Dunyodan
Venesuelaliklarni Madurosiz kelajak kutmoqda
Nikol Kolster, BBC Newsmundo, Karakas;
Gustavo Okando, Malachi kengashidan xabar
Elis Kadi Kolumbiya-Venesuela chegarasidagi Kukutadan xabar beradi
Reuters
Prezident Nikolas Maduro hibsga olinganidan keyingi kunlarda yangi haqiqat paydo bo’la boshladi va Venesuelaliklar noaniq kelajakni qabul qila boshladilar.
Karakaslik talaba Marselo Maduroning tutilishini olqishlaganlar qatorida, lekin ommaviy ravishda bayram qilishdan ehtiyot bo’ladi.
“Janob Maduroning ittifoqchilari hali ham hokimiyatda boʻlgani uchun uyimiz tashqarisida bayram oʻtkazmasligimizning bir qancha sabablari bor”, dedi u BBC Jahon xizmatiga. “Ammo sizni ishontirib aytamanki, venesuelaliklarning aksariyati sodir bo’lgan voqeadan juda mamnun.”
U tashvishlanayotgan yagona odam emas. BBC odamlardan so‘nggi voqealar haqida qanday fikrda ekanliklari va bundan keyin nima bo‘lishini o‘ylashlarini so‘rab keladi. Maduro hukumatiga qarshi bo‘lganlarning ko‘pchiligi o‘z xavfsizligidan qo‘rqib, anonimlik so‘ragan.
Ammo uni qo’llab-quvvatlovchilar ham bor. Roza Kontreras o‘zini Qo‘shma Shtatlar tomonidan “tahqirlangan” his qilganini aytdi.
“Ular prezidentni qanday qilib olib ketishganligi juda oddiy ko’rinadi”, dedi 57 yoshli.
Rosa Kontreras Nikolas Maduroning AQSh tomonidan osonlik bilan qo’lga olinishidan hafsalasi pir bo’ldi.
Operatsiyada o‘nlab odamlar halok bo‘lgani xabar qilingan, Venesuela rahbari va uning rafiqasi Karakasdagi qarorgohidan qo‘lga olingan va keyinroq AQShga olib ketilgan, u yerda ular giyohvand moddalar savdosi va qurol savdosida ayblangan.
Kuba hukumatining bildirishicha, halok bo‘lganlar orasida xavfsizlik kuchlarining 32 nafar xodimi ham bor.
Maduro va uning rafiqasi Cilia Flores AQSh kuchlari tomonidan qo‘lga olinganidan ko‘p o‘tmay, prezident Donald Tramp uning ma’muriyati Venesuelani “boshqarishini” aytdi.
Biroq, bu aniq qanday ko’rinishga ega bo’lishi hali aniq emas. Prezident Maduroning vitse-prezidenti Delsi Rodriges hokimiyatni vaqtincha egallab oldi. Maduroning raqibi bo’lishdan yiroq, Rodriges uning eng yaqin leytenanti edi.
U muvaqqat prezident etib tayinlanganidan beri politsiya ko‘chalarni patrul qilib, jurnalistlar hibsga olingan.
Qamoqdagi yetakchini ozod qilishga chaqirgan mitingda Bi-bi-si bilan suhbatlashgan Roza Kontreras Maduroning Qo‘shma Shtatlarga kelganidan keyin qo‘l siltab turganini ko‘rish uni doimiy qo‘llab-quvvatlash uchun ko‘chalarga chiqishga undaganini aytdi.
“Uning munosabati bizga xabar berdi: agar men shu yerda turgan bo‘lsam, sizlar ham shu yerda turishingiz, baland turishingiz va oldinga intilishingiz kerak”, dedi u.
Prezident Maduroning Qo’shma Shtatlarga kelishi va hibsga olinishigacha bo’lgan jarayonni ko’rsatadigan video
Marselo, shuningdek, janob Maduroning AQSh hujumidan omon qolganidan xursand, ammo turli sabablarga ko’ra.
“Umrning qolgan qismini har kuni panjara ortida o’tkazishini istaymiz”, – deydi u.
So‘nggi yillarda Maduro hukmronligi davrida yomonlashgan siyosiy va iqtisodiy inqiroz tufayli millionlab odamlar Venesuelani tark etdi. Ammo Marseloning aytishicha, uning xorijda do‘stlari bor, agar Maduroning ag‘darilishi rejim o‘zgarishiga va Madurodan oldingi Ugo Chaves nomi bilan atalgan Chavismo sotsialistik siyosiy harakati tugatilishiga olib kelsa, qaytib kelishadi.
“Agar Qo’shma Shtatlar mamlakatni boshqarsa va Venesuela uchun iqtisodiy va ijtimoiy jihatdan barqaror o’tish bo’lsa, menimcha, bu mukammal yechim bo’lmasa ham, hamma bunga rozi”, – deya qo’shimcha qildi u.
Shimoliy-g‘arbiy Marakaybo shahridan 60 yoshlardagi muxolifat faoli Bi-bi-si bilan suhbatda AQSh amaliyotida halok bo‘lganidan afsusda ekanini, biroq Maduroning qo‘lga olingani va hibsga olinganidan mamnun ekanligini aytdi.
“Olib ketgan odam juda ko’p zarar yetkazdi. Men uni o’sha erda bo’lganidan xursandman”, dedi u.
Uning qoʻshimcha qilishicha, Chavista rejimi davrida oziq-ovqat va dori-darmon tanqisligi koʻp azob va oʻlimga olib kelgan.
“Ular bayramni o’zlari uchun saqlab qolishdi va odamlarga qoldiqlarini berishdi”, dedi 33 yoshli massajchi Maduro hukumatining BBCga.
U prezident vazifasini bajaruvchi Delsi Rodrigesni qo‘llab-quvvatlamaydi, lekin “Agar o‘tish uchun to‘lashimiz kerak bo‘lgan narx bo‘lsa, men buni qabul qilaman”, deydi.
Bundan tashqari, bundan keyin nima bo’lishidan xavotir bor, bu qo’rquvni BBC intervyu berganlar ham bor. AQSh prezidenti Donald Tramp hujumlarning ikkinchi to‘lqinini istisno qilmadi.
Ammo hukumatning ijtimoiy dasturlarida ishlaydigan 50 yoshli Geren Korrea keyingi harbiy harakatlar istiqboliga qarshi edi.
“(Venesuela) xalqi hurmatga loyiq. Men javob qaytarishga tayyorman”, dedi u.
Korreaning ta’kidlashicha, agar ikkinchi quruqlik hujumi sodir bo’lsa, Qo’shma Shtatlar venesuelaliklar “tishlarigacha qurollangan”ligini aniqlaydi.
Anadolu (Getty Images orqali)
2018 yildan beri vitse-prezident lavozimida ishlab kelgan Delsi Rodriges muvaqqat prezident bo’ldi.
Ayrim venesuelaliklar prezident Maduroning hibsga olinishi katta o‘zgarishlarga olib kelishiga shubha qilishdi.
“Ular rahbarlarni olib tashlashdi, ammo hukumat bir xil, shuning uchun bu ma’noda hech narsa o’zgarmadi”, dedi 60 yoshli Xose.
Karakaslik bir kishi Venesuelaning mashhur taomini tayyorlash uchun ishlatiladigan bir kilogramm makkajo‘xori unining narxi qariyb uch barobar oshganidan shikoyat qilgan bo‘lsa, Marakaybolik boshqa bir kishi non narxi taxminan 30 foizga oshganini aytdi.
Mamlakat sharqidagi Gayana shahridan bir ayol so’nggi ikki kun ichida ko’chalarda kam odam va mashinalarni ko’rganini aytdi.
“Biz ko’chalarda harbiylar borligini, ba’zilari hatto supermarketlarni qo’riqlayotganini ko’ramiz, chunki egalari o’g’irlik va talonchilikdan qo’rqishadi”, dedi u va qo’shimcha qildi: “U, uning oilasi va uning do’stlari tashqariga chiqishdan qo’rqishadi”.
Getty Images
Turli respondentlarning BBCga aytishicha, ko‘chalarda qurollangan Maduro tarafdorlari qo‘rquv his qilgan.
Yana bir ayol, 34 yoshli tadbirkor, BBCga 2024 yil iyul oyidagi saylovlardan keyin bo‘lgani kabi qasos bo‘lishidan xavotirda ekanligini aytdi.
Hukumat tarafdorlari koʻp boʻlgan saylov komissiyasi janob Maduroni soʻrovnomada gʻolib deb eʼlon qildi, biroq Yevropa Ittifoqi, Qoʻshma Shtatlar va koʻplab Lotin Amerikasi davlatlari oʻz nomzodi gʻalaba qozonganini koʻrsatuvchi muxolifat partiyalari tomonidan toʻplangan ovozlar hisobiga ishora qilib, natijalarni tan olishdan bosh tortdi.
Bu tashvish asossiz emas. So’nggi yillarda ko’plab norozilik namoyishlari hukumat kuchlari va Maduro rejimiga sodiq qo’shinlar tomonidan bostirildi.
“Har bir ko’cha burchagida askarlar bor va hukumatni qo’llab-quvvatlayotgan qurollangan tinch aholi guruhlari aholida qo’rquv uyg’otmoqda”, dedi u va odamlar hozir tinchlik bo’ladimi yoki yo’qmi, ishonchi komil emas.
Masajchi uning so‘zlarini takrorlab, BBCni hozirgi vaziyat xavfli ekani haqida ogohlantirdi: “Ko‘chalarimiz va uylarimizda qo‘rquv juda ko‘p”.
Mark Shea tomonidan tahrirlangan, BBC Global jurnalistika.
Eron Tashqi ishlar vazirligi Eron delegatsiyasining shu hafta Qatar poytaxti Dohaga tashrif buyurishini, biroq AQSh bilan muzokaralar rejalashtirilmaganini ma’lum qildi.
Mutaxassislar delegatsiyasi AQSh bilan shu oy boshida imzolangan anglashuv memorandumini amalga oshirish masalalarini muhokama qilish uchun Dohaga tashrif buyuradi, dedi vazirlik vakili. Biroq bu tashrif AQSh bilan bevosita muzokaralar boshlanganini anglatmaydi.
Eron Tashqi ishlar vazirligi vakili: “Biz hali yakuniy kelishuvni muhokama qilish bosqichiga yetganimiz yo’q. Yaqin kelajakda AQSh tomoni bilan hech qanday muzokara bo’lmaydi”, dedi.
Avvalroq AQShning ko‘plab ommaviy axborot vositalari, jumladan Axios va CNN seshanba kuni Dohada ikki davlat o‘rtasidagi texnik muzokaralar davom etishi haqida xabar bergan edi. Keyinroq Eron Tashqi ishlar vazirligi direktori oʻrinbosari Kozim Gʻaribobodiy bu maʼlumotni rad etdi.
Shunga qaramay, AQSh prezidenti Donald Tramp Eron muzokaralar o‘tkazishni so‘ragani va muzokaralar Dohada o‘tkazilishini ma’lum qildi. Oq uy matbuot kotibi Karolin Levittning ma’lum qilishicha, AQSh maxsus vakili Stiv Uitkoff va katta maslahatchi Jared Kushner shu hafta yuqori darajadagi muzokaralar uchun Qatarga tashrif buyurishadi.
Qayd etilishicha, 17-iyun kuni imzolangan doiraviy kelishuv tomonlarga Eron yadro dasturi, sanksiyalarni yumshatish va Hormuz bo‘g‘ozining kelajakdagi maqomi bo‘yicha yakuniy kelishuvni ishlab chiqish uchun 60 kun muhlat bergan.
AQShda sog‘liqni saqlash sohasidagi eng yirik firibgarlikni uyushtirganlikda gumon qilingan amerikalik tadbirkor Ibrohim Xaldun Hilmi Turkiyada hibsga olindi. Bu haqda AQSh Federal qidiruv byurosi (FTB) ma’lum qildi.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Hilmi Medicare davlat tibbiy sug’urtasi dasturidan 3,7 milliard dollarni firibgarlik yo’li bilan o’zlashtirmoqchi bo’lgan.
Uning nazorati ostidagi kompaniyalar, jumladan Sunshine Senior Solutions, rasmiy ravishda tibbiy asboblar yetkazib beruvchisi sifatida faoliyat yuritgan. Ammo prokurorlarning aytishicha, ushbu kompaniyalar orqali davlat dasturiga tizimli ravishda yolg‘on hisobotlar kiritilgan.
Tergovchilarning ta’kidlashicha, kompaniyalar tizza bo’g’imlari, qo’l tirgaklari, kateterlar, yaralarni parvarish qilish vositalari va boshqa tibbiy mahsulotlar uchun milliardlab dollar to’lashni talab qilgan. Biroq, ko’plab bemorlar buyurtma bermagan, olmagan yoki umuman bunday uskunaga ega emas edi.
Huquq-tartibot idoralari Hilmini 2025 yilning may oyida hibsga olishlari kerak edi, biroq u tergovdan qochish uchun mamlakatdan qochib ketdi.
Bir yildan ortiq qidiruvdan so‘ng Turkiya huquq-tartibot idoralari uning shaxsini aniqlab, hibsga oldi. Shundan so‘ng FQB maxsus operatsiya o‘tkazib, gumonlanuvchini AQShga ekstraditsiya qildi.
FQB direktori Kash Patel bu ishni AQSh tarixidagi eng yirik tibbiy sug‘urta firibgarliklaridan biri deb atadi.
Hilmi Medicare dasturini aldashda ayblanib, federal sudda sudlanmoqda. AQSh qonunlariga ko’ra, bunday jinoyatlar uchun katta miqdorda jarima va yillar qamoq jazosi qo’llanilishi mumkin.
Mazkur ish transmilliy jinoiy tarmoqlarni fosh qilishga qaratilgan “Oltinga hujum” operatsiyasi doirasida tergov qilinmoqda. Operatsiya davomida yuzlab odamlarga nisbatan jinoiy ish qo‘zg‘atildi.
Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti ustidan sud jarayonining yangi bosqichi: prokurorlar o‘lim jazosini talab qilmoqda.
Yonhap News xabariga ko‘ra, Maxsus prokuratura 2024-yilda harbiy holat joriy qilinganidan keyin sodir bo‘lgan davlat to‘ntarishiga urinish munosabati bilan Janubiy Koreyaning sobiq prezidenti Yun Sek Yolga o‘lim jazosini berishni yana bir bor so‘ragan.
Seul apellyatsiya sudi tanaffusdan keyin qayta ochildi. Sud jarayoni avvalroq Yun Seok Yolning sudyani ishdan bo‘shatish haqidagi iltimosi tufayli to‘xtatilgan edi, biroq Oliy sud bu iltimosni rad etdi.
Ayblov tomoni birinchi instantsiya sudining hukmi juda yumshoq ekanligini ta’kidlab, avvalgi pozitsiyasini saqlab qoldi.
Fevral oyida sud sobiq prezidentni davlat toʻntarishiga urinishda boshchilik qilgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilgan edi.
Bundan tashqari, prokuratura quyi sudning sobiq harbiy qo’mondon Roh Sang-vonning yozuvlarini harbiy holatga tayyorgarlik ko’rish dalili sifatida rad etish to’g’risidagi qaroriga e’tiroz bildirdi.
Maxsus prokuratura “Birinchi sud hukmi juda yumshoq bo‘ldi”, dedi va Yun Seok Yulga o‘lim jazosi berilishini so‘radi.
Xurmuz bo‘g‘ozi orqali suzib ketayotgan yuk kemasi snaryadga uchradi. Britaniya harbiylari hodisada kemaning boshqaruv qismi shikastlanganini, biroq qurbonlar va atrof-muhitga zarar yetkazilgani haqida xabar berilmaganini aytdi.
Hodisa Ummon qirg‘oqlaridan 12,5 dengiz mili uzoqlikda sodir bo‘lgan. Hodisa Eron Islom inqilobi qo‘riqchilari korpusi Tehron ruxsatisiz Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tadigan kemalar haqida navbatdagi ogohlantirish berganidan bir necha soat o‘tib sodir bo‘lgan.
Ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan videoda IIMK dengiz floti nomidan radio ogohlantirish eshitilishi mumkin. Unda aytilishicha, Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtish faqat Eron ruxsati bilan va belgilangan yoʻnalishlar boʻylab amalga oshirilishi kerak.
Shu bilan birga, Ummon Birlashgan Millatlar Tashkilotining Xalqaro dengiz tashkiloti bilan hamkorlikda kemalar uchun yangi xavfsiz marshrutni ishga tushirdi. Maʼlumotlarga koʻra, ushbu yoʻnalish boʻylab oʻtuvchi kemalar soni tez surʼatlar bilan ortib bormoqda.
Eron bu yo‘nalishni “qabul qilib bo‘lmaydigan va o‘ta xavfli” deb atadi, chunki u o‘z roziligisiz o‘rnatilgan.
AQSh Davlat kotibi Marko Rubio Fors ko‘rfazi mamlakatlari tashqi ishlar vazirlari bilan uchrashuvda AQSh va uning ittifoqchilari Hormuz bo‘g‘ozi orqali yuk tashish erkinligini ta’minlashda davom etishini aytdi. Uning aytishicha, yangi dengiz yo‘llari ochiq qolishi muhim.
Venesuela shimolida sodir bo‘lgan ikki kuchli zilzila oqibatida vayron bo‘lgan binolar va uylar vayronalari ostidan tirik qolganlarni qidirish ishlari davom etmoqda. Rasmiylarga ko’ra, 235 kishi halok bo’lgan va 4300 kishi yaralangan.
“Afsuski, bizda jasadlari tibbiy muassasalarimizga olib ketilgan yoki to’g’ridan-to’g’ri vafot etgan 235 qurbon haqida ma’lumot bor”, dedi payshanba kuni sog’liqni saqlash vaziri Karlos Alvarado davlat televideniyesida.
Chorshanba kuni kechki 7,2 va 7,5 magnitudali zilzilalar ortidan minglab odamlar bedarak yo‘qolganligi sababli qurbonlar soni yanada ortishi kutilmoqda. Ushbu zilzilalar Venesuelada 100 yildan ortiq vaqt davomida sodir bo’lgan eng kuchli zilzilalar qatoriga kirdi va ular butun mintaqada sezildi.
Ushbu fojiaga javoban, AQSh Moliya vazirligi Venesueladagi zilzila oqibatlarini bartaraf etish bilan bog’liq faoliyatga ruxsat berish uchun 23 oktyabrgacha ba’zi sanksiyalardan voz kechishga qaror qildi.
Shu bilan birga, Venesuela shimolidagi shaharlarning vahimaga tushgan aholisi vayronalar orasidan bedarak yo‘qolganlarni qidirish uchun ko‘chalarga chiqdi.
Chang va qonga botgan qurbonlar vayronalar ostidan olib chiqildi. Ular orasida bolalar va hayvonlar ham bor edi.
Venesuela davlat televideniyesi qutqaruv operatsiyasining dramatik lavhalarini namoyish etdi.
Biroq tabiiy ofat yuz bergan hudud aholisi qutqaruv guruhlari yetarli emasligidan noligan. Ba’zilar rasmiylar va’da qilgan og’ir texnika qayerdaligini so’rashdi, aholi va qo’shnilar esa vayronalarni o’zlari olib tashlashga majbur bo’lganidan shikoyat qilishdi.
Uch farzandning onasi Diana Delgado bedarak yo‘qolgan 8 yoshli o‘g‘li haqida “Men farzandim qayerdaligini bilmoqchiman, u vayronalar ostidami yoki evakuatsiya markazidami, bilishni xohlayman”, dedi.
Poytaxt Karakasdan shimolda joylashgan La Guayra qirg‘oq mintaqasi bo‘ronning eng og‘ir qismini ko‘tardi. U yerda mamlakatning asosiy aeroporti joylashgan. Zarar tufayli yopilgan, bu esa yordam yetkazilishini imkonsiz qilgan.
Dunyoning turli burchaklaridan, jumladan, shu yil boshida Venesuelaning o‘sha paytdagi prezidenti Nikolas Maduroni harbiy amaliyotda qo‘lga olgan AQShdan yordam va materiallar takliflari kelib tushdi.
Prezident Mirziyoyev oliy darajadagi ikki tomonlama maslahatlashuvlar uchun Gruziyaga tashrif buyurdi
JCh anonsi. Angliya va Belgiya Afrika vakillariga qarshi
Toshkentda Tracker va BYD ishtirokida YTH sodir bo‘ldi
-
Dunyodan2 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Dunyodan4 days agoQirgʻiziston va Oʻzbekiston chegarani delimitatsiya qilish doirasida hudud almashadilar
-
Iqtisodiyot4 days ago
Prezident raisligida videoselektor boshlandi
-
Jamiyat5 days agoVatanparvar jurnalistlarni o‘zimga do‘st va maslakdosh deb bilaman
-
Iqtisodiyot3 days ago“Xohlagan ekinni ekish mumkin” – Yangi tartib fermerga nima beradi?
-
Jamiyat3 days agoToshkent davlat agrar universiteti sport kompleksida yong‘in sodir bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days agoBosh prokuratura tomonidan “Yashirin iqtisodiyot xaritasi” platformasi ishga tushirildi
-
Iqtisodiyot5 days ago
O‘zbekiston kivilarni asosan Erondan import qilmoqda