli ishlar amalga oshirildi. Xususan, yer ajratish vakolati hokimlardan olinib, yer uchastkalarini auksion orqali realizatsiya qilish tartibi joriy etildi. Shu davrda 616,3 ming gektar yer auksion orqali ajratildi, budjetga 1,4 trillion so‘m tushum ta’minlandi.

Eng muhimi, yerning haqiqiy egasi paydo bo‘lishi natijasida har bir gektardan olinayotgan daromad 3 karra oshib, 50-60 million so‘mga yetgan. Bugun ushbu yerlarda har yili 539 trillion so‘mlik mahsulot yetishtirilib, 2,1 milliard dollarlik eksport amalga oshirilmoqda.

Shu bilan birga, sohada hal etilishi lozim bo‘lgan qator masalalar ham borligi ko‘rsatib o‘tildi.

Jumladan, yerlar auksion orqali ajratilayotgan bo‘lsa-da, ijarachilarning undan foydalanishdagi mustaqilligi hali yetarli emas. Shu sababli 117,6 ming gektar yer hozirgacha sotilmasdan turibdi.

Shu bois qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlarni ijaraga berishning yangi tizimini joriy etish, joriy yilda yana 100 ming gektar yerni yangi tartib asosida auksionga chiqarish rejalashtirilgan. Bu borada, ayniqsa, yerdan foydalanishda iqtisodiy rag‘batlarni kuchaytirishga alohida e’tibor qaratiladi.

O‘tgan yili vodiy viloyatlari, Jizzax, Toshkent viloyatlari va Qoraqalpog‘istonda sotilgan yerlarda ekinlarni mustaqil joylashtirish bo‘yicha joriy etilgan tajriba yaxshi samara bergani ta’kidlandi. Xususan, 2025-yilda 20 ming gektar yerning 16 ming gektarida tadbirkorlar o‘zlari tanlagan yuqori daromadli va eksportbop ekinlarni ekib, 150 million dollarlik eksport uchun zamin yaratgan. Endi ushbu tajribani kengaytirish, yerdan foydalanuvchilarga yanada ko‘proq iqtisodiy erkinlik berish muhimligi qayd etildi.

Sanoatlashgan plantatsiya va chorvachilik loyihalari uchun 50 gektardan 500 gektargacha yer uchastkalarini auksionga chiqarish, shu asosida joriy yilning o‘zida har bir viloyatda kamida 5 tadan yirik loyihalarni boshlash belgilandi. Ushbu loyihalar uchun suv va elektr ta’minoti xarajatlarini qoplab berish, 3 yillik imtiyozli davr bilan 7 yilgacha arzon kreditlar ajratish, kredit foiz stavkalarini kompensatsiya qilib berish, yetishtirilgan mahsulotni qadoqlash xarajatlarining 50 foizgacha qismini subsidiyalash kabi qator moliyaviy qo‘llab-quvvatlash joriy etilishi ta’kidlandi.

Taqdimotda yerdan yuqori daromad olishda ilg‘or xorijiy tajribani, ayniqsa, chet elning zamonaviy agrotexnologiyalarini keng qo‘llash masalasiga ham alohida e’tibor qaratildi. Shu bilan birga, bu jarayonda milliy manfaatlarni himoya qilish lozimligi qayd etildi. 

Xususan, xorijiy investorlarga qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallangan yerlarni ijaraga berishning tartibi va shartlari qayta ko‘rib chiqiladi. Bundan buyon ularga faqat viloyat hokimliklari huzuridagi direksiyalar orqali, investitsiya miqdori kamida 10 million dollar bo‘lgan loyihalar doirasida, yaylov, lalmi va foydalanishdan chiqqan yerlarni aylanmaga qaytarish sharti bilan ikkilamchi ijaraga berish tartibi qo‘llanadi. Shuningdek, qishloq xo‘jaligi yerlarini olish bo‘yicha auksionda faqat mahalliy dehqon va tadbirkorlar ishtirok etishini belgilash lozimligi ta’kidlandi. Mudofaa, chegara, tarixiy-madaniy yerlar va o‘rmon fondi yerlari faqat mamlakatimiz fuqarolariga beriladi. Ayni paytda yerlarni ijaraga berish muddatini barcha turdagi yerlar uchun, shu jumladan sanoat va qurilish loyihalarini amalga oshiradigan chet ellik investorlar uchun ham 49 yil etib belgilash taklif etildi.

Bugungi kunda qariyb 100 ming gektarga yaqin yerning ijara muddati tugagan. Shu munosabat bilan tadbirkorlar ushbu yerlarni qayta auksionga chiqarmasdan, ijara muddatini uzaytirish bo‘yicha qulay va shaffof tartib joriy etish zarurligini bildirmoqda. Taqdimotda bu jarayonni davlat xizmatlari markazlari va elektron platformalar orqali amalga oshirish, kadastr, qishloq xo‘jaligi va adliya tizimlarini o‘zaro integratsiya qilish, e’tirozlar bo‘lmagan taqdirda qishloq xo‘jaligi yerlari uchun 30 yilgacha, noqishloq yerlar uchun 49 yilgacha uzaytirish tartibini joriy etish taklif qilindi. Soliq yoki ijara to‘lovidan qarzdorlik, sud nizosi yoki noqonuniy qurilish aniqlangan hollardagina ijara shartnomasi yangi muddatga uzaytirilmasligi belgilanmoqda.

Shuningdek, yer toifasini o‘zgartirish va nobudgarchilik to‘lovlarini hisoblash bilan bog‘liq jarayonlar haligacha qog‘oz shaklida yuritilayotgani tanqid qilindi. Bu esa kelishuv va qaror qabul qilish muddatining cho‘zilishiga, investorlar noroziligiga sabab bo‘lmoqda. Shu bois barcha jarayonlarni raqamlashtirish, yerdan maqsadli foydalanish, suv samaradorligi va tuproq sifati kabi mezonlar asosida yerdan foydalanish samaradorligini baholash tizimini yo‘lga qo‘yish vazifasi qo‘yildi.

Yerga bo‘lgan ijara huquqini moliyaviy vosita sifatida kengaytirish, uni nafaqat tijorat kreditlari, balki lizing, ipoteka va bank kafolatini olish uchun ham garovga qo‘yish imkoniyatini yaratish zarurligi qayd etildi. Yer uchastkasini bo‘sh turgan yer sifatida hisobga olish tartibini soddalashtirish, yerlarni qayta ijaraga berishda shartnomalarni haq evaziga yoki tekinga tuzish mumkinligini aniq belgilash, shundan kelib chiqib yer oldi-sotdisiga oid huquqbuzarliklar uchun jinoiy javobgarlik choralarini qayta ko‘rib chiqish taklif etildi.

Shu bilan birga, yer nazorati yo‘nalishida javobgarlikni kuchaytirish masalalariga ham alohida e’tibor qaratildi. Xususan, yerlarni o‘zboshimchalik bilan egallab olish uchun javobgarlikni faqat sug‘oriladigan yerlar uchun emas, qolgan barcha turdagi yer uchastkalariga nisbatan ham tatbiq etish zarurligi ta’kidlandi.

Temir yo‘llari, avtomobil yo‘llari, aeroportlar, aerodromlar, aeronavigatsiya ob’yektlari, suv inshootlari va tarmoqlarini qurish maqsadlarida yerlarning toifasi o‘zgartirilganda nobudgarchilik to‘lovidan ozod qilish, yer jamoat ehtiyojlari uchun olib qo‘yilganida to‘lanadigan kompensatsiya to‘lovlarini soliqqa tortmaslik bo‘yicha takliflar bildirildi.

Kelgusida qishloq xo‘jaligi yerlari ijarachilariga hududlardagi 13 ta direksiya orqali, qishloq xo‘jaligiga mo‘ljallanmagan yerlarda investitsiya loyihalarini amalga oshirayotgan tadbirkorlarga esa 14 ta investitsiya kompaniyalari orqali xizmat ko‘rsatilishi, ushbu tashkilotlar o‘z yo‘nalishlarida davlat organlari va tadbirkorlar o‘rtasida «ko‘prik» vazifasini bajarishi ta’kidlandi.

Davlatimiz rahbari yer islohotlarini yangi bosqichga olib chiqish, yerdan foydalanish samaradorligini oshirish, tadbirkorlar uchun yanada ochiq va tushunarli tizim yaratish, shuningdek, sohada raqamlashtirishni jadallashtirish bo‘yicha mutasaddilarga tegishli ko‘rsatmalar berdi.



Source link

Continue Reading

Trending

Copyright © 2025 Xabarlar. powered by Xabarlar.