O‘zbekistonga islomiy investitsiyalarni olib kelish umidida yurgan insonlar bor. Bunday investitsiya uchun mamlakatda shart-sharoit yaratilayotgani ularni ruhlantirgan. Shu bilan birga, milliardlarni jalb qilishimiz uchun hali qilinishi kerak bo‘lgan ishlar bor, deydi ular.

Al-Azhar universiteti doktoranti Mahmud Usmon hamda Qatardagi Lesha Bank investitsion banki katta vitse-prezidenti Habibullo Ibragimov Kun.uz’ga bergan intervyusida islomiy investitsiyalar haqidagi savollarga oddiy tilda javob berishdi.

Mahmud Usmon: Sarmoya va sarmoyaga oid mahsulotlar islom moliyasining eng chiroyli mahsulotlari hisoblanadi. Deylik, masalan, bir odam chet el bankidan, kredit olib keldi. “Men investitsiya olib keldim falon davlatdan” deydi. Yo‘q, kredit bo‘lsa, investitsiya emas bu. Chunki u kredit, u sizga shartlari bilan berildi, 100% qaytarib oladi. Investitsiya bu – sheriklik, go‘zal mahsulot.

O‘zbekistonning ichida investitsiya jalb qilsangiz bo‘ladi hamda tashqaridan investitsiya jalb qilsangiz bo‘ladi. Islomiy banklar o‘zining faoliyatini boshlagandan keyin, tashqaridagi islomiy banklar bilan aloqa o‘rnatib, ularning ishonchi qozonilsa, O‘zbekistondagi bizneslarga pul kiritish: murobaha shaklidami, musharaka shaklidami, pul kiritish bo‘yicha shartnomalarga erishsa bo‘ladi. Mana bu tashqaridan kirishi mumkin bo‘lgan bitta investitsiya turi.

Bu bo‘yicha harakatlar bor, urinishlar bor, turli bizneslar tomonidan. Biz o‘zimiz mana Habibulloh aka bilan Qatarda edik, u yoqda harakat qilish bo‘yicha ba’zi uchrashuvlar bo‘ldi.

Ikkinchi yo‘nalish, bu – O‘zbekistonning ichidagi pullarni investitsiyaga aylantirish. Ya’ni O‘zbekistonning ichida odamlarning ta’bir joiz bo‘lsa, yostiqlari ostida turgan pullarni. O‘zbekiston bizneslarining chanqog‘ini qondira oladigan, O‘zbekistonning ichida ko‘plab pul bor deyishadi mutaxassislar. O‘sha pullarni investitsiya sifatida bizneslarga jalb qila olganimizda, katta g‘alaba bo‘lardi. Ichki investitsiyalar qanaqa tarzda bo‘ladi?

Deylik, boy odam, xos investor bo‘lishi ham mumkin. 100 ming, 200 ming, 500 ming dollar, million dollar puli bor odamda. Yoki deylik oddiy o‘qituvchi, doktor. Oyligidan 20%, 10% o‘zining xarajatlaridan tejab, investitsiya qilishni xohlashi mumkin. Mana shu pulni olib, birorta bir biznesdan ulush sotib olishi, tushadigan daromadlarga sherik bo‘lishi, shu biznesning o‘sishidan, kapitalizatsisi o‘sishidan manfaatlashishi mumkin. Kapitalni birga o‘stirish bu. Bu ichki investitsiyaning bir chiroyli ko‘rinishi.

Shokir Sharipov: Ya’ni qaysidir ma’noda G‘arb olami aynan investitsiya instituti evaziga rivojlanyapti-da, biz esa hozir to‘xtab turibmiz, chunki islomiy shakli yo‘q, cheklovlar bor, men misol uchun istamayman foiz bo‘layotgan joyga ishtirok etishga, siz ham istamaysiz, natijada iqtisodiyot qafas ichida turgandek, shunaqami?

Habibullo Ibragimov: To‘ppa-to‘g‘ri. Masalan, ikkita narsaga men ulagan bo‘lardim shu narsani. Birinchidan, islomiy moliya. Islomiy moliyada, masalan, taxminlarga ko‘ra 10-20 milliard pul bor ichkarida (O‘zbekistonda – tahr.). Katta pul bor odamlarning qo‘lida, hali sistemaga kirib kelmagan. Islomiy moliya ochilishi bilan, shu pullar sistemaga kirib kelgandan keyin, o‘z-o‘zidan, masalan, banklarning qo‘lida ko‘proq pul paydo bo‘lgandan keyin, bozordagi kredit ajratish yoki, masalan, moliyalashtirish stavkalari ham ancha tushadi o‘z-o‘zidan. 2030-yilgacha, masalan, qayta moliyalash stavkasini 5% ga tushirish rejalashtirilgan.

Islomiy banklarning ochilishi bu narsani yana ham tezlashtirib yuborishi mumkin. Chunki tashqarida hali bank sistemasiga kirib kelmagan pullarni sekin olib kirishga yo‘l ochib beradi. Ikkinchisi, kapital bozor hali O‘zbekistonda yaxshi rivojlanmagan. Bu narsa rivojlanishi kerak.

Arab mamlakatlarida investitsion banklar bor. Investitsion banklar kompaniyalarga sheriklikka kirishga yordam beradi, o‘rtada turadi. Biz Qatarda xuddi shu ish bilan shug‘ullanamiz. Masalan, tez o‘sayotgan kompaniyani topamiz, o‘rganamiz, strategiyasi bilan tanishib chiqamiz, moliyaviy holatini o‘rganamiz. Shu kompaniya bir necha yil ichida biz kutgan moliyaviy natijaga erishishiga ko‘zimiz yetadigan bo‘lsa, bir qismini sotib olamiz va investorlarga taklif qilamiz. Hali shu narsa O‘zbekistonda rivojlanmagan, rivojlantiriladigan bo‘lsa, odamlarda faqat bankka depozit qo‘yishi emas, qo‘shimcha investitsiya qilishi uchun mahsulotlar ham ko‘p bo‘ladi.

Shokir Sharipov: Investitsiya so‘zi hadislarda yo‘q, to‘g‘rimi? Lekin bu iqtisodiyotning bir muhim unsuri – investitsiya. Men bir ish qilyapman, tijorat qilyapman yoki korxona ochdim yoki startap qilyapman. Siz hissangizni qo‘shyapsiz, menga ishonganingiz uchun. Bu yerda ijtimoiy yaqinlik ham hosil bo‘ladi, to‘g‘rimi? Ishonyapsiz-da menga chunki, shuning uchun investitsiya kirityapsiz. Shu ma’noda, investitsiyaning islomiy jihatdan mohiyatini ochib beraylik. Nimasi bilan u qadrli? Chunki islomda, bilamiz, hamma yaxshi narsalarga ruxsat etilgan, to‘g‘rimi? Uning nimasi yaxshi ekanligini ochib berishimiz kerak.

Mahmud Usmon: Ajoyib tomoni, hozir masalan, shu suhbatni o‘tkazasiz, suhbat tamomlangandan keyin chiqib bir joyda, deylik, kechki ovqat yemoqchi bo‘lasiz. O‘sha oshxona uchun siz iste’molchisiz, oshxonaning egasi daromad ko‘radi bundan. Jurnalist sifatida yoki boshqa bir kasb egasi sifatida siz ishlaysiz, vaqtingizni pulga almashtirasiz. Keyin haligi pulni olib borib o‘sha oshxonada yoki boshqa joyda sarflaysiz. Natijada vaqtingiz go‘yo ovqat yeyishga sarflanyapti, yo‘q bo‘lib ketyapti. Umringizni shu narsaga sarflagandek bo‘lib qolyapsiz. O‘z-o‘zidan “shu oshxonaning 1% iga yoki 0, 1% iga bo‘lsa ham men ega bo‘lsam bo‘lmaydimi”, degan savol savol paydo bo‘ladi.

Tasavvur qiling, men oyligimdan oz-oz tejasam-da, shu oshxonaning 0, 1% ini yillar davomida, mayli, sotib olsam. Oxir-oqibat shu oshxonaga kirib ovqatlanayotgan odamlarning xarajatlaridan menga qanaqadir daromad kelib tursa. Shu ma’noda investitsiyaning mohiyati bo‘lgan sheriklikning yaxshi tomoni, u tadbirkor bilan oddiy xalq vakilini va kerak bo‘lsa, uning o‘zining mijozi bo‘lgan xalq vakilini uning sherigiga aylantiradi!

Natijada xalq orasida bo‘layotgan mana shu siz ko‘rib turgan bizneslar, masalan, mashhur supermarketlar bo‘lsin, ishlab chiqarish joylari bo‘lsin, xizmat ko‘rsatish joylari bo‘lsin, bular xalqning biznesiga aylanadi.

Oxirgi besh yil ichida, ayniqsa, juda keskin o‘sish bo‘ldi ko‘p bizneslarda. Va bu o‘sish oqibatida biznes egalarining hammasida paydo bo‘lgan savol: qayerdan sarmoya topsam bo‘ladi, qayerdan investitsiya jalb qilsam bo‘ladi? Xorijdan jalb qilishning o‘ziga yarasha qiyinchiliklari bor. Banklardan olishda ba’zi odamlarda qadriyat bilan bog‘liq, masalan, to‘siqlar bor. Mana shunday holda u qarab o‘zining mijozlaridan o‘sha pulni olsa bo‘ladi. Va mijozlarini o‘zining biznesiga sherik qilsa bo‘ladi.

Sheriklikning mohiyatini, go‘zalligini to‘rtta narsada jamlasak.

Birinchi ijobiy nuqtasi, odam o‘zining biznesiga o‘zining mijozlarini va xalq vakilini, o‘qituvchini, doktorni jalb qiladi. Qaysidir ma’noda hamma jamiyat uchun ishlayapti, jamiyat uchun bu kasblar ham kerak. Mana shu kasb egalarini o‘zining biznesiga sherik qiladi. Oqibatda ularni ham manfaatlantiradi o‘zining muvaffaqiyatidan.

Ikkinchi nuqta, ularning pullari buning biznesiga kirib kelishi oqibatida bu o‘zi halol va deyarli tugamaydigan investitsiya manbayiga ega bo‘ladi. Masalan, siz hozir, deylik, orttirib, tejab, boshqa qilib, deylik, bir yillik, yarim yillik pulingizdan muayyan bitta restoranga investitsiya kiritdingiz. Ulush oldingiz shu restorandan. Va qanaqadir foyda ko‘rishni boshladingiz. Keyingi yilga yana kiritaman deysiz. Chunki birinchi yil foyda ko‘rdingiz-ku. Ayniqsa, agar o‘sha restorandan pulingizni kerak paytda yechib ola olsangiz. Oqibatda yana ham xotirjam bo‘lib, kelajakda pul kiritasiz. Oqibatda restoran doim pul kelib turadigan bitta manbaga ega bo‘ldi. Doimiy sherigi bor. Qachon pul kerak bo‘lsa, o‘zining investorlariga e’lon qila oladi. Hozir yangi filial ochishimiz kerak, bizga shuncha pul kerak. Hamma o‘rtaga pul tashlaydi, bir pastda pul jamlanib qoladi va bitta yangi filial ochib olasiz. Daromadga sherik qilasiz.

Uchinchi ijobiy tomoni, mijozlar biznesni o‘zining biznesi deb ko‘rishni boshlaydi. Oqibatda o‘sha biznesga bo‘lgan mijozning munosabati o‘zgaradi. Masalan, men bir kuni bu restoranda ovqatlanaman, bir kuni bu restoranda ovqatlanaman. Lekin endi agar mana bu restoranning 0, 01% iga bo‘lsa ham, ulushdor bo‘lsam, endi men faqat shu restoranda ovqatlanaman, chunki mening restoranimda bu. Tushunyapsizmi? Men nafaqat doimiy mijoz, balki reklamachi, balki qattiq mudofaachiga aylanib qolaman bu biznesga. “Direct celling” deydi buni, yuzma-yuz sotish. Bu doimo samaradorroq bo‘ladi. Mana hozir qanchadir pul berib, televideniye, radioda e’lon berasiz. Bilmaysiz, o‘sha reklama foyda beradimi, yo‘qmi. Foydaning hajmidan qat’iy nazar, siz baribir o‘sha pulni sarflaysiz. Lekin “direct celling”da, ya’ni bir odam sizga reklama qilib berishida, manfaat ko‘rasiz va manfaatga qarab pul to‘laysiz. Shuning uchun Google va boshqalar rivojlanib ketdi. Klikiga qarab pul to‘laydi, masalan. Tekinga sizni reklama qiladi mijozingiz. Ya’ni xalqning sizga nisbatan alohida sadoqati va alohida chiroyli bir munosabati, muhabbati bo‘lishi.

To‘rtinchisi, odamlarda mana shunday madaniyat paydo bo‘ladi: birga o‘saylik, bir narsa ulashaylik degan madaniyat.

Masalan, birorta bankdan kredit oladigan bo‘lsangiz, u yerda mavsumlar bor. Ba’zi mavsumlarda daromad topmaysiz, lekin baribir o‘sha pulni berishingiz kerak, to‘lov jadvali bor. Pul topmaysiz ba’zi holatlarda, baribir to‘lashingiz kerak. Ba’zi holatlarda o‘sib ketasiz, o‘sha miqdorni to‘laysiz. Bank o‘sishingizdan manfaat ham topmaydi.

Bu yerda esa mavsum yomonmi, pul to‘lamaysiz. Yoki kamroq pul to‘laysiz. Mavsum yaxshimi, ko‘proq pul to‘laysiz. Natijada sherigingiz siz bilan birga harakatlanadi. Va siz bilan harakatlanuvchi sherigingizda o‘z o‘rnida investorlik mentaliteti paydo bo‘ladi. Ya’ni u endi o‘zini nafaqat o‘qituvchi, balki investor deb biladi. Va natijada o‘z puliga qarashi o‘zgaradi. Ya’ni u endi biladi – vaqtni pulga almashtirish kerak emas, vaqtni hayotidagi eng qimmat kapital – vaqtga almashtirsa bo‘ladi.

Shokir Sharipov: Har bir inson investor bo‘lsa, o‘sha jamiyat muvaffaqiyatli, samarali jamiyatga aylanadi. Shunday desak bo‘ladimi?

Mahmud Usmon: Shunaqa. Buning ikkita tomoni bor. Bir videoda ikkita odam suhbatlashyapti. Bittasining qo‘lida AirPod degan narsa bor. Bittasi 399 dollarga manaqa narsa chiqdi, muzika eshitsa bo‘lar ekan, deb maqtayapti. Ikkinchisi “qaysi kompaniya chiqaribdi” shuning aksiyasini olaman deyapti. Oradan uch-to‘rt yil o‘tgandan keyin, yana uchrashishdi, haligi AirPod olgan kishi “bu kompaniya endi iPhone chiqarishdi, knopkalari bo‘lmas ekan, ekranning o‘zida boshqarilar ekan” deyapti. Besh yil o‘tgandan keyin bu kishi “iPhone 5-chisi chiqdi, 10 yil o‘tgandan keyin iPhone 10-chisi chiqdi, sening aksiyang nima bo‘ldi” deb so‘rasa, unisi “aksiyam 300 ming dollarga yetdi” deyapti. Ya’ni birinchi kishi iste’mol, iste’mol, iste’mol, qilish bilan shug‘ullanyapti. Ikkinchi kishi fikrlayapti, qanaqa qilib mana shu – iste’mol qilayotganim narsadan foyda ko‘rsam bo‘ladi?

Birinchi yo‘l, bu iste’molchilik botqog‘i. Mana shu narsani xohlayman. Olaman. Keyin 10 yil to‘lab yuraman. 10 yil davomida yana bir narsani xohlayman. Keyin uni olaman. Keyin uni to‘lab yuraman. Doimiy ravishda uni to‘lab, buni to‘lab, shu botqoqda yuraveraman.

Ikkinchisi, shuni xohlayman, lekin shuning yarmicha pulim bor. Shu pulni olay-da, mana bu joyga investitsiya qilay. Natijada sekin-sekin pul ko‘payishni boshlaydi va qolgan pullarni ham shunga qo‘yaman, sabr qilaman, sabr qilaman va sekin-sekin menda investitsiya uchun kapital jamlanishni boshlaydi. Keyin o‘z-o‘zidan menda bu bo‘yicha tajriba ham paydo bo‘ladi: “Bu kompaniya yaxshiroq ekan, bunaqa shaklda qilsam yaxshiroq ekan, mana bu narsani ertaga men o‘ndan birini, 10 barobar ko‘prog‘ini olishim mumkin”. O‘zimning bulog‘im bo‘ladi, menga pul keltirib turadigan manbayim bo‘ladi.

Men xohlardim Habibulloh aka Qatarni misol keltirib berishlarini.

Habibullo Ibragimov: Qatarda investitsion bankda ishlayman, katta vitse-prezident bo‘lib.

Shokir Sharipov: Ikki og‘iz shu banklaringiz haqida, qancha oborot qilinadi?

Habibullo Ibragimov: 5 milliard dollardan oshiq pul aylantiramiz.

Shokir Sharipov: Asosan katta-katta obektlarga investitsiya kiritasizlarmi?

Habibullo Ibragimov: Bizning yo‘nalishimiz, biz faqat investitsiya qilamiz. Bizning investitsiyamiz faqat Qatarning o‘zida emas, jahon bo‘yicha, masalan, Amerikada, Yevropada, Saudiyada hozir. Bir nechta yo‘nalish bo‘yicha ishlaymiz. Masalan, yo‘nalishlardan birinchisi aviatsiya yo‘nalishi. Samolyotlarni sotib olamiz, qiymatini shu fondning ichiga tashlab olamiz har safar. U fondning yunitlarini investorlarga bo‘lib-bo‘lib sotamiz. Investorlar u fonddan yunit sotib oladigan bo‘lsa, doimiy, masalan, ijaradan kelgan puldan dividend olib turishadi.

Investorlarga o‘zlari borib to‘g‘ridan-to‘g‘ri qilish imkoniyati bo‘lmagan investitsiyalarni qilamiz. Chunki katta investitsiyalar bo‘ladi, 100 million, 200 million, 300 million dollarlik investitsiyalar bo‘ladi.

Mahmud Usmon: Aytganimizdek, bitta odam borib bir restorandan ulush oladi dedik. Muammo shundaki, voqelikda shu odam shu yaxshi restoranni topa olmaydi. O‘sha ulushni olishda yaxshi shartnoma tuza olmaydi. Yoki bir odam borib, deylik, ko‘chmas mulkka investitsiya qilmoqchi. Unga ko‘chmas mulkka yetarli puli bo‘lmasligi mumkin. Ko‘chmas mulk bozoridagi stabillik, bozordagi o‘sish yoki boshqaga sherik bo‘lishi uchun unda yetarli pul yo‘q. Yoki puli bo‘lsa ham, u o‘zining manfaati uchun qulay bo‘lgan shartnoma tuzish darajasida moliyaviy, huquqiy bilimlarga, ko‘nikmalarga, malakalarga ega emas. U boradi, odatda shuncha narx yozilgan deydi, talashadi, tortishadi, qo‘lidan kelgancha shu narxga oladi. O‘tirib, bozorni o‘rganib, kelajakda shaharning qaysi tomoni yaxshiroq bo‘ladi, qayerda ko‘chmas mulkni oladigan bo‘lsam, narx tushib ketmaydi, qayerda oladigan bo‘lsam, menga ko‘proq foyda keltiradi degan o‘rganishlar qiladi.

Habibullo Ibragimov: Juda ko‘p, besh-olti yilda o‘sib qolgan kompaniyalar bilan gaplashdik. Ular kompaniyalarini o‘zlari o‘stirib, rivojlantirishgan. Katta kompaniyalarni boshqarish bo‘yicha ularda tajriba yetishmasligi mumkin. Investitsion banklar bilan sheriklikka kirgandan keyin esa ulardan tegishli tavsiyalarini ola boshlaydi, direktorlar kengashiga odamini qo‘yadi, doimiy hisobotlarini audit qildirib turadi. Ko‘plab kompaniyalarda muammo bo‘ladi – bitta odamga bog‘liq bo‘lib qoladi. Agar u odam ketadigan bo‘lsa, kompaniyaning kelajagi yo‘q. Investitsion kompaniya bu joyda ham qo‘l keladi, “butun kompaniya sizga bog‘lanib qolibdi, sizdan keyingi odam kim, qanaqa qilib shu muammoni hal qilsak bo‘ladi?” deb tergaydi.

Source link

Toshkent shahrida dizayn-kod kuchga kirgach, Raqamli rivojlanish departamenti ko‘p qavatli uylar tomiga o‘rnatilgan reklama konstruksiyalarini demontaj qilish bo‘yicha tadbirkorlarga talabnomalar yubora boshladi. Tadbirkor Kun.uzʼga yuborgan murojaatida reklama joylari uchun davlatga yuz millionlab so‘m to‘laganini, reklama pasportlari esa yana bir necha yil amal qilishi kerakligini aytmoqda. Biznes yangi talablar sabab bu huquqlardan muddatidan oldin mahrum bo‘lmoqda. Masala atrofida tadbirkor, Toshkent shahar hokimligi va Adliya vazirligi turlicha huquqiy talqinlarni ilgari surmoqda. 

Single Media Group MChJning Kun.uzʼga ma’lum qilishicha, kompaniya 2025 yilda Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Raqamli rivojlanish departamentidan ko‘p kvartirali uylar tomiga reklama konstruksiyalarini joylashtirish bo‘yicha ikki reklama joyi pasportini olgan. Ulardan biri 2030 yilgacha, ikkinchisi esa 2034 yilgacha amal qilishi belgilangan. 

Biroq 2026 yil may oyida kompaniyaga yuborilgan bildirishnomada Toshkent shahrining dizayn-kodi kuchga kirgani, unga ko‘ra ko‘p kvartirali uylar tom qismida reklama konstruksiyalarini joylashtirish taqiqlangani sabab reklama konstruksiyalarini 10 kun ichida demontaj qilish talab qilingan. Departament  reklama joyi pasportlarini bekor qilish choralari ko‘rilayotganini ma’lum qilgan. 

 Tadbirkor: «Biz qonuniy ruxsatnoma asosida investitsiya qilganmiz» 

Kompaniya vakilining aytishicha, reklama joylari uchun davlatga katta miqdorda to‘lovlar amalga oshirilgan. Xususan, Shota Rustaveli ko‘chasidagi reklama joyi uchun shu kungacha 270,4 mln so‘m, Chilonzor tumani, Olmazor dahasidagi reklama joyi uchun esa 69,4 mln so‘m to‘langan. 

Tadbirkor reklama pasportlari 2030 va 2034 yilgacha amal qilishiga ishonib investitsiya kiritganini, yangi dizayn-kod esa amalda ilgari berilgan huquqlarni bekor qilayotganini ta’kidlamoqda. 

 Kompaniya Ombudsmanga yo‘llagan murojaatida bir nechta huquqiy asoslarni keltirgan. 

Birinchidan, tadbirkor prezidentning 2026 yil 5 fevraldagi PQ-48-son qaroriga tayanmoqda. Mazkur hujjat bilan ko‘p kvartirali uylarni boshqarish tizimi takomillashtirilgan bo‘lib, unda uylarning umumiy mol-mulkidan olinadigan daromadlar qatorida reklama joylashtirishdan tushadigan mablag‘lar ham ko‘rsatilgan. Qarorga ko‘ra, reklama, mobil aloqa antennalari va boshqa umumiy mol-mulkni ijaraga berishdan tushadigan daromadlar ko‘p kvartirali uyning bank hisobraqamiga yo‘naltiriladi hamda mulkdorlarning daromadi hisoblanadi. 

Shuningdek, qarorning 9-ilovasida ishchi guruhlarga ko‘p kvartirali uylarning reklama joylashtirish mumkin bo‘lgan joylarini aniqlash vazifasi yuklatilgan. 

Tadbirkor aynan shu normalarga tayanib, Prezident qarorida reklama konstruksiyalarini, jumladan tom qismida reklama joylashtirishni taqiqlovchi norma mavjud emasligini, aksincha reklama joylashtirish daromad manbayi sifatida e’tirof etilganini ta’kidlamoqda. 

Ikkinchidan, kompaniya “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonunning 41-moddasiga murojaat qilib, normativ-huquqiy hujjatlar orqaga qaytish kuchiga ega emasligini eslatmoqda. Uning fikricha, dizayn-kod kuchga kirishidan avval qonuniy ravishda berilgan reklama pasportlariga yangi cheklovlar tatbiq etilmasligi kerak. 

Yana bir e’tiroz Vazirlar Mahkamasining 104-son qaroriga taalluqli. Tadbirkor reklama joyi pasportlarini bekor qilishdan oldin maxsus ishchi guruh xulosasi bo‘lishi kerakligini, biroq bunday xulosa taqdim etilmaganini bildirgan. 

 Hokimlik pozitsiyasi 

Toshkent shahar hokimligi huzuridagi Raqamli rivojlanish departamenti esa aksincha fikrda.  

Departament yuborgan bildirishnomada Vazirlar Mahkamasining 104 va 428-son qarorlari hamda Toshkent shahrining dizayn-kodi talablariga muvofiq barcha tashqi reklama obektlari shaharsozlik normalari va dizayn talablariga mos bo‘lishi shartligi qayd etilgan.

Bildirishnomada, shuningdek, reklama tarqatuvchi bilan tuzilgan ommaviy oferta shartnomasiga havola qilinib, qonunchilik yoki shaharsozlik vaziyati o‘zgargan taqdirda reklama konstruksiyalarini demontaj qilish tadbirkorning majburiyati ekani ko‘rsatilgan. Shu asosda reklama konstruksiyalarini 10 kun ichida olib tashlash, aks holda ular majburiy tartibda demontaj qilinishi hamda xarajatlar tadbirkordan undirilishi haqida ogohlantirilgan. 

Adliya vazirligi nima deydi? 

Mazkur masala yuzasidan Adliya vazirligi ham tadbirkorning murojaatini ko‘rib chiqdi. 

Vazirlik javobida “Mahalliy davlat hokimiyati to‘g‘risida”gi qonunga muvofiq Toshkent shahar Kengashi dizayn-kodni qabul qilish vakolatiga ega ekanini qayd etgan. 

(Muharrirga: Fotogalereyada adliya vazirligining javobi va hokimiyat xatidan skrinshot bor, shuni qo’ya olmadim)

Shuningdek, vazirlik bahs markazida turgan prezidentning 2026 yil 5 fevraldagi PQ-48-son qaroriga ham izoh berib, unda ko‘p kvartirali uylar tom qismida reklama konstruksiyalarini joylashtirishga ruxsat beruvchi norma mavjud emasligini bildirgan. 

 Biroq vazirlik tadbirkorning huquqiy manfaatlari masalasiga ham e’tibor qaratgan. “Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi qonunning 59-moddasiga ko‘ra, manfaatdor shaxsning ishonchi himoya qilinishi lozim bo‘lgan hollarda ma’muriy hujjatni bekor qilish yoki o‘zgartirish masalasi sud tartibida ko‘rib chiqiladi. Shu bois vazirlik tadbirkorga Toshkent shahar Kengashi qarori yuzasidan sudga murojaat qilish huquqi mavjudligini ma’lum qilgan. 

Bahs nimada? 

Tomonlar bir hujjatni turlicha talqin qilmoqda. Tadbirkor prezidentning PQ-48-son qarori reklama joylashtirishni ko‘p kvartirali uylarning daromad manbayi sifatida tan olganini, shu bois dizayn-kod bilan bunday reklama konstruksiyalarini to‘liq taqiqlash prezident qaroriga zid ekanini ta’kidlamoqda. 

Adliya vazirligi esa boshqa yondashuvni ilgari suradi: vazirlikka ko‘ra, PQ-48 qarorida reklama joylashtirishdan daromad olish nazarda tutilgan bo‘lsa-da, unda aynan ko‘p kvartirali uylarning tom qismida reklama konstruksiyalarini joylashtirishga ruxsat beruvchi norma mavjud emas. Shu sababli dizayn-kodning mazkur taqiqi prezident qaroriga zid deb baholanmagan. 

Natijada bahsning asosiy savoli ochiqligicha qolmoqda: davlat tomonidan 2030 va 2034 yilgacha amal qilishi belgilab berilgan reklama pasportlari yangi mahalliy normativ hujjat asosida muddatidan oldin bekor qilinishi mumkinmi? Agar mumkin bo‘lsa, reklama joylari uchun yuz millionlab so‘m to‘lagan tadbirkorning investitsiyalari va mulkiy manfaatlari qanday himoya qilinadi? 

Kun.uz bu borada Biznes ombudsman va Savdo-sanoat palatasiga so‘rov yubordi.

Source link

Andijon viloyati hokimi Shuhratbek Abdurahmonov Belarusning Grodno viloyati Lida tumanida joylashgan «LidaTexmash» MChJ korxonasi rahbari bilan uchrashuv o‘tkazdi. Muzokaralar davomida Andijon viloyatida qishloq xo‘jaligi texnikalarini ishlab chiqarishni kengaytirish va yangi quvvatlarni ishga tushirish masalalari atroflicha muhokama qilindi.

Uchrashuv yakunida tomonlar o‘zaro hamkorlik doirasida bog‘dorchilik va dehqon xo‘jaliklari uchun arzon va ixcham texnikalar, shuningdek, kartoshka ekish hamda hosilni terib olishga mo‘ljallangan zamonaviy agrotexnikalar ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha muhim kelishuvga erishdi.

«Mazkur istiqbolli loyiha viloyat agrar tarmog‘ini hamyonbop va zamonaviy uskunalar bilan ta’minlash orqali qishloq xo‘jaligida ish unumdorligini yanada oshirishga xizmat qiladi», — deyiladi viloyat hokimligi xabarida.

Source link

Raqobat qo‘mitasi tomonidan «Anorbank» jarimaga tortildi.

Qo‘mita tomonidan Toshkent viloyatida istiqomat qiluvchi fuqaroning murojaati asosida «ANOR BANK» AJ tomonidan Instagram ijtimoiy tarmog‘ida joylashtirilgan reklama axboroti o‘rganildi.

Xususan, mazkur murojaatda bank tomonidan aksiya doirasida e’lon qilingan axborotlarda aksiya shartlari to‘g‘risida to‘liq ma’lumotlar berilmaganligiga e’tiroz bildirilgan.

O‘rganishlarda reklamada moliyaviy xizmatlarni ko‘rsatishda shartnomaning muhim shartlaridan biri — aksiyaning amal qilish shartlari, unga qo‘llanilgan limit hamda limitdan oshgan hollarda komissiya to‘g‘risidagi ma’lumotlar mavjud emasligi aniqlandi.

Yuqoridagi holatlar yuzasidan Qo‘mita Maxsus komissiyasi tomonidan O‘zbekiston Respublikasining «Reklama to‘g‘risida»gi Qonunining 16, 21 va 43-moddalari talablari buzilishi alomatlari yuzasidan «ANOR BANK» AJga nisbatan ish qo‘zg‘atilib, ishni ko‘rib chiqish yakunlari bo‘yicha moliyaviy jarima qo‘llanildi.

Shuningdek, qonunbuzilish holatini bartaraf etish hamda kelgusida bunday holatlarga yo‘l qo‘ymaslik yuzasidan bajarilishi majburiy bo‘lgan ko‘rsatma berildi.

Source link

Tadbirkorlikni qo‘llab-quvvatlash va soliq yukini kamaytirish maqsadida budjetga to‘langan qo‘shilgan qiymat solig‘ining (QQS) bir qismi ayrim sohalarda faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarga qaytarilmoqda.

2026-yil 6-iyul holatiga ko‘ra, mazkur mexanizm doirasida korxonalarga jami 97 mlrd so‘mga yaqin mablag‘ qaytarildi.

QQS qaytarish tartibi turoperatorlar, mehmonxonalar, umumiy ovqatlanish korxonalari, chorvachilik va parrandachilik xo‘jaliklari hamda zargarlik korxonalarini davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan.

Ma’lumotga ko‘ra, eng katta mablag‘ 828 ta umumiy ovqatlanish korxonasiga qaytarilgan bo‘lib, ular 63,8 mlrd so‘m QQS kompensatsiyasini olgan.

Shuningdek, 323 ta zargarlik korxonasiga 26,2 mlrd so‘m, 145 ta mehmonxonaga 4,7 mlrd so‘m mablag‘ qaytarildi.

Bundan tashqari, 23 ta turoperatorga 1,1 mlrd so‘m, 28 ta chorvachilik va parrandachilik xo‘jaligiga ham 1,1 mlrd so‘m QQSning bir qismi qaytarilgan.

Source link