So‘nggi yillarda O‘zbekiston iqtisodiyotida amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli islohotlar moliyaviy sektorning barcha tarmoqlari qatorida sug‘urta bozorining ham jadal rivojlanishiga zamin yaratmoqda. Ayniqsa, 2020-2025-yillar davomida sug‘urta xizmatlariga bo‘lgan talabning ortishi, yangi sug‘urta mahsulotlarining joriy etilishi hamda raqamlashtirish jarayonlarining kengayishi ushbu sohaning sifat jihatidan bir pog‘ona yuqori bosqichga chiqishiga olib keldi.

Iqlim o‘zgarishi, tabiiy va texnogen falokatlar sonining ortib borishi aholi va biznes sub’yektlarini moliyaviy himoya qilish mexanizmlariga, xususan, sug‘urta xizmatlariga bo‘lgan talabning ortishiga olib kelmoqda. Dunyo miqyosida iqlim o‘zgarishlari bilan bog‘liq va texnogen falokatlarning soni, ko‘lami va oqibatlari ortib, Markaziy Osiyo, jumladan, O‘zbekiston aholisi bulardan eng ko‘p zarar ko‘rmoqda. Jumladan, mamlakatimiz so‘nggi 20 yil ichida birgina kuchli gidrologik qurg‘oqchilik bilan bog‘liq bir qancha holatlarga duch keldi va eng ko‘p zararlangan hududlarda ekinlar hosilining 45 foizdan 75 foizgacha qismi yo‘qotildi. Bu haqda qator bosma va internet nashrlardan tortib xorijiy ekspertlarning tadqiqotlarida yetarli ma’lumot olishimiz mumkin.

Birgina misol, 2026-yilning 26-aprel kuni Toshkent zilzilasi sodir bo‘lganiga 60 yil bo‘ladi. Ushbu zilzila oqibatida Toshkentning markaziy qismidagi 2 million kvadrat metrdan ziyod turar joy maydoni, 236 ta ma’muriy, 700 ga yaqin savdo va umumiy ovqatlanish, 181 ta ta’lim muassasasi, 185 ta tibbiyot, 245 ta sanoat binosi butunlay vayron bo‘lib, ko‘rilgan iqtisodiy yo‘qotish o‘sha davr kursi bo‘yicha 10 mlrd AQSh dollari miqdorida ekani hamda dunyo miqiyosida zilzilalar yuz berishini onlayn kuzatish imkoniyatlari shaxs, jamiyat va davlatning aholi, uning mol-mulkini turli xatar va qaltisliklardan ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni bozor mexanizmlariga asosan qoplash tizimini shakllantirishga befarq qaramaslikka undaydi. Makrodarajada sug‘urta mukofotlari hajmining o‘sishi bilan birga, sug‘urta tovonlari to‘lovi mutlaq ko‘rsatkichlari ortishiga undovchi institutsional tuzilmaning mavjudligi – sug‘urtalanuvchilarning ijtimoiy-iqtisodiy himoya qilinganini ko‘rsatish bilan birga, aholining ushbu institutga ishonchini orttirishga xizmat qiladi.

Shu bilan birga, sug‘urta bozori qonunchiligini rivojlantirish, sohada sog‘lom raqobat muhitini shakllantirish, davlat tomonidan tartibga solish mexanizmlarining takomillashuvi va aholi o‘rtasida, ayniqsa, OAV orqali targ‘ibot-tashviqot tadbirlarini tizimli olib borish aholining sug‘urta madaniyatining bosqichma-bosqich oshishiga, sohaning barqaror rivojlanishiga o‘z ta’sirini ko‘rsatadi. Ayni paytda, sug‘urta mukofoti va sug‘urta tovoni miqdorlari o‘rtasidagi mutanosiblik, sug‘urta tovoni salmog‘ining ortib (kamayib) borish dinamikasi sug‘urta bozori samaradorligini mijoz-sug‘urtalanuvchi tomonidan baholash dolzarb hisoblanadi.

2020-2025-yillarda O‘zbekiston sug‘urta bozorida yig‘ilgan sug‘urta mukofotlari va to‘langan sug‘urta tovonlari dinamikasi izchil o‘sish tendensiyasini namoyon etdi. Ushbu davrda bozor hajmining kengayishi, yangi ishtirokchilarning kirib kelishi va sug‘urta xizmatlariga bo‘lgan talabning ortishi asosiy omillardan bo‘ldi. Tahlillar shuni ko‘rsatadiki, 2020-yildan boshlab sug‘urta mukofotlari hajmi yildan yilga o‘sib borgan. Agar 2020-yilda bozor hajmi nisbatan past bo‘lgan esa, 2023-2024-yillarga kelib u bir necha barobarga oshgan. 2024-yilda sug‘urta mukofotlari hajmi qariyb 9-10 trln so‘mga yetgani bozorda yuqori o‘sish sur’atlari saqlanib qolayotganini ko‘rsatadi. Bunga majburiy sug‘urta turlarining kengayishi, korporativ mijozlar ulushining ortishi, raqamli sug‘urta xizmatlarining joriy etilishi sabab bo‘ldi.

“Eng yaxshi tashviqot-sug‘urta tovoni to‘lanishi” aqidasi nuqtai nazaridan yondashganimizda 2022-yilgacha bo‘lgan davrda yalpi sug‘urta mukofotlari ulushida to‘langan yalpi sug‘urta tovonlari miqdori salmoqli bo‘lgani va o‘sish tendensiyasiga egaligini quyidagi rasmda ko‘rish mumkin. Biroq 2022- yildan shu kunga qadar esa sug‘urta tovonlarini to‘lash koeffitsenti pastlab borayotganini kuzatish mumkin. OAV va onlayn platformalarda fuqarolar tomonidan ushbu yo‘nalishda qilingan murojaatlar ham buni yaqqol tasdiqlaydi.

Aholi murojaatlari va rasmda qayd etilgan tendensiyaning mavjudligi: 

sug‘urta hodisasi sodir bo‘lganda uni qayd etish, raqamlashtirish va sug‘urta tovoni to‘lash muddatlarini maksimal darajada qisqartirishning institutsional mexanizmlarining maromiga yetkazilishi;

aholi va ularning mol-mulkini sug‘urta qilishni targ‘ib qilishga tijorat reklamasi sifatida yondashish amaliyoti va qonunchiligining qayta ko‘rib chiqilishi;

aholining sug‘urta madaniyatini oshirish ishlarini fundamental qayta ko‘rib chiqish, OAV, televideniye va radioda namoyish etiladigan ko‘rsatuv va eshttirishlar, kinofilm, multiplikatsionfilm, hujjatli, ilmiy-ommabop, o‘quv, voqeali kinofilmlar va kinojurnallarning adabiy ssenariylariga turli xatar va qaltisliklardan ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarning bozor mexanizmlarini targ‘ib etuvchi sodda va xalqchil lavhalar kiritilishini ta’minlash, bunda xorijiy tajriba va amaliyotdan keng foydalanilishi;

sug‘urta shartnoma shartlarini soddalashtirish, shaffof to‘lov mexanizmlarini yaratish va sug‘urta kompaniyalarining javobgarligi oshirilishi;

sug‘urtaning ijtimoyi-iqtisodiy ahamiyatini barcha fuqarolar, ayniqsa, ziyolilar va barcha bo‘g‘in rahbarlariga tushuntirish uchun seminarlar, vebinarlar, ommaviy axborot vositalari va ijtimoiy tarmoqlarda maqsadli post va boshqa axborot-targ‘ibot materiallari yaratilishi;

 ta’lim dasturlariga moliyaviy savodxonlik mavzularining kiritilishi kabi shu va boshqa muammo – masalalar kompleks tarzda o‘z yechimi topilishi zarurligini belgilab beradi.

Yuqorida bayon etilganlardan kelib chiqib, aholi va uning mol-mulkini turli xatar va qaltisliklardan himoya qilishni yangi bosqichga olib chiqish, shuningdek, “2015-2030 yillarda ofatlar xavfini kamaytirish bo‘yicha Senday hadli dasturi” maqsadlariga O‘zbekistonda erishish strategiyasini 2019-2030 yillar davrida amalga oshirish bo‘yicha Milliy harakatlar rejasi ijrosini tanqidiy ko‘rib chiqish tavsiya etiladi. 

Ayni paytda aholi uy-joylarini majburiy yoki yarim majburiy sug‘urta qilish mexanizmining joriy etilishi ortib borayotgan xatar va qaltisliklardan ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlardan aholi va uning mol-mulki ishonchli himoya qilinishini kuchaytirib, davlat budjetiga tushadigan favqulodda xarajatlarni qisqartirishga, pirovardida aholi farovonligining oshishiga olib keladi.

Tadqiqot natijalari barcha sohalarga sun’iy intellekt shiddat bilan kirib borayotgan, davlat budjeti cheklangani, aholi va uning mol-mulkini turli xatar va qaltisliklardan ko‘rilishi mumkin bo‘lgan zararlarni qoplash kabi boshqa (masalan, budjet tanqisligi va h.k) qator masalalarga bozor yechimi bo‘lmish – O‘zbekiston sug‘urta bozorining barqaror o‘sishi, moliyaviy barqarorligi mustahkamlanishining institutsional-tashkiliy-iqtisodiy mexanizmlarining maromiga yetkazilishi zarurligini ko‘rsatadi.

Samidillo Mahmudov,

mustaqil tadqiqotchi

Source link

Namangan viloyati tog‘oldi hududi hisoblangan Pop tumanidagi Arashan ko‘llar tizimi atrofida “Arashan Resort” majmuasi qurilishi boshlandi. Loyiha 600 gektar maydonda tashkil qilinib, zamonaviy turizm infratuzilmasiga ega bo‘lgan yirik dam olish va sayohat markaziga aylanadi.

Loyiha to‘liq ishga tushirilgandan so‘ng kunlik 2,5 ming nafar sayyohni qabul qilish, yillik 912 ming nafar turistga xizmat ko‘rsatish, 2 mingdan ortiq yangi ish o‘rinlari yaratish imkoniyati paydo bo‘ladi. Majmua doirasida ekologik turizm zonalari, ekstremal va tog‘ turizmi infratuzilmalari, gastronomik turizm markazlari, sayohat va madaniy dam olish maskanlari, rekreatsion va sog‘lomlashtirish hududlari tashkil etiladi.

Bu yerda tematik parklar, tog‘ chang‘isi komplekslari, ziplayn, restoran va kafelar, ochiq osmon ostidagi kinoteatr, ekobozor, bolalar maydonchalari, sport maydonlari hamda termal suv basseynlari barpo etilishi rejalashtirilgan.

Mazkur loyiha Yaponiyaning nufuzli “NGEA – Nippon Global Education and Assessment” kompaniyasi bilan hamkorlikda amalga oshirilmoqda.

Source link

Avval xabar qilinganidek, Turkiyaning Izmir shahrida 22 yoshli o‘zbekistonlik ayol ko‘p qavatli uyning to‘rtinchi qavatidan qulashi oqibatida olgan tan jarohatlari tufayli shifoxonaga yotqizilgan edi. O‘zbekistonning Istanbul shahridagi Bosh konsulxonasi ma’lumotiga ko‘ra, shifokorlar tomonidan ko‘rsatilgan barcha zarur tibbiy muolajalarga qaramay fuqaro Sevdora Hakimjonova shifoxonada  vafot etdi.

Ayni paytda konsulxona hamda O‘zbekiston Migratsiya agentligi marhumaning jasadini vatanga qaytarish bo‘yicha zarur tashkiliy ishlarni olib bormoqda. Jasad 2026 yil 23 mart kuni “Istanbul — Andijon” reysi orqali O‘zbekistonga olib kelinadi.

Ma’lum qilinishicha, Hakimjonova Turkiya fuqarosi bilan (imom nikohi asosida) turmush qurgan bo‘lib, ushbu nikoh rasmiy tarzda ro‘yxatdan o‘tkazilmagan. Uning turmush o‘rtog‘i ham, o‘zi ham eshitish va nutqida nuqsoni bo‘lgan. Ular Izmir shahrida erkakning yaqin qarindoshlari bilan birga yashab kelgan.

Hozirda mazkur holat yuzasidan Turkiya huquqni muhofaza qiluvchi organlari tomonidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Tergov harakatlari olib borilmoqda, to‘plangan materiallar prokuratura tomonidan belgilangan tartibda ko‘rib chiqilmoqda.

Source link

O‘zbekiston musulmonlari idorasi tomonidan 2026 yil 20 mart – juma kuni Ramazon hayiti kuni etib belgilandi.

Shunga ko‘ra Ramazon hayiti namozi Toshkent vaqti bilan soat 06:50 da, boshqa viloyatlarda namoz vaqtidagi tafovutni inobatga olib o‘qiladi.

Ramazon hayiti namozini viloyatlarda o‘qiladigan vaqtlari:

1. Andijon viloyati 06:40
2. Farg‘ona viloyati 06:40
3. Namangan viloyati 06:40
4. Toshkent shahar 06:50
5. Toshkent viloyati 06:50
6. Sirdaryo viloyati 06:55
7. Jizzax viloyati 07:00
8. Samarqand viloyati 07:00
9. Navoiy viloyati 07:05
10. Buxoro viloyati 07:05
11. Qashqadaryo viloyati 07:05
12. Surxondaryo viloyati 07:05
13. Xorazm viloyati 07:25
14. Qoraqalpog‘iston Res. 07:30

Source link

O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Navro‘z umumxalq bayrami va muborak Ramazon hayitini nishonlash arafasida xalqimizga xos ezgulik, mehr-oqibat, bag‘rikenglik, kechirimli bo‘lish kabi olijanob fazilatlarni namoyon etgan holda hamda davlatimiz tomonidan olib borilayotgan insonparvarlik siyosatining amaliy tasdig‘i sifatida “Jazo muddatini o‘tayotgan, qilmishiga chin ko‘ngildan pushaymon bo‘lgan va tuzalish yo‘liga qat’iy o‘tgan bir guruh shaxslarni afv etish to‘g‘risida”gi Farmonni imzoladi.

Farmonga muvofiq, O‘zbekiston Respublikasi Konstitutsiyasining 109-moddasi 23-bandiga asosan jazo muddatini o‘tayotgan hamda qilmishiga chin ko‘ngildan pushaymon bo‘lgan va tuzalish yo‘liga qat’iy o‘tgan 392 nafar shaxs afv etildi.

Afv etilgan shaxslarning 223 nafari asosiy jazodan to‘liq ozod etildi, 82 nafari jazoni o‘tashdan muddatidan ilgari shartli ozod qilindi, 34 nafarining ozodlikdan mahrum etish jazosi yengilroq jazo bilan almashtirildi.

Shuningdek, 53 nafar shaxslarga tayinlangan ozodlikdan mahrum etish jazosining muddatlari qisqartirildi.

Afv etilganlarning 3 nafarini chet el fuqarolari, 26 nafarini ayol, 14 nafarini 60 yoshdan oshgan erkaklar, 166 nafarini yoshlar hamda 24 nafarini taqiqlangan tashkilotlar faoliyatida qatnashgan shaxslar tashkil etadi.

Farmon ijrosi yuzasidan afv etilgan shaxslarni oilasi va yaqinlari bag‘riga qaytarish, ijtimoiy hayotga moslashib, foydali mehnat bilan shug‘ullanishlari, sog‘lom turmush tarzini yo‘lga qo‘yib, jamiyatda munosib o‘rin topishlari uchun ularga ko‘mak berish bo‘yicha mas’ul vazirlik va idoralarga tegishli topshiriqlar berildi.

Source link