Xalqaro olimpiya qo‘mitasi (XOQ) «Olimpiya sport turlarida ayollar toifasini himoya qilish bo‘yicha yangi siyosat» doirasida transgenderlarni ayollar musobaqalariga qo‘ymaydi. XOQ biologik jinsni SRY geni uchun bir martalik test yordamida aniqlashni rejalashtirmoqda. Yangi qoidalar 2028 yilda Los-Anjyeles Olimpiadasidan boshlab amal qiladi.

Jinsiy toifasini o‘zgartirgan og‘ir atletikachi Lorel Xabbard

«Olimpiya o‘yinlari va XOQ tomonidan tashkil etiladigan boshqa har qanday musobaqalarda ayollar toifasidagi tadbirlarga, shu jumladan individual va jamoaviy sport turlariga endi faqat SRY (Sex-determining Region Y) geni bo‘yicha bir martalik test asosida aniqlangan biologik ayollar qo‘yiladi», deyiladi XOQ bayonotida. Bu haqda BBC xabar berdi.

XOQ ilmiy tadqiqotlarga asoslanib, SRY geni mavjudligini sportchining erkak jinsiy rivojlanishini boshdan kechirganligi dalili deb hisoblaydi. Ushbu genni so‘lak yoki qon namunasi yordamida tekshirish mumkin, deyiladi qo‘mita bayonotida.

Agar test salbiy natija ko‘rsatsa, sportchi ayollar musobaqalarida qatnashish huquqini umrbod qo‘lga kiritadi. XOQ bir nechta istisnolarga yo‘l qo‘yadi, masalan, agar sportchida androgenlarga to‘liq sezuvchanlik sindromi tashxisi qo‘yilgan bo‘lsa.

Testdan ijobiy natija olgan sportchilar boshqa toifalarga kiritiladi: erkaklar, aralash (lekin ular faqat erkaklar sifatida chiqishi mumkin) va jinsi bo‘yicha tasniflanmaydigan sportchilar.

Yangi qoidalar 2028 yilda Los-Anjyelesda (AQSh) bo‘lib o‘tadigan Olimpiadadan boshlab amal qiladi. Ko‘ngilochar va ommaviy tadbirlarga tatbiq etilmaydi.

AQShda 2025 yil fevral oyidan boshlab transgender sportchilarning ayollar musobaqalarida ishtirok etishi taqiqlandi. Bu Donald Trampning XOQ darajasida ham taqiqqa erishishga va’da bergan birinchi farmonlaridan biri edi.

XOQ fikricha, transgender sportchilarning ayollar musobaqalarida ishtirok etishini taqiqlash «ayollar toifasida adolat, xavfsizlik va halollikni himoya qiladi».

XOQ ichidagi maxsus ishchi guruh ilmiy tadqiqotlarni o‘rganib chiqib, «erkak jinsi kuch, quvvat yoki chidamlilik muhim bo‘lgan barcha musobaqalar va tadbirlarda ustunlik beradi», degan «yakdil xulosaga» keldi. Bundan tashqari, guruh qaror qabul qilishda sportchilarning o‘zi bilan ham onlayn, ham kengaytirilgan intervyular doirasida so‘rov o‘tkazdi.

Endi yangi qoidalarni alohida sport federatsiyalari va milliy olimpiya qo‘mitalari qabul qilishi kerak.

Olimpiadada transgenderlar ko‘pmi?

Associated Press nashriga ko‘ra, qancha transgender ayol Olimpiada darajasidagi sport musobaqalarida ishtirok etgani aniq emas. Parij-2024 Olimpiadasida tug‘ilganida jinsi erkak deb belgilangan birorta transgender sportchi yo‘q edi.

2021 yilda Tokioda bo‘lib o‘tgan musobaqada 35 yoshida jinsiy toifasini o‘zgartirgan yangi zelandiyalik og‘ir atletikachi Lorel Xabbard ishtirok etdi. U medal qo‘lga kirita olmadi.

Olimpiya darajasidagi sportchilar soni kam bo‘lishiga qaramay, ularni ayollar musobaqalariga qo‘yish masalasi bir necha yillardan beri qizg‘in bahslarga sabab bo‘lmoqda.

XOQ yondashuvi tarafdorlarining fikricha, genetik test eng adolatli yechimdir (ba’zi federatsiyalarda qabul qilingan testosteron testidan farqli o‘laroq). Muxoliflarning fikricha, hatto bunday sinov ham noto‘g‘ri natijalar xavfi yuqori bo‘lgan invaziv protseduradir.

Yaqinda British Journal of Spors Medicine jurnalida bir guruh olimlar jinsiy mansublikni tekshirishni «orqaga qadam tashlash va zararli anaxronizm» deb atadi. Ularning fikricha, majburiy test o‘tkazish inson huquqlarini buzadi va sportchilarni stigmatizatsiya qilishi, shuningdek, psixologik muammolarga olib kelishi mumkin.

XOQ 1980-yillarda allaqachon SRY geni testini qo‘llagan, ammo noto‘g‘ri ijobiy natijalar tufayli 1990-yillarda undan voz kechgan edi.

Source link

O‘zbekiston milliy jamoasi bosh murabbiyi Fabio Kannavaro Toshkentda bo‘lib o‘tadigan FIFA Series xalqaro turniridan oldin o‘z fikrlari bilan o‘rtoqlashdi.

27-30 mart kunlari O‘zbekiston ushbu o‘rtoqlik turniriga mezbonlik qiladi va milliy jamoa Gabon (27 mart) va Venesuelaga (30 mart) qarshi maydonga tushadi.

Milliy jamoa bosh murabbiyi Fabio Kannavaro 26 mart kuni jurnalistlarning savollariga javob berdi.

– Biz har doim kuchli jamoalarga qarshi o‘ynashga harakat qilamiz. FIFA bizga bu imkoniyatni berdi va biz har qanday raqibga qarshi o‘ynashdan mamnunmiz.

– Ko‘proq o‘rtoqlik o‘yinlari o‘tkazishni rejalashtirmoqdamiz, biri Kanada, ikkinchisi AQSh hududida bo‘ladi. Biz turli mamlakatlarning turli darajadagi jamoalari bilan o‘ynashni xohlaymiz. Chunki Jahon chempionati butunlay boshqacha darajada bo‘ladi. Portugaliya va Kolumbiya turnirning eng kuchli jamoalari qatorida. Shuning uchun biz tayyor bo‘lishimiz kerak. Agar kimdir Jahon chempionati oson bo‘ladi, deb o‘ylasa adashadi.

– Gabonning yorqin yulduzlari (Obameyang, Lemina) Toshkentga kelmadi? Men jamoamni tayyorlayman va raqib haqida o‘ylamayman. Biz ularning qanday o‘ynashini o‘rganib chiqdik va so‘nggi o‘yinlarini tomosha qildik.

– Kelgusi ikki o‘yinda barchaga o‘ynash imkoniyatini berishga harakat qilaman. Bunday o‘yinlarda futbolchilarni kuzatish va ularni tushunish muhim va umid qilamanki, vaziyat bunga imkon beradi.

– O‘rtoqlik o‘yinlari bo‘lsa ham, biz bor kuchimizni sarflashga va g‘alaba qozonishga harakat qilamiz. Biz futbolchilarni sinab ko‘rishni va yaxshiroq tushunishni xohlaymiz.

– Jarohat olgan Abbos Fayzullayev va Jaloliddin Masharipov ahvoli? Abbosni [Fayzullayevni] yo‘qotdik, men kelganimdan beri u ko‘p jarohat olyapti. Shunga o‘xshash muammolarga duch kelgan yana ikki yoki uch futbolchi bor va biz yechim topish uchun ko‘proq ishlashimiz kerak. Rostini aytsam, ular Jahon chempionatida o‘ynay oladimi yoki yo‘qmi, bilmayman. Biz ularning turnirning bir qismi bo‘lishi uchun qo‘limizdan kelgan barcha ishni qilyapmiz.

– Hozir milliy jamoaga chaqiruv olish huquqiga ega bo‘lgan futbolchilarning kengaytirilgan ro‘yxati 55 nafar o‘yinchidan iborat. Lekin agar mavsum davomida kimdir yaxshi o‘yin ko‘rsatayotganini ko‘rsam, biz ro‘yxatni kengaytirishimiz mumkin.

– Hammani kuzatib borishga va ular bilan muloqot qilishga harakat qilaman, hatto birga bo‘lmaganimizda ham. Biz ularga qo‘ng‘iroq qilamiz, aloqada bo‘lamiz, chunki biz ularni kuzatib turganimizni his qilishi muhim.

– Eron chempionatida o‘ynagan futbolchilar bilan bog‘liq vaziyat? Bu yana bir muammo – juda jiddiy muammo. Futbolchilar shoshilinch ravishda ketishga majbur bo‘ldi. Biz ularga yordam berishga harakat qilmoqdamiz: ularni o‘z markazimizda fitnes murabbiyi bilan mashq qildiryapmiz va FIFA bilan ularga milliy ligamizda o‘ynashga ruxsat berish imkoniyatini muhokama qildik. Umid qilamanki, FIFA ushbu turnirdan keyin qaror qabul qiladi, chunki shunchaki mashq qilib, o‘ynamay yurish yaxshi emas.

– Jahon chempionatidagi qarorgoh sifatida Atlanta shahrini tanladik, chunki FIFA bizga ma’lum shartlarni — mehmonxonalar va infratuzilmani taklif qildi. Bunga sabab – birinchi o‘yinni Mexiko shahrida, ikkinchisini Hyustonda va uchinchisini Atlantada o‘tkazamiz va umid qilamanki, biz keyingi bosqichga chiqsak, yana Atlanta shahrida o‘ynash imkoniyati bor. Bundan tashqari, Atlantadagi mashg‘ulot markazi men ko‘rgan eng yaxshilaridan biri. Mehmonxona ham yaxshi — unda futbolchilarning tiklanishi uchun barcha zarur sharoitlar mavjud.

– Milliy chempionat futbolchilarining jismoniy tayyorgarligi? Agar futbolchilar Yevropada o‘ynasa, bu ularning yaxshi darajada ekanini anglatadi. Bizning ligamizdagi muammo shundaki, o‘yinlarning tempi har doim ham yuqori darajada emas. Mahalliy futbolchilarning jismoniy holati ba’zan juda yaxshi bo‘lmaydi.

– Ramazon oyi bo‘lgani, o‘yinlar ko‘p bo‘lgani va ularning darajasi yuqori bo‘lmaganini bilaman. Men futbolchilarni doim olg‘a undayman, chunki agar ular boshqalar bilan teng darajada bo‘lishni istasa, 100 foiz bunga harakat qilishi kerak. Rostini aytsam, bu meni juda tashvishga solmoqda. Jismoniy tayyorgarlik biz uchun eng muhimi. Musobaqadan oldin bizda atigi ikki yoki uch hafta vaqt bo‘ladi va jiddiy tayyorgarlik uchun deyarli vaqt yo‘q. Shuning uchun men yanvar oyida bu holatni yaxshilashimiz kerakligini aytgan edim. Men futbolchilarning jismoniy holatidan xavotirdaman.

Source link

Yil boshida «Bunyodkor», «Nasaf», «Buxoro» va boshqa bir qancha klublar davlat kompaniyalari homiyligidan ajralgan edi. Endi Superliga klublari markazlashgan tarzda moliyalashtirilishi mumkin.

2026 yilgi futbol mavsumidan boshlab, Superliga klublari markazlashtirilgan tarzda moliyalashtirilishi mumkin. Bu haqda Kun.uz manbasi ma’lumot berdi.

O‘zbekiston futbol assotsiatsiyasi (O‘FA), Milliy olimpiya qo‘mitasi (MOQ) va Sport vazirligi tomonidan professional futbol klublarining moliyalashtirilishini takomillashtirish borasida loyiha ishlab chiqilgan bo‘lib, unga ko‘ra 2026 yilda Superliga klublariga davlat tomonidan bir xil – 35 milliard so‘mdan yillik smetasi tasdiqlanishi belgilangan. Shuningdek, xususiy kompaniya va homiylarga professional futbol klublariga homiylik qilish bo‘yicha imtiyoz berilishi kutilmoqda. Hozircha ushbu tizim mexanizmi va qarorning qachon qabul qilinishi noma’lum.

Avvalroq, bir qator yirik davlat kompaniyalari futbol klublarini moliyalashtirishni to‘xtatgan edi. Masalan, «O‘zbekneftgaz» davlat kompaniyasi yil boshida «Bunyodkor», «Nasaf» va «Buxoro» klublariga homiylik qilishdan voz kechdi. Shuningdek, bir qator boshqa klublar ham davlat kompaniyalari homiyligidan ajraldi. Oqibatda, «Bunyodkor», «Dinamo» va «Surxon» kabi klublarda moliyaviy muammolar kuzatilayotgani haqida xabarlar tarqaldi.

Futbol klublarini markazlashgan tarzda moliyalashtirish mexanizmi dunyo futbolida bor gap. Masalan, Saudiya Arabistoni professional ligasida futbol klublarini boshqarish va moliyalashtirish qisman markazlashgan tarzda amalga oshiriladi. 2023 yilda sport islohotlari doirasida Davlat investitsiya jamg‘armasi (PIF) to‘rtta yetakchi klub – «Al-Nasr», «Al-Hilol», «Al-Ahliy» va «Al-Ittihod» nazorat ulushlarini (taxminan 75%) qo‘lga kiritdi. Parallel ravishda, liganing boshqa jamoalari yirik davlat va yarim davlat kompaniyalariga (masalan, neft-gaz, transport va sanoat) biriktirildi, bu esa ko‘pchilik klublar davlat bilan bog‘liq tuzilmalardan mablag‘ oladigan tizimni shakllantirdi.

Source link

Misrlik tirik afsona uchun klubdagi to‘qqiz mavsumi so‘nggisi bo‘lib qoladi.

Muhammad Saloh va «Liverpul» baribir ajraladi. 33 yoshli misrlik hujumchi 24 mart kuni kechqurun ijtimoiy tarmoqlardagi sahifalarida e’lon qilgan videosida 2025/26 yillar mavsumi yakunida klubni tark etishini e’lon qildi. Biroz o‘tib mersisaydliklar klubi matbuot xizmati ham bu ma’lumotni tasdiqladi.

«Bu ehtiros, tarix va ruhdir»

Misrlik futbolchi muxlislarga ta’sirli murojaat yo‘lladi.

«Afsuski, bu kun yetib keldi. Men mavsum yakunida «Liverpul»ni tark etaman. Men shundan boshlamoqchimanki, bu jamoa, shahar va odamlar hayotimning shunday qismiga aylanishini hech qachon tasavvur qilmagan edim. «Liverpul» – shunchaki futbol klubi emas. Bu kimgadir tushuntirib bo‘lmaydigan ehtiros, tarix va ruhdir», – degan Saloh xayrlashuv nutqi avvalida.

U jamoadoshlari va klub xodimlari to‘g‘risida ham gapirgan.

«Barchaga, ayniqsa, jamoadoshlarimga – sobiq va hozirgilarga, muxlislarga rahmat. Menga ko‘rsatgan yordamingiz uchun minnatdorchilik bildirishga so‘z yetmaydi. Faoliyatimning eng yaxshi davrida yonimda bo‘ldingiz va har doim men bilan yelkama-yelka turdingiz», – deya qo‘shimcha qilgan Saloh.

Ko‘p o‘tmay «Liverpul» ham bu borada rasmiy bayonot berdi: qizillar klubi matbuot xizmati forvard o‘z qarori haqida imkon qadar ertaroq e’lon qilishni xohlagani aytilgan relizni e’lon qildi.

Shu bilan birga, yaqin vaqtlar ichida futbolchi bilan xayrlashuv uchrashuvi o‘tkazilishi kutilmayapti.

«Bizni hali oldinda ko‘p o‘yinlar kutmoqda va  Saloh bor e’tiborini «Liverpul» mavsumni maksimal natija bilan yakunlashiga qaratgan. Shuning uchun uning merosi va yutuqlarini to‘liq nishonlash vaqti keyinroq keladi», – deya qayd etiladi klub saytida.

Faoliyatini qayerda davom ettiradi?

Muhammad Saloh mersisaydliklar klubi bilan shartnomasini 2025 yil aprelida ikki yilga uzaytirgandi. Ammo misrlik futbolchi bu muddat oxirigacha klubda qolmasligi mavsum o‘rtasidayoq ma’lum bo‘lib ulgurgandi.

Dekabr oyi boshida hujumchi asosiy tarkibdagi o‘rnini boy berib qo‘ydi va ayrim o‘yinlarda zaxiradan ham maydonga tushirilmadi. APLning 15- turida «Lids»ga qarshi kechgan uchrashuvda (3:3) ham zaxira o‘rindig‘ida qolib ketganidan keyin u jurnalistlar qarshisiga chiqdi va o‘z holati haqida shov-shuvli bayonot berdi. Xususan, jamoa bosh murabbiyi Arne Slot bilan orasi buzilganini aytdi.

«Ko‘p marta aytganman: murabbiy bilan munosabatlarim juda yaxshi edi, ammo birdaniga o‘rtamizda hech narsa qolmadi. Aftidan, kimdir meni bu yerda ko‘rishni istamayapti. Yana bir bor aytaman: o‘rtamizda hech qanday munosabat yo‘q… U nimalarni his qilayotganimni biladi. Bu haqda biladi», – deya norozilik bildirgandi futbolchi.

Shundan keyin u Misr milliy jamoasi safida Afrika millatlar kubogiga jo‘nab ketdi, turnirdan qaytganidan keyin esa ko‘proq maydonga tusha boshladi: 2026 yilda u faqat bir marta 60 daqiqadan kamroq o‘ynadi – bu 15 mart kuni «Tottenhem»ga qarshi o‘yinda (1:1) ro‘y berdi.

Shunga qaramay, Saloh baribir klubini o‘zgartirishga qaror qilgan. Jurnalist Pol Joys qayd etishicha, tomonlar o‘zaro rozilik asosida shartnomani bekor qilishga kelishishgan. Bu orqali «Liverpul» unga tovon puli to‘lashdan qutuladi, forvard esa keyingi faoliyati uchun klubni mustaqil tanlash imkoniga ega bo‘ladi.

Futbolchining agenti Rami Abbosga ko‘ra, u hamon kelgusida qayerda o‘ynashini aniqlab olmagan. Afrikalik yulduzli futbolchiga muqaddam Saudiya Arabistonidan katta takliflar bo‘lgan, ammo endi Yaqin Sharqdagi voqealar tufayli bunday transfer amalga oshishi dargumon.

Barcha sovrinlarni qo‘lga kiritgan

Saloh «Liverpul»ga 2017 yil iyunida «Roma»dan kelib qo‘shilgandi. To‘qqiz yil mobaynida misrlik hujumchi Angliyadagi barcha sovrinlarni qo‘lga kiritdi: ikki bor Angliya chempioni bo‘ldi, mamlakat Kubogi va Superkubogini, shuningdek, Angliya ligasi kubogini qo‘lga kiritdi.

Xalqaro arenada Muhammad o‘ziga xos het-trikka erishdi: Chempionlar ligasida, UYeFA Superkubogida va klublar o‘rtasidagi jahon chempionatida g‘olib bo‘ldi.

Uning shaxsiy statistikasi ham ajoyib: Muhammad 435 o‘yinda 255 gol urgan va 122 assist amalga oshirgan, to‘rt bor APLning eng yaxshi to‘purari sifatida «Oltin butsa»ga ega chiqqan hamda liga tarixidagi eng yaxshi legioner to‘purarga aylangan. U yozgacha kolleksiyasini yana to‘ldirishi mumkin – jamoa YeChL va Angliya kubogidagi ishtirokini davom ettirmoqda.

Source link

Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi munosabatlarni tartibga solishni nazarda tutuvchi «Jismoniy tarbiya va sport to‘g‘risida»gi O‘RQ–1123-sonli qonun qabul qilindi.

Qonunda sport vazirligi jismoniy tarbiya va sport sohasidagi vakolatli davlat organi etib belgilab qo‘yildi.

Qonunga ko‘ra, fuqarolar havaskorlik sporti, shuningdek professional sport bilan sportchi, trener, sport hakami sifatida shug‘ullanish huquqiga ega.

Sport klubi sport faoliyati bilan shug‘ullanish, sport turlarini rivojlantirish va ommalashtirish, shuningdek sportchilarni musobaqalarga tayyorlash maqsadida tashkil etiladi.

Sportchi pasporti yagona namunadagi hujjat bo‘lib, sportchining jismoniy tarbiya va sport tashkilotiga mansubligini hamda sport malakasini tasdiqlaydi.

Sport turi qoidalariga va sport musobaqasi to‘g‘risidagi nizomga (reglamentga) rioya etilishini ta’minlash uchun vakolat berilgan jismoniy shaxs sport hakamidir.

Davlat tomonidan sportchi hamda trenerlarga bir martalik va oylik to‘lov (stipendiya, nafaqa va boshqalar) shaklidagi qo‘llab-quvvatlash choralari taqdim etilishi mumkin.

Source link