Jamiyat
“Vahshiylik shu darajada bo‘ladimi..?” – zaharli dori sabab vodiyda asalarilar qirilib bitmoqda
Asalarichilik qishloq xo‘jaligining ajralmas, muhim tarmog‘idir. Vodiy asalarichiligi esa respublikada alohida o‘rin tutadi. Lekin soha bugunga kelib boshi berk ko‘chaga kirib qolgan. G‘o‘zaga kuchli kimyoviy dorilarning ayni kunduz kuni betartib sepilayotgani asalarilarning qirilib ketishiga sabab bo‘lyapti. Bu yil ham ko‘plab asalari oilalari nobud bo‘ldi. Asalarichilar daromadsiz qolgan.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Asalarichilik sohasining rivoji qishloq xo‘jalik o‘simliklarini changlantirib, hosildorlikni oshirish va mevali daraxtlar hosili sifatini yaxshilashga xizmat qiladi. Vodiy viloyatlarida asosan asal paxtadan olinadi. Asalarichilar yil davomida g‘o‘za gullashini intiqlik bilan kutadi.
Keyingi yillarda paxtaga kuchli kimyoviy dorilarning betartib sepilishi ortidan soha boshi berk ko‘chaga kirib qoldi. Yildan yilga asalarichilik bilan shug‘ullanayotganlar safi qisqarib bormoqda. Doriga tushgan asalarisining qirilib ketishi ortidan asalarichilar sarosimaga tushib qolgan.
Ma’lumotlarga ko‘ra, paxta dalasiga yaqin hududda istiqomat qiluvchi hamyurtlarimiz orasida onkologik kasallanish ham ko‘payib ketgan.
150 oilam qirildi…
“Bu yil ham asalarini paxtaga olib chiqqan edim. 30 mayning oxiri 1 iyunda sepilgan zaharning kasriga 150 oila qirilib ketdi. Qutilarda ari deyarli qolmagan. Biz endi kimga murojaat qilamiz? O‘zi qishdan zo‘rg‘a olib chiqqan edik asalarilarni. Mana, endi hosil olamiz degan paytda shu ahvolga kelib turibmiz. Daromadimiz asalarichilikdan bo‘lsa… Endi bu yilgi daromad yo‘q. Yiliga 30-40 million so‘m daromad qilar edik.
Sherzod Mirzamatov
Har yili shunday talafotlar bo‘lar edi. Lekin bu yilgisi juda ham og‘ir keldi. Fermerlardan iltimos qilamiz, dorilarni tunda sepish kerak faqat. Tunda sepilgan dorilar g‘o‘zaga ham kunduzidan ko‘ra yaxshi ta’sir qilishi isbotlangan. Kunduzi sepilgan dori, albatta, ariga ta’sir qilyapti. Dori sepilganda ham ariga ta’sir qilmaydigan variantlarini topish kerak.
Yildan yilga asalarichilik sohasi o‘lib boryapti. Agar shu ketishda bo‘lsa, hududimizda asalarichilik batamom to‘xtaydi. Chunki bunga umuman sharoit yo‘q. Sharoit qilib beradigan tashkilotning o‘zi ham yo‘q hozir”, deydi Sherzod Mirzamatov.
Asalarichilik jar yoqasiga kelib bo‘ldi
“Yozyovon tumanida asalarichilik bilan shug‘ullanamiz. Bir hafta bo‘ldi, 300 dan ortiq asalari oilasi tag-tugi bilan qirilib ketdi. Oxirgi 20 yil ichida arimiz bu darajada o‘lmagan edi. Bilmayman, bu haqda kimga shikoyat qilamiz. Boshimiz qotib qolgan. Dardimizni eshitadigan odamning, tashkilotning o‘zi yo‘q.
Bahodirjon Uzoqov
Asalarilarimiz asosan g‘o‘zadan asal oladi. 300 dan oshiq asalari oilalarini g‘o‘zaga olib borgan edik. Paxtaga kuchli kimyoviy dorining kunduz kuni sepilishi ortidan asalarilar qaytib tiklanmaydigan darajada o‘lib ketdi. Asosiy daromadimiz shu sohadan edi. Har bir asalari oilasi bugungi kundagi narxi 700-800 ming so‘mni tashkil qilar edi. Endi umumiy zararni hisoblang. Bu holatni mo‘jizaviy jonivorlarni ataylab o‘ldirgan bilan barobar hisoblayman. Bundan keyin asalarichilik bilan shug‘ullanmaslikka qaror qildim. Negaki, bu katta zarar, katta uvol.
20 yil arichilik qildim, bunday zaharga tushganini birinchi marta ko‘rishim. Shunaqa zaharki, arilar aqldan ozib, yumalab-yumalab o‘lyapti, davomiylik o‘lim holati. Zaharga tushganiga bir haftadan o‘tdi, shundan keyin ham to‘xtamasdan o‘lyapti. Odatda arilarimiz zaharga tushganida bir kun, ikki kunda o‘limlari to‘xtab qolardi. 100 foizga o‘ldirib yubormas edi. Bu yilgi talafot juda katta bo‘ldi. Hukumatdan asalarichilarga yordam berishlarini iltimos qilamiz. Asalarichilik jar yoqasiga kelib bo‘ldi”, deydi 300 asalari oilasini paxta dalasida yo‘qotgan Bahodirjon Uzoqov.
Asalarisiz paxta ham yaxshi bo‘lmaydi…
“Vodiydan boshqa hududlarda asalarilar talafoti kam. Chunki boshqa joylarda g‘o‘zaga kuchli kimyoviy dorilar sepilmaydi. Olimlarimizdan asalarilarga ta’sir qilmaydigan preparatlar ishlab chiqishlarini iltimos qilamiz.
Ravshanbek Hamidov
Asalarilarisiz paxta yaxshi changlanmaydi, asalarilarsiz hosildorlik ham haminqadar bo‘ladi-ku. Buni fermerlarimiz tushunishmayapti. Hozirga kelib 100 ga yaqin asalari oilamiz talafot ko‘rdi. 100 ga yaqin oilamizdan 30 million, 40 million so‘mlik daromad olardik. Bahorda 30, 40 millionlik asalari paketlarini sotardik, eksport qilardik.
Ayniqsa, Qo‘shtepa, Yozyovon, Oltiariq tumanlarida kuchli zaharli preparatlarni ko‘p qo‘llashyapti. Buning natijasida asalarichilar katta talafot ko‘ryapti. Kuchli kimyoviy dori vositalari yurtimizga yashirinchi, tekshiruvsiz kirib kelyapti. Buni nazorat qiladigan tashkilotning o‘zi yo‘q”, deydi Ravshanbek Hamidov.
Ximikatlarini tunda sepishsin…
“Qo‘shtepa tumanida kichik mahallaning o‘zida 35 kishi asalarichilik bilan shug‘ullanar edi. Hozir esa beshta yoki oltita asalarichi qoldi xolos. Ko‘pchilik sohani tark etyapti. 1 000 taga yaqin asalari oilamiz bor edi.
Ahror Oxunov
Shundan 300-400 oila paxtadagi zaharlanishdan o‘lib ketdi. Shuning hisobiga ancha qisqartirib yubordik arini. 70 yoki 80 ta qutida ari qoldi xolos. Bu ketishda soha o‘lib bo‘ladi. Yana besh yil ichida bu soha umuman yo‘qolib ketadi. Fermerlar bilan kelishib ishlaylik. Ximikatlarini tunda sepishsin”, – Ahror Oxunov.
Dard ustiga chipqon
“Paxtaga, g‘o‘zaga ko‘sak qurtiga, o‘rgimchakkanaga kimyoviy ishlov berishda juda ko‘plab arichilarimiz talafot ko‘rdi. Bu yilning o‘zida Yozyovon, Qo‘shtepa, Oltiariq tumanlarida ayniqsa ko‘p talafotlar kuzatilgan. Bu soha vakillarining yillik daromadi yo‘q degani. Ancha sarf-xarajat qilib, oilalarni ko‘paytirib, rivojlantirib, asal uchun paxtazorlarga olib kelingan edi.
Qodirov Botirali. Respublika Asalarichilik uyushmasining Farg‘onadagi doimiy vakili
O‘zbekistonda asalarichilar asalni asosan paxtadan oladi. Yantoqdan, boshqa tog‘ hududlarimizda ham bor. Bular nisbatan kam. Asosan paxta. Endi shundoq ekan, asosiy asalarichi shu bir-ikki oy, iyul, iyun, avgust oyi uchun bir yil tayyorgarlik ko‘radi. Mana shu davrga kelganda endi daromadga kirdim, asal keldi deganda esa, ko‘ngilsiz holatlar bo‘lib turibdi. Kimyoviy ishlov berishdan ari nobud bo‘lyapti. Klasterlarimiz, agronomlar, fermerlarimiz kimyoviy ishlov berishni tunda o‘tkazsa. Keyin arichilarimizni ogohlantirib ishlov berilsa, juda ham nur ustiga nur bo‘lardi. Negaki, asalarichi asaldan olayotgan daromadidan ko‘ra tabiatga, atrof-muhitga uning foydaliligi ko‘proq bo‘ladi. Fermer shunchaki asalarilarni dala chetlariga joylashtirish orqali hosildorlik 30 foizga oshadi. Hech qanday agrotexnik tadbirlarsiz, faqatgina asalarilarni dalaga qo‘ysa bo‘ldi. Shuni hisobga olib, tushungan holda arichilarimizni ogohlantirib, hamkorlikda ishlansa, juda ham yaxshi bo‘lardi. Asalarining tabiatga foydasi shunchalik ko‘pki, buning chek-chegarasi yo‘q. Bu ekosistemamizda, o‘rab turgan tabiatimizning ajralmas bir bo‘lagi hisoblanadi. Ozuqa zanjirida muhim rol o‘ynaydi.
Barcha gulli o‘simliklarning hayoti asalarilar bilan bog‘liq. Bitta arichimizning o‘sha asalarilar oilasi nobud bo‘lsa, o‘sha atrofdagi, o‘sha kilometr radiusdagi gulli o‘simliklar changlana olmay qoladi. Natijada hosildorlik, paxta bo‘ladimi yoki mevali daraxtmi, hosildorlik kamayib ketadi. Asta-sekin iqtisodimizga ham buning ta’siri yuqori bo‘ladi.
Asalarilar oilasining soniga keladigan bo‘lsak, respublika bo‘yicha 70-80 foiz atrofida asalarilar oilalari vodiyda joylashgan. Asosan vodiy ta’minotchi, butun respublika bo‘ylab yetishtirib beruvchi hisoblanadi. Erta bahor vohadan, boshqa viloyatlardan asalarilar oilasini olgani kelishadi. To‘rt-besh yil ilgariga nazar soladigan bo‘lsak, hozirgi kunda asalarichilarimizning, asalarichilik sub’yektlarimizning soni ham ancha kamayib ketgan. Sababi noto‘g‘ri kimyoviy ishlov berishlar, turli xil omillar sabab, ekologik omillar, har xil yangi kasalliklarning kelib chiqishi asalarichilarimizning sonini keskin qisqartirib boryapti. G‘o‘zaga, paxtaga kimyoviy ishlov berishni noto‘g‘ri qo‘llash bo‘lsa, bu dard ustiga chipqon bo‘lyapti”, deydi Respublika Asalarichilik uyushmasining Farg‘onadagi doimiy vakili.
Soha islohotga muhtoj…
“Asalari deganda ko‘pchilik asalni tushunadi. Lekin asalarining tabiatdagi maqsadi bu changlatish. Changlatish orqali hosildorlikni oshirish va ekotizimda, ya’ni o‘simliklarning o‘sishini ta’minlash. Fermerlarga iltimos qilib qolardik, iloji boricha klassi pastroq, ya’ni arilarga kam ta’sir qiluvchi yoki biologik usullar bilan hasharotlarga qarshi kurash usullarini o‘zlarining fermer xo‘jaliklarida ishlatishsin.
Sherzod Suyarqulov. Farg‘ona viloyati Asalarichilar uyushmasi raisi
Rivojlangan davlatlarda hozirgi kunda asalarilarni changlatish uchun pul to‘lanadi. Amerikada, Kaliforniya shtatida bodom yetishtiriladi. Va har yili o‘sha yerga millionlab asalari oilalari ko‘chirib kelinadi. Asalarichilarga har bir asalari oilasi uchun 200 dollardan 240 dollargacha changlatish uchun haq to‘lashadi bog‘bonlar. Bu hosildorlikni kamida ikki-uch barobarga oshirib beradi. Albatta, bu qo‘shimcha daromad fermerlar uchun ham. Xuddi shunday eksperimentni, xuddi shunday ilmiy ishni O‘zbekistonda 20 xildan ortiq mevali daraxtlarda, paxta va kungaboqarda o‘tkazganmiz. Paxtaning hosildorligi uch barobar, kungaboqarniki esa ikki barobarga oshgan. Mevalar hosildorligi 20 foizdan 22 barobargacha oshgan. Ba’zi o‘simliklar asalarilar, ya’ni tashqi changlatuvchisiz umuman hosil bermaydi. Bunga misol qilib aytishimiz mumkin, masalan, qashqargilos, oddiy gilos, bodom va shu kabi o‘simliklar, daraxtlar, umuman asalarining yordamisiz, tashqi changlatuvchisiz umuman hosil bermaydi. Endi mutasaddi tashkilotlarga biz shunday taklif berib qolardikki, ushbu sohaga e’tibor qaratilsa juda yaxshi bo‘lardi. Dori-darmonlarni ishlatish ustida nazorat olib borilsa, albatta, bu biz asalarichilar uchun ham, kelajak uchun ham.
Asalarilar hozir nobud bo‘lib, yo‘q bo‘lib ketsa, asalarichilik sohasi umuman yo‘q bo‘lib ketsa, kelajakda bu o‘simliklarning ko‘payishi, ekosistema rivojlanishiga juda katta ta’sir ko‘rsatadi. Hozirgi kunda yana bitta katta muammolardan biri bu tashqaridan, qo‘shni davlatlardan, asosan Qozog‘iston va Rossiya Federatsiyasidan kelayotgan arzon va sifatsiz asal bo‘lib qolmoqda asalarichilik sohasiga. Hozirgi kunda mana, bozorlarda agar kelib, kirib aylanadigan bo‘lsak, import qilingan asallarning narxi 30 ming, 40 mingni tashkil qiladi. Bu o‘zimizda mahalliy yetishtirilgan asalning tannarxi ham emas. Biz bu asallarni olib, tarkibini tekshirdik. Ushbu asallarning to‘rtdan uch qismi umuman tahlildan o‘tmadi. Bundan tashqari, bu to‘rtta asallar o‘zimizda, Farg‘ona viloyati asalarichilik uyushmasida kraxmalga tekshirildi. Soxta asallarda kraxmal qo‘shilishiga shubha qilindi va albatta, to‘rtalasida ham kraxmal borligi aniqlandi.
Buni aniqlash juda ham oddiy. Aytaylik, xaridor buni o‘z uyida asalni sotib olgandan keyin aniqlashi mumkin. Ya’ni bu 50 foiz suvga 50 foiz asal qo‘shiladi, ya’ni aytaylik, 50 ml suvga 50 ml asal qo‘shiladi va bir necha tomchi yod tomizdiriladi. Va ushbu suyuqlik qoramtir tus olishni boshlaydi. Agar qoramtir tus olishni boshlasa, ushbu asallar kraxmal yoki un bor. Yodning xuddi shunday xususiyati bor. Agar toza asal bo‘lsa-chi? Toza asal bo‘lsa, yodning o‘zining qizg‘ish ko‘kimtir rangda o‘zida qoladi.
Mutasaddi tashkilotlarga taklifimiz bor. Ushbu asallarning kirib kelish paytida va tekshirilish paytida ozgina mas’uliyat bilan tekshirilsa va respublikamizga kirib kelayotgan asal mahsulotlarini sinchiklab ko‘rib, ko‘rikdan o‘tkazishsa, bizga ham juda yaxshi bo‘lardi. Va mahalliy asalarichilarga ham juda ham katta yengillik bo‘lardi”, deydi Farg‘ona viloyati Asalarichilar uyushmasi raisi Sherzod Suyarqulov.
Sarvar Ziyoyev,
Kun.uz
Operator va montajchi – Sardor Mamirov.
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Foto: Ronstik / Shutterstock
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 noyabrdan boshlab:
mobil aloqa vositalari orqali SMS-xabarnoma shaklida tovar va xizmatlarni taklif (reklama) qiluvchi har qanday yuridik va jismoniy shaxs faqat shaxsning yozma yoki elektron roziligini olgandan so‘ng ushbu harakatlarni (reklamani) amalga oshiradi;
mobil aloqa vositalariga reklama qo‘ng‘iroqlari va SMS-xabarnomalarni jo‘natish xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar o‘z axborot tizimlarini Shaxsga doir ma’lumotlar bazalarining davlat reyestrida ro‘yxatdan o‘tkazgandan keyin tegishli xizmatlarni ko‘rsatishiga yo‘l qo‘yiladi;
reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini telekommunikatsiya tarmoqlari (mobil aloqa) orqali soat 18.00 dan 9.00 gacha tarqatish taqiqlanadi;
mobil aloqa operatorlariga reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalarini abonent so‘roviga ko‘ra to‘liq yoki qisman bloklash majburiyati yuklatiladi;
Ushbu talablarga rioya etmaslik reklama hamda shaxsga doir ma’lumotlar to‘g‘risidagi qonunchilikni buzish hisoblanadi va tegishli choralar ko‘rish uchun asos bo‘ladi.
Jamiyat | 20:07 / 15.07.2026
2671
2 daqiqa o‘qiladi
«Aholiga ko‘rsatilayotgan davlat xizmatlarini takomillashtirish hamda fuqarolar uchun qo‘shimcha qulayliklar yaratish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi prezident qarori qabul qilindi.
Foto: Dreamstime
Qarorga ko‘ra, 2026 yil 1 oktyabrdan Yagona interaktiv davlat xizmatlari portalida (Yagona portal) quyidagi xizmatlar joriy etiladi:
Jismoniy va yuridik shaxslarga o‘ziga mulk huquqi asosida tegishli bo‘lgan ko‘chmas mulk obektlari va avtomototransportlarni garovga yoki ipotekaga qo‘yishga, shuningdek, ularni begonalashtirishga taqiq qo‘yish yoki uni bekor qilish;
Fuqarolarning o‘z nomiga rasmiylashtirilgan va foydalanilayotgan telefon raqamlari va bank kartalari to‘g‘risida ma’lumot olish va ushbu jarayonni boshqarishning quyidagi imkoniyatlarini yaratish:
telefon raqamini muayyan muddatga nofaol holatga o‘tkazish (faollashtirish) va o‘zi foydalanmayotgan telefon raqamlariga xizmat ko‘rsatishni to‘xtatish haqida ariza kiritish;
telefon raqami ulangan pulli xizmatlar haqida ma’lumot olish;
bank kartalarini bloklash (yopish) haqida emitentga arizalar yuborish;
fuqaroning nomiga yangi notarial harakat rasmiylashtirilganda avtomatik tarzda uni Yagona portal orqali xabardor qilish va ular hisobini yuritish.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 2030 yilgacha 1,5 ming nafar yuqori salohiyatli mutaxassisdan iborat milliy rahbar kadrlar zaxirasini shakllantirishni topshirdi. Istiqbolli boshqaruvchilar sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar asosida saralanib, maxsus dasturlar orqali tayyorlanadi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev 15 iyul kuni iqtidorli boshqaruvchilar, liderlar va yangi avlod rahbarlarini aniqlash va tanlash hamda «El-yurt umidi» jamg‘armasi orqali iste’dodli yoshlarni qo‘llab-quvvatlash chora-tadbirlari yuzasidan taqdimot bilan tanishdi.
Taqdimotda sun’iy intellekt yordamida tarmoqlar va hududlarning drayver sohalari tahlil qilinib, 50 dan ortiq zamonaviy kasb bo‘yicha boshqaruv kadrlariga ehtiyoj mavjudligi aniqlangani qayd etildi. Ayniqsa, energetika va «yashil» texnologiyalar, qurilish va urbanizatsiya, qishloq va suv xo‘jaligi, raqamlashtirish hamda xizmat ko‘rsatish yo‘nalishlarida malakali mutaxassislarga talab yuqori.
Davlat rahbari tayyor kadrlar bazasi bo‘lmasa, boshqaruv tizimida uzilishlar yuz berishi, ish samaradorligi va qarorlar sifati pasayishini ta’kidladi.
Kadrlarni baholashda eskicha «obektivka» usulidan voz kechib, nomzodning bilimi, kasbiy tajribasi, psixologik xususiyatlari, strategik fikrlashi va liderlik qobiliyatini qamrab oladigan portfolio tizimiga o‘tish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
Yangi tartibga ko‘ra, istiqbolli boshqaruvchilar raqamli texnologiyalar asosida 100 ballik mezon bo‘yicha baholanadi. Katta ma’lumotlar va biznes-tahlil vositalari orqali yuqori salohiyatli kadrlar aniqlanib, ular uchun sun’iy intellekt yordamida individual kasbiy rivojlanish rejalari ishlab chiqiladi. Mazkur tizimni dastlab qishloq xo‘jaligi, oliy ta’lim va qurilish sohalarida sinovdan o‘tkazish taklif etildi.
Har ikki yilda 500 nafar istiqbolli boshqaruvchini saralab olish, shu tariqa 2030 yilga qadar 1,5 ming nafar yuqori salohiyatli mutaxassisdan iborat yangi avlod rahbar kadrlar zaxirasini yaratish rejalashtirilgan.
Taqdimotda rahbarlik lavozimlari uchun zaxirani shaffof shakllantirishga qaratilgan «TOP-100» ochiq tanlovini o‘tkazish mexanizmi ham bayon qilindi. Tanlov agrar soha, sog‘liqni saqlash, tadbirkorlik, sud-huquq, ta’lim, axborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlarini qamrab oladi.
Nomzodlar test, kompleks kasbiy baholash va suhbat bosqichlaridan o‘tadi. G‘oliblar maxsus o‘quv kurslarida tayyorlanib, milliy kadrlar zaxirasiga kiritiladi, ularning kasbiy o‘sishi va rahbarlik lavozimlariga tayinlanishi bo‘yicha manzilli choralar ko‘riladi.
Milliy kadrlar zaxirasini shakllantirishda xorijdagi vatandoshlar, shuningdek, dunyoning eng nufuzli 100 ta universitetini tamomlagan va ularda tahsil olayotgan yoshlar salohiyatidan samarali foydalanish muhimligi ta’kidlandi.
Bu borada 2026 yil 1 oktyabrdan career.edu.uz platformasida «Xorijdagi talabalar» modulini ishga tushirish rejalashtirilgan. U orqali chet elda ta’lim olayotgan yoshlar davlat idoralari va xususiy korxonalarga biriktiriladi, ularning amaliyot o‘tashi, ish beruvchilar bilan muloqoti hamda kelgusida ishga jalb qilinishi ta’minlanadi.
Yig‘ilishda «El-yurt umidi» jamg‘armasi faoliyatini takomillashtirish masalalariga ham e’tibor qaratildi. O‘tgan yili jamg‘arma transformatsiya qilingani natijasida dunyoning eng nufuzli 100 ta oliygohi talabasi bo‘lgan stipendiatlar ulushi 30 foizdan 80 foizga yetdi. Keyingi yilda yangi tartib asosida o‘tkazilgan uchta tanlovda 447 nafar iqtidorli yosh stipendiya sohibi bo‘ldi.
Shu bilan birga, jamg‘arma dasturlarini hudud va tarmoqlarning aniq ehtiyojlariga bog‘lash zarurligi ko‘rsatib o‘tildi. Iqtidorli yoshlarni xorijiy universitetlarda manzilli tayyorlash, o‘qish xarajatlarini yirik korxonalar bilan birgalikda moliyalashtirish, nufuzli xorijiy oliygohlar bilan qo‘shma dasturlarni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha takliflar bildirildi.
Shuningdek, bitiruvchilarning ilmiy tadqiqotlari, startaplari va islohotlarga qaratilgan tashabbuslarini kichik grantlar orqali qo‘llab-quvvatlash, yuqori bo‘g‘in rahbarlari uchun Singapur, Malayziya, Buyuk Britaniya va Yaponiya tajribasi asosida liderlik dasturlarini tashkil etish rejalari ko‘rib chiqildi.
Prezident kadrlarni saralashda ochiqlik va xolislikni ta’minlash, iqtidorli mutaxassislarni tizimli ravishda qo‘llab-quvvatlash hamda ularning salohiyatidan mamlakat taraqqiyoti yo‘lida samarali foydalanish bo‘yicha mutasaddilarga topshiriqlar berdi.
Jamiyat
Tadbirkorlarga Belarusdagi sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi yuklatildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Belarusga tashrif davomida hududlararo hamkorlikni kengaytirish bo‘yicha erishilgan kelishuvlar ijrosiga doir taqdimot bilan tanishdi. Unda har bir hududdan 30 nafardan yetakchi tadbirkorni Belarusga olib borib, mahalliy sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi qo‘yildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Taqdimotda qayd etilganidek, davlat rahbarining 8-9 iyul kunlari ushbu mamlakatga rasmiy tashrifi chog‘ida o‘zaro savdo hajmini 2 milliard dollarga yetkazish, mashinasozlik, qishloq xo‘jaligi, farmatsevtika, to‘qimachilik, yog‘ochni qayta ishlash va tibbiyot sohalarida umumiy qiymati 2 milliard dollarlik 310 ta loyiha va chora-tadbirni ro‘yobga chiqarish bo‘yicha muhim kelishuvlarga erishildi. Prezident ularni qisqa muddatda amaliy natijaga aylantirish, yangi korxonalar va ish o‘rinlarini tashkil etish, tadbirkorlar uchun zarur shart-sharoitlarni yaratish muhimligini ta’kidladi.
Belarusda investitsiya loyihalarini joylashtirish uchun taklif etilayotgan sanoat obektlari, davlat mulki va keng qishloq xo‘jaligi yerlari mavjud. Mamlakat hududining 40 foizini yoki 8 million gektarini qishloq xo‘jaligi maydonlari tashkil etadi.
Bu imkoniyatlar qo‘shma ishlab chiqarishlarni yo‘lga qo‘yish, agrar kooperatsiyani rivojlantirish, tadbirkorlik aloqalarini kengaytirish hamda fuqarolarni tashkiliy asosda ish bilan ta’minlash uchun mustahkam zamin yaratadi.
Bunda Belarusda ishlash yoki biznes yuritish istagidagi fuqarolar va tadbirkorlar ro‘yxatini shakllantirib, Belarus bilan oldindan kelishib, ish joyi, yashash sharoiti, loyiha uchun zarur bino va yer masalalarini hal etgan holda ularning borishini tashkil qilish zarurligi ko‘rsatib o‘tildi.
Taqdimotda Andijon va Vitebsk viloyatlari o‘rtasidagi hamkorlik doirasida bajarilgan ishlar haqida axborot berildi.
Ikki hudud o‘rtasida “yo‘l xaritasi” tasdiqlanib, aniq tashabbuslarni ro‘yobga chiqarish boshlangan. Ta’kidlanishicha, Andijon viloyatida yashovchi 255 kishining tashkiliy asosda Vitebskka borishi va bandligi ta’minlandi.
Shuningdek, 11 ta chorvachilik majmuasi negizida yangi loyihalarni yo‘lga qo‘yish bo‘yicha kelishuvga erishildi. Ularning har biri 200 boshdan 3 ming boshgacha qoramol parvarishlash imkoniyatiga hamda yetarli ozuqa maydonlariga ega.
“Andijon invest” kompaniyasi ishtirokida yirik chorvachilik kompleksi va sanatoriy majmuasi negizida investitsiya hamda ijtimoiy tashabbuslarni boshlash choralari ko‘rilmoqda.
Umuman, Vitebsk va Belarusning boshqa viloyatlarida chorvachilik, yog‘ochni qayta ishlash, logistika, savdo va xizmat ko‘rsatish yo‘nalishlarida umumiy qiymati 100 million dollardan ziyod bo‘lgan 30 ta yangi loyiha paketi shakllantirildi.
Xususan, Vitebsk viloyatida 3 ming bosh qoramolga mo‘ljallangan yirik sutchilik majmuasi, bir qator o‘rta hajmdagi chorvachilik xo‘jaliklari, yog‘ochni chuqur qayta ishlash va uning chiqindilaridan pellet ishlab chiqarish korxonasini tashkil etish rejalashtirilgan.
Prezident Andijon va Vitebsk viloyatlari o‘rtasida shakllangan hamkorlik modelini boshqa hududlar kesimida ham rivojlantirish bo‘yicha ko‘rsatmalar berdi.
Buxoro, Qashqadaryo, Navoiy, Namangan, Toshkent, Farg‘ona va Samarqand viloyatlari Belarusning Vitebsk, Mogilyov, Grodno, Gomel va Brest viloyatlariga biriktiriladi.
Sanoat va agrar obektlar negizida yangi ishlab chiqarishlarni tashkil etish, tadbirkorlik loyihalarini joylashtirish hamda aholi bandligini ta’minlash bo‘yicha alohida “yo‘l xaritalari” tasdiqlanadi.
Har bir hududdan 30 nafardan yetakchi tadbirkorni Belarusga olib borib, mahalliy sheriklar bilan qo‘shma tashabbuslarni boshlash vazifasi qo‘yildi.
O‘zaro savdoni jadallashtirish va yuk tashish xarajatlarini kamaytirish maqsadida zamonaviy logistika infratuzilmasini barpo etish masalalari ham ko‘rib chiqildi.
Yil yakuniga qadar “Belarus temir yo‘llari” bilan hamkorlikda Vitebsk viloyatidagi Orsha stansiyasida eksport-import yuklari uchun maqbul tariflar asosida xizmat ko‘rsatadigan intermodal logistika markazini ishga tushirish belgilandi.
Shuningdek, Belarus kompaniyalari bilan hamkorlikda ikki mamlakat o‘rtasida blok-poyezdlar qatnovini yo‘lga qo‘yish vazifasi qo‘yildi.
Fuqarolarni tashkiliy tartibda ishga joylashtirish masalasiga alohida e’tibor qaratildi.
Birinchi bosqichda Vitebsk va boshqa hududlardagi 13 ta korxonaga 1 ming 100 nafar O‘zbekiston fuqarosini tanlov asosida ishga joylashtirish rejalashtirilgan.
Sentabr oyidan boshlab har oyda 500 nafardan, jami 5 ming nafar andijonlikni Vitebsk viloyatida doimiy ish bilan ta’minlash ko‘zda tutilgan. Buning uchun Vitebsk shahrida Migratsiya agentligi vakolatxonasi ochiladi.
Tadbirkorlarga Belarusda hisobvaraq ochish, ustav fondiga mablag‘ o‘tkazish va loyihalariga moliyaviy resurslar olishda ko‘maklashish vazifasi qo‘yildi.
Vitebskda zamonaviy sutchilik majmuasi, yog‘ochni qayta ishlash zavodi va logistika kompaniyasini tashkil etish uchun zarur mablag‘larni qulay shartlarda ajratish bo‘yicha ko‘rsatmalar berildi.
Davlat rahbari har bir kelishuv aniq loyiha, yangi korxona, qo‘shimcha savdo hajmi va munosib ish o‘rniga aylanishi shartligini ta’kidladi.
Mutasaddilarga erishilgan natijalarni tizimli nazorat qilish va “yo‘l xaritalari” ijrosini tanqidiy tahlil qilib borish topshirildi.
Hozir o‘zini o‘zi band qilgan fuqarolar ixtiyoriy ravishda soliq to‘lamoqda. Keyinchalik bu majburiy bo‘lishi mumkin.
O‘zini o‘zi band qilgan shaxslarga ijtimoiy soliq to‘lashni majburiy qilish rejalashtirilmoqda. Bu haqda Iqtisodiyot va moliya vaziri o‘rinbosari Otabek Fozilkarimov «O‘zbekiston 24» telekanaliga bergan intervyusida ma’lum qildi.
«Hozir 2,8 million nafar o‘zini o‘zi band qilgan fuqarodan 800 mingga yaqini ixtiyoriy ravishda soliq to‘laydi. Pensiya jamg‘armasiga bazaviy hisoblash miqdorida (412 ming so‘m) to‘lov qilsa, ularga bir yillik ish staji avtomatik hisoblanadi. Mana shuni rag‘batlantirish maqsadida majburiy tartibda belgilash tizimini joriy qilmoqchimiz», dedi u.
Unga ko‘ra, fuqarolarning to‘lagan pullaridan Ijtimoiy sug‘urta jamg‘armasiga ajratmalar joriy qilinadi. Yangi tizimda kelgusida bola parvarishi yoki kasallik sabab nafaqa ta’tiliga chiqqanlarga nafaqa olish imkoniyati yaratiladi.
«Davlat rahbari shu bo‘yicha alohida topshiriqlar berdi, takliflarimizni ma’qulladi», dedi vazirlik rasmiysi.
Ta’kidlanishicha, hozir Pensiya jamg‘armasidan moliyalashtiradigan pensionerlar soni 4,3 milliondan oshgan. Ularga 2026 yilda jami 86 trillion so‘m to‘lash belgilangan. Bu jon boshiga oyiga o‘rtacha 1,66 million so‘mdan to‘g‘ri keladi.
Argentina kambek evaziga Angliyani mag‘lub etib, JCh–2026 finaliga chiqdi
Reklama qo‘ng‘iroqlari va xabarnomalaridan himoya kuchaytiriladi
1 oktyabrdan o‘z nomidagi SIM-karta va bank kartalari haqida ma’lumot olish mumkin bo‘ladi
-
Sport5 days agoIspaniya Belgiyani yengib, yarimfinalga chiqdi
-
Sport4 days agoAngliya-Norvegiya bahsi boshlanish vaqti kechiktirilishi mumkin
-
Iqtisodiyot5 days ago
17 mlrd so‘mdan ortiq davlat xaridlaridagi qonunbuzilishlar aniqlandi
-
Dunyodan4 days ago
Frantsiyada ko’pchilik qo’rqqan narsa yuz berdi.
-
Sport3 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat4 days agoBektemir tumanida «zakladchik»lar qo‘lga olindi
-
Jamiyat5 days agoDori narxini sun’iy oshirgan yuzlab dorixonalar aniqlandi
-
Jamiyat5 days agoJanubiy Koreya va AQShga noqonuniy migratsiya tashkil etmoqchi bo‘lganlar ushlandi