Iqtisodiyot
Toshkent shahrining 12 ta tumani ma’lum bir sanoat yoki xizmat ko‘rsatish tarmog‘iga ixtisoslashtiriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 16 aprel kuni Toshkent shahri iqtisodiyotida yuqori o‘sish sur’atlarini ta’minlash, mavjud zaxiralarni to‘liq ishga solish hamda tadbirkorlik faoliyati uchun yanada qulay sharoitlar yaratish yuzasidan yig‘ilish o‘tkazdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Yig‘ilishda poytaxt milliy iqtisodiyotda alohida o‘rin tutishi qayd etildi. Bugungi kunda Toshkent shahri mamlakat yalpi ichki mahsulotining 21 foizini ta’minlamoqda. Joriy yil “Poytaxtda jadal rivojlanish va aholi daromadlari o‘sishi yili” deb e’lon qilinib, shahar iqtisodiyotini 12 foizga oshirish, 3,6 milliard dollarlik eksportni ta’minlash, 9 milliard dollar investitsiya jalb qilish va 616 ming aholi bandligini ta’minlash kabi katta marralar belgilangan.
Shu munosabat bilan shahar hokimligi, uning 12 nafar o‘rinbosari va 12 ta tuman hokimi proaktiv ish tashkil qilib, sanoat, eksport, investitsiya va turizm sohalaridagi ehtimoliy pasayishlarning oldini olishi zarurligi ta’kidlandi. Prezident buning uchun poytaxtda mehnat resurslari ham, moliyaviy imkoniyatlar ham yetarli ekanini ta’kidladi.
Yig‘ilishda joriy yil yangicha yondashuv asosida shaharning 12 ta tumani aniq bir sanoat yoki xizmat ko‘rsatish tarmog‘iga ixtisoslashtirilishi qayd etildi.
Jumladan, Bektemir tumani kimyo sanoati va ulgurji savdoga, Mirzo Ulug‘bek tumani kabel sanoati, ilm-fan, ta’lim va axborot texnologiyalariga, Mirobod tumani oziq-ovqat sanoati, turizm va umumiy ovqatlanishga, Uchtepa zargarlik, maishiy xizmat va chakana savdoga, Chilonzor farmatsevtika, savdo, xizmat ko‘rsatish va sportga, Shayxontohur mebelsozlik va gastroturizmga, Yunusobod qog‘oz sanoati va turizmga, Yashnobod elektrotexnika hamda transport-logistikaga, Yakkasaroy yengil sanoat va moliyaviy xizmatlarga, Yangihayot avtomobilsozlik va logistikaga, Olmazor qurilish materiallari sanoati va ta’limga, Sergeli esa metallurgiya, logistika va avtoservis sohalariga yo‘naltiriladi.
Toshkent shahrida nostandart takliflar ishlab chiqish maqsadida oxirgi ikki hafta davomida 23 mingdan ziyod tadbirkor bilan uchrashuvlar o‘tkazilgani, 1 ming 300 dan ortiq muammo aniqlangani, shuningdek, tadbirkorlar tomonidan 162 ta yangi taklif va tashabbus bildirilgani ma’lum qilindi. Bu taklif va muammolarning birortasi ham e’tibordan chetda qolmasligi kerakligi ta’kidlandi.
Shuningdek, poytaxtda maxsus investitsiya va ishbilarmonlik muhitini joriy qilish orqali yangi tajriba yaratilishi belgilandi. Jumladan, biznes uchun ruxsatnoma va litsenziyalar berish vakolatini tegishli vazirlik va idoralardan ularning hududiy bo‘linmalariga tushirish, eksportchi korxonalarni qo‘llab-quvvatlashning yangi yondashuvlarini joriy etish, tadbirkorlarning logistika bilan bog‘liq muammolarini tezkor hal qilish tizimini yo‘lga qo‘yish, aylanma mablag‘ bilan ta’minlash va biznesni kengaytirish uchun qulay shartlarda yangi moliyalashtirish mexanizmlarini ishlab chiqish nazarda tutilgani qayd etildi.
Tadbirkorlar ko‘targan muammo va takliflarni tezkor hal qilish uchun alohida Muvofiqlashtiruvchi kengash tuzish taklif qilindi. Uning zimmasiga tumanlarni drayver sohalar asosida rivojlantirish, iqtisodiy va ijtimoiy konyunkturani doimiy monitoring qilish, o‘sish nuqtalari va foydalanilmayotgan zaxiralarni aniqlash, tizimli to‘siqlarni bartaraf etish, g‘oya va tashabbuslarni shakllantirish, ularni moliyalashtirish va ijrosini nazorat qilish vazifalari yuklanadi.
Umuman, barcha imkoniyatlarni safarbar qilib, qo‘shimcha 88 trillion so‘mlik mahsulot ishlab chiqarish, 4,9 milliard dollarlik eksportni ta’minlash va 5 milliard dollar investitsiya jalb qilish, budjetga 2,9 trillion so‘m tushum ta’minlash, 65,5 mingta yuqori daromadli va doimiy ish o‘rinlari tashkil etish bo‘yicha aniqlangan yangi zaxiralarni ishga solish vazifasi qo‘yildi.
Shuningdek, joriy yilda Toshkent shahriga qo‘shimcha 500 million dollar jalb qilish maqsadida poytaxt yevrobondlarini chiqarish taklif qilindi.
Poytaxt tadbirkorlarini Toshkent, Navoiy, Qashqadaryo, Andijon, Buxoro va Farg‘ona viloyatlaridagi yirik sanoat korxonalari bilan bog‘lab, mahalliylashtirish va kooperatsiyani kengaytirish bo‘yicha dastur tasdiqlash topshirildi.
Kelgusida yirik xalqaro konsalting kompaniyalarini jalb etgan holda Toshkent shahri iqtisodiyotini chuqur tahlil qilish va rivojlantirish strategiyasini ishlab chiqish zarurligi qayd etildi.
Quyosh panellarida ishlab chiqarilib, umumiy elektr tarmoqlariga uzatilgan energiya uchun fuqarolarga subsidiyalar vaqtida to‘lab berilmayapti. Kun.uz’ga kelib tushgan murojaatlarda ayrim holatlarda hisoblangan mablag‘lar bir necha oydan buyon to‘lanmayotgani aytiladi. Energetika vazirligi bu masala Iqtisodiyot va moliya vazirligi vakolatida ekanini ma’lum qildi. IMVga ko‘ra, masala yuzasidan tegishli ishlar olib borilyapti va yaqin vaqt ichida rasmiy ma’lumot beriladi.
O‘zbekistonda 2023 yil 1 apreldan “Quyoshli xonadon” dasturi joriy etilgan. Unga ko‘ra, umumiy quvvati 50 kWh’gacha bo‘lgan quyosh fotoelektr stansiyalarini o‘rnatgan jismoniy shaxslarga o‘z ehtiyojidan ortib, yagona elektr energetika tizimiga uzatilgan har 1 kWh elektr energiyasi uchun 1 ming so‘mdan subsidiya ajratiladi.
Tarmoqqa uzatilgan elektr energiyasi hajmi hisoblagichlar orqali qayd etiladi, hisoblangan mablag‘lar esa “Soliq” mobil ilovasida aks ettiriladi. Fuqarolar orasida ushbu mablag‘lar ko‘pincha “keshbek” nomi bilan tilga olinayotgan bo‘lsa-da, amaldagi tartibda ular subsidiya sifatida belgilangan.
Kun.uz’ga yo‘llangan murojaatda qayd etilishicha, ayrim quyosh paneli egalari eksport qilingan elektr energiyasi uchun hisoblangan subsidiyalarni o‘z vaqtida ololmayotganidan shikoyat qilgan. Murojaat mualliflari to‘lovlarning kechikish sabablari, muammo vaqtinchalik yoki tizimli ekani, shuningdek, mablag‘lar qachon to‘lab berilishi yuzasidan izoh so‘ragan.
So‘nggi bir hafta ichida tahririyat subsidiyalar to‘lanmayotgani haqida bir nechta murojaatni qabul qildi. Yana bir murojaatda shunday deyiladi: “Men Farg‘onadanman, subsidiya 25 maydan buyon to‘lab berilmayapti. Bu savol hozirgi kunda butun respublikada dolzarb. Nima uchun to‘lovlar kechikayotgani shaxsan o‘zim uchun ham qiziq”, – deydi murojaatchi.
Kun.uz Energetika vazirligi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligi bilan bog‘landi.
Energetika vazirligi matbuot kotibi Kun.uz’ga bergan izohida ushbu subsidiyalar davlat budjetidan moliyalashtirilishi, mablag‘larni ajratish va to‘lash bilan bog‘liq masalalar Iqtisodiyot va moliya vazirligi vakolatiga kirishini ma’lum qildi.
Iqtisodiyot va moliya vazirligi matbuot xizmati esa masala yuzasidan tegishli ishlar olib borilayotgani, yaqin vaqt ichida rasmiy ma’lumot taqdim etilishini bildirdi.
Avvalroq, o‘zbekistonliklarning quyosh elektr energiyasini sotishdan olgan daromadi 9 barobarga oshgani ma’lum qilingandi.
Soliq qo‘mitasi ma’lumotiga ko‘ra, joriy yilning I choragida 45,2 ming nafar jismoniy shaxs quyosh panellari orqali ishlab chiqarilgan elektr energiyasini tarmoqqa sotib, 73,9 mlrd so‘mdan ortiq daromad olgan. O‘tgan yilning mos davri bilan taqqoslanganda, subsidiya oluvchilar soni 3,5 barobarga, to‘langan mablag‘ hajmi esa 9 barobarga oshgan.
O‘zbekistonda sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar sohasida faoliyat yuritayotgan korxona va tashkilotlar soni sezilarli darajada oshdi. 2026-yil 1-may holatiga ushbu tarmoqda jami 14 732 ta korxona va tashkilot faoliyat ko‘rsatmoqda. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan qariyb 2,4 mingtaga ko‘paygan.
Hududlar kesimida eng ko‘p sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmat ko‘rsatish subyektlari Toshkent shahrida qayd etilgan. Poytaxtda bu sohada 2 439 ta korxona va tashkilot faoliyat yuritmoqda.
Keyingi o‘rinlarda Farg‘ona viloyati 1 590 ta, Samarqand viloyati 1 546 ta va Andijon viloyati 1 264 ta korxona bilan joylashgan. Toshkent viloyatida esa mazkur ko‘rsatkich 1 132 tani tashkil etgan.
Shuningdek, Qashqadaryo viloyatida 1 107 ta, Buxoro viloyatida 1 028 ta va Namangan viloyatida 989 ta korxona faoliyat ko‘rsatmoqda.
Reytingning quyi qismida Sirdaryo viloyati 323 ta, Jizzax viloyati 463 ta va Navoiy viloyati 533 ta korxona bilan qayd etilgan. Qoraqalpog‘iston Respublikasida 727 ta, Surxondaryo viloyatida esa 751 ta tashkilot faoliyat olib bormoqda.
Joriy yil 10–12 mart kunlari ayrim hududlarda havo harorati minus 6 daraja atrofida kuzatilgan edi. O‘shanda sovuq erta pishar mevalar hosiliga ta’sir qilishi aytilgandi. Oradan 3 oy o‘tib, bozor rastalari mavsumiy mevalar bilan to‘la boshladi. Xo‘sh buy il meva narxlari qanday bo‘lyapti? Kun.uz muxbiri Chorsu bozorida bo‘ldi.
Kun.uz Chorsu bozorida mevalar narx-navosini o‘rgandi. Narxlar sotuvchilarning o‘zidan so‘raldi va ular narxlarni aytayotgan payt videoga olindi.
Kuzatuvlarga ko‘ra, bozorda shaftoli 50 ming so‘mdan 60 ming so‘mgacha sotilmoqda. O‘rik narxi 55 ming so‘mdan boshlanadi. Gilos 90 ming so‘mdan 110 ming so‘mgacha, nok esa 80 ming so‘m atrofida taklif qilinmoqda. Qulupnay narxi 200 ming so‘mdan 300 ming so‘mgacha aytildi. Olma esa 35 ming so‘mdan sotilmoqda.
Bozorda meva bor. Tanlov ham bor. Ammo narxlar ko‘pchilik xaridor uchun hali ham baland. Ayniqsa, gilos, o‘rik va shaftoli kabi mavsumiy mevalarning narxi oddiy oila budjeti uchun yengil emas. Bir kilogramm gilos 100 ming so‘m atrofida bo‘lsa, bu ko‘pchilik uchun kundalik xarid emas, balki o‘ylab qilinadigan xarajatga aylanadi.
Taqqoslash uchun, Iqtisodiyot va moliya vazirligi 10 iyun kuni ayrim turdagi qishloq xo‘jaligi mahsulotlarining ulgurji bozor narxlari haqida ma’lumot e’lon qilgan edi. Vazirlik ma’lumotida Qo‘yliq ulgurji dehqon bozorida olma narxi 7 ming so‘mdan 25 ming so‘mgacha, nok 13 ming so‘mdan 40 ming so‘mgacha ko‘rsatilgan.
Chorsu bozoridagi kuzatuvlarda esa olma 35 ming so‘mdan, nok 80 ming so‘m atrofida sotilmoqda. Bu yerda bir muhim farq bor: vazirlik ma’lumotlari ulgurji bozor narxlari, Chorsudagi narxlar esa chakana savdodagi real holat asosida olingan. Shunday bo‘lsa-da, rasmiy jadvaldagi raqamlar bilan xaridor duch kelayotgan narxlar o‘rtasidagi tafovut sezilarli.
Vazirlik shuningdek, “Eski juva” — “Chorsu” dehqon bozorida mol va qo‘y go‘shti narxlari bo‘yicha ma’lumotlar kechki soat 22:00 dan tungi 2:00 gacha bo‘lgan vaqt oralig‘ida to‘planishini bildirgan.
Mart oyidagi sovuq hosilga ta’sir qilgan bo‘lishi mumkin. Ammo bugungi narxlarni faqat sovuq bilan izohlab bo‘lmaydi. Narxga hosil hajmi, yetkazib berish xarajatlari, ulgurji va chakana savdo o‘rtasidagi farq, mavsum boshidagi talab va bozordagi umumiy narx muhiti ham ta’sir qiladi.
Hozircha Chorsu rastalarida meva ko‘p, ammo narxlar ko‘pchilik xaridorning cho‘ntagiga mos emas. Bozordagi asosiy manzara shunday: meva pishgan, lekin narxlar hali ham balandligicha qolmoqda.
Iqtisodiyot
11:55 Namanganda “chempion” tadbirkorlar va yirik investitsiya loyihalari qo‘llab-quvvatlanadi
11:55
Namanganda “chempion” tadbirkorlar va yirik investitsiya loyihalari qo‘llab-quvvatlanadi
Source link
Amerikalik milliarder Ilon Maskka tegishli bo‘lgan SpaceX kompaniyasi tarixiy moliyaviy natijaga erishdi. Kompaniya o‘zining ilk ommaviy aksiyalar joylashtirish jarayoni (IPO) doirasida 555,6 million dona aksiyani har biri 135 dollardan sotib, jami 75 milliard dollar mablag‘ jalb qildi. Bu ko‘rsatkich IPO tarixidagi eng yirik natija sifatida qayd etilmoqda.
12 iyun kuni kompaniya aksiyalari Nasdaq birjasida rasman savdoga chiqariladi. Investorlar tomonidan berilgan baholashga ko‘ra, SpaceXʼning bozor qiymati dastlabki bosqichda 1,77 trillion dollarga teng bo‘ladi.
Bu natija Ilon Maskni dunyodagi birinchi «trillioner»ga aylantirishi mumkin. Mutaxassislar hisob-kitoblariga ko‘ra, SpaceX va Tesla kompaniyalaridagi ulushlarining bozor qiymati asosida uning umumiy boyligi 1 trillion dollarlik marradan oshib ketadi. Albatta, bu mablag‘ asosan aksiyalar qiymatiga bog‘liq bo‘lib, «qog‘ozdagi boylik» hisoblanadi.
Taqqoslash uchun, avvalgi eng yirik IPO 2019 yilda Saudiya Arabistonining Saudi Aramco neft kompaniyasi tomonidan amalga oshirilgan bo‘lib, u vaqtda kompaniya qariyb 29 milliard dollar jalb qilgan edi.
Investorlarga keng imkoniyat
NBC News ma’lumotlariga ko‘ra, SpaceX aksiyalarning qariyb 30 foizini oddiy investorlarga taklif qilishni rejalashtirgan. Bu AQSh fond bozoridagi an’anaviy 10 foizlik ulushdan ancha yuqori hisoblanadi.
Kompaniyaning 2026 yil may oyida taqdim etgan IPO hujjatlarida uzoq muddatli strategiyasi ham ochib berilgan. Unda Oyni o‘zlashtirish va Marsni koloniyalashtirish asosiy maqsadlardan biri sifatida ko‘rsatilgan. Shuningdek, asteroidlardan foydali qazilmalar qazib olish, Oyda energiya ishlab chiqarish va Yer orbitasida sanoat ishlab chiqarishini yo‘lga qo‘yish kabi loyihalar ham tilga olingan.
Katta daromadlarga qaramay milliardlab zarar
SpaceX hozircha yuqori daromad bilan birga katta xarajatlarni ham boshdan kechirmoqda. 2025 yil yakunlariga ko‘ra kompaniya 18,67 milliard dollar tushum olgan bo‘lsa-da, sof zarari 4,94 milliard dollarga yetgan.
2026 yilning birinchi choragida ham vaziyat shunga o‘xshash bo‘lgan: kompaniya taxminan 4,7 milliard dollar daromad qilgan, ammo 4,28 milliard dollar zarar qayd etgan.
Buning asosiy sabablaridan biri — Starship superog‘ir raketa dasturiga yo‘naltirilayotgan ulkan investitsiyalardir. Hozirgacha mazkur loyihaga 15 milliard dollardan ziyod mablag‘ sarflangan.
Starship kelajakni o‘zgartirishi mumkin
SpaceX rahbariyatining ta’kidlashicha, barcha sinovlar muvaffaqiyatli yakunlansa, Starship raketa tizimi yilning ikkinchi yarmida tijoriy parvozlarni boshlashi mumkin.
Mutaxassislar fikricha, ushbu raketa kosmosga odamlar va yuklarni yetkazish xarajatlarini keskin arzonlashtiradi. Shuningdek, Starlink sun’iy yo‘ldoshlarini orbitaga chiqarishda ham asosiy vositaga aylanadi.
Kompaniya kelajakda sun’iy yo‘ldosh internetini bevosita smartfonlarga yetkazish texnologiyasini kengaytirishni rejalashtirmoqda.
Starlink — SpaceXʼning asosiy daromad manbai
IPOʻdan keyin ham Ilon Mask kompaniya ustidan to‘liq nazoratni saqlab qoladi. Uning qo‘lida aksiyalarning 80 foizdan ortig‘i qoladi.
Hozirgi kunda SpaceXʼning eng katta daromad manbai Starlink hisoblanadi. 2026 yilning birinchi choragida ushbu xizmat 3,26 milliard dollar tushum keltirgan. Starlink xizmatidan dunyoning 164 ta mamlakatida 10,3 milliondan ortiq mijoz foydalanmoqda.
SpaceXʼning birjaga chiqishi nafaqat kosmik industriya, balki global moliya bozorlari uchun ham muhim voqea sifatida baholanmoqda. Kompaniyaning kelajakdagi muvaffaqiyati Starship dasturi va Marsni o‘zlashtirish bo‘yicha rejalarning qay darajada amalga oshishiga bog‘liq bo‘ladi.
Toshkentda nitrat miqdori yuqori bo‘lgan qovunlar aniqlandi
Quyosh panellari egalariga subsidiya to‘lash kechikmoqda
Sotilgan orzular yoxud katta bo‘lish kasalligi
-
Iqtisodiyot1 day agoSpaceX tarixdagi eng yirik IPOʻni amalga oshirdi
-
Dunyodan2 days agoYevropa Ittifoqi Oʻrta Yer dengizidagi “soya flotlari”ga qarshi reydlarni kuchaytirdi
-
Iqtisodiyot5 days ago«Gazprom» O‘zbekistonga eksportni 15 foizga oshirganini ma’lum qildi
-
Jamiyat3 days agoTerrorizmni moliyalashtirgan 8 nafar shaxsga sud hukmi o‘qildi
-
Sport4 days agoNiderlandiya bilan o‘yin ishonch berdi: O‘zbekiston JChga tayyor ekan!
-
Sport4 days agoJahon chempionati hakami AQShga kiritilmadi
-
Sport4 days agoO‘zbekiston va Senegal vakillari AQShda qattiq tekshiruvdan o‘tkazildi
-
Sport5 days agoO‘zbekiston so‘nggi daqiqalarda gol o‘tkazib, Niderlandiyaga mag‘lub bo‘ldi