Dunyodan
Yoveri Museveni Ugandadagi saylov natijalari bo‘yicha Bobi Wine yetakchilik qilmoqda, kechadagi to‘qnashuvlarda muxolifat tarafdori halok bo‘ldi.
Uganda muxolifatining kamida yetti nafar tarafdori bir kechada to’qnashuv sharoitida halok bo’ldi, payshanba kungi prezidentlik saylovlari natijalarida prezident Yoveri Museveni katta farq bilan oldinda bo’ldi.
Qo’zg’olonchilar poytaxt Kampaladan taxminan 55 kilometr janubi-g’arbda joylashgan Butambara shahridagi qonun chiqaruvchining uyiga xavfsizlik kuchlari tomonidan hujum qilinganini da’vo qilgan va politsiya ularni zo’ravonliklarda ayblagan.
Saylov komissiyasi juma kuni tushdan keyin e’lon qilgan raqamlarga ko’ra, 60% ovozga asoslanib, janob Museveni 75% ovoz bilan yetakchilik qilgan.
Keyingi o‘rinda 21 foiz ovoz bilan muxolifat yetakchisi Bobi Viyn.
Wine’s Milliy Birlik Platformasi (NUP) uning Kampaladagi uyi xavfsizlik kuchlari tomonidan o’rab olinganini aytdi va “uni va uning xotinini uy qamog’iga samarali qo’ydi”.
Ugandadagi zo’ravonliklar haqidagi xabarlar faqat shu hafta boshida joriy etilgan internet yopilishi sababli juma kuni paydo bo’ldi.
Muxolifatdagi qonunchi Mvanga Kivumbining AFP axborot agentligiga aytishicha, askarlar va politsiya uylarida dastlabki natijalarni kuzatayotgan yuzlab odamlarga qarshi ko’zdan yosh oqizuvchi gaz, so’ngra haqiqiy o’q-dorilar ishlatgan.
“Mening uyim ichida o‘n kishi halok bo‘ldi.
Huquq himoyachisi Agata Atuxire bu bayonotni Reuters agentligiga tasdiqladi.
Biroq, mahalliy politsiya matbuot kotibi Lidiya Tumshabbe buni rad etib, “bir guruh NUP buzuqlari” politsiya bo’limiga hujum qilib, sanoq markazini nazorat qilishni rejalashtirganidan so’ng, zobitlar o’zini himoya qilish uchun ishdan bo’shatilganini da’vo qildi.
U Reuters agentligiga macheta, bolta va gugurt qutilarini olib yurganini aytdi va kamida yetti kishi halok bo‘lganini aytdi.
Ayni paytda ayrim mahalliy jurnalistlarning aytishicha, xavfsizlik kuchlari ularni muxolifat yetakchisining Kampalaning Magere tumanidagi uyiga kirishiga to‘sqinlik qilgan.
“Qo’riqchilar chegara to’sig’idan noqonuniy ravishda sakrab o’tishdi va hozir binoda chodirlar qurishmoqda”, deb yozgan NUP X payshanba kuni kechqurun.
Politsiya matbuot kotibi Kituuma Rusoke mahalliy NBS teleradiokompaniyasiga Vine prezidentlikka nomzod sifatida “qiziqarli odam” ekanligini aytdi va uning uyi atrofidagi hudud o’z xavfsizligi uchun yuqori darajada qo’riqlanishini qo’shimcha qildi.
Vine 2021-yilgi saylovdan keyin bir necha kun davomida xavfsizlik kuchlari tomonidan o‘z uyida asirlikda bo‘lib, 35% ovoz olgan.
Saylov komissiyasi raisi Saymon Byabakama juma kuni ma’lum qilishicha, shu hafta boshida joriy etilgan internetning o’chirilishi ovozlarni sanashga ta’sir qilmagan, chunki komissiya saylov okruglaridan natijalarni milliy natijalarni hisoblash markazlariga etkazish uchun “xususiy tizimlardan” foydalanmoqda.
Yakuniy natijalarni e’lon qilish vaqti haqida so’ralganda, Byabakama shunday dedi: “Biz 48 soat ichida prezidentlik saylovi g’olibini e’lon qilamiz. Yakuniy natijalar ertaga soat 17:00 da (Yaponiya vaqti bilan 14:00) e’lon qilinadi”.
Ugandaliklar tez-tez zo’ravonlik kampaniyasidan so’ng payshanba kuni keskin milliy saylovda ovoz berishdi, 81 yoshli prezident Museveni ettinchi muddatga prezidentlikka intilmoqda.
Siyosatchiga aylangan 43 yoshli estrada yulduzi Wine internet toʻxtatilgan saylovlarda “katta” firibgarlik boʻlganini daʼvo qildi. U hujjatli dalillar keltirmadi va rasmiylar uning da’volariga javob bermadi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining inson huquqlari bo’yicha idorasi o’tgan hafta saylovlar “keng miqyosdagi repressiya va qo’rqitish” bilan o’tishini aytdi.
Payshanba kungi ovoz berish butun mamlakat boʻylab koʻplab saylov uchastkalarida toʻrt soatgacha kechiktirildi, chunki saylov qutilari kech yetib keldi va saylovchilarning shaxsini tekshirishda foydalaniladigan biometrik apparatlar toʻgʻri ishlamadi.
Ba’zi odamlar bu muammoni tarmoq ishdan chiqishi bilan bog’lashadi.
Yana oltita nomzod bo‘lsa-da, prezidentlik saylovlari uchun so‘rovlar mohiyatan Museveni va Viyn o‘rtasidagi to‘qnash keldi, biroq tahlilchilar fikricha, prezident so‘nggi oltita saylovda g‘alaba qozonganini inobatga olsak, uning vakolat muddati uzaytirilishi mumkin.
Janob Viyn mamlakat yoshlari, ularning aksariyati 30 yoshdan kichiklar vakili ekanini da’vo qiladi va korruptsiyaga qarshi kurashish va keng qamrovli islohotlar o’tkazishga va’da beradi, janob Museveni esa mamlakat barqarorligi va rivojlanishining yagona kafolati ekanligini ta’kidlaydi.
Saylov davri muxolifat faoliyatining buzilishi bilan o’tdi, xavfsizlik kuchlari Wine tarafdorlariga hujum qilish va hibsga olishda ayblandi.
Politsiya matbuot kotibi Kituuma Rusoke muxolifat tarafdorlarini tartibsizlik keltirib chiqarishda ayblab, shikoyatlarni rad etdi.
Seshanba kuni Internetga kirish to’xtatildi, Uganda Aloqa komissiyasi o’chirish noto’g’ri ma’lumotlar, firibgarlik va zo’ravonlikka undashning oldini olish uchun zarurligini aytdi, bu harakat BMTning inson huquqlari bo’yicha byurosi tomonidan “chuqur xavotirli” deb qoralandi.
Asl ismi Robert Kyagulanyi bo’lgan janob Viyn o’z tarafdorlarini payshanba kungi saylov natijalari o’zgartirilsa, norozilikka chaqirgan edi.
Biroq, juma kuni ertalabki holatga ko’ra, namoyishlar belgilari yo’q.
Museveni g’alabasi sobiq isyonchi yetakchining 40 yillik hokimiyatni egallashini uzaytiradi. U o’zining o’g’li, harbiy qo’mondon Muxoozi Kainerugabani o’zining vorisi sifatida qo’llab-quvvatlamoqda, deb ishoniladi, garchi u uni bu rolga o’rgatganini rad etsa ham.
Saylov komissiyasining bildirishicha, prezident saylovlarining yakuniy natijalari shanba kuni mahalliy vaqt bilan soat 16:00 (GMT 13:00)gacha e’lon qilinishi kutilmoqda.
Kampalada Sammy Avami tomonidan qo’shimcha hisobot
Pokiston Bosh vaziri Shahboz Sharif Islomobod Yaqin Sharqdagi vaziyat boʻyicha “mazmunli va konstruktiv muhokamalar” oʻtkazishga tayyor ekanini aytdi.
Bu haqda bosh vazir ijtimoiy tarmoqda ma’lum qildi
Avvalroq Tashqi ishlar vazirligi OAVni mish-mishlardan tiyilib, AQSh va Eron rasmiylarining Yaqin Sharq mojarosi fonida Islomobodda uchrashishi mumkinligi haqidagi xabarlarga javoban rasmiy bayonotni kutishga chaqirgan edi.
23 mart kuni AQSh prezidenti Donald Tramp Eron bilan muzokaralar olib borilishini eʼlon qildi va shundan soʻng Eron energetika obʼyektlariga hujumlarni besh kunga toʻxtatdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, maxsus elchi Stiv Uitkoff va tadbirkor Jared Kushner “Erondagi eng muhim odamlar” bilan uchrashgan. Biroq Tehron Vashington bilan aloqalarini rad etdi. Axios, AQSh rasmiylariga tayanib, so’nggi kunlarda Turkiya, Misr va Pokiston vositachilik qilganini xabar qildi.
Express Tribune nashri Islomobod AQSh delegatsiyasi ishtirokidagi muzokaralar uchun potentsial joy sifatida ko‘rib chiqilayotganini xabar qildi.
Shveytsariya Eronga qarshi urush munosabati bilan AQShga qurol eksport qilishni taqiqladi. Bu holat davlatning betarafligi tamoyili bilan izohlanadi.
“Ushbu mojaro vaqtida Eron bilan harbiy mojaroda ishtirok etayotgan mamlakatlarga oʻq-dorilarni eksport qilishga ruxsat berilmaydi”, — deyiladi Shveysariya hukumati bayonotida.
Bern rasmiylari AQSh va Isroil Eronga qarshi keng ko‘lamli urush boshlagan joriy yilning 28-fevralidan beri Vashingtonga qurol sotishga ruxsat bermayapti.
Joriy yilning 14 mart kuni Shveysariya hukumati Eronga yo‘l olgan Amerikaning ikkita razvedkachi samolyotining o‘z havo hududi uzra uchib o‘tishini to‘sib qo‘ydi.
1996 yilda qabul qilingan Shveytsariya federal qonuni inson huquqlari va betaraflik tamoyillariga asoslangan harbiy texnika va texnologiyalarni import qilish, eksport qilish va tashish uchun litsenziyalarni talab qiladi.
Ushbu standartga ko’ra, Isroil so’nggi yillarda harbiy texnikani eksport qilish uchun litsenziyadan mahrum qilingan. Bu tartib Eronning o’ziga ham tegishli.
Qo’shma Shtatlarga qarshi qurol embargosi maxsus ekspertlar qo’mitasi tomonidan nazorat qilinadi.
Tahlillarga ko‘ra, Vashington Bernning ikkinchi yirik qurol importchisi hisoblanadi. 2025 yilda Qo’shma Shtatlar Shveytsariyadan taxminan 120 million dollarlik qurol sotib oldi.
Shveytsariya 2003-yilda AQSh Iroqqa bostirib kirganida oʻz havo hududidan foydalanish va qurol-yarogʻ sotishni taqiqlagan edi.
Tahlilchi Gailatoja Gafarxoʻja Oʻgʻlining aytishicha, “Shveytsariyaning qarori Vashington uchun kutilmagan zarba boʻlishi mumkin, chunki Shveytsariya harbiy sanoati AQShning baʼzi mudofaa tizimlari uchun muhim komponentlar yetkazib beruvchi hisoblanadi. Bu harakat Bernning xalqaro maydonda “xolis hakam” sifatidagi mavqeini saqlab qolish va mojaro ishtirokchisi boʻlmaslik istagini yana bir bor tasdiqlaydi.
G’arb davlatlari tomonidan AQShga qarshi qurol embargosi joriy etilishi Oq uy uchun katta ramziy zarba hisoblanadi. Chunki bu Vashingtonning Tehronga qarshi urushini hatto eng yaqin ittifoqchilari ham tan olmasligining yana bir isbotidir.
AQSh va Isroil Eronga qarshi urush boshlagan 28-fevraldan beri jahon energetika bozorlarida narxlar keskin oshgan. Vashington va Tel-Aviv Eronga qarshi hujumlar uyushtirdi va mamlakat oliy rahbari Ali Xomanaiy va ko’plab harbiy qo’mondonlarni o’ldirdi, ammo Fors davlati kutilgandek osonlik bilan taslim bo’lmadi.
Pentagon Kongressdan Eronga qarshi harbiy amaliyotlarni davom ettirish uchun 200 milliard dollardan ortiq mablagʻ ajratishni soʻramoqda.
Prezident Tramp bir tomondan jahon energetika bozoridagi narxlarning oshishi, ikkinchi tomondan Amerika jamoatchiligi va isyonchi kuchlarning bosimi tufayli yakuniy maqsadga erishilmagan bo‘lsa-da, urushdan chiqish yo‘lini qidirayotgani aytiladi.
Qolaversa, Eron bilan urush Qo’shma Shtatlar xalqaro maydonda asosan yakkalanib qolganini ko’rsatdi. Buni prezident Tramp va Oq uy rasmiylarining asabiy bayonotlari ham tasdiqlaydi.
Avval xabar qilinganidek, prezident Tramp kecha NATO davlatlarini Eron bilan bog‘liq mojaroda faol ishtirok etmayotgani uchun qattiq tanqid qilib, ularni “ayyor” deb atadi.
Aslida prezident Tramp avvalroq NATO davlatlaridan Hormuz boʻgʻozi orqali neft va gaz eksportini tiklashda yordam soʻragan edi.
Ammo AQShning Britaniya va Fransiya kabi ittifoqchilari ehtiyotkorligicha qolmoqda. Yaponiya va Avstraliya Xurmuzga harbiy kemalar jo‘natish niyatida emasligini ma’lum qilgan.
Financial Times gazetasi Eron tarixidagi eng katta banknot bo‘lgan 10 million rial muomalada ekanligini ma’lum qildi.
Bu orqali hukumat o‘sib borayotgan inflyatsiyani jilovlashga va naqd pulga bo‘lgan ehtiyojni qondirishga harakat qilmoqda.
Shu haftadan boshlab banklar taxminan 7 dollarlik yangi 10 million rial banknotlarni tarqatishni boshladilar. Eronliklar elektron tizim buzilishidan qo‘rqib, bankomatlar oldida navbatga turishdi. Natijada, banknotalar tezda yo’q bo’lib ketdi.
Yangi pushti banknotning old tomonida IX asrda qurilgan Yazdning Jome masjidi, orqa tomonida esa 2500 yillik Bam qal’asi tasvirlangan.
Bu qadam Eron iqtisodiyotining urushdan keyingi og‘ir ahvoliga yana bir dalildir. 19-fevralda yakunlangan oyda inflyatsiya 47,5 foizni tashkil etdi.
Dunyodan
Qo‘shma Shtatlar “yadroviy tahdid” tug‘dirishi mumkin bo‘lgan davlatlar ro‘yxatini e’lon qildi.
Qo’shma Shtatlar Rossiya, Xitoy, Eron, Shimoliy Koreya va Pokistonni AQShga yadroviy qurol bilan hujum qilishga qodir davlatlar ro’yxatiga kiritadi. Bu maʼlumotlar AQSh hukumati razvedka hamjamiyatining yillik hisobotida keltirilgan.
“Xitoy, Rossiya, Shimoliy Koreya, Eron va Pokiston yadroviy va oddiy kallaklarga ega boʻlgan turli xil yangi, ilgʻor va anʼanaviy raketa uchirish tizimlarini tadqiq qilmoqda va ishlab chiqmoqda”, — deyiladi hisobotda. Razvedka idoralari taxminiga ko‘ra, 2035-yilga borib AQShga 16 mingdan ortiq raketa tahdid soladi, bugungi kunda ularning soni 3000 dan oshdi.
Shimoliy Koreya butun AQSh hududiga zarba bera oladigan qit’alararo ballistik raketani muvaffaqiyatli sinovdan o‘tkazdi. Hujjatda, shuningdek, Xitoy, Eron, Shimoliy Koreya, Pokiston va Rossiya “AQShga tahdid solishi mumkin bo‘lgan ilg‘or raketalarga ustuvor ahamiyat berishda” davom etishi aytiladi.
Bunga javoban razvedka idoralari Rossiyani “Arktikadagi asosiy muammo” deb atadi. Hujjatda aytilishicha, Rossiya kuchlar muvozanati uchun kengroq global raqobatning bir qismi sifatida mintaqadagi o‘z manfaatlarini ilgari surishga intiladi.
Hisobotga ko‘ra, Xitoy Arktikadagi strategik va iqtisodiy manfaatlarini, birinchi navbatda, Rossiya bilan munosabatlari orqali ilgari surish uchun ancha cheklangan sa’y-harakatlarni amalga oshirgan.
AQSh prezidenti Donald Tramp AQSh milliy xavfsizligini ta’minlash uchun Grenlandiyaga muhtojligini aytdi. Aks holda, u orol Rossiya yoki Xitoy tomonidan nazorat qilinishini ta’kidladi.
BBC tahliliga ko‘ra, Eronning Yaqin Sharqdagi AQSh harbiy bazalariga hujumlari dastlabki 14 kun ichida taxminan 800 million dollar zarar keltirgan.
Xabarda aytilishicha, ko‘p zarar Eronning jangovar harakatlarning birinchi haftasida amalga oshirgan javob hujumlari tufayli yetkazilgan. Bu nishonlarga AQShning Yuqori balandlikdagi hududdan mudofaa tizimi (THAAD) va Iordaniya havo bazasi AN/TPY-2 radar tizimi kiritilgan. Tahlillarga ko’ra, ikkinchisining qiymati taxminan 485 million dollarga baholanmoqda. Bundan tashqari, Eron hujumlari AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalaridagi binolar va infratuzilmalarga qo‘shimcha 310 million dollar zarar yetkazdi, deya xabar beradi BBC.
Sun’iy yo’ldosh tasvirlari tahlili shuni ko’rsatadiki, Eron ham kamida uchta AQSh havo bazasiga bir necha bor hujum qilgan: Quvaytdagi Ali al-Salim, Qatardagi al-Udeid va Saudiya Arabistonidagi shahzoda Sulton. BBCning xabar berishicha, bu takroriy hujumlar Eron muhim ob’ektlarga hujum qilish niyatida ekanligini ko’rsatadi.
Senatorlar bilan bo‘lib o‘tgan shaxsiy konferensiyada Pentagon rasmiylari AQSh urushning dastlabki olti kunida kamida 11,3 milliard dollar sarflaganini ma’lum qildi, deb xabar berdi ABC News. The Washington Post gazetasining yozishicha, Pentagon harbiy amaliyotning dastlabki ikki kunida o‘q-dorilarga 5,6 milliard dollar sarflagan.
Saloh «Liverpul»dan ketadi
Jismoniy tarbiya va sport sohasidagi munosabatlar tartibga solindi
Atom elektr stansiyasini qurishda xavfsizlik birinchi o’rinda turadi
-
Jamiyat5 days agoChilonzorda Al-Xorazmiy ko‘chasining bir qismi yopiladi
-
Siyosat2 days agoIslom bank ishi anʼanaviy foizlarga asoslangan modellardan nimasi bilan farq qiladi?
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston va Turkmaniston yetakchilari bir-birlarini tabrikladilar
-
Jamiyat4 days agoImom Buxoriy masjid-majmuasida ilk hayit namozi o‘qildi (foto)
-
Sport4 days ago
Masharipov va Fayzullayev jarohat sabab xalqaro turnirda qatnashmaydi
-
Jamiyat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston xalqini hayit bilan tabrikladi
-
Siyosat5 days agoShavkat Mirziyoyev va Shahboz Sharif o‘rtasida telefon muloqoti bo‘lib o‘tdi
-
Jamiyat1 day agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi