Iqtisodiyot
Xitoy kompaniyasi Chorvoqda shamol elektr stansiyasi qurishni boshladi
Toshkent viloyati Bo‘stonliq tumanida Chorvoq shamol elektr stansiyasini qurish loyihasiga rasman start berish, tamal toshi qo‘yish marosimi bo‘lib o‘tdi.
Marosimda O‘zbekiston va Xitoy aloqalarining tobora mustahkamlanib borayotgani, bu esa har ikki davlat iqtisodiyotiga ijobiy ta’sir qilishi, xususan Toshkent viloyatida qurilishi boshlangan yangi stansiya kelgusida qanday samara berishi borasida ta’kidlandi.
Tadbirda Xitoy Xalq Respublikasining O‘zbekistondagi elchixonasi Iqtisodiyot va tijorat bo‘limi maslahatchisi, janob Sun Yan, mas’ul xitoy kompaniyalari vakillari, Energetika vaziri o‘rinbosari Umid Mamadaminov, Bo‘stonliq tumani hokimi Jo‘rabek Axmedov hamda mas’ul rahbar-xodimlar, mahalliy faollar ishtirok etdi.
Qayd etilishicha, Xitoyning Shinjon-Uyg‘ur avtonom rayoni savdo departamenti tomonidan loyihani qurilish ishlarini olib borish uchun o‘tkazilgan tenderda «TBEA Co., Ltd» kompaniyasi g‘olib bo‘lib, bosh pudratchi etib tanlangan.
Xitoy tomonidan ajratilgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri beg‘araz ko‘mak, grant mablag‘larining qiymati 28,0 mln. AQSh dollarini tashkil etib, loyihani amalga oshirish muddati 2025-2026 yillarga rejalashtirilgan.
Ushbu loyiha doirasida 20 MVt quvvatga teng shamol elektr stansiyasi barpo etiladi. Bunda yiliga o‘rtacha 50 mln kVt.soat elektr energiyasi ishlab chiqariladi. Shu bilan birga, 30 ta yangi ish o‘rni yaratiladi.
Mazkur loyiha foydalanishga topshirilgandan so‘ng, qariyb 20 ming xonadon elektr energiya bilan ta’minlanadi.
Bugungi kunda bosh pudratchi tomonidan Toshkent viloyati hokimining tegishli qarori asosida ajratilgan 10 gektarga teng yer maydonida (Burchmulla hududida) qurilish ishlari olib borilmoqda hamda Xitoydan olib kelinayotgan zamonaviy texnologik asbob-uskunalarini bosqichma-bosqich montaj qilish ishlari davom ettirilmoqda.
Ta’kidlanishicha, ushbu shamol elektr stansiyalari orqali ishlab chiqarilgan elektr energiyasi yiliga 811,1 ming metr kub tabiiy gaz yoki 3,15 ming tonna ko‘mir tejash imkonini beradi. Bu, nafaqat atrof-muhit muhofazasi, balki iqtisodiy jihatdan ham samarali yechim hisoblanadi.
Raqobat qo‘mitasining Maxsus komissiyasi mahalliy bozorga propan yetkazib berish bilan shug‘ullanuvchi 31 ta kompaniyaga nisbatan narxlarni asossiz ravishda oshirish holatlari bo‘yicha ish qo‘zg‘atdi. Tekshiruv yakunlariga ko‘ra, qoidabuzar kompaniyalarga 28,9 mlrd so‘m miqdorida jarima tayinlandi. Shuningdek, asossiz olingan 34,1 mlrd so‘m pul mablag‘larini respublika budjetiga qaytarish bo‘yicha qaror qabul qilingan.
2025 yil noyabr-dekabr oylari va joriy yilning yanvar oyida propanning birja savdolaridagi boshlang‘ich narxini asossiz oshirish va hajmlarni sun’iy ravishda birja savdolariga chiqarmaslik holatlari kuzatilgan, deya xabar berdi Raqobat qo‘mitasi axborot xizmati.
Nazorat tadbirlari va xo‘jalik yurituvchi sub’yektlar bilan o‘tkazilgan muhokamalar yakuniga ko‘ra, quyidagi 31 ta kompaniya tomonidan raqobat to‘g‘risidagi qonunchilik talablari buzilgan deb topildi:
«POYTUG‘ GAZ TO‘LDIRISH KORXONASI» MChJ,
«TARAQQIYOT GAZ SERVIS» MChJ,
«SHIRIN GAZ SERVIS» MChJ,
«OLTINKO‘L HAMKOR RIVOJ» MChJ,
«OSIYO HAMKOR MAKS» MChJ,
«INGINERING GAZAVTO SERVIS» MChJ,
«NAMANGAN-ISTIQLOL BOG‘I» MChJ,
«NASAF TA”MINOT GAZ PRESS» MChJ,
«FRIDAY-EXSTRA» XK,
«SAIDBEK TURABOV» MChJ,
«PLANETA NEFT GAZ INVEST» MChJ,
«GOLD SAMARKAND OIL» MChJ,
«MAROQAND-ENERGY GAZ OIL» MChJ,
«ASATILLO BOBO GAZ INVEST» MChJ,
«UNIT GROUP SIRDARYA» MChJ,
«GAZONE» MChJ,
«CRITICAL MERCHANT» MChJ,
«NAFTON» MChJ,
«FARG‘ONA GAZ TO‘LDIRISH STANSIYASI» MChJ,
«DAVR GLOBAL SYSTEM» MChJ,
«LUTF GAZ OIL» MChJ,
«PRIME ENERGI OIL» MChJ,
«OILCHEM» MChJ,
«SH-Z HANDSOME GROUP» MChJ,
«CRUDE OIL» MChJ,
«TARBATNEFT» MChJ,
«INTERNEFT» MChJ,
«GTL GAZ» MChJ,
«WIMBLEDON OIL» MChJ,
«INTER GAS OIL LPG» MChJ,
«ENERGIE-GROUP» MChJ
Shundan, 12 ta sub’yekt («SHIRIN GAZ SERVIS» MChJ, «NASAF TA’MINOT GAZ PRESS» MChJ, «FRIDAY-EXSTRA» XK, «MAROQAND-ENERGY GAZ OIL» MChJ, «ASATILLO BOBO GAZ INVEST» MChJ, «UNIT GROUP SIRDARYA» MChJ, «GAZONE» MChJ, «FARG‘ONA GAZ TO‘LDIRISH STANSIYASI» MChJ, «OILCHEM» MChJ, «SH-Z HANDSOME GROUP» MChJ, «INTERNEFT» MChJ hamda «GTL GAZ» MChJ) tomonidan birja savdolarida raqobatga zid bo‘lgan muvofiqlashtirilgan harakatlarni amalga oshirganlik holatlari, qolgan holatlarda birja savdolarida boshlang‘ich narxlarni asossiz oshirish, mahsulotni qonunchilikka zid ravishda to‘g‘ridan-to‘g‘ri shartnomalar asosida sotganlik harakatlari sodir etilganligi aniqlangan.
Yuqoridagilarga ko‘ra, qo‘mita Maxsus komissiyasi tomonidan 31 ta sub’yekt tomonidan «Raqobat to‘g‘risida»gi qonun talablari buzilganligi e’tirof etilib, qonunbuzilishi davridagi tovar aylanmasiga nisbatan (28,9 mlrd so‘m) moliyaviy jarima qo‘llash hamda asossiz olingan (34,1 mlrd so‘m) pul mablag‘larini respublika budjetiga yo‘naltirish bo‘yicha qaror qabul qilingan.
Qayd etilishicha, ko‘rilgan tezkor choralar natijasida propan narxi 21 foizgacha arzonlashtirilishiga erishilgan.
O‘zbekistonda metallurgiya sanoati yil boshida 2,1 barobarga o‘sdi.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar oyida O‘zbekistonda 29,2 trln so‘mlik metallurgiya sanoati mahsulotlari ishlab chiqarilgan.
Bu ko‘rsatkich 2025-yilning mos davriga nisbatan 2,1 barobarga oshgan.
Yillar kesimida metallurgiya sanoati hajmi quyidagicha (yanvar):
2020- yil – 4,8 mlrd so‘m
2021-yil – 6,8 mlrd so‘m
2022-yil – 7,7 mlrd so‘m
2023-yil – 8,1 mlrd so‘m
2024-yil – 10,4 mlrd so‘m
2025-yil – 14,1 mlrd so‘m
2026-yil – 29,2 mlrd so‘m.
Prezident qaroriga muvofiq, aholini kuz-qish mavsumlarida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bilan barqaror ta’minlash maqsadida issiqxona xo‘jaliklarini qo‘llab-quvvatlashga qaratilgan qator yangi imtiyoz va preferensiyalar joriy etildi.
2026 yil 25 martda qabul qilingan “Aholini kuz-qish mavsumlarida qishloq xo‘jaligi mahsulotlari bilan barqaror ta’minlashning qo‘shimcha chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi prezident qaroriga ko‘ra, 2026–2027 yillarda respublikada issiqxonalar faoliyatini rivojlantirish bo‘yicha asosiy maqsadli ko‘rsatkichlar belgilandi.
Jumladan, Surxondaryo viloyati Sherobod tumanida kamida 940 gektar maydonda zamonaviy issiqxona majmualarini tashkil etish rejalashtirilgan. Shuningdek, energiya tejamkor va muqobil energiya manbalariga asoslangan isitish tizimlari ulushini kamida 50 foizga yetkazish ko‘zda tutilgan.
Qarorga muvofiq, Surxondaryo viloyatida “Surxon-Agro” erkin iqtisodiy zonasi tashkil etiladi. Mazkur hududda faoliyat yurituvchi issiqxona xo‘jaliklariga qator imtiyozlar taqdim etiladi.
Xususan, yer uchastkalari tadbirkorlarga elektron onlayn auksion orqali ijaraga berilganda 5 yil davomida ijara to‘lovining nol stavkasi qo‘llanadi. Shuningdek, issiqxonalarni sug‘orish va texnologik jarayonlar uchun foydalaniladigan oqova hamda yerosti suvlari uchun to‘lovlardan 3 yil muddatga ozod etish belgilangan.
Bundan tashqari, anomal sovuq ob-havo sharoitlarida, ekologik talablarga rioya qilingan holda, istisno tariqasida ko‘mir yoqishga ruxsat beriladi.
Mazkur chora-tadbirlar issiqxona xo‘jaliklarini rivojlantirish, oziq-ovqat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmini oshirish va aholini yil davomida barqaror ta’minlashga xizmat qiladi.
Tarkibidagi xomashyo O‘zbekistonda ishlab chiqarilmaydigan 15 turdagi mahsulot uchun xomashyoga import bojlari olib tashlanadi. Maqsad – mahalliy ishlab chiqarishni qo‘llab-quvvatlash va ichki bozordagi raqobatni oshirish. Bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev qandolat mahsulotlari misolida vaziyatni izohlab, ayni paytda shokolad va boshqa shirinliklarni import qilish mahalliy ishlab chiqarishdan arzonga tushayotganiga e’tibor qaratdi. Buning asosiy sababi tayyor mahsulotlarga bojlar yo‘q, ammo xomashyoga tariflar saqlanib qolyapti.
O‘zbekistonda 15 turdagi mahsulotni ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan xomashyo importiga bojxona bojlari bekor qilinadi. Bu haqda 28 mart kuni bosh vazir o‘rinbosari Jamshid Xo‘jayev Idoralararo komissiyaning Jahon savdo tashkiloti bilan hamkorlik bo‘yicha tadbirkorlar bilan o‘tkazilgan ilk ochiq muloqotida ma’lum qildi.
Xo‘jayevning ta’kidlashicha, ayrim mahsulotlarda “tarif inversiyasi” holati mavjud. Ya’ni tayyor mahsulotlar import qilinishi arzonroq, ammo ushbu turdagi mahsulotlarni mamlakat ichida ishlab chiqarish uchun kerakli xomashyolarga yuqori bojlar qo‘llanyapti. Natijada mahalliy ishlab chiqaruvchilar tannarxning oshishi, import mahsulotlari bilan raqobat qilish imkoniyatining pasayishi kabi muammolarga duch kelishyapti, ko‘p korxonalar to‘laqonli ishlay olmayapti.
Bosh vazir o‘rinbosari qandolat mahsulotlari misolida vaziyatni izohlab, ayni paytda shokolad va boshqa shirinliklarni import qilish mahalliy ishlab chiqarishdan arzonga tushayotganiga e’tibor qaratdi. Buning asosiy sababi tayyor mahsulotlarga bojlar yo‘q, ammo xomashyoga bojlar saqlanib qolyapti.
2025 yil dekabr oyida prezident JST bilan hamkorlik bo‘yicha Idoralararo komissiyaga “bojxona hududida qayta ishlash” bojxona rejimi doirasida ayrim tovarlarni olib kirishga va tayyor mahsulotlarni ichki bozorda sotishga ruxsat berish vakolatini bergan edi. Ishchi guruh tahlil o‘tkazib, tajriba tariqasida yangi tartib qo‘llanishi rejalashtirilayotgan bir qator tovarlarni tanlab olgan. Xususan, 15 turdagi mahsulot uchun xomashyo importida bojlar bekor qilinishi mumkin. Ular qatoriga quyidagilar kirishi mumkin:
elektr skuterlar;
nogironlik aravachalari;
kungaboqar yog‘i;
marmeladlar;
karamelli shirinliklar;
shokolad;
bolalar ozuqasi;
tez tayyorlanadigan ugra;
pryanik va pechenelar;
vaflilar;
piroglar;
kekslar;
jyem va murabbolar;
konservalangan qulupnay;
shakarli ichimliklar.
Xo‘jayevning so‘zlariga ko‘ra, tadbirkor mahsulotni ichki bozorda sotgan taqdirdagina QQS to‘laydi. Bundan tashqari, tayyor mahsulot mamlakat ichida sotilganda, unga tayyor mahsulot sifatida boj undiriladi, biroq uni ishlab chiqarish uchun zarur bo‘lgan barcha xomashyo bojsiz olib kiriladi.
2026-yil 1-fevral holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda nashriyotchilik faoliyati sohasida 2,1 mingta korxona faoliyat yuritmoqda. Bu Milliy statistika qo‘mitasi xabar berdi.
Qayd etilishicha, ko‘rsatkich o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 520 taga ko‘paygan. Bu esa noshirlik bozorida yangi ishtirokchilar paydo bo‘layotganini anglatadi.
So‘nggi yillarda korxonalar soni ma’lum darajada o‘zgaruvchan dinamikani namoyon etgan. 2022-yil 1 fevral holatida 1 587 ta korxona qayd etilgan.
2023-yilda bu ko‘rsatkich 1 677 taga yetgan bo‘lsa, 2024-yilda 1 632 taga biroz pasaygan. 2025-yilda esa 1 571 ta korxona faoliyat yuritgan.
2026-yildagi 2 091 ta natija esa sohada keskin o‘sish yuz berganini ko‘rsatadi va avvalgi yillar tendensiyasidan farq qiladi.
O‘zbekiston va Serbiya turizm sohasida hamkorlik qiladi
O‘zbekistonda islom banki faoliyatining huquqiy asoslari yaratilgan
Namanganda 6-sinf o‘quvchisiga jinsiy zo‘ravonlik qilgan o‘qituvchi qamoqqa olindi
-
Jamiyat5 days ago
O‘zbekistonliklar qaysi mamlakatlarga eng ko‘p safar qilmoqda (top-10)
-
Siyosat4 days agoOʻzbekiston ikkita toʻlaqonli islom bankini tashkil etadi, 2030-yilgacha 1 milliard dollar jalb etishni maqsad qilgan
-
Dunyodan4 days ago
Maskat va Toshkent oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar yoʻlga qoʻyiladi.
-
Dunyodan1 day agoOrmuz boʻgʻozi taqdirini hal qiluvchi yetti orol
-
Dunyodan2 days ago
Prezident Tramp Hormuz boʻgʻozini ochish haqidagi soʻrovni yana keyinga qoldirdi
-
Jamiyat5 days ago
«Ташаббусли бюджет» ғолиблари эълон қилинди
-
Dunyodan2 days ago
Saudiya Arabistoni AQShni urushga chaqirmoqda
-
Iqtisodiyot5 days agoO‘zbekistonda kichik AES qurilishi Rossiya kompaniyalarini 24,7 mlrd dollargacha buyurtmalar bilan ta’minlaydi – Lixachyov