Britaniyaning Telegraph gazetasida chop etilgan yangi maqolada Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘on Eron urushining haqiqiy g‘olibi ekanligi ta’kidlanadi. Bahs shuki, dunyo e’tiborini Eron urushiga qaratgan bir paytda turk yetakchilari o‘zgacha fikrni bosmoqda. Bu qiziqarli muhokama. Ammo Turkiyaning mojarodan oladigan foydalari va Turkiya hukumati siyosatini qanday o’zgartirish kerakligi ichki siyosiy muxolifatdan ko’ra murakkabroq.

Turkiya Eron mojarosidan tashqarida qolishga harakat qilmoqda. Turkiya hukumati o’zini betaraf davlat sifatida ko’rsatyaptimi yoki o’zini urushdan tashqarida bo’lgan aksariyat Yevropa va NATO davlatlari kabi ko’rsatishga urinyaptimi, aniq emas. Turkiya Oq uydan hech qanday tanqid olmadi. Bu Yevropa davlatlari va Ummonni tanqid qilishdan farq qiladi. Turkiya hukumati ham Pokiston va Qatar qidirayotgan vositachilik rolini o’z zimmasiga olishni istamayapti.

Shunday qilib, Turkiya o’ziga xos holatda. Bu Anqara uchun yangilik emas. Ular ko’pincha o’z siyosatlariga ega. Turkiya NATO aʼzosi boʻlishiga qaramay, Birinchi jahon urushi tugaganidan beri yirik global mojarolardan qutulib qoldi. Shuni esda tutish kerakki, Usmonli imperiyasi Birinchi jahon urushida Germaniya va Avstriya-Vengriya imperiyasi tomonida qatnashgan. Buyuk Porteni urushga kirishga ishontirgan sa’y-harakatlar, Turkiya Angliyadan buyurtma qilgan kemalar o’rniga Germaniyaning Breslau va Goeben harbiy kemalarini Turkiyaga jo’natish edi. Anqara urushda magʻlub boʻlgan tomonga qoʻshildi. Bu oxir-oqibat imperiyaning qulashi va zamonaviy Turkiyaning paydo bo’lishiga olib keldi.

Ehtimol, shuning uchun ham zamonaviy turk millatchiligi ko’pincha Ikkinchi jahon urushidan qochib, katta to’qnashuvlardan tashqarida qolishga harakat qildi. Sovuq urush davrida Turkiya NATOga a’zo bo’lib, AQSh va G’arb davlatlarining do’stiga aylandi. Biroq Turkiya 2003-yilda AQShning Iroqqa bostirib kirishidan xavotirda edi va 11-sentabrdan keyin ham terrorga qarshi global urushning yoʻnalishidan xavotirda edi.

O‘shandan beri Turkiyani islomiy va konservativ ildizlarga ega bo‘lgan va “Musulmon birodarlar” bilan bog‘langan AKP boshqarmoqda. Bu Turkiyani 1923 yildan 2003 yilgacha 80 yil davomida boshqargan dunyoviy millatchi CHPdan farqli o’laroq. AKP dastlab Turkiyani iqtisodiy jihatdan yanada muvaffaqiyatli va hatto Yevropa Ittifoqiga yaqinroq qilishga intildi. Biroq vaqt o‘tishi bilan AKP xorijda avtoritar va interventsionist bo‘lib qoldi. Bu 2015 yildan 2020 yilgacha Suriyadagi fuqarolar urushi davrida eng yuqori cho’qqiga chiqdi.

Suriya prezidenti Ahmad Al Shara va Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an 2025-yil 4-fevral kuni Turkiyaning Anqara shahridagi prezidentlik saroyida qo‘shma matbuot anjumaniga kelishdi. (Kredit: Reuters/CAGLA GURDOGAN)

So’nggi yillarda Turkiya xorijda biroz tajovuzkor bo’lib qoldi. Mamlakat Suriya, Liviya va Sharqiy O‘rtayer dengizida hamon manfaatlarga ega, shuningdek, Anqarani islom va turk dunyosi bilan bog‘lashga intilayotgan global pozitsiyaga ega. Ammo ular o’zgaruvchan dunyo tartibiga qo’rquv bilan qarashadi va natijada paydo bo’lgan hokimiyat bo’shlig’idan foydalanishga intilishadi.

Turkiya Tramp ma’muriyati zig’ir va zags sifatida AQSh bilan aloqalar o’rnatishga intiladi

Turkiya yetakchilari Tramp ma’muriyati bilan yaqinroq aloqalar o‘rnatishga intildi. Ammo bu, shuningdek, Oq uyning ba’zan siyosatga qanday qaram bo’lishini ko’rsatadi. Rejim 2025 yilda G’azo urushini to’xtatib, tinchlik bitimini tuzishni maqsad qilgan, ammo 2026 yilda Eron urushi boshlanib, rejim kuchayib ketdi. Shuningdek, u AQShning anʼanaviy ittifoqchilarini ham qattiq tanqid qiladi. Turkiya hukumati ham Isroilga juda yaqin bo’lgani uchun bundan ehtiyot bo’lishi mumkin. Isroilparast doiralarda Turkiya “keyingi” Eron ekanligi haqidagi maqolalar chop etilgan. Bu Anqarada qoshlarni ko’tardi. Ular Isroilning mintaqaviy gegemonlikka intilayotganidan xavotirda ekan. NATOning yirik mudofaa sanoati bazasiga ega davlat sifatida Turkiya mojaro ehtimolini tasavvur qilishi mumkin.

Qanday qilib mojaro rivojlanishi mumkin? Sharqiy O’rta er dengizidagi keskinliklar ortidan rivojlanishi mumkinmi? Bu Suriya bo’lishi mumkin. Turkiya hukumati mintaqaviy kuchlar o’rtasida ziddiyatlarni keltirib chiqaradigan real siyosatni tan oladi. Turkiya hukumati Saudiya Arabistoni va sunniylar bilan munosabatlarni yaxshilashga harakat qildi. Rivojlanish Quddusda bu “sunniy” mamlakatlar bloki o’rnini Eron tomonidan qo’llab-quvvatlanadigan proksilar yoki “shia yarim oyligi” egallashi mumkin degan xavotirni yanada kuchaytirdi.

Turkiya bu borada ancha ehtiyotkor. Turkiya hukumati 2024-yilda qilganidek, G‘azo urushi uchun Isroilni haqorat qilishdan ko‘ra, turk siyosatchilari ko‘proq “kutish va ko‘rish” pozitsiyasini egallamoqda. Ichki muxolifatni bostirish yangilik emas. AKP uzoq vaqtdan buyon muxolifat vakillarini ommaviy hibsga olish orqali “chuqur davlat” deb da’vo qilgan narsani yo’q qilishga harakat qildi. U chap qanot kurd siyosiy guruhlarini, talabalarni, Yevropa nodavlat tashkilotlarini, endi esa CHPni nishonga oldi. Oxirgi nishon CHP rahbari O‘zgur O‘zer.

“Turkiya AQSh va Isroilning Eronga qarshi urushida uzoq muddatli gʻolib boʻlib chiqdi va Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdoʻgʻonga antidemokratik orqaga qaytishni global oqibatlarsiz tezlashtirish uchun imkoniyat berdi”, — deb yozadi Telegraph. U nafaqat dunyoning ko‘zi o‘girilib turgan paytda muxolifatga qarshi tazyiq o‘tkazish imkoniyatidan foydalandi, balki Turkiyaning jahon sahnasidagi obro‘sini ko‘tarishga ham muvaffaq bo‘ldi”.

AQShning Turkiyadagi elchisi AQShning Iroq bo’yicha siyosatida rol o’ynashi mumkin

Turkiya hozirda juda ko’p muammolarga duch kelmoqda. Turkiya hukumati PKK bilan potentsial kelishuv ustida ishlamoqda, bu esa uni tarqatib yuborishni ko’zda tutadi. Armaniston bilan kelishuv ustida ishlayapmiz. Ukrainani qo’llab-quvvatlash va Rossiya bilan hamkorlikni muvozanatlash. Shuningdek, u Suriyaning kuchli davlat sifatida paydo bo‘lishiga yordam berishga intiladi. AQShning Turkiyadagi elchisi Tom Barak ham AQShning Suriya bo’yicha maxsus elchisi bo’lib ishlagan, uning vakolat muddati yaqinda tugaydi. Aftidan, janob Barak AQShning Iroqdagi siyosatida rol o’ynashi mumkin. Turkiya ham xursand bo’ladi. Biroq Barakni tanqid qiluvchilar, jumladan, suriyalik kurdlar tarafdorlari ham ko‘p.

“Prezident Erdo‘g‘an qariyb chorak asr davomida Turkiyani boshqarib, mamlakatda o‘z hokimiyatini mustahkamladi, ayniqsa 2013-yildagi ommaviy norozilik namoyishlari va 2016-yildagi harbiy to‘ntarish kabi siyosiy chaqiriqlar ortidan, bu ikkisini ham rasmiylar halokatli kuch bilan bartaraf qildi”, — deyiladi Telegraph. “Yaqinda 2025 yilning mart oyida janob Erdo’g’anning asosiy siyosiy raqibi Istanbul hokimi Ekrem Imomo’g’li hibsga olinishi ortidan ommaviy namoyishlar boshlandi. Janob Erdo’g’an davrida NATOda AQShdan keyin ikkinchi o’rinda turadigan Turkiya dunyodagi eng yirik qurol-yarog’ eksportchisi bo’lgan 11-o’rinni egalladi. Ayniqsa, AQShdan AQShga uchuvchisiz samolyotlar eksport qilinayotgan ko’plab mamlakatlarga uchuvchisiz samolyotlar eksport qiluvchi mamlakat. Liviya.”

Eron mojarosida keyin nima bo’lishi noma’lum. Anqara nima bo’lishini kutmoqda. AQShning Fors ko’rfazi davlatlari va Turkiyaga Ibrohim kelishuvlariga qo’shilish uchun bosim o’tkazishi, shubhasiz, Turkiya ichida shubha uyg’otdi. Turkiya har doim G’azo urushi tugasa va Isroil ikki davlat kontseptsiyasini qabul qilishga kirishsa, Isroilga nisbatan o’z ritorikasini jilovlashi mumkinligini aytgan. Bu Saudiya Arabistonining ham qarashidir. Isroilning hozirgi koalitsion hukumati hech qachon bunday qadam tashlamaydi. Biroq Turkiya Quddusdagi saylovlarning natijasi qanday bo‘lishini kutish niyatida. Turkiyada ham saylovlar bo’ladi, muxolifatning yaxshi natija berishi ehtimoli bor. Hech narsa abadiy davom etmaydi va Quddus ham, Anqaraning ham hozirgi siyosati o’zgarishi mumkin. Shu sababli, Eron urushi kutilganidan boshqacha tarzda rivojlanishi mumkin.

Source link

ISTANBUL (AP) – Yakshanba kuni ertalab Turkiya g‘arbida avtobusning qulashi va yonib ketishi oqibatida sakkiz kishi, jumladan, 9 oylik bola halok bo‘ldi, deya xabar beradi mahalliy OAV.

Pamukkale turizm boshqarmasiga qarashli avtobus mahalliy vaqt bilan soat 01:40 da Izmirdan O‘rta yer dengizi bo‘yidagi Antaliya shahriga ketayotib, Denizli viloyatida avtomobil yo‘lidagi to‘siqqa borib urilgan, deb xabar berdi Demiroren axborot agentligi.

Hodisa oqibatida 33 ga yaqin kishi jarohat olgan. Halok bo‘lganlar orasida 50 yoshli haydovchi va go‘dak bolaning otasi ham bor.

Baxtsiz hodisadan so‘ng olingan suratlarda yo‘l chetidagi avtobusning yonib ketgan ramkasi aks etgan.

Shanba Qurbon hayitining oxirgi kuni edi. Diniy bayram odatda Turkiya bo’ylab yo’l-transport hodisalari ko’payadi, chunki odamlar oilasini ko’rish yoki ta’tilga chiqish uchun sayohat qilishadi.

Source link

Barcha yo‘lovchilar qirg‘oqqa eson-omon yetkazildi, hech kim jabrlanmadi.

TURKIYA – 150 ga yaqin odam, jumladan bolalar bo’lgan qaroqchilar mavzusidagi kema juma kuni Turkiya qirg’oqlarida cho’kib ketdi va barcha yo’lovchilarni O’rta er dengiziga sakrashga majbur qildi.

News AU ma’lumotlariga ko‘ra, “Big Boss Diamond” nomi bilan tanilgan kema ekskursiyada bo‘lganida suv bosgan va cho‘kishni boshlagan.

Yo‘lovchilardan hech biri jabrlanmadi va ularning barchasi qirg‘oqqa eson-omon qaytdi. The Sun xabariga ko‘ra, kema cho‘kishni boshlaganda bortida kamida 20 nafar bola bo‘lgan. Gazetaning yozishicha, yo‘lovchilar orasida britaniyalik sayyohlar ham bor.

Cho’kishni boshlaganidan taxminan bir soat o’tgach, kema butunlay suvga cho’kib ketdi.

Kemaning cho’kishi sabablari noma’lum va qayiq operatori boshqa kemada, Bigg Boss Yagnada qayiqda sayohatlarni davom ettirishini aytdi. Bortda bo‘lganlarning aytishicha, kema dvigatel ishdan chiqqani va yong‘in chiqishi ehtimoli tufayli cho‘kib ketgan, deb yozadi The Sun.

Videoda qayiq tezda cho‘kishdan oldin suvda bir tomonga ag‘darilganini ko‘rish mumkin. Kema cho’kib ketishidan oldin yo’lovchilar va qayiq sayohat davomida qancha masofada bo’lganligi noma’lum.

Qayiq operatori o‘zining amal qilish muddati tugagan Instagram hikoyasida kema mamlakatdagi eng yirik qaroqchilar kemasi ekanligini e’lon qildi va uni bolalar va ota-onalar uchun “yuqorida ziyofat qilishlari” uchun yumshoq o‘yin maydonchasi bo‘lgan “oilaviy bayram qayig‘i” deb ta’rifladi.

Boshqa ma’lumotlar hozircha noma’lum.

Source link

Turkiya payshanba kuni sharqiy O‘rta yer dengiziga ikkinchi burg‘ulash kemasini jo‘natdi. Yavz iyul oyi boshida Kipr qirg’oqlari yaqinida uglevodorodlarni qidirishni boshlaydi.

Turkiya Energetika va tabiiy manbalar vaziri Fatih Do’nmez rasmiy marosimda “Yavuz” kemasining Shimoliy Kipr Turk Respublikasi (KKTC) Gazimagusa ko’rfazidagi Karpas-1 qudug’idagi burg’ulash chuqurligi 3 ming 300 metrga yetganini va operatsiyani 3 oy ichida yakunlashini ma’lum qildi.

Turkiyaning mintaqada Fatih burg’ulash kemasi allaqachon ishlamoqda. “Fati” kemasi Kiprning g’arbiy qismidagi suvlarda, “Yavz” esa sharqdagi suvlarda ishlaydi.

“Kiprdagi Gretsiya hukumati butun orolga tegishli har qanday masalada o’z qarorlarini qabul qilishga va hatto o’z so’zini aytishga haqli emas”, dedi Dommes.

Turkiya Kipr yunon rejimining Sharqiy O’rta Yer dengizida bir tomonlama burg’ulash ishlariga doimiy ravishda e’tiroz bildirar ekan, Kipr turklari mintaqa resurslariga, Anqaraning esa uglevodorodlar uchun burg’ulash huquqiga ega ekanini aytdi.

Joriy yilning 3-may kuni Turkiya bayrog‘i ostidagi burg‘ulash kemasi “Fotih” Kiprning g‘arbiy qirg‘oqlaridan 75 kilometr (42 dengiz mili) uzoqlikda joylashgan suvlarda dengizda burg‘ulash ishlarini boshladi.

Hudud butunlay Turkiyaning Birlashgan Millatlar Tashkiloti roʻyxatidan oʻtgan kontinental shelfida joylashgan va Turkiya hukumati oʻtgan yili Turk Petroleum Corporation davlat neft kompaniyasiga ruxsat bergan.

Turkiya energiyani orolda siyosiy yechim topish va kengroq O’rta er dengizi havzasida tinchlik uchun rag’bat sifatida ko’rishni istaydi, aksincha, yanada keskinlik uchun katalizator.

“Men Kipr yunon rejimiga aloqador bo’lgan ba’zi mintaqaviy bo’lmagan aktyorlarni ham ogohlantirmoqchiman: cheksiz va samarasiz illyuziyalar ortidan quvmang. Noqonuniy rejalarda qatnashmang”, dedi Do’nmez.

Source link

ISTANBUL (AP) – Shanba kuni Turkiyaning asosiy muxolifat partiyasining ag’darilgan rahbarining o’n minglab tarafdorlari Anqara markazi bo’ylab yurish qildi.

O‘zg‘ur O‘zer 21 may kuni sud qarori bilan Respublika Xalq partiyasi (CHP) yetakchiligidan chetlashtirilgan edi. Ko‘pchilik bu hukm muxolifatni zararsizlantirish uchun siyosiy sabablar bo‘lgan deb hisoblaydi.

Avvalroq Turkiya poytaxti markazidagi Guven bog‘iga to‘plangan olomon O‘zerning hokimiyatdan chetlatilishini qoralovchi chiqishlarni tinglagan edi. Keyin ular Turkiya asoschisi Mustafo Kamol Otaturk maqbarasiga qo’shilgan ekspromt marshga qo’shilishdi.

“Ular saylangan CHP raisini almashtirib, ishonchli shaxsni tayinlashga harakat qilmoqdalar”, dedi O‘zer tarafdorlariga. “Bugun hokimiyatga yurishimizni davom ettiradigan kun. Qaniydi bu partiya ichki masala bo’lsa. Bu CHPning ichki masalasi emas. Bu Rejep Tayyip Erdo’g’an va xalq o’rtasidagi masala”.

Apellyatsiya sudi qarori, O’zerni CHP rahbari etib tayinlagan 2023 yilgi partiya qurultoyining ovozini bekor qildi. Sud qarori uning o’rniga o’zidan oldingi Kamol Qilichdaro’g’lini tayinladi va bu partiya tarafdorlari orasida g’azab uyg’otdi.

51 yoshli O‘zer 13 yillik prezident Erdo‘g‘onga deyarli samarasiz muxolifatdan so‘ng 77 yoshli Qilichdaro‘g‘lining o‘rnini egalladi.

O’zer, parlamentdagi ovoz berishda soxtalik ayblovlari bilan bog’liq bo’lgan ishni CHPga qilingan so’nggi qonuniy hujum sifatida baholadi. Mamlakat bo’ylab jinoiy ishlar asosan CHP boshqaruvidagi munitsipalitetlarni korruptsiyada ayblaydi va yuzlab saylangan amaldorlar va partiya a’zolari hibsga olingan.

Hukumat Turkiya sudlari xolis va siyosiy bosimdan mustaqil harakat qilishini ta’kidlaydi.

Guben bog’ida to’plangan odamlar, janob Qilichdaro’g’li janob O’zer va uning tarafdorlarini olib tashlash uchun o’tgan yakshanba kuni politsiya bostirib kirgan Anqaradagi CHP qarorgohida raqib miting o’tkazdi.

Kilikdaro‘g‘li ancha kichikroq auditoriya oldida so‘zlab, avvalgi partiya hukumatini keng tarqalgan korruptsiyani nazorat qilishda aybladi.

Oxirgi so‘rovlar CHPni hukmron Adolat va taraqqiyot partiyasi (AKP) bilan bir qatorga qo‘ydi va keyingi saylovlar 2028-yilgacha belgilanmagan bo‘lsa-da, ko‘pchilik Erdo‘g‘onning muddatidan oldin saylovlar o‘tkazishini kutmoqda.

O‘zer 2024-yilgi mahalliy saylovlarda AKPga qattiq zarba berib, besh yil avval AKP g‘alaba qozongan Istanbul va Anqara kabi muhim shaharlarda muxolifatning nazoratini kuchaytirdi.

Kelgusi prezidentlik saylovlari uchun o‘tkazilgan so‘rovlar CHP Istanbul hokimi Ekrem Imoto‘g‘lini Turkiyani 2003 yildan beri boshqarib kelayotgan Prezident Rajab Toyyib Erdo‘g‘onga eng ehtimoliy raqib sifatida ko‘rsatdi. Biroq u o‘n yillik qamoq jazosi bilan yakunlanishi mumkin bo‘lgan bir necha jinoiy ishlarga duch kelgani uchun o‘tgan yilning mart oyidan beri qamoqda.

Source link