Jamiyat
Yigit-qizlar qarshisidagi muammolar yoxud yoshlar siyosati nega muhim?
Har bir davlatda yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, strategik rivojlanish vazifasi. Chunki ertangi kunini o‘ylagan hukumatlar kelajak egalarini bugungi muammolari bilan yolg‘iz qoldirmaydi, ularni yo‘naltiradi. Xo‘sh, o‘zbek jamiyatida yosh o‘g‘il-qizlarni asosan nimalar qiynayapti? Davlat rahbarining yoshlar bilan uchrashuvida qanday vazifalar belgilandi?
Kecha, 24 fevral kuni prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekiston yoshlari bilan katta uchrashuv o‘tkazdi. Unda butun respublikadan jami 60 mingga yaqin yoshlar ishtirok etgani aytilmoqda.
«Yoshlar» tushunchasi dunyo bo‘ylab bir xil emas. Ba’zi davlatlarda «yoshlar» deganda 35 yoshgacha aholi qatlami tushuniladi. O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, 14 yoshdan 30 yoshgacha bo‘lgan aholimiz – “yoshlar” deyiladi. 2026 yil 1 fevral holatiga, O‘zbekiston aholisi 38 million 300 mingdan yoshdi. Shundan 25,7 foizini yoshlar tashkil qiladi. Bu degani, har to‘rtinchi o‘zbekistonlik – yosh aholi hisoblanadi.
1 yoshdan 13 yoshgacha aholimiz esa «bolalar» deyiladi. Bolalar va yoshlarni qo‘shganda, ular O‘zbekiston aholisining 60 foizini tashkil qiladi. Bu bilan, O‘zbekiston demografik jihatdan juda yosh va o‘sib kelayotgan jamiyat hisoblanadi.
Xo‘sh, O‘zbekiston yoshlarining bugungi kundagi asosiy muammolari nimalar, ularni nima masalalar bezovta qiladi? Dunyoning boshqa davlatlaridagi kabi, O‘zbekiston yoshlari uchun ham, asosiy muammolar juda o‘xshash. Lekin ushbu muammolarning masshtabi, o‘tkirlik darajasi boshqa davlatlarnikidan farq qilishi tabiiy.
Birinchi o‘rinda, O‘zbekiston yoshlarini ishsizlik va ishga joylashish muammosi bezovta qiladi. To‘g‘ri, keyingi yillarda umumiy aholi o‘rtasidagi, jumladan, yoshlar o‘rtasidagi ishsizlik muammosi nisbatan qisqarmoqda. Lekin o‘rta yoshlilarga nisbatan yoshlar o‘rtasida ishsizlik darajasi yuqoriroq. Chunki ish beruvchilar tajribaliroq kadrlarni ma’qul ko‘rishadi, yoshlar esa aksar holatlarda boshlang‘ich past maoshga ko‘nishlariga to‘g‘ri keladi.
Ikkinchi o‘rinda, ta’limning sifati va oliy ta’lim olish imkoniyati. O‘zbekistonda maktab ta’limining sifati katta shaharlar va qishloq joylarida jiddiy farq qiladi. Maktabni bitirayotgan yoshlarning salkam yarmi oliy ta’lim olish imkoniyatiga ega emas – oliy ta’lim tizimida joy yetishmasligi muammosi bor.
Uchinchi o‘rinda, mening nazarimda, yoshlarni uy-joy bilan ta’minlash muammosi juda dolzarb. Ayniqsa, katta shaharlarda, jumladan poytaxt Toshkentda. O‘zbekistonda hozircha ipoteka foizlari juda qimmat. Bu yoshlarni ham, ularning ota-onalarini ham juda mushkul axvolga solib qo‘ygan. Ko‘plab yosh oilalar o‘z xususiy uy-joylariga ega bo‘lishda qiynalishmoqda.
Qolaversa, turli omillarga ko‘ra psixologik muammolar yoshlarni bezovta qilishi ham mavjud muammo. Bugungi yoshlar – global axborot oqimlari ichida dunyoqarashi shakllanayotgan avlod hisoblanadi. Ba’zi kuzatishlarga ko‘ra, O‘zbekistondagi 19-30 yosh oralig‘idagi 54,6 foiz yoshlar barqaror ishga ham, oliy ta’lim yo‘nalishida o‘qishga ham ega emasligi aytiladi. Bu – juda katta raqam. Ayniqsa, qizlar, yosh ayollar orasida bu muammo yanada o‘tkir – ularning 74 foizi na oliy ta’limda o‘qiydi, va na barqaror ishlaydi.
Har bir davlatning yoshlar siyosati – bu zerikarli yo‘nalish emas, balki strategik rivojlanish vazifasi. Bugun davlat yoshlarga qanchalik e’tibor beryapti, ularning bilimi va malakasini qaysi tomon yo‘naltiryapti – bu millatning kelajagini belgilab beruvchi omil hisoblanadi.
O‘zbekiston prezidenti yoshlar bilan kechagi uchrashuvda bir qancha yo‘nalishlar bo‘yicha jami o‘ttizdan ortiq vazifalar va loyihalar e’lon qildi. Jumladan, yosh oilalar uchun ipoteka stavkasining 14 foizdan oshgan qismi davlat budjetidan qoplab beriladi. Yosh tadbirkorlarni moliyaviy qo‘llab-quvvatlash uchun «Kelajak tadbirkori» dasturi ishga tushiriladi. «Yangi avlod tadbirkori» dasturi doirasida Harvard, Stenford kabi xorijiy oliygohlar hamkorligida 40 ming yoshlarimiz biznesga o‘qitiladi.
Ko‘rinib turibdiki, davlatning yoshlar siyosati O‘zbekiston yoshlarida tadbirkorlik ruhiyatini shakllantirishni maqsad qilmoqda: yoshlar sinovlardan qo‘rqmasin, bankrot bo‘lishdan qo‘rqmasin, yangi g‘oyalarga intilsin, yangilik yaratsin, boy bo‘lishga harakat qilsin, mustaqil bo‘lishga intilsin. Natija esa O‘zbekistonning eng asosiy kapitali – inson resurslari, inson kapitalini to‘liq ishga tushishiga xizmat qilsin!
Namanganlik Alixon ota 86 yoshida huquqiy hujjatga ega bo‘ldi. Bu haqda Namangan viloyati adliya boshqarmasi xabar berdi.
To‘raqo‘rg‘on tumanida inson huquqlarini ta’minlashga qaratilgan yana bir masala ijobiy hal etildi. 1937-yilda tug‘ilgan fuqaro Alixon ota Zaripovning tug‘ilganlik dalolatnoma yozuvi mavjud emasligi sababli u uzoq yillar davomida tegishli hujjatsiz yashab kelgan.
Mazkur holat fuqaroga bir qator ijtimoiy va huquqiy xizmatlardan to‘liq foydalanishda qiyinchiliklar tug‘dirib kelgan. Muammo tegishli tartibda o‘rganilib, Fuqarolik ishlari bo‘yicha Chust tumanlararo sudiga murojaat qilindi.
Sud tomonidan ish atroflicha ko‘rib chiqilib, fuqaroning tug‘ilganlik holatini tasdiqlovchi dalillar asosida tug‘ilganlik qayta tiklash to‘g‘risida qaror qabul qilindi.
Mazkur qarorga asosan Alixon ota Zaripovning tug‘ilishi belgilangan tartibda qayta tiklanib, unga tug‘ilganlik haqida guvohnoma rasmiylashtirib berildi.
Ushbu amaliy yordam natijasida fuqaroning huquqiy maqomi tiklanib, endilikda u davlat xizmatlaridan to‘laqonli foydalanish imkoniyatiga ega bo‘ldi.
Majburiy ijro byurosining Toshkent shahar Olmazor tuman bo‘limi ish yurituviga sud va boshqa organlar qarorlariga asosan qarzdor «S.-M» MChJdan davlat foydasiga jami 6,24 mlrd so‘m davlat boji va soliq qarzdorligini undirish to‘g‘risidagi ijro hujjati kelib tushgan hamda ijro ishi qo‘zg‘atilgan.
Ijro harakatlari davomida qarzdor tomonidan yuqoridagi qarzdorlik bartaraf etilmaganligi sababli majburiy ijro harakatlariga kirishilib, qarzdorga tegishli barcha mol-mulklarga taqiq o‘rnatilgan hamda belgilangan tartibda qidiruv e’lon qilingan.
Majburiy ijro harakatlari davomida qarzdorga tegishli «LI XIANG L9» rusumli avtotransport vositasi xatlanib, jarima maydoniga joylashtirilgan.
Hozirda mazkur xatlangan avtotransport vositasi baholanib, auksion orqali qarzdorlik hisobidan sotish choralari ko‘rilmoqda.
Qarzdor tomonidan ushbu jarayon davomida qarzdorlik to‘liq qoplangan taqdirda, avtotransport vositasi mulk egasiga qaytariladi.
«Toshkent-AERO» IBK Kontrabandaga qarshi kurashish shu’basi xodimlari tomonidan Davlat xavfsizlik xizmati va Ichki ishlar idoralari vakillari bilan hamkorlikda poytaxtimizda sifati kafolatlanmagan tibbiy buyumlarning noqonuniy realizatsiyasiga qarshi navbatdagi tezkor tadbir o‘tkazildi.
Tezkor tadbirda oldindan shubha ostiga olingan shaxsning Yangihayot tumanidagi xonadoni belgilangan tartibda va xolislar ishtirokida ko‘zdan kechirilganida, bu yerda 38 nomdagi 3613 turli tibbiy buyumlar noqonuniy ravishda saqlanayotgani fosh bo‘ldi.
Ushbu holatda olib qo‘yilgan tibbiy buyumlar murakkab jarrohlik amaliyotlarida qo‘llaniladigan stent, kateter va yana boshqa turdagi buyumlar inson hayoti uchun juda muhim va shu bilan bir qator yuqori xavf guruhiga kiruvchi buyumlar hisoblanadi.
Masalan, sifati kafolatlanmagan stentning qon tomiri ichida to‘g‘ri ishlamasligi xastalikni kuchaytirishi, bemor organizmiga mos kelmasligi, allergik reaksiyalar, tromb hosil bo‘lishi yoki hatto infarktga olib kelishi mumkin.
Qolaversa, maxsus sharoitlarda tashilishi va saqlanishi talab etiladigan tibbiy buyumlarning oddiy xonadonda saqlanishini hech narsa bilan oqlab bo‘lmaydi.
Dastlabki hisob-kitoblarga ko‘ra mazkur holatda olib qo‘yilgan tibbiy buyumlarning jami qiymati 1 mlrd 100 mln so‘mdan oshmoqda.
Holat yuzasidan bojxona tekshiruvlari davom ettirilmoqda.
Eslatib o‘tamiz, bojxona organlari tomonidan joriy yilning o‘tgan davrida aniqlangan 484 ta holatda qiymati 18 mlrd. so‘mlik dori vositalari va tibbiy buyumlarning bojxona chegaralari orqali noqonuniy ravishda olib o‘tilishi va ichki hududdagi yashirin aylanmasigan chek qo‘yilgan.
2026-yilning yanvar oyida O‘zbekistonga 14 ta xorijiy davlatdan qiymati 3,8 mln AQSh dollariga teng bo‘lgan 2 570 tonna choy import qilingan.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu mahsulotning mamlakatga import hajmi 2025-yilning mos davriga nisbatan 421 tonnaga kamaygan.
2026-yilning ilk oyida O‘zbekistonga eng ko‘p choy yetkazib bergan davlatlar:
Xitoy – 2 122 tonna;
Qozog‘iston – 123 tonna;
Eron – 113,4 tonna;
Keniya – 97,6 tonna;
Indoneziya – 41,8 tonna;
Boshqa davlatlar – 72,3 tonna.
Shvetsiya poytaxti Stokgolm shahri markazidagi «Zayd ibn Sulton al-Nahayyon» masjid-majmuasida O‘zbekiston delegatsiyasi va Shvetsiya diniy peshvolari o‘rtasida samimiy muloqot bo‘lib o‘tdi.
Uchrashuvda O‘zbekiston musulmonlari idorasi raisi, muftiy Shayx Nuriddin Xoliqnazar hazratlari Yangi O‘zbekistondagi diniy islohotlar haqida so‘zlab berdi. Ayniqsa, yurtimiz masjidlarida mo‘min-musulmonlar uchun qilingan sharoitlar, turli hududlarda Qur’on kurslari faoliyat ko‘rsatayotgani, mintaqada yagona bo‘lgan Fatvo markazi xizmat ko‘rsatishi, imomlar va qorilarning xorij safarlari shvetsiyalik soha vakillarida katta qiziqish uyg‘otdi.
Muftiy hazratlari o‘z so‘zi davomida Ramazon hayiti arafasida Davlatimiz rahbari tomonidan Islom sivilizatsiyasi markazi va Imom Buxoriy masjid-majmuasi xalqimizga tuhfa etilganini aytish barobarida mezbon davlat vakillarini mazkur muhtasham majmualar bilan yaqindan tanishish uchun O‘zbekistonga taklif etdilar.
Muloqot davomida masjid bosh imomi Mahmud Xalfiy O‘zbekistonning tarixi buyukligi, bu diyordan yetishib chiqqan mutafakkirlar dunyo rivojiga ulkan hissa qo‘shgani, xususan, Imom Buxoriy, Imom Termiziy, Imom Moturidiy kabi ulamolar diniy ilmlar rivojiga hissa qo‘shgan bo‘lsa, Beruniy, Ibn Sino, Mirzo Ulug‘bek singari olimlar dunyo ilm-fani rivojiga katta ta’sir ko‘rsatgani, bugun ham bu diyor taraqqiy etayotganini e’tirof etdi.
Shvetsiya Tashqi ishlar vazirligi maxsus vakili Kristian Kamil o‘z so‘zida O‘zbekiston va Shvetsiya davlatlarining o‘xshash jihatlari ko‘pligini ta’kidlab, ikki davlat delegatsiyalarining o‘zaro muloqoti davomida katta natijalarga erishilayotganini ta’kidladi.
Muloqot samimiy va ko‘tarinki ruhda o‘tdi.
Islomiy moliyaviy xizmatlar uchun soliqlar qanday hisoblanadi?
Namanganlik otaxonga 86 yoshida tug‘ilganlik guvohnomasi berildi
Soliqdan qarzdor fuqaroning qimmatbaho avtomashinasi xatlandi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp Eronga Hormuz boʻgʻozini ochish uchun 48 soat vaqt berdi
-
Turk dunyosi5 days agoBuyuk Britaniya Tashqi ishlar vazirligi Gretsiya, Turkiya, Kipr va Dubayga sayohatlar haqidagi soʻnggi maʼlumotlarni eʼlon qildi
-
Jamiyat3 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonda taksichilarni aldashning yangi firibgarlik usuli fosh etildi
-
Turk dunyosi4 days agoPrezident Trampning Eron urushini toʻxtatib qoʻyishida haqiqatda kim vositachilik qilgan? Misr, Pokiston va Turkiyaning sokin diplomatiyasi diqqat markazida
-
Dunyodan3 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Dunyodan4 days ago
Eron tarixidagi eng katta banknotalar muomalaga chiqariladi
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekiston eksporti 35 yilda qariyb 19 barobarga oshdi