Hozir yon-atrofga qaralsa, juda ko‘p bolalarning qo‘lida smartfon. Hatto ayrimlar hali tili chiqmagan va yurishni ham bilmaydigan bolalarining xarxashasiga chidashdan ko‘ra, ularni telefon bilan tinchlantirishni afzal ko‘rmoqda. Mutaxassislar o‘z o‘rnida mobil qurilmalar bilan ko‘p vaqt o‘tkazilishi bolalarning diqqat, xotira va fikrlash jarayonlariga ta’sir o‘tkazishini aytmoqda. Xo‘sh, bunday holatda robototexnika bolalarni smartfonga qaramlikdan qutqaruvchi vositaga aylana oladimi? Kun.uz muxbiri shu savolga javob izladi.

Amerika pediatriya akademiyasi saytida e’lon qilingan maqolada 2–4 yoshdagi bolalar kuniga o‘rtacha 2 soat, 5–8 yoshdagi bolalar esa kuniga o‘rtacha 3,5 soat vaqtini mobil qurilmalarda sarflayotgani qayd etilgan. Mutaxassislar bolalarning smartfonlarda buncha ko‘p vaqt sarflashi ularning diqqat, xotira va fikrlash jarayonlariga ta’sir qilibgina qolmay, balki umumiy rivojlanish jarayoni, nutq shakllanishi hamda ijtimoiy faolligiga ham bevosita ta’sir ko‘rsatishi mumkinligini ta’kidlamoqda.

O‘z o‘rnida mutaxassislar gadjetlarga bo‘lgan qiziqishni yo‘q qilish, cheklash o‘rniga, uni to‘g‘ri tomonga yo‘naltirishni tavsiya qilmoqda. Shu yo‘nalishlardan biri sifatida robototexnika tilga olib kelinmoqda.

Robototexnika — bolaga nafaqat o‘yin, balki real hayotga yaqin muammolarni hal qilish imkonini beradi. Bu esa unda mantiqiy fikrlashni kuchaytiradi va bilimni amaliyot bilan bog‘laydi. 

Bolalarning rivojlanishida ota-onaning roli ham juda katta. Farzandning qiziqishlarini erta aniqlash va uni to‘g‘ri yo‘naltirish — kelajakdagi salohiyatini shakllantirishda asosiy omillardan biri.

“Ota-onalar farzandi yig‘lamasligi uchun to‘g‘ri tarbiyalash o‘rniga qo‘liga telefon berib, televizor yoqib qo‘ymoqda. Bu bolaning tarbiyasiga juda salbiy ta’sir qiladi. Mening farzandim ham bir yoshidanoq telefon o‘ynashni boshladi — oqibatda bolalarga qo‘shilmaydigan, faqat multfilm dunyosiga kirib ketadigan bo‘lib qoldi”, — deydi farzandlarini robototexnika kurslarida o‘qitayotgan Malika Tursunova.

Uning aytishicha, robototexnika darslaridan so‘ng farzandlarida tezda o‘zgarishlar kuzatilgan. Xususan, boshqalar bilan muloqotga kirishishi osonlashgan. Vazifalarni ham tezroq bajarishni boshlagan.

Yana bir ona esa o‘z vaqtida ovqatini yemayotgan farzandlariga smartfon berib, ularni taomlantirishga harakat qilganini eslab, aslida bu xato bo‘lganini aytadi. U ham ikki farzandini robototexnika darslariga bergan. Shundan so‘ng ularda ham o‘zgarish kuzatilgan.

“Bir kuni farzandim: “Katta bo‘lganimda butun dunyo foydalanadigan kompyuter dasturi yarataman” dedi. O‘zining yoshiga nisbatan shunchalik katta fikrlaydi. Charchab qolishi, zerikishi mumkin, lekin har doim oldinga yurishga yordam berish kerak”, — deydi Ra’no Ishmuhammedovaa. 

Robototexnika yo‘nalishida dars berayotgan Aziza Artikova bu soha bolalarga bir vaqtning o‘zida bir nechta muhim ko‘nikmalarni berishini aytadi. Ular orasida mantiqiy fikrlash, muammoni bosqichma-bosqich hal qilish, jamoada ishlash, tengdoshlar bilan hamkorlik qilish, nutqni rivojlantirish kabi ko‘nikmalar bor.

Artikovaning ta’kidlashicha, robototexnika kurslarida 5-8 yoshli bolalar asosan jamoa bo‘lib ishlashda qiynaladi. Ammo biroz vaqt o‘tib, bu jihatni ham o‘zlashtirib olishadi. 

“Ba’zi ota-onalar farzandining nutqini rivojlantirish maqsadida ham robototexnika to‘garaklariga olib kelishadi. Buning ham o‘z sababi bor: mayda motorika bilan ishlash qo‘l mushaklarini rivojlantiradi va bu jarayonda bolaning nutqi ham asta-sekin rivojlanib boradi”, — deydi mutaxassis.

To‘liq videoni Kun.uz’ning YouTube’dagi sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.

Source link

Ikkita Call-markaz’da chet tillarini yaxshi biladigan 140 nafarga yaqin yigit-qizlar faoliyat yuritgan. Ular orasida talabalar ham bor. Call-markaz xodimlari chet davlatlar fuqarolariga soxta raqamlar orqali qo‘ng‘iroq qilib, treyderlik niqobida investitsiya tariqasida kriptoaktivlarni o‘tkazma qilishga erishgan. Ularning har biri kuniga yuzlab qo‘ng‘iroqni amalga oshirgan.

IIV Kiberjinoyatlarga qarshi kurashish departamenti hamda Davlat xavfsizlik xizmati tomonidan yirik jinoiy tarmoq faoliyatiga chek qo‘yildi. Bu haqda IIV matbuot xizmati xabar berdi.

Ma’lum qilinishicha, tezkor tadbirlar davomida Toshkent shahrida ikkita yirik Call-markaz fosh etilgan.

Jumladan, Yashnobod tumanida joylashgan biznes markazlardan birining 6-qavatida o‘tkazilgan tintuv-tergov tadbirlari davomida binoga joylashib olgan Call-markaz’da jami 97 nafar shaxs aniqlangan. Ularning 5 nafari chet el fuqarolari.

Tezkor tadbirlar Yakkasaroy tumanida ham davom ettirilgan. Biznes markaz binosining 11-qavatidagi Call-markaz’da 34 nafar shaxs faoliyat olib borayotgani, ularning 3 nafari esa chet el fuqarolari ekani aniqlandi.

Call-markaz’larda boshqaruvchi, tashkilotchi, yordamchi, jamoa sardorlari va operatorlar bo‘lgan. Ular oyiga 70 foizgacha daromad orttirishga qiziqtiruvchi kontentlar aks etgan fishing havolalar tayyorlab, Kanada, Buyuk Britaniya, Germaniya, Norvegiya, Gollandiya, Daniya va boshqa xorijiy davlatlar fuqarolariga soxta raqamlar orqali qo‘ng‘iroq qilishgan hamda treyderlik niqobi ostida investitsiya tariqasida kriptoaktivlarni o‘tkazma qilishga erishgan.

Markazlardagi xodimlar orasida chet tillarni mukammal biladigan yoshlar, nufuzli universitet talabalari ham bo‘lgan. Ularning har biri kuniga yuzlab qo‘ng‘iroqlarni amalga oshirgan. Xodimlar chet el fuqarolari bilan taxalluslar orqali suhbatlashgan. Binoga kirish qat’iy nazorat ostida amalga oshirilib, maxsus qo‘riqchilar eshik oldida doimiy faoliyat olib borgan.

O‘tkazilgan tezkor tadbir davomida ikki manzildan uyushgan guruh jinoiy harakatlarni amalga oshirishda foydalangan 136 ta kompyuter, 90 ta monitor, 73 ta protsessor, 53 ta monoblok, 320 ta telefon, 128 ta qattiq disk, 175 ta xotira qurilmasi, ikkita seyf va boshqa turdagi vositalar hujjatlashtirib olingan.

Ushbu sxemani chet el fuqarosi tashkil etgan. U mamlakatdagi noqonuniy faoliyatini 48 yoshli O‘zbekiston fuqarosi bilan hamkorlikda amalga oshirgan.

Hozirda holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Jinoiy uyushmaning ikki rahbari va yana 18 kishi qamoqqa olingan. Qolgan 111 nafar shaxs bilan tezkor surishtiruv va tergov ishlari olib borilmoqda.

Qayd etilishicha, tezkor surishtiruv jarayonida ushbu jinoiy guruhning Rossiya, Gruziya, Ukraina va Ozarbayjonda ham Call-markaz’lari faoliyat olib borayotgani aniqlangan. Kelgusida mazkur davlatlar bilan hamkorlikda global miqyosdagi jinoyat zanjiriga barham berish rejalashtirilgan.

Source link

Hodisa Muborak tumanida sodir bo‘lgan. Qarshi shahridan Buxoro viloyati tomonga harakatlanib ketayotgan Nexia mashinasining gaz balloni portlagan. Oqibatda mashinadagi bir kishi voqea joyida halok bo‘lgan, ikki kishi tan jarohati olib, shifoxonaga yotqizilgan.

Qashqadaryo viloyatida harakatdagi mashinaning gaz balloni portladi. Hodisa haqida Qashqadaryo viloyati FVB matbuot xizmati xabar berdi.

Ma’lum qilinishicha, hodisa 8 iyul kuni ertalab Muborak tumanining Quruvchilar mahallasi hududidan o‘tgan A-380 “Qarshi–Buxoro” avtomobil yo‘lida sodir bo‘lgan.

54 yoshli haydovchi J.J. Nexia mashinasini Qarshi shahridan Buxoro viloyati tomon boshqarib ketayotganda avtomobilga o‘rnatilgan gaz ballon portlagan. Oqibatda mashinada bo‘lganlardan biri voqea joyida vafot etgan. Shuningdek, 2 kishi turli darajada tan jarohati olib, shifoxonaga yotqizilgan.

Hozirda holat yuzasidan Muborak tumani IIB tomonidan surishtiruv ishlari olib borilmoqda.

Avvalroq Qashqadaryoda ko‘chada turgan Damas portlab ketgandi.

Source link

Hukumat qarori bilan “Ro‘yxatga olinmagan qurolni va uning o‘q-dorilarini, o‘qotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi materiallarni va portlatish qurilmalarini ichki ishlar organlariga o‘z ixtiyori bilan topshirish hamda qurolni va uning o‘q-dorilarini topshirganlik uchun taqdirlash tartibi to‘g‘risida”gi nizom tasdiqlandi.

Foto: Davlat bojxona qo‘mitasi

Nizomga ko‘ra, jismoniy shaxs yoki yuridik shaxsning rahbari:

ro‘yxatga olinmagan qurol va uning o‘q-dorilarini, o‘qotar qurolning asosiy qismlarini, portlovchi materiallarni va portlatish qurilmalarini o‘z ixtiyori bilan topshirish to‘g‘risida qarorga kelsa;

uning o‘zi ushbu ashyolarni topshirish haqida ichki ishlar organlariga yozma yoki og‘zaki ravishda murojaat qilsa, mazkur shaxs ashyolarni o‘z ixtiyori bilan topshirgan hisoblanadi.

Ariza beruvchi o‘zining yashash (turar) joyi bo‘yicha ichki ishlar organiga murojaat qiladi.

Ariza beruvchi tomonidan topshirilayotgan qurol qismlarga bo‘laklangan, patronlari olingan, shuningdek, qurol va uning o‘q-dorilari, o‘qotar qurolning asosiy qismlari begona shaxslarning ko‘rish imkoniyatini istisno etadigan o‘ramga joylashtirilgan bo‘lishi lozim.

Mintaqaviy texnik komissiya tomonidan quyidagi qarorlardan biri qabul qilinadi:

pul mukofoti bilan taqdirlash yoki taqdirlashni rad etish;

o‘qotar qurolni va uning o‘q-dorilarini imtiyozli olish huquqini berish yoki berishni rad etish.

O‘z ixtiyori bilan topshirilgan qurol va uning o‘q-dorilari uchun pul mukofoti Qoraqalpog‘iston Respublikasi Ichki ishlar vazirining, Toshkent shahar va Toshkent viloyati ichki ishlar bosh boshqarmalari hamda viloyatlar ichki ishlar boshqarmalari boshlig‘ining buyrug‘i asosida beriladi.

Eslatib o‘tamiz, qonunchilikka ko‘ra, o‘qotar qurollar, o‘q-dorilar va portlovchi moddalarni ixtiyoriy ravishda huquqni muhofaza qiluvchi organlarga topshirgan shaxslar javobgarlikdan ozod etiladi.

Source link

2025-2026 o‘quv yili boshida O‘zbekistondagi oliy ta’lim tashkilotlarida 1 million 535 ming nafar talaba tahsil olmoqda. Hududlar kesimida eng ko‘p talabalar Toshkent shahri hissasiga to‘g‘ri keladi.

Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-2026 o‘quv yili boshida respublikadagi oliy ta’lim tashkilotlarida tahsil olayotgan talabalar soni 1 million 535 ming nafarni tashkil etgan.

Shundan 1 million 478,7 ming nafari bakalavriat, 56,3 ming nafari esa magistratura bosqichida tahsil olmoqda.

Hududlar kesimida eng ko‘p talabalar Toshkent shahrida qayd etilgan bo‘lib, ularning soni 579,3 ming nafarni tashkil etadi.

Undan keyingi o‘rinlarda Buxoro viloyati (117,7 ming nafar), Qashqadaryo viloyati (111,6 ming nafar), Toshkent viloyati (101,5 ming nafar), Farg‘ona viloyati (98,9 ming nafar) va Samarqand viloyati (93,9 ming nafar) joylashgan.

Shuningdek, Surxondaryo viloyatida 76,2 ming, Qoraqalpog‘iston Respublikasida 73,7 ming, Xorazm viloyatida 65,9 ming, Andijon viloyatida 65,7 ming, Namangan viloyatida 52,5 ming, Navoiy viloyatida 42,5 ming, Jizzax viloyatida 32,4 ming va Sirdaryo viloyatida 23,2 ming talaba tahsil olmoqda.

Source link