Sport
1958 yilgi finalda Pele kiygan futbolka millionlab yevroga sotildi
Braziliya futboli afsonasi Pele 1958 yilgi jahon chempionati finalida kiygan mashhur futbolka Nyu-Yorkda o‘tkazilgan Sothebyʼs auksionida 4,88 million dollar (taxminan 4,3 million yevro)ga sotildi. Bu futbolka auksionlar tarixida eng qimmat narxda sotilgan sport liboslari orasida ikkinchi o‘rinni egalladi.
Sothebyʼs auksion uyi ma’lumotiga ko‘ra, gap 1958 yil Shvetsiyada bo‘lib o‘tgan Jahon chempionati finalida Pele kiygan Braziliya terma jamoasining ko‘k rangli, orqa qismida 10-raqam tushirilgan futbolkasi haqida ketmoqda.
O‘sha paytda atigi 17 yoshda bo‘lgan Pele (Edson Arantis du Nasimentu) o‘zining ilk jahon chempionatida ishtirok etgan va aynan shu musobaqada Braziliyani tarixidagi ilk jahon chempionligiga olib chiqqan.
Auksion uyining ta’kidlashicha, musobaqadan keyin Pele mazkur futbolkani jamoadoshi Dida (Edvaldo Alves de Santa Roza)ga sovg‘a qilgan. Dida chempionatning dastlabki o‘yinlarida 10-raqamli futbolkani o‘zi kiyib maydonga tushgan. Biroq guruh bosqichining uchinchi turida SSSR terma jamoasiga qarshi bahsda Pele gol urgach va asosiy tarkibdan mustahkam o‘rin olgach, texnik xatolik tufayli aynan shu raqamli futbolka unga berib yuborilgan. Keyingi barcha uchrashuvlarda Pele shu libosda maydonga tushgan.
Ma’lum qilinishicha, Pele va Dida jahon chempionati davomida bir xonada yashagan. Musobaqadan keyin Dida futbolkani oilasiga topshirgan. Keyinchalik, 1993 yilda u tug‘ilgan shahri Maseyodagi Sport muzeyiga berilgan. Muzey esa 2004 yilda ushbu futbolkani Christieʼs auksioni orqali sotgan. Shundan beri u xususiy kolleksiyada saqlanib kelgan. Yangi xaridorning shaxsi esa oshkor etilmagan.
1958 yilgi jahon chempionatida Braziliyaning ko‘k rangli formada o‘ynashi ham qiziq voqealardan biri hisoblanadi. Musobaqa mezboni Shvetsiya terma jamoasi ham sariq rangli libosda maydonga tushgani uchun tashkilotchilar braziliyaliklardan an’anaviy sariq formasidan voz kechishni talab qilgan. Shu bois Braziliya futbolchilari ko‘k futbolkada o‘ynashga qaror qilgan.
Qolaversa, o‘sha davrda forma tayyorlash jarayoni ham bugungidan ancha farq qilgan. Futbolchilar Braziliya futbol konfederatsiyasi emblemasi va raqamlarni futbolkalarga o‘zlari tikkan. Raqamlar uchun ishlatilgan sariq mato esa sport anjomlari tashilgan qoplardan kesib olingan.
Sotilgan aynan shu futbolkada Pele Shvetsiyaga qarshi final bahsini to‘liq o‘tkazgan va ikki gol muallifiga aylangan. O‘sha uchrashuvda Braziliya 5:2 hisobida g‘alaba qozonib, o‘z tarixida ilk bor jahon chempioni bo‘lgan.
Auksion uyi ma’lum qilishicha, mazkur futbolkaning haqiqiyligi Didadan tashqari o‘sha chempion jamoaning yana uch nafar a’zosi — Nilton Santos, Orlando Pekanya va Mario Zagallo tomonidan ham tasdiqlangan.
Ayni paytda Pelening mazkur futbolkasi auksionlar tarixida eng qimmat narxda sotilgan ikkinchi futbolka hisoblanadi. Birinchi o‘rin esa Argentina afsonasi Diyego Maradonaning 1986 yilgi jahon chempionati chorak finalida Angliya darvozasiga mashhur golini urgan o‘yinda kiygan futbolkasiga tegishli. U 2022 yilda Sothebyʼs auksionida 8,1 million yevrodan ortiq mablag‘ga sotilgan.
Shavkat Mirziyoyev shaxmatchilar bilan uchrashuvda Javohir Sindorov, Muhiddin Madaminov va Shamsiddin Vohidovning Olimpiadadagi o‘yinlarini alohida e’tirof etdi.
Prezident Javohir Sindorovga murojaat qilib, bir necha oy avval uning Nomzodlar turniridagi tarixiy g‘alabasi nishonlanganini esladi. Olimpiadada ham Javohir Sindorov sovuqqonlik va barqarorlik ko‘rsatib, kuchli raqiblar oldida ortga chekinmagani ta’kidlandi.
«Endi oldingda yana bir ulkan marra — jahon toji uchun bellashuv turibdi. Bugun ortingda nafaqat jamoadoshlaring va ustozlaring, balki qirq millionga yaqin O‘zbekiston xalqi turibdi. Biz senga ishonamiz!» — dedi davlat rahbari.
Yirik musobaqada ilk bor ishtirok etgan Muhiddin Madaminov hal qiluvchi kunda ukrainalik Roman Dextyarovni qora donalarda mag‘lub etdi.
Uning g‘alabasi jamoaga oltin medal uchun zarur ochkoni olib keldi. Prezident uning g‘ayrati va g‘alabalari muxlislar ko‘nglidan joy olganini ta’kidladi.
Shamsiddin Vohidov ham umumiy natijaga munosib hissa qo‘shdi. U amaldagi jahon chempioni Gukeshga qarshi qora donalarda tengma-teng kurashib, o‘z salohiyatini namoyon etdi.
Prezident oltin medal jamoaning har bir a’zosi mehnati va hissasi natijasi ekanini ta’kidladi.
«Bu oltin medalda jamoaning har bir a’zosining mashaqqatli mehnati va ulkan hissasi bor», — dedi Prezident.
Davlat rahbari shaxmatchilar haqida hali kitoblar yozilishi, filmlar yaratilishi va ularning o‘yin uslubi darsliklarga kirishiga ishonch bildirdi.
Yosh shaxmatchilarni tayyorlash imkoniyatlarini kengaytirish uchun Toshkent xalqaro shaxmat akademiyasining Samarqand, Xorazm va Farg‘onada uchta mintaqaviy filiali tashkil etiladi. Akademiyada oliy toifali murabbiylarni tayyorlash ham yo‘lga qo‘yiladi.
FIDE reytingida 1 ming 500 dan yuqori ball to‘plagan shaxmatchilarning xususiy klublarda o‘qish xarajatlarining yarmi davlat tomonidan qoplanadi. Bu yosh iste’dodlarning tayyorgarligini davom ettirishiga qo‘shimcha imkoniyat yaratadi.
Mamlakatimizda “O‘zbekiston Grand Chess” milliy brendi ostida xalqaro turnirlar muntazam o‘tkazib boriladi. Bu shaxmatchilarimizga kuchli raqiblar bilan o‘z yurtimizda bellashish imkonini beradi.
Prezidentimiz Yangi Toshkentda 500 kishilik o‘yin zali, yotoqxona va sport maydonchalariga ega zamonaviy shaxmat saroyini barpo etishni taklif qildi.
O‘zbekiston delegatsiyasi Yaponiyadagi Osiyo o‘yinlarining bugungi kunini oltin va kumush medallarni qo‘lga kiritish bilan boshladi.
Shahriyor Mahkamov baydarkachilar o‘rtasida 500 metr masofaga kechgan yakkalik poygalarida marrani birinchi bo‘lib zabt etib, Osiyo o‘yinlari chempioniga aylandi.
Terma jamoamizning yana bir a’zosi Arina Tanatmisheva esa kumush medalni qo‘lga kiritdi. U 500 metr masofaga kechgan yakkalik dasturida marraga ikkinchi bo‘lib yetib keldi.
Shuningdek, kanoeda eshkak eshish bo‘yicha O‘zbekiston jamoasi a’zolari Vladlen Denisov hamda Nilufar Zokirova juftligi kumush medalni qo‘lga kiritdi.
Hozirgacha o‘tkazilgan musobaqalardan so‘ng, O‘zbekiston delegatsiyasi turnir jadvalida 4-o‘ringa ko‘tarilib oldi. Jami 34 ta medal qo‘lga kiritildi: 8 ta — oltin, 17 ta — kumush, 9 ta — bronza.
Aichi-Nagoya-2026 musobaqalarida medallar jamg‘arish bo‘yicha Xitoy peshqadamlik qilmoqda, Yaponiya — ikkinchi, Janubiy Koreya — uchinchi o‘rinda.
O‘zbekiston U-23 terma jamoasining Osiyo o‘yinlari yarim finalidagi raqibi ma’lum bo‘ldi.
Chorak finalda Yaponiya terma jamoasi KXDRni 1:0 hisobida mag‘lub etib, yarim finalga yo‘l oldi.
Shu tariqa, O‘zbekiston U-23 terma jamoasi final yo‘llanmasi uchun musobaqa mezboni Yaponiyaga qarshi maydonga tushadi.
Uchrashuv 30-sentyabr kuni Toshkent vaqti bilan soat 15:30 da “Nagai” stadionida boshlanadi.
Samarqandda o‘tayotgan 46-Butunjahon shaxmat olimpiadasining 10-turi O‘zbekistonning birinchi jamoasi uchun muvaffaqiyatli yakunlandi.
Nodirbek Abdusattorov, Javohir Sindarov, Nodirbek Yoqubboyev va Muhiddin Madaminov ishtirok etgan O‘zbekiston-1 jamoasi Armanistonni mag‘lub etdi.
Abdusattorov, Sindarov va Madaminov o‘z raqiblaridan ustun keldi. Shu tariqa, O‘zbekiston-1 jamoasi 18 ochko bilan musobaqada yetakchilikni saqlab qoldi.
O‘zbekiston-2 jamoasi Hindistonga imkoniyatni boy berdi. O‘zbekiston-3 esa Isroilga qarshi keskin bahsda kichik hisobda mag‘lub bo‘ldi.
Xotin-qizlar o‘rtasidagi 10-turda O‘zbekiston-1 jamoasi Peru vakillarini yirik hisobda mag‘lub etdi.
27-sentyabr kuni Olimpiadaning so‘nggi — 11-tur bahslari o‘tkaziladi. Uning yakunlariga ko‘ra, g‘olib va sovrindor jamoalar aniqlanadi.
