Turk dunyosi
Turk deputatlari sobiq PKK jangarilarini jamiyatga “qayta integratsiya qilish” harakatini qo‘llab-quvvatlamoqda
Chorshanba kuni e’lon qilingan yirik hisobotda turk qonunchilari qurollarini qo’ygan kurd jangchilari jamiyatga qayta integratsiya qilinishi kerakligini ta’kidladilar, ammo “amnistiya” haqida hech qanday eslatishdan saqlandilar.
Ikki partiyaviy parlament qo‘mitasi tavsiyalari Turkiya va qonundan tashqari Kurdiston Ishchilar partiyasi (PKK) o‘rtasida tinchlikka erishish uchun huquqiy asos yaratishga qaratilgan.
PKK o’tgan yili qirq yillik zo’ravonliklardan so’ng Turkiyaga qarshi qurolli kurashdan rasman voz kechdi va har ikki tomondan 50 000 ga yaqin odam qurbon bo’ldi.
Qo’mitaning 50 a’zosi chorshanba kuni kechroq hisobot bo’yicha ovoz berishi kutilmoqda, shundan so’ng qonun loyihasi qonunga aylanishidan oldin Turkiya parlamenti tomonidan tasdiqlanadi.
Hisobotda aytilishicha, “qonunlar qurol va zo’ravonlikni rad etgan shaxslarning qayta integratsiyalashuvini talab qilishi kerak”, lekin “qonuniy cheklovlar jazosizlik yoki amnistiya tushunchasini yaratmasligi kerak”.
Hujjatda PKKning qamoqdagi asoschisi Abdulla O‘jalanning taqdiri haqida so‘z yuritilmagan. U 1999-yildan beri bir kishilik kamerada saqlanayotgan Istanbul yaqinidagi Imrali orolidagi o‘z kamerasidan mojaroga barham berishga harakat qilmoqda.
Qamoqxona sharoitlarini yumshatish va oxir-oqibat ozod qilish o’tgan yili tarqatib yuborilganini e’lon qilgan PKKning asosiy talabi bo’lib, ortidan o’ta ramziy qurollarni yoqish marosimi o’tkazildi.
Hisobotda, shuningdek, Turkiya demokratiyasini mustahkamlash chora-tadbirlari, xususan, “so‘z erkinligini mustahkamlash” uchun terrorchilikka qarshi qonunlarga o‘zgartirishlar kiritish talab qilingan.
“Zo‘ravonliksiz harakatlar terrorizm, so‘z erkinligi doirasiga kiruvchi harakatlar esa terrorizm deb hisoblanmasligi kerak.
~ EKIH qarorlariga “muvofiqlik” ~
Turkiyaning uchinchi yirik kurd tarafdori partiyasi DEM tinchlik harakatini targʻib qilishda markaziy shaxs boʻlib, Turkiyani janob Oʻjalan va mojaro paytida siyosiy sabablar bilan hibsga olingan boshqa shaxslarga nisbatan shart-sharoitlarni yumshatishga qatʼiy chaqirdi.
Hisobot, shuningdek, mahbuslarga hukm qilish va ozod qilish shartlariga oid qonunlarni “yana adolatli va xolis yondashish bilan ko‘rib chiqish”ni tavsiya qildi.
Unda “Inson huquqlari bo‘yicha Yevropa sudi qarorlariga to‘liq rioya etish muhimligi” ta’kidlangan va ularga rioya etilishini ta’minlash va “ma’muriy to‘siqlarni” bartaraf etish mexanizmlarini “kuchlash” zarurligi ta’kidlangan.
Bu, Turkiyaga 2016-yildan beri “terrorizm bilan bog‘liq jinoyatlar” uchun qamoqda saqlanayotgan kurd yetakchisi Salohiddin Demirtoshni ozod qilishni buyurgan, asosan siyosiy ko‘rinishdagi AİHMning majburiy qaroriga ishora ekani tushuniladi.
5-avgust kuni ilk yig’ilishini o’tkazgan va parlament raisi Numan Kurtulums boshchiligida Turkiya “tarixiy davr”dan o’tayotganini ta’kidladi.
“Turkiyaning terror muammosiga doimiy yechim topish uchun faqat xavfsizlik jihatlari bilan cheklanib qolmagan koʻp qirrali va keng qamrovli siyosat kerak”, dedi u hisobot taqdim etar ekan.
bg-rba-hmw/fo/fg