Dunyodan
Yevroittifoqning keskin sammiti Ukrainani qo‘llab-quvvatlamoqda, ammo kelishmovchiliklar aniqligicha qolmoqda
17 soatlik baʼzan qizgʻin munozaralardan soʻng, YeI yetakchilari juma kuni erta tongda Ukrainani keyingi ikki yil davomida saqlab qolish uchun 90 milliard yevro (79 milliard funt sterling, 105 milliard dollar) foizsiz kreditlarni birgalikda yigʻishga kelishib oldilar.
Kiev aniq edi. Bu pul sizda bo’lishi kerak bo’lgan narsa emas. Bu zarurat edi.
Prezident Donald Tramp boshchiligidagi Qo’shma Shtatlar endi Ukrainaga yangi to’g’ridan-to’g’ri harbiy yordam berish niyatida emas va urushdan vayron bo’lgan mamlakat Yevropaga yuzlandi.
Naqd pulsiz ukrainalik askarlarga maosh to‘lash yoki Rossiya agressiyasiga qarshi turish uchun zarur bo‘lgan qurol-yarog‘ sotib olish uchun pul yetarli bo‘lmaydi, dedi Vladimir Zelenskiy Yevropa Ittifoqi rahbarlariga.
Bu safar kelishilgan YeI moliyalashi Yevropa Ittifoqining umumiy byudjeti tomonidan kafolatlanadi.
Biroq, Bryusselning Vashington va Moskvadagi YeI skeptiklariga Ukraina masalasi bo’yicha hal qiluvchi Yevropa birligini namoyish etish istagiga zarba sifatida Vengriya, Slovakiya va Chexiya rejadan individual ravishda ozod qilingan taqdirdagina rejani qo’llab-quvvatlashga kelishib oldilar (bir ovozdan o’tish kerak edi).
Yevropaning Ukraina va Moskvaga boʻlgan munosabati boʻyicha boʻlinishning yana bir belgisi.
Vengriya va Slovakiya Kremlga yaqinligi bilan mashhur.
Bu Rossiyani Polsha va Boltiqboʻyi davlatlari kabi geografik jihatdan Rossiyaga yaqin boʻlgan YeI davlatlari bilan toʻgʻridan-toʻgʻri ziddiyatga olib keladi.
Ular Ukrainaning Rossiyaga qarshi omon qolishini ekzistensial deb hisoblashadi.
Ularning fikricha, agar Kiyev jang maydonida naqd pul yoki qurol yo‘qligi sababli Moskvaga mag‘lub bo‘lsa, bu Rossiyani ruhlantiradi va kengroq Yevropa xavfsizligi va barqarorligi uchun falokat bo‘ladi.
Payshanba kungi voqealarga boy sammit boshida yetib kelgan Polsha Bosh vaziri Donald Tusk Yevropa Ittifoqi rahbarlari aniq bir qarorga kelishi kerakligini aytdi: bugun to‘lang yoki ertaga qon bilan to‘lang.
U Ukraina haqida gapirmayotganini aytdi. U Evropa haqida gapirdi.
Yevropa Ittifoqining Ukrainani birgalikda moliyalashtirish bo‘yicha yangi rejasi, asosan Belgiyada bo‘lgan, Rossiya davlatining blokda saqlanayotgan muzlatilgan aktivlari (jami 210 milliard yevro) hisobidan 90 milliard yevro yig‘ish bo‘yicha Yevropa Ittifoqining ko‘p muhokama qilingan taklifi o‘rnini bosdi.
Kiyevning aytishicha, Rossiya Ukrainada milliardlab dollarlik vayronagarchiliklarni hisobga olsak, bu g‘oya ma’naviy jihatdan asosli.
Biroq, ko’plab Evropa Ittifoqi davlatlari Rossiya tomonidan qonuniy qasos olishdan xavotirda edi. Shuningdek, ular yevrohududning global aktivlar uchun xavfsiz manzil sifatidagi xalqaro obro‘siga putur yetkazishi mumkinligidan qo‘rqishgan.
Bryussel juma kuni Rossiyaning muzlatilgan aktivlaridan YeIning Ukrainaga bergan kreditlarini to‘lash uchun foydalanish imkoniyatini ko‘rib chiqayotganini e’lon qildi. Biroq, agar tinchlik shartnomasi imzolansa, bu masala kelajakda hal qilinadi.
Hozircha Ukrainaga 2026/2027 yillarda barcha xarajatlarni qoplash uchun Yevropa Ittifoqining yangi kreditlari ustiga qo‘shimcha 45 milliard yevro kerak bo‘lishi taxmin qilinmoqda.
Bryussel Ukrainaning Yevropa Ittifoqiga a’zo bo’lmagan ittifoqchilari, masalan, Buyuk Britaniya, Yaponiya va Kanada imtiyozlarning bir qismini olishini kutmoqda. Bankrot bo’lmaslik Kiyevga XVF kabi banklardan kredit olish uchun ham eshik ochadi.
OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Eron AQShga Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish va urushni to‘xtatishga chaqiruvchi yangi taklif yuborgan. Taklif yadroviy muzokaralarni keyingi bosqichga qoldirishni nazarda tutadi.
Axios ma’lumotlariga ko’ra, taklif Pokiston orqali qilingan.
Shu bilan birga, tahlilchilarga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlar Eron blokadani olib tashlab, bo‘g‘oz masalasida kelishuvga erishsa, uni uran zaxiralaridan voz kechishga majburlash ta’sirini yo‘qotishi mumkin.
Ruminiya prezidenti Nikxor Dan ayollarni o‘ldirishni taqiqlovchi qonunni imzoladi. Endilikda mamlakat qonunchiligi ayollarni qasddan o‘ldirishni gender asosidagi zo‘ravonlikning yana bir turi sifatida rasman tan oladi.
Ilgari bunday jinoyatlar vahshiy qotillik sifatida qaralgan. Yangi qoidalarda 15 yildan 25 yilgacha qamoq yoki umrbod qamoq jazosi nazarda tutilgan.
“Ayollarga nisbatan zo’ravonlik eng kamsituvchi va kamsituvchi xatti-harakatlardan biridir. Juda uzoq vaqt davomida bu turdagi hujumlar e’tibordan chetda qoldi yoki adekvat profilaktika qilinmadi, bu fojiali oqibatlarga olib keldi”, deb yozadi Nikshor Dan.
Ushbu tashabbus mualliflari jinoyat statistikasiga o‘zgartirishlar kiritish zarurligini asoslab berishdi. 2025-yilning sakkiz oyida mamlakatda 33 ta maishiy qotillik qayd etilgan. 69% hollarda jabrlanuvchi ayol bo’lgan. O’rtacha har oyda uchta qarindosh bir ayolni o’ldiradi.
Ushbu qonun loyihasi 2025-yil oktabr oyida Kongressga taqdim etilgan. U barcha siyosiy partiyalardan 270 dan ortiq deputat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan. Tarafdorlarning ta’kidlashicha, yangi atamalar politsiyaga jinoyat sodir bo’lishidan oldin oiladagi zo’ravonlik holatlariga samaraliroq aralashish imkonini beradi. Ushbu hujjatning qabul qilinishi bilan Ruminiya Xorvatiya, Italiya, Belgiya, Kipr va Malta kabi o’zlarining huquqiy tizimlarida ayol o’ldirish tushunchasini mustahkamlagan Yevropa mamlakatlariga qo’shildi.
Femitsid – bu erkaklar tomonidan yoki patriarxal manfaatlar uchun nafrat tufayli ayollarni qasddan o’ldirishdir. Ayollar ko’pincha oiladagi zo’ravonlik qurboni bo’lishadi, qotilliklar esa davlatning beparvoligi natijasidir.
Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu o‘z armiyasiga Livandagi Hizbulloh pozitsiyalariga “kuchli zarba” berishni buyurdi. Bu haqda hukumat idoralari xabar berdi.
Qarorga Hizbulloh tomonidan sulh bitimining buzilishi sabab bo‘lgan. Guruh Isroil shimoli va Livan janubidagi Isroil harbiy kuchlariga raketa va uchuvchisiz samolyotlar bilan hujum qilgan.
Bu voqea Isroil va Livan o’rtasidagi ziddiyat yana kuchayib borayotganini anglatadi. Hizbullohning qayta tiklanishi va Isroilning javobi mintaqada kengroq harbiy mojarolar xavfini oshiradi.
Shu bilan birga, Livan janubidagi harbiylarning mavjudligi va chegara hududlarida muntazam to‘qnashuvlar vaziyatning nazoratdan chiqib ketishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan asosiy omillardan biri sifatida ko‘rilmoqda.
AQSh prezidenti Islomobodda o‘tkazilishi rejalashtirilgan muzokaralar oldidan delegatlarga Pokistonga uchmaslik haqida ko‘rsatma berdi. U bu qarorini “sayohat qilish juda ko’p vaqt talab etadi” deb tushuntirdi.
Avvalroq AQSh delegatsiyasi, jumladan Stiven Uitkoff va Jared Kushner Islomobodga borishi kerak edi. Prezident Tramp oxirgi daqiqada tashrifini bekor qildi, Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchi ham Pokistonni tark etdi.
Prezident Tramp Eron rahbariyatida “noaniqlik va ichki qarama-qarshilik” mavjudligini ta’kidlab, AQShning pozitsiyasi kuchli ekanini aytdi. Eronning aytishicha, muzokaralar faqat vositachi orqali o’tadi.
Islomobod muzokaralarda vositachi sifatida ishtirok etgan. Arakuchi Pokistonga tashrifini “samarali” deb baholadi va mintaqada tinchlikni tiklash uchun muloqot davom etayotganini qayd etdi.
Birinchi muzokaralar 11 aprel kuni bo‘lib o‘tgan, biroq hech qanday natija bermagan. Shundan so‘ng Qo‘shma Shtatlar Eronni kelishuvni buzgan deb hisoblab, Hormuz bo‘g‘ozini yopdi.
Yaqin Sharqdagi uzoq davom etgan keskinlik Fors ko’rfazi davlatlarini jiddiy iqtisodiy muammolarga duchor qilmoqda. Hormuz boʻgʻozidagi cheklovlar neft eksportiga taʼsir qilib, mintaqaning asosiy daromad manbasini izdan chiqardi.
Saudiya Arabistoni, Qatar, Quvayt va Birlashgan Arab Amirliklari kabi davlatlar uchun neft eksporti moliyaviy barqarorlikning asosiy manbai hisoblanadi. Hozirgi vaqtda ushbu daromadlar sezilarli darajada kamaydi, umumiy yo’qotishlar 45 milliard dollardan 70 milliard dollargacha baholanmoqda. Bu nafaqat energetika sohasiga, balki xizmatlar sohasiga ham ta’sir qiladi. Masalan, Dubayda sayyohlar soni sezilarli darajada kamaydi.
Fiskal bosim kuchayib borayotgani sababli, Fors ko’rfazi davlatlari dollar almashtirish liniyalari orqali qo’llab-quvvatlash uchun Qo’shma Shtatlarga murojaat qilmoqda. Ushbu mexanizm markaziy banklarga bir zumda dollar likvidligini ta’minlash orqali bank tizimidagi bosimni engillashtirishga yordam beradi. Neftdan valyuta tushumi kamayib borayotgan bir sharoitda bunday yordam strategik ahamiyatga ega.
Vashington uchun masala bir tomonlama emas. Boshqa tomondan, moliyaviy bozordagi beqarorlikning oldini olish va AQSh aktivlarini keng ko’lamda sotishni cheklash muhim ahamiyatga ega. Ayni paytda Fors ko‘rfazidagi boy davlatlarning moliyaviy yordami ichki siyosiy nizolarni kuchaytirmoqda. AQSh prezidenti Donald Tramp bu mamlakatlarga yordam berishga tayyorligini aytdi, biroq muxolif partiyalar buni qimmat va siyosiy jihatdan ziddiyatli qaror deb hisoblamoqda.
Umuman olganda, bu holat Fors ko’rfazi davlatlarining neftga yuqori darajada qaramligi xavfini yana bir bor ko’rsatadi. O‘sib borayotgan geosiyosiy omillar bilan iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va moliyaviy barqarorlik masalalari dolzarb bo‘lib qoldi.
Yaponiyada «turizm» yoki «talaba» vizasi bilan ishlash man etiladi – elchixona
Piskentdagi suv ta’minoti obektida 14 km quvur talon-toroj qilindi
Hukumat O‘zbekistonda havo ifloslanishiga qarshi kurashish uchun oyiga ikki marta avtomobilsiz kunlar o‘tkazishni buyurdi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat5 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot4 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Iqtisodiyot4 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Dunyodan4 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Dunyodan4 days ago
Eron oliy rahbari yuzi va oyog‘idan jiddiy jarohat oldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Jamiyat4 days agoKoreyada vafot etgan o‘zbekistonlik qiz haqida rasmiy bayonot berildi