Mahalliy
yosh huquqshunos Damir Ahrorov — “Bugungi kunda g‘oya eng qimmat kapital”
Suhbatdoshim endigina 22 yoshni qarshilagan. Nima uchun endigina deyapman, chunki uning yutuqlari yoshidan ham, bo‘yidan ham uzun. Damir Ahrorov asli samarqandlik. Ayni paytda Amerikada yashaydi.
“Bo‘ladigan bola boshidan ma’lum”, deganlaridek, maktabni oltin medalga bitirgan. Va hozirgi kunda o‘qituvchilari bildirgan ishonchni ortig‘i bilan oqlayapti. Ona tilidan tashqari rus, ingliz tilida erkin muloqot qiladi, ispan tilini boshlang‘ich darajada biladi, fors-tojik tilida suhbatlasha oladi. Sambo va erkin kurash bo‘yicha ko‘p marotaba viloyat, respublika chempioni. Agar Damir Ahrorov sport yo‘nalishini tanlaganida doimo g‘olib sportchilarimiz safida bo‘lardi, shubhasiz. Ha anglaganingizdek, qahramonimiz sportchi emas, balki “SCOPUS” va “Impact Factor” kabi xalqaro jurnallarda 20dan ortiq ilmiy maqolalari chop etilgan, “MDH eng yaxshi talabasi”’ xalqaro tanlovi g‘olibi, “Ta’lim sohasidagi xizmatlari uchun” MDH medali va 50dan ortiq sertifikat, diplomga ega, yana turli xalqaro va respublika konferensiyalari, forumlar, tanlovlarda ishtirok etgan ko‘p qirrali bo‘lajak huquqshunos. Bu hali hammasi emas, qolganini Damirning o‘zidan eshitamiz.
— Bunday yutuqlarga erishish uchun doimiy faollik zarur, ayting-chi vaqtingizni qanday taqsimlaysiz?
— To‘g‘risi, bu natijalar bir kunda kelgan emas. Men umuman “muvaffaqiyat”ni katta bir sakrash deb emas, kunlik oddiy harakatlar yig‘indisi deb qabul qilaman. Chunki mening hayotimda hammasi shundan boshlangan: kichik qadamlar, lekin muntazam intilish.
Agar biror ishim haqiqatan ham muhim bo‘lsa, unga albatta vaqt topaman. Kun tartibimni 3 qismga bo‘laman: Har kuni kamida ikki-uch soat kitob, maqola yoki yangi huquqiy manbalar o‘qiyman. Asta-sekin, lekin shu odat menda kuchli tarzda shakllandiki, endi “Impact Factor” kabi jurnallarga maqola yozish og‘ir vazifa emas. Aksincha, bu jarayondan zavq olaman.
Aslida odam biror ishni tez-tez takrorlasa, u odatga aylanadi. Ilm men uchun “majburiyat” emas, balki kunning tabiiy qismi.
Nyu-Yorkdagi advokatlik firmasida ishlash tartiblilik va tezkor fikrlashni o‘rgatdi. U yerda har kuni yangi ish, yangi hujjat, yangi mijoz. Bu juda katta maktab. Ish jarayonida o‘qish, yozish, tahlil qilish kun davomida bir-biriga ulangan holda kechadi. Shuning uchun “vaqtim yo‘q” degan bahona ishlamaydi, chunki ishning o‘zi sizni o‘sishga majbur qiladi.
Albatta o‘zim uchun vaqt ajrataman — sport, oilam bilan gaplashish va sayr qilish bular men uchun quvvat manbai. Sport jismoniy kuchdan ko‘ra ko‘proq ruhiy barqarorlik beradi.
— Toshkent davlat yuridik va Polshadagi Adam Mitskevich universitetlarida, Moskvadagi Oliy iqtisodiyot maktabida tahsil olgansiz. Pensilvaniya davlat universitetining boshqa joylardagi ta’lim olish tajribalaringizdan qanday farqli jihatlari bor deb hisoblaysiz?
— Xar bir davlatda o‘qish menga alohida bilim va tajriba bergan. Lekin AQSh mutlaqo boshqacha tajriba. Pensilvaniyadagi (Penn State Law) ta’limning eng katta farqi — bu amaliyot va mustaqil fikrlashga to‘liq e’tibor. Ularda har bir dars shunchaki dars emas balki muloqot, bahs, tahlil. Professor sizdan kitobda yozilganni emas, o‘z fikringizni so‘raydi. “Nima uchun shunday deb o‘ylayapsiz? Qanday misol keltira olasiz?” degan savollar doimiy ravishda berilib turadi.
Yana bir katta farq — erkinlik va mas’uliyat bir vaqtning o‘zida beriladi.
Hech kim “o‘qi”, “ma’ruza tayyorla” deb orqangizdan yurmaydi, lekin shu bilan birga, har bir talabadan yuqori darajada faollik kutiladi. Shu narsa menda mustaqillik va javobgarlikni yanada kuchaytirdi.
Yana bir muhim jihat, bu xalqaro muhit. Turli mamlakatlardan kelgan talabalar bilan bir xonada o‘qib, har kuni boshqa madaniyat, boshqa fikr va boshqa tajriba bilan yuzma-yuz bo‘lasiz. Bu esa dunyoqarashni ochadi.
Shu jihatlari bilan AQShdagi tahsil men uchun alohida va juda katta tajriba bo‘ldi.
— Huquq, mediatsiya, intellektual mulk va turizm… bular turli sohalar. Bu yo‘nalishlar o‘rtasida qanday bog‘liqlik bor?
— Ha, huquq, mediatsiya, intellektual mulk va turizm birinchi qarashda bir-biridan uzoq sohalardek ko‘rinadi. Lekin mening tajribamda ularni birlashtirib turadigan umumiy nuqta bor — insonlar bilan ishlash va huquqiy munosabatlarni to‘g‘ri yo‘lga qo‘yish.
Huquq — har bir sohaning asosi. Qaysi tizimda ishlamang, barchasida qonun, shartnoma, huquqiy mas’uliyat mavjud.
Mediatsiya esa nizolarni tinch yo‘l bilan hal qilish vositasi.
Turizmda ham, biznesda ham, hatto oilaviy munosabatlarda ham nizo chiqadi va ularni sudgacha yetkazmasdan hal qilish juda muhim. Shuning uchun mediatsiya har qanday sohada qo‘l keladigan universal ko‘nikma.
Intellektual mulk — bu zamonaviy rivojlanishning muhim qismi. Hozir qaysi sohani olmang, g‘oya, brend, dizayn, kontent — hammasi himoyaga muhtoj. Turizmga kelsak, men uni alohida “soha” sifatida emas, balki amaliyotda ko‘p huquqiy bilim talab qilinadigan xizmat sohasi sifatida ko‘raman. Turizmda ham shartnoma, litsenziya, xavfsizlik qoidalari, mijoz manfaati — barchasi huquq bilan bog‘liq.
Qisqasi, bu yo‘nalishlar men uchun turli ko‘rinishda bo‘lsa ham, ularning barchasida bitta umumiy nuqta bor: muammoni to‘g‘ri anglash, odamlar bilan ishlay bilish va huquqiy yechim topish.
— Bir necha xalqaro jurnallarda chop etilgan turli sohaga oid ilmiy maqolalar muallifisiz. Keling shular orasidan intellektual mulk sohasida olib borayotgan tadqiqotingiz haqida gaplashsak…
— Intellektual mulk bo‘yicha olib borayotgan tadqiqotim men uchun juda qadrli, chunki bu soha bugungi zamonaviy iqtisodiyotning eng muhim qismiga aylangan. Tadqiqotimning asosiy maqsadi yangi g‘oyalar, brendlar, startaplar va raqamli mahsulotlarni qanday qilib samarali himoya qilish mumkinligini o‘rganish. Ayniqsa, O‘zbekistonda bu yo‘nalish endigina jadal rivojlanayotgani uchun, xalqaro tajribalarni o‘rganib, ularni milliy amaliyotga moslashtirish menga qiziq.
Maqolalarimda intellektual mulkning faqat huquqiy emas, balki iqtisodiy ahamiyatini ham tadqiq qilganman. Chunki hozirgi kunda g‘oya — eng qimmat kapital. Startaplardan tortib, turizm, san’at, biznesgacha hamma joyda intellektual mulk ishga tushadi. Shuning uchun izlanishlarimda “g‘oyani to‘g‘ri himoya qilish qanday qilib iqtisodiy o‘sishga xizmat qiladi?” degan savol markazda turadi.
Qisqasi, men ushbu tadqiqotlar orqali bizdagi huquqiy tizimga zamonaviy yondashuvlarni olib kirishni, yosh mutaxassislar va tadbirkorlar uchun yangi imkoniyatlar ochishni maqsad qilganman.
— Siz Yoshlar ittifoqi a’zosi bo‘lgansiz, shu bilan birga Model United Nations (MUN) ning ta’sischilaridan birisiz, ya’ni volontyorlik ham qilgansiz. Oratory Clubda nafaqat faol, balki “We Are With You” xayriya loyihasida ishtirok etgansiz. Bu kabi turli ijtimoiy va madaniy faolliklar hayotingizga qanday ta’sir ko‘rsatdi va bunday tajribalar insonga qanday qobiliyatlar, imkoniyatlar beradi?
— Bu kabi ijtimoiy va madaniy faolliklarning hayotimga eng katta ta’siri shu bo‘ldiki, odamlar bilan ishlashni, ularni tushunishni va turli vaziyatlarda o‘zimni to‘g‘ri tutishni o‘rgandim. Har bir loyiha yangi muhit, yangi mas’uliyat bergani uchun, vaqt o‘tishi bilan ochiq fikrlash, tashabbuskorlik va jamoada ishlash ko‘nikmalari kuchaydi. Shu tajribalar vositasida men omma oldida erkin gapirishni, vaziyatni tez anglab yechim topishni, yetakchilik qilishni va suhbatdosh bilan muloqotni to‘g‘ri qurishni o‘rgandim.
Bunday faolliklar insonga juda katta imkoniyatlar beradi — mana shularning eng asosiysi ishonch va tajribadir. Chunki jamoatchilik ishlarida ishtirok etgan odam har doim faol bo‘ladi, yangi tanishlar orttiradi, katta loyihalarda qatnashishdan qo‘rqmaydi, o‘zini har qanday muhitda erkin his qiladi. Shu faolliklar xarakterimni shakllantirdi, dunyoqarashimni kengaytirdi va bilim bilan bir qatorda amaliyotda ham ulkan tajriba berdi. Qisqasi, bu tajribalar menga o‘zimga ishonch, mas’uliyat va yangi eshiklar ochgan.
— Siz hozir yurist yordamchisi bo‘lib ishlayapsiz. Mana shu ish faoliyatingiz haqida ham to‘xtalib o‘tsangiz, ya’ni kelajak orzularingiz…
— Ha, hozir men Nyu-Yorkdagi advokatlik firmasi — Law Office of Yuriy Prakhin da yurist yordamchisi sifatida ishlayapman. Bu joydagi ish tajribasi katta maktab bo‘ldi desam, mubolag‘a bo‘lmaydi. Har kuni turli xil huquqiy vaziyatlar bilan ishlayman: hujjatlar tayyorlayman, mijozlar bilan muloqot qilaman, sud jarayonlarini kuzataman. Eng qizig‘i — har bir hodisa ortida real insonning dardi, muammosi va umidi turadi. Bu ish menga nazariy bilimni haqiqiy amaliyotga aylantirish imkonini berdi.
Kelajak orzularimga kelsam, o‘zim uchun bir nechta aniq maqsad qo‘yganman. Birinchisi AQShda advokatlik litsenziyasini olish. Bu men uchun nafaqat kasbiy o‘sish, balki o‘zimga qo‘ygan shaxsiy va’dam hamdir. Ikkinchi maqsad o‘z yurtimning huquqiy tizimiga xalqaro tajribani olib kirish. Ayniqsa tijorat huquqi va intellektual mulk yo‘nalishlarida zamonaviy yondashuvlarni amaliyotga tatbiq qilishni istayman.
Uchinchi orzum, kelajakda O‘zbekiston va AQSh o‘rtasidagi huquqiy, investitsion hamkorlikni rivojlantirishga o‘z hissamni qo‘shish. Shu bilan birga, yosh yuristlar uchun mentorlik qilish, ularga xorijda o‘qish va ishlash imkoniyatlarini tanishtirishni ham rejalashtirganman.
— Tengdoshlaringizni ruhlantiradigan, motivatsiya beradigan tilaklaringizni ayting….
— Tengdoshlarimga bitta narsani aytaman: hech qachon orzu qilishdan qo‘rqmang, chunki katta orzular odamni katta harakatlarga undaydi. Har kimning hayotida qiynalgan kunlar ham, charchagan paytlar ham bo‘ladi — bu tabiiy. Eng muhimi, to‘xtab qolmaslik.
Har kuni oz-ozdan harakat qiling. Bugun bir sahifa o‘qing, ertaga bir narsa o‘rganing, vaqt o‘tib, o‘zingizdagi o‘zgarishni sezmay ham qolasiz. Kichik qadamlar katta natijalarga olib keladi.
Shuni ham aytib qo‘ymoqchiman: o‘zingizni boshqalar bilan solishtirmang. Har kimning yo‘li o‘zicha. Kimdir tez yuradi, kimdir sekin, lekin eng asosiysi, o‘z yo‘lingizda davom etish.
Xatolardan qo‘rqmang. Men ham juda ko‘p xato qilganman, lekin aynan shu xato va qiynalishlar menga kuch bergan.
Shuni ishonch bilan aytaman: har bir yoshning qo‘lidan katta ishlar keladi. Faqat orzu qilishdan qo‘rqmaslik, harakatdan to‘xtamaslik va o‘zingizga ishonish kerak. Qolganini hayotning o‘zi to‘g‘ri yo‘lga soladi.
Suhbatni Barno Sultonova tayyorladi
Bugungi kunda ta’lim tizimida o‘zbek tilini davlat tili sifatida o‘qitish sifatini oshirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish hamda ta’lim jarayoniga zamonaviy yondashuvlarni keng joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Bu borada belgilangan vazifalar ijrosi doirasida joriy yilning 24-28-avgust kunlari Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi va Maktabgacha va maktab ta’limi vazirligi tomonidan “Maktabgacha va maktab ta’limida o‘zbek tilini sifatli o‘qitish: zamonaviy metodika va innovatsion yondashuvlar” mavzusida respublika o‘quv-seminari tashkil etildi.
Seminarga respublikamizning barcha hududlaridan jami 180 nafar pedagog, xususan, 120 nafar maktabgacha ta’lim tashkiloti tarbiyachisi hamda umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 60 nafar boshlang‘ich sinf o‘qituvchisi jalb etildi.
Joriy yilning 24-avgust kuni Maktabgacha ta’lim tashkilotlari direktor va mutaxassislarini qayta tayyorlash va ularning malakasini oshirish institutida respublika o‘quv-seminarining tantanali ochilish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Unda Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari Sherzod Karimov, Prezident Administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari bo‘linmasining loyiha koordinatori Yuliya Risyukova hamda Alisher Navoiy nomidagi Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov va Ta’limni rivojlantirish respublika ilmiy-metodik markazi direktor o‘rinbosari Habibullo Nosirov ishtirok etdi.
Ochilish marosimida ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablar hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida o‘zbek tilini o‘qitish sifatini oshirish, davlat tiliga bo‘lgan e’tiborni kuchaytirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish masalalariga alohida e’tibor qaratildi.
Tadbirda so‘zga chiqqan Prezident Administratsiyasi rahbarining ta’limni isloh qilish bo‘yicha o‘rinbosari bo‘linmasining loyiha koordinatori Yuliya Risyukova bugungi seminar sohadagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish, zamonaviy metodikalarni amaliyotga keng joriy etish va o‘zbek tilini o‘qitish sifatini yanada oshirishga xizmat qilishini ta’kidladi.
”Mustaqillik bizga nafaqat erkin va farovon hayot qurish, balki milliy tilimiz, madaniyatimiz va qadriyatlarimizni asrab-avaylash, ularni kelgusi avlodlarga yetkazish imkonini berdi. Shu ma’noda, bugungi “Maktabgacha va maktab ta’limida o‘zbek tilini sifatli o‘qitish: zamonaviy metodika va innovatsion yondashuvlar” mavzusidagi seminar alohida ahamiyatga ega. Chunki til – bu shunchaki muloqot vositasi emas. Til – xalqning tarixi, ma’naviyati va tafakkurini o‘zida mujassam etgan bebaho qadriyatdir. Farzandlarimizga o‘zbek tilini sifatli o‘rgatish orqali biz ularning nafaqat savodxonligini, balki Vatanga daxldorlik hissini, milliy qadriyatlarga hurmatini va jamiyat bilan erkin muloqot qilish qobiliyatini ham rivojlantiramiz. Bu jarayonda, ayniqsa, pedagogning o‘rni beqiyos. Bolada tilga muhabbat uyg‘otish uchun, avvalo, unga erkin gapirish, fikr bildirish va xato qilishdan qo‘rqmaslik imkonini berish zarur. Bugungi seminarda 180 nafar pedagog ishtirok etayotgani ham ushbu yo‘nalishdagi ishlar ko‘lami tobora kengayib borayotganini ko‘rsatadi. Ishonamanki, bugungi seminar sohadagi ilg‘or tajribalarni ommalashtirish, zamonaviy metodikalarni amaliyotga keng joriy etish va o‘zbek tilini o‘qitish sifatini yanada oshirishga xizmat qiladi.” – dedi Yuliya Risyukova.
Maktabgacha va maktab ta’limi vazirining birinchi o‘rinbosari Sherzod Karimov bu yo‘nalishda amalga oshirilayotgan ishlar, tashkil etilayotgan seminarlar, yaratilayotgan dastur va metodikalar pedagoglarning bilim va ko‘nikmalarini oshirishga xizmat qilishini ta’kidladi.
”Millatning taraqqiyoti, eng avvalo, uning tiliga bo‘lgan munosabati bilan belgilanadi. O‘z tilini qadrlagan, unda erkin fikrlay oladigan va o‘z fikrini ravon ifoda eta oladigan avlod milliy qadriyatlarni ham chuqurroq anglaydi. Shuning uchun bolalarimizga o‘zbek tilini o‘rgatish masalasi faqat ta’lim muassasalarining vazifasi bo‘lib qolmasligi kerak. Bolaning tilga bo‘lgan munosabati, avvalo, oilada shakllanadi. Ota-onalar, ayniqsa, onalar bolaning dastlabki nutqi, so‘z boyligi va fikrlash tarzining rivojlanishida katta o‘rin tutadi. Bola bilan o‘zbek tilida ko‘proq suhbatlashish, uning savollariga to‘liq va tushunarli javob berish, ertak, she’r va hikoyalar o‘qib berish juda muhim,” – dedi Sherzod Karimov.
Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universiteti rektori Shuhrat Sirojiddinov mashg‘ulotlarda egallangan bilimlar amaliyotga tatbiq etilsa, ular o‘z samarasini beradi. Olingan tajribalar ta’lim muassasalariga, pedagoglarga va eng asosiysi, bolalarimizga yetib borishi lozimligini ta’kidladi.
”Bugungi kunda mamlakatimiz ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan o‘zgarishlar nihoyatda katta. Prezidentimiz tashabbusi bilan yosh avlodga sifatli ta’lim va munosib tarbiya berish, ularning bilim doirasini kengaytirish hamda kelajakda yetuk inson bo‘lib shakllanishi uchun keng imkoniyatlar yaratilmoqda. Bugun pedagoglar uchun ham katta imkoniyatlar mavjud. Ilgari biz o‘rganmagan yoki yetarlicha foydalanmagan metodikalar, tajribalar va bilimlarni egallash imkoniga ega bo‘lyapmiz. Bunday seminar va uchrashuvlar orqali o‘qituvchilar bir-biridan o‘rganadi, o‘z qarashlarini boyitadi va mavjud muammolarga birgalikda yechim izlaydi. Oldimizda hali ko‘plab vazifalar va yechimini kutayotgan savollar mavjud. Ularni hal etish uchun bilim, tajriba, hamkorlik va mas’uliyat talab qilinadi. Eng muhimi, amalga oshirayotgan har bir ishimiz bolalarning kelajagiga xizmat qilishi kerak. Bugungi uchrashuv va mashg‘ulotlarda egallangan bilimlar amaliyotga tatbiq etilsa, ular o‘z samarasini beradi. Olingan tajribalar ta’lim muassasalariga, pedagoglarga va eng asosiysi, bolalarimizga yetib borishi lozim. Shundagina biz bilimli, ma’naviy yetuk, o‘z ona tilini, milliy madaniyati va Vatanini sevadigan yosh avlodni tarbiyalay olamiz.” – dedi Shuhrat Sirojiddinov.
Mazkur o‘quv-seminardan ko‘zlangan asosiy maqsad ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari o‘zbek tili fani o‘qituvchilari hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilarining kasbiy kompetensiyalarini rivojlantirish, ularni zamonaviy metod va vositalardan samarali foydalanishga yo‘naltirishdan iborat.
Seminar davomida umumiy o‘rta ta’lim maktablari pedagoglari uchun o‘zbek tilini o‘qitishning zamonaviy usullari, muloqotga yo‘naltirilgan ta’lim, amaliy topshiriqlar asosida o‘qitish, darslarni rejalashtirish va baholash usullari bo‘yicha mashg‘ulotlar tashkil etildi.
Mashg‘ulotlarda pedagoglar o‘quv materiallarini tahlil qilish, o‘quvchilarning nutqiy ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan topshiriqlar ishlab chiqish, amaliy mashqlar va muloqotga asoslangan yondashuvlardan foydalanish bo‘yicha tajriba almashdi.
Maktabgacha ta’lim yo‘nalishida tashkil etilgan mashg‘ulotlarda esa bolalarga o‘zbek tilini o‘rgatishda o‘yin texnologiyalaridan foydalanish, tabiiy til muhitini yaratish, talaffuz va lug‘at boyligini rivojlantirish usullariga e’tibor qaratildi.
Seminar doirasida “O‘zbek tili” interfaol ta’lim platformasi ham taqdim etildi. Mazkur platforma maktabgacha ta’lim tashkilotlari tarbiyachilari va pedagoglar uchun o‘zbek tilini o‘rgatish jarayonini raqamli vositalar asosida tashkil etishga xizmat qiladi.
Platformada bolalarning yosh xususiyatlari hisobga olingan holda kichik va o‘rta guruh hamda katta va tayyorlov guruhi uchun alohida o‘quv resurslari shakllantirilgan. Unda mavzuli materiallar, interfaol o‘yinlar, video mashg‘ulotlar va foydalanuvchi uchun yo‘riqnomalar joylashtirilgan.
Mazkur resurslar orqali bolalarning lug‘at boyligini oshirish, og‘zaki nutqini rivojlantirish va o‘zbek tilida muloqot qilish ko‘nikmalarini shakllantirish imkoniyati yaratilgan. Platformada kundalik hayot, oila, tabiat, fasllar, hayvonot olami, kasblar, transport, milliy qadriyatlar, o‘quv qurollari hamda alifbo kabi mavzular bo‘yicha interfaol materiallar mavjud.
Shuningdek, mashg‘ulotlarda raqamli texnologiyalar, sun’iy intellekt vositalari va zamonaviy o‘quv resurslaridan foydalanish bo‘yicha amaliy tavsiyalar berildi. Ishtirokchilar guruhli ishlar, amaliy topshiriqlar va muhokamalar orqali o‘z metodik yondashuvlarini boyitdi.
Mazkur seminar ta’lim rus va qardosh tillarda olib boriladigan maktablar hamda maktabgacha ta’lim tashkilotlarida o‘zbek tilini o‘qitish sifatini oshirish, pedagoglarning kasbiy salohiyatini rivojlantirish va davlat tilini o‘qitish samaradorligini yanada yuksaltirishga xizmat qiladi.
Seminarni muvaffaqiyatli tamomlagan pedagoglarga tegishli sertifikatlar topshiriladi. Ular “Milliy mentor” sifatida o‘z hududlariga qaytgach, seminar davomida egallagan bilim va ko‘nikmalari hamda o‘zlashtirgan zamonaviy metodikalarni kaskad-kombinatsiyalashgan yondashuv asosida hududdagi boshqa pedagoglarga yetkazish va amaliyotga joriy etish ishlarini davom ettiradi.
Hukumat qarori bilan «Texnikumlar bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibi to‘g‘risida»gi nizom tasdiqlandi.
Ushbu Nizom davlat texnikumlari bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda bitiruvchilar bandligini ta’minlagan tashkilotlarga kredit ajratish tartibini belgilaydi.
Quyidagi talablarga javob bergan tashkilotlar kredit olish huquqiga ega:
– texnikum bilan dual ta’limni yo‘lga qo‘ygan hamda dual ta’lim bo‘yicha texnikum bilan amal qiluvchi shartnoma mavjud bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilar uchun ish joylari va ishlab chiqarish amaliyoti tashkil etilgan bo‘lishi;
– dual ta’lim doirasida o‘quvchilarga tashkilotning malakali mutaxassislarini “ustoz” sifatida biriktirgan bo‘lishi;
– dual ta’lim shaklida tahsil olayotgan o‘quvchilar bilan muddatli mehnat shartnomalari tuzilgan bo‘lishi hamda ish haqi to‘lashi;
– joriy yilda texnikum bitiruvchisini tashkilotdagi vakant ish o‘rniga mehnat shartnomasi asosida ishga qabul qilgan bo‘lishi.
Tashkilotlar dual ta’lim dasturi doirasida kredit olish uchun tijorat banklariga quyidagi hujjatlarni qog‘oz shaklida taqdim etadi:
kreditni olish to‘g‘risidagi ariza;
ariza beruvchi (tashkilot)larning amalda bo‘lgan tasdiqlovchi hujjatlari;
texnikum va tashkilot o‘rtasidagi hamda tashkilot va o‘quvchi o‘rtasidagi dual ta’lim bo‘yicha shartnoma nusxalari;
dual ta’lim dasturi va dual ta’limda tahsil olayotgan o‘quvchilar ro‘yxati;
tashkilot tomonidan kreditdan foydalanish rejasi;
tashkilotning soliq qarzdorligi mavjud emasligi to‘g‘risida ma’lumot.
Tashkilotning kredit ajratish bo‘yicha taqdim etgan barcha hujjatlari kreditga layoqatlilik ko‘rsatkichiga muvofiq kelgan taqdirda, tijorat banki 3 ish kunida bu haqda tashkilotga xabar beradi, shartnoma tuzadi hamda uning hisobvarag‘iga kreditni o‘tkazadi.
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilariga o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish imkoniyatini beruvchi yangi tartib belgilandi. Bu Vazirlar Mahkamasining tegishli qarori bilan tasdiqlangan.
Qarorga ko‘ra, kasbiy ta’lim tashkilotlari o‘quvchilarining o‘qishini ko‘chirish yoki qayta tiklash, shuningdek, umumiy o‘rta ta’lim maktablarining 10-sinf o‘quvchilarini texnikumlarga ko‘chirish bo‘yicha davlat xizmatlarini ko‘rsatishning yagona tartibi joriy etiladi.
Mazkur xizmatlardan foydalanish uchun arizalar Davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali (YaIDXP) orqali elektron shaklda topshiriladi.
10-sinf o‘quvchilarining o‘qishini texnikumlarga ko‘chirish tartibi alohida belgilanadi. Bu o‘quvchilarga kasbiy ta’lim olish imkoniyatlarini kengaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Shuningdek, kasbiy ta’lim tashkilotlariga o‘qishni ko‘chirish va qayta tiklash bo‘yicha xulosa berishning yagona tartibi joriy etiladi.
Raqamli texnologiyalar vazirligi bilan hamkorlikda ikki oy muddatda mazkur davlat xizmatlarini YaIDXP orqali ko‘rsatish imkoniyatini yo‘lga qo‘yish belgilangan.
Bundan tashqari, davlat xizmatlarini ko‘rsatish uchun zarur ma’lumotlarni tegishli davlat organlaridan elektron shaklda olish imkoniyati yaratiladi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 30 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu 2015/2016-o‘quv yilidagi 7 taga nisbatan 4,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, o‘n yil ichida mamlakatda faoliyat yuritayotgan xorijiy OTMlar soni 23 taga oshgan.
Xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni 2005/2006-o‘quv yilida 2 ta bo‘lgan. 2010/2011-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 6 taga yetgan.
2015/2016-o‘quv yilida mamlakatda 7 ta xorijiy oliy ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan bo‘lsa, keyingi besh yilda ular soni yana sezilarli ko‘paygan.
2020/2021-o‘quv yili boshida xorijiy OTMlar soni 18 taga yetgan. Bu 2015/2016-o‘quv yiliga nisbatan 11 taga ko‘pdir.
Shuningdek, 2020/2021-yildan 2025/2026-o‘quv yiligacha xorijiy oliy ta’lim tashkilotlari soni yana 12 taga oshgan. Natijada besh yillik davrda ular soni 18 tadan 30 taga yetdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025/2026-o‘quv yili boshida O‘zbekistonda 11 118 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
Bu ko‘rsatkich 1991/1992-o‘quv yilidagi 8 557 ta maktabga nisbatan 1,3 barobar ko‘p. Shu tariqa, mustaqillikdan keyingi davrda mamlakatdagi umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 2 561 taga oshgan.
Dinamikaga ko‘ra, maktablar soni ayrim davrlarda sekin o‘sgan yoki qisqargan bo‘lsa-da, so‘nggi yillarda barqaror ko‘payish kuzatilgan. 2020/2021-o‘quv yilida ular soni 10 181 tani tashkil etgan.
1995/1996-o‘quv yilida mamlakatda 9 289 ta, 2000/2001 o‘quv yilida 9 726 ta umumiy o‘rta ta’lim tashkiloti faoliyat yuritgan.
2005/2006-o‘quv yiliga kelib bu ko‘rsatkich 9 803 taga yetgan. 2010/2011-o‘quv yilida esa 9 806 ta maktab qayd etilgan. Keyingi besh yilda ko‘rsatkich biroz pasayib, 2015/2016-o‘quv yilida 9 720 tani tashkil qilgan.
2020/2021-o‘quv yilidan boshlab o‘sish yana tezlashgan. 2021/2022-yilda 10 289 ta, 2022/2023-yilda 10 522 ta, 2023/2024-yilda 10 750 ta maktab faoliyat yuritgan.
2024/2025-o‘quv yili boshida umumiy o‘rta ta’lim tashkilotlari soni 10 943 tani tashkil etgan. Bir yil o‘tib, bu ko‘rsatkich yana 175 taga oshib, 11 118 taga yetgan.
Shunday qilib, 2020/2021-o‘quv yilidan 2025/2026-o‘quv yiligacha mamlakatdagi maktablar soni 937 taga ko‘paygan.
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
O‘zbekiston kartoshkani asosan qaysi davlatlardan sotib oldi?
Rossiyalik shaxmatchilar O‘zbekistonda o‘tkaziladigan Olimpiadada qatnashmaydi
-
Siyosat2 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Mahalliy3 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat2 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Jamiyat4 days ago
O‘zbekistonda endi uylarni «rassrochka»ga olib bo‘lmaydimi?
-
Siyosat5 days agoSirdaryo viloyati IIBga yangi rahbar tayinlandi
-
Siyosat5 days ago
Ilhom Aliyev davlat tashrifi bilan O‘zbekistonga keladi
-
Siyosat24 hours ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)