Jamiyat
Tobutda qaytgan orzular: muhojir yigitning qissasi
Samarqandning Payariq tumani Do‘stlik mahallasi. Bu yerdagi cho‘ponlar hayoti tinch, ammo oxirgi yillarda “tinchlik” so‘zining ma’nosi ham o‘zgarib ketdi. Endigina maktabni bitirgan Ahror ish izlab Rossiyaga yo‘l oldi. Bir necha oydan so‘ng uning qamalgani, keyin urushga jo‘natilgani haqida xabar keldi. Yana bir muddatdan so‘ng yigit qishlog‘iga qaytdi… faqat tobutda.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
Bu faqat bitta oilaning fojiasi emas – Rossiya qamoqxonalaridagi minglab o‘zbek muhojirlari taqdirining yorqin bir misoli.
18 yoshli Ahror hayotda yangi qadam tashlayotgan paytda yo‘ldan adashgan emas, u shunchaki tirikchilik izlab ketgandi. Maktabni bitirib, imtihondan o‘tolmagan yigit “bir yil ishlab, keyin o‘qiyman”, degan niyatda Rossiyaga yo‘l olgan.
Ahrorning onasi Nigora Ergasheva voqeani shunday hikoya qiladi: “O‘g‘lim Rossiyada yaxshi ishlab yurgandi. Bir muddat umuman aloqaga chiqmay qoldi, qattiq xavotir oldik. Ukam ham ishlashga borib, tanishlari orqali aniqladi: o‘g‘lim qamalib qolibdi. Bu xabarni eshitib, dunyom qorong‘i bo‘ldi. Bundan ortiq fojia yo‘q, deb o‘yladim. Keyin bilsam, bu hech narsa emas ekan…
Rossiyaga borib, sudda qatnashdim. Sudda bolamni bir marta quchoqlashga ham ruxsat berishmadi. Ruslarga yalindim, O‘zbekistondan keldim, bolamni bir marta quchoqlay, deb yig‘ladim. Ko‘z o‘ngimda bolamni kaltaklab olib chiqib ketishdi”.
Bola 8 yilga qamaladi. Izolyatorda qiynoqqa solinib, o‘pkasini shamollatib qo‘yadi. Qamoqda davolash o‘rniga, faqat og‘riq qoldiruvchi dori beriladi.
Advokatlar uchun sarflangan mablag‘, sudlar, safarlar… bu oila shundoq ham borini sotib bo‘lgandi.
“Oxirgi qoramolimizni ham sotdik, faqat bolamni sog‘-omon ko‘rishni orzu qilardim. Komaga tushib qolganini eshitib, pul jo‘natib yubordik”, – deydi Nigora opa.
Ahror ikki oy deganda tuzalib chiqadi, biroq yana tez-tez izolyatorga olinadi…
Urush mashinasi to‘xtamadi…
Ota-ona o‘g‘lining qamalishini uyushtirilgan deb hisoblaydi.
Ahrorning otasi Sanjar Hamroyev o‘zi kabi jabrlangan ko‘plab ota-onalar bilan gaplashganini aytmoqda. Uning xulosa qilishicha, o‘zbeklar qamoqda qo‘rqitilyapti.
“Urushga borsang bir yilda chiqasan, bo‘lmasa qamoq muddating ortib boraveradi, shu yerlarda o‘lib ketasan, deb qo‘rqitish odatiy holga aylangan. Bir yil urushda bo‘lasan, ham keraklicha pul ishlab olasan, deb targ‘ib qilinyapti. Ko‘pchilik bosim va qo‘rquv ostida rozi bo‘lib, urushga ketyapti. O‘g‘limga ham shunday bosim qilingan”, – deydi Sanjar aka.
Bu gapni eshitgan ona O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligiga borib, ariza qoldiradi. O‘g‘lining qayerda ekani va O‘zbekistonga qaytarish uchun yordam so‘raydi. Lekin natija bo‘lmaydi.
“Ahror o‘sha kunlarda aeroportdan videoqo‘ng‘iroq qildi. “Ona, meni duo qiling, boshqa choram qolmadi”, dedi. Keyin aloqa uzilib qoldi”, – deydi Nigora opa.
Ko‘p o‘tmay, cho‘ponlar qishlog‘iga temir tobut kirib keladi…
Bir xil “ssenariy” asosida qamalganlar ko‘p
Kun.uz surishtiruvlariga ko‘ra, bu kabi holatlar oxirgi vaqtlarda ko‘paygan. Rossiya qamoqxonalarida psixotrop moddalar bilan qo‘lga olinayotgan o‘zbek muhojirlari soni keskin oshgan. Ular qamalgandan keyin qog‘ozda “ixtiyoriy ravishda”, amalda esa majburan urushga jalb qilinmoqda.
O‘zbekiston Tashqi ishlar vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, Rossiya qamoqxonalaridagi yurtdoshlarimizning 60 foizi aynan giyohvand moddalar bilan bog‘liq jinoyatlar uchun qamalgan. Ammo ko‘plab oilalar bu holatlar uyushtirilayotgan deb ishonadi.
Jomboy tumanidagi Sulton Duvlanovning o‘g‘li ham Rossiyaga borganiga bir oy bo‘lmay qamalgan.
“O‘g‘lim hali yosh bola, yonimda ishlab yurardi. Narkotikni qayerdan bilsin? U bilan telefonda gaplashib turibman, podvalga olib kirib cho‘ntagiga psixotrop modda solib qo‘yishganini aytyapti. Endi urushga targ‘ib qilishayotgan ekan. Ahrorning ota-onasi, bu oilaning taqdiri bilan yaxshi tanishman. Mening o‘g‘lim bilan ham bu holat takrorlanishidan qo‘rqyapman”, – deydi u.
Qamoq va urush orasidagi “tanlov”
Surishtiruvlar shuni ko‘rsatmoqdaki, Rossiya qamoqxonalaridagi muhojirlar oldiga ikki “tanlov” qo‘yilmoqda: birinchi yo‘l – qamoqda qolish va uzoq muddat azob chekish. Ikkinchisi – urushga borish, “bir yil xizmat qilib, ozodlikka chiqish” degan sarob va’dasi.
Qamoqdan urushga ketganlarning ko‘pchiligi orqaga qaytmayapti.
Jamiyat va davlat oldidagi savol
Ahrorning taqdiri – faqat ota-ona fojiasi emas, balki butun jamiyat uchun sinov. O‘g‘lining tobutini kutib olgan ona “mening dardim boshqalarga saboq bo‘lsin” deb aytmoqda. Ammo savol hamon ochiq qolmoqda: chet elda qiynalayotgan, qamalayotgan, urushga majburlanayotgan yurtdoshlarimiz huquqiy-ma’naviy yordam olyaptimi? Mas’ul idoralar bu holatlardan qanchalik xabardor? Bu kabi vaziyatlarning oldini olish uchun tizimli chora ko‘rilyaptimi? Fuqarolarni muhofaza qilish mexanizmlari ishlanyaptimi?
Bu savollarga javob topilmagunicha, Ahror va uning taqdiriga o‘xshash fojialar takrorlanaveradi.
Xulosa
Tirikchilik majburiyatidan chet elga yo‘l olgan o‘zbeklar davlatning muhofazasiga, huquqiy yordamiga muhtoj. Ahrorning taqdiri – shunchaki bir xabar emas, u butun avlod uchun ogohlantirishdir. Agar bugun chora ko‘rilmasa, ertaga yana bir oila tobut kutib oladi.
Isomiddin Po‘latov,
Faxriddin Hotamov.
Kun.uz
Toshkent viloyatining Chirchiq shahrida Bo‘zsuv kanaliga tushib ketgan fuqaro Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi qutqaruvchilari tomonidan tezkorlik bilan qutqarildi. Jabrlanuvchiga voqea joyida birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilib, shifokorlarga topshirildi.
26 iyun kuni soat 09:50 atrofida Chirchiq shahrining Do‘stlik mahallasi hududidan oqib o‘tuvchi Bo‘zsuv kanalida suv oqimida oqib ketayotgan fuqaro aniqlandi.
Dastlab uni Kamolot GES xodimlari payqab qolgan. Ular zudlik bilan holat haqida Chirchiq shahar Favqulodda vaziyatlar boshqarmasiga xabar bergan.
Xabardan so‘ng qutqaruvchilar qisqa vaqt ichida voqea joyiga yetib kelib, suvga sho‘ng‘igan holda fuqaroni qirg‘oqqa olib chiqishga muvaffaq bo‘lgan.
Jabrlanuvchiga voqea joyining o‘zida birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilgan va u keyinchalik shifokorlar nazoratiga topshirilgan. Ma’lum qilinishicha, hozirda uning ahvoli yaxshi.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, fuqaro ehtiyotsizligi sababli kanalga tushib ketgan. U suzishni bilmagani uchun kuchli suv oqimida oqib ketgan.
Favqulodda vaziyatlar xizmati fuqarolarni suv havzalari yaqinida ehtiyotkor bo‘lishga, xavfsizlik qoidalariga qat’iy amal qilishga chaqirmoqda.
O‘zbekistonda aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi izchil o‘sib bormoqda. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda ushbu ko‘rsatkich 75,4 yoshga yetgan bo‘lib, bu 1991 yilga nisbatan 9 yoshga ko‘pdir.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qilishicha, 2025 yil yakuniga ko‘ra, O‘zbekistonda doimiy aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,4 yoshni tashkil etgan.
Statistik ma’lumotlarga ko‘ra, mustaqillikning dastlabki yillarida bu ko‘rsatkich ancha past bo‘lgan. Xususan, 1991 yilda aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 66,4 yoshni tashkil etgan. Shu tariqa, so‘nggi 34 yil ichida mazkur ko‘rsatkich 9 yoshga oshgan.
Yillar kesimidagi dinamikaga nazar tashlansa, 1995 yilda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 69,1 yosh, 2000 yilda 70,8 yosh, 2005 yilda 71,8 yosh, 2010 yilda 73 yosh, 2015 yilda 73,6 yoshni tashkil etgan.
2020 yilda bu ko‘rsatkich 73,4 yoshgacha biroz pasaygan bo‘lsa-da, keyingi yillarda yana o‘sish kuzatildi. Jumladan, 2024 yilda o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,1 yoshga, 2025 yilda esa 75,4 yoshga yetgan.
Mutaxassislar bunday o‘sishga sog‘liqni saqlash tizimidagi islohotlar, tibbiy xizmatlar qamrovining kengayishi, profilaktika choralarining kuchaytirilishi hamda aholining turmush sifati yaxshilanib borayotgani kabi omillar ta’sir ko‘rsatganini qayd etadi.
Toshkent shahrining Yunusobod tumanida hovlidagi hojatxona chuquriga tushib ketgan 5 yoshli qizaloq Favqulodda vaziyatlar vazirligi qutqaruvchilari tomonidan tezkorlik bilan qutqarildi. Bolaga voqea joyida tibbiy yordam ko‘rsatildi, hozirda uning ahvoli yaxshi.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi ma’lum qilishicha, hodisa 25 iyun kuni soat 17:33 da Yunusobod tumanidagi Obiravon ko‘chasida joylashgan xususiy uylardan birida sodir bo‘lgan.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, 2021 yilda tug‘ilgan qizaloq ehtiyotsizlik va nazoratdan chetda qolgani oqibatida hovlidagi hojatxona chuquriga tushib ketgan.
Xabar kelib tushgach, Toshkent shahar Favqulodda vaziyatlar boshqarmasi qutqaruvchilari zudlik bilan voqea joyiga yetib borib, qutqaruv ishlarini boshlagan. Qutqaruvchilardan biri hojatxona chuquriga tushib, bolani xavfsiz tarzda yuqoriga olib chiqqan.
Shifokorlar tomonidan qizaloqqa voqea joyining o‘zida birinchi tibbiy yordam ko‘rsatilgan. Shundan so‘ng u yaqinlariga topshirilgan. Ma’lum qilinishicha, hozirda bolaning sog‘lig‘i qoniqarli.
Favqulodda vaziyatlar vazirligi ota-onalarga farzandlarini nazoratsiz qoldirmaslik, ayniqsa hovlilardagi quduq, hojatxona va boshqa xavfli joylar atrofida bolalar xavfsizligiga alohida e’tibor qaratish zarurligini eslatdi.
Prezident Shavkat Mirziyoyev Namanganga tashrifi asnosida an’anaviy gullar festivaliga tashrif buyurdi.
Festival muddati 2018-yildagi 3 kundan 2025-yilda 40 kunga uzaytirilgani natijasida xorijlik sayyohlar soni 25 mingdan 800 ming nafarga, mahalliy turistlar esa 6,4 million nafarga yetdi.
Navbatdagi maqsad – 50 dan ortiq davlatdan 1 million nafar xorijiy va 7 million nafar mahalliy turistni jalb etish, 150 dan ziyod tadbir o‘tkazish hamda xizmatlar hajmini 8 trillion so‘mga yetkazish.
Joriy yil 24-maydan 12-iyulga qadar davom etadigan 65-xalqaro gullar festivali ham o‘zgacha shukuh bilan o‘tmoqda
Festival «Ginnessning rekordlar kitobi»ga rasman kiritildi. Uning doirasida kitob vakillari bir oy davomida Namangan shahri aholisi tomonidan 29 milliondan ziyod gul ko‘chati qo‘lda ekilishi jarayonini kuzatdi. Natijada jahon rekordi qayd etildi.
Namangan shahrining 45 ta mahallasi gulchilikka ixtisoslashtirilib, 16 ming xonadon qamrab olindi, 21 ming nafar aholining bandligi ta’minlandi. Ushbu xonadon tomorqalarida mart-aprel oylarida 4 ming 683 ta issiqxona tashkil etilib, 120 million dona gul ko‘chati yetishtirildi. Odamlar qo‘shimcha 300 milliard so‘m daromadga ega bo‘ldi.
Davlatimiz rahbari festival doirasida barpo etilgan gul kompozitsiyalari, mavzuli maydonlar va ko‘rgazmalarni ko‘zdan kechirdi. Gulchilik bilan shug‘ullanayotgan aholi, tadbirkorlar, festival ishtirokchilari va mehmonlarni qutladi.
Koreya davlatiga ishga yuborish bilan bog‘liq firibgarlik holatlari aniqlandi.
Bosh prokuratura huzuridagi Departamentning Toshkent viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro T.T. 12 nafar fuqaroning ishonchiga kirib, ularni Koreya davlatiga ishga yuborishini aytib, 38 000 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritib, ushbu pullarni muqaddam Migratsiya Agentligida ishlagan A.A.ga (muqaddam JKning 168 va 211-moddalari bilan sudlangan) berganligi aniqlangan.
Departamentning Marg‘ilon shahri bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro I.R. (muqaddam sudlangan) 2 nafar fuqaroni Koreya davlatiga ishga yuborishini va’da qilib, ulardan jami 3 500 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganligi aniqlanib, ushbu pullar hisobidan 3 mln so‘mning qaytarilishi protsessual tartibda rasmiylashtirilgan.
Departamentning Dehqonobod tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqarolar I.X. (muqaddam JKning 168-moddasi bilan sudlangan) va A.K. migratsiya agentligida ishlovchi tanishlari orqali fuqaro B.T.ni Koreya davlatiga ishga yuborishlarini aytib, 2 000 AQSh dollari va 36 mln so‘mni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganliklari aniqlangan.
Departamentning Xonobod shahri bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro A.A. (muqaddam JKning 168-moddasi bilan sudlangan) 3 nafar fuqaroni Koreya davlatiga ishga yuborishi uchun viza olib berishini aytib, 2 500 AQSh dollari va 11 mln so‘mni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganligi aniqlanib, ushbu pullar hisobidan 1 000 AQSh dollarining qaytarilishi protsessual tartibda rasmiylashtirilgan.
Departamentning Do‘stlik tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro Yu.L. (muqaddam sudlangan) 11 000 AQSh dollari evaziga fuqaro U.F.ni migratsiya agentligida ishlovchi tanishlari orqali Koreya davlatiga ishga yuborishini va’da qilib, shundan 2 300 AQSh dollarini firibgarlik bilan qo‘lga kiritganligi aniqlangan.
Departamentning Bog‘ot tumani bo‘limi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro X.K. 3 500 AQSh dollari evaziga fuqaro A.A.ni Koreya davlatiga ishga ketishi uchun o‘tkaziladigan imtihonlaridan ijobiy natijalar bilan o‘tkazib berishini aytib, kelishilgan puldan 1 000 AQSh dollarini firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganligi aniqlangan.
Mazkur holatlar yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari o‘tkazilmoqda.
O‘zbekistonda 425 ta tashkilot jamoat ahamiyatiga molik deb topildi
Chirchiqda kanalga tushib ketgan fuqaro qutqarib qolindi
Baxtiyor Saidov Eron TIV rahbari bilan gaplashdi: tafsilotlar
-
Sport4 days ago🔴 LIVE: AQSh-Eron muzokaralari va Starmer iste’fosi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev Ozarbayjon elchisini oʻz nihoyasiga yetgan “Mehnat Shufrati” ordeni bilan taqdirladi
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston uchun nimalar muhim? (video)
-
Iqtisodiyot4 days ago
Octobank xalqaro hamkorlikni va global kapital bozorlariga kirishni kengaytirmoqda: TXIF-2026 natijalari
-
Jamiyat2 days ago«Andijon polkasi» tadbiriga ketayotgan o‘quvchilar YTHga uchradi
-
Iqtisodiyot5 days agoMurojaatlar bo‘yicha eng salbiy ko‘rsatkichga ega bo‘lgan banklar ro‘yxati e’lon qilindi
-
Sport1 day agoYaponiya futbolining buyuk sabog‘i: mag‘lubiyatdan to‘g‘ri xulosa chiqarish
-
Jamiyat5 days agoO‘zbekistonda aholiga tegishli avtomobillar soni qariyb 5 millionga yetdi