Dunyodan
Tehron va Eronning boshqa shaharlarida hukumatga qarshi ommaviy namoyishlar, video namoyishlar
Video: Eron poytaxti Tehronda norozilik namoyishlari avj oldi
Videolarda ko‘p sonli namoyishchilarning Eron poytaxti va boshqa shaharlari bo‘ylab o‘tayotgani, ruhoniy rejim muxoliflarining so‘nggi yillardagi eng katta kuch namoyishi sifatida tasvirlangani aks etgan.
Payshanbaga o‘tar kechasi Tehron va ikkinchi Mashhad shahrida xavfsizlik kuchlari tomonidan tarqatilmagan tinch namoyishlar BBC Fors tomonidan ko‘rilgan kadrlarda ko‘rinadi.
Keyin monitoring guruhlari butun mamlakat bo’ylab internet o’chirilgani haqida xabar berishdi.
Kadrlarda namoyishchilarning Eron oliy rahbari Oyatulloh Ali Xomanaiyni ag‘darish va shohning surgundagi o‘g‘li Rizo Pahlaviyni qaytarishni talab qilayotgani, u o‘z tarafdorlarini ko‘chaga chiqishga chaqirayotgani eshitiladi.
Eron pul birligining qulashi ortidan g’azablangan tartibsizliklar ketma-ket 12 kundirki Eronning barcha 31 viloyatidagi 100 dan ortiq shahar va aholi punktlariga tarqaldi, deya xabar beradi inson huquqlari tashkilotlari.
AQShda joylashgan Inson Huquqlari Faollari Axborot Agentligi (HRANA) kamida 34 nafar namoyishchi va sakkiz nafar xavfsizlik xodimi halok boʻlgan, yana 2270 nafar namoyishchi hibsga olingan.
Qarorgohi Norvegiyada joylashgan Eron Inson Huquqlari Observatoriyasi (IHR) xavfsizlik kuchlari tomonidan kamida 45 namoyishchi, jumladan, sakkiz bola halok bo‘lganini aytdi.
BBC Forsia 22 kishining o‘limi va shaxsini tasdiqladi, Eron hukumati esa olti nafar xavfsizlik xodimining o‘limi haqida xabar berdi.
Payshanba kuni kechqurun ijtimoiy tarmoqlarda joylashtirilgan va BBC Fors tomonidan tasdiqlangan videoda ko‘p sonli namoyishchilar mamlakat shimoli-sharqidagi Mashhaddagi asosiy yo‘l bo‘ylab harakatlanayotgani aks etgan.
“Yashasin Shoh”, “Bu oxirgi jang! Pahlaviy qaytadi” degan hayqiriqlar eshitiladi. Va bir vaqtning o’zida bir nechta erkak yo’l o’tkazgichga chiqib, unga o’rnatilgan kuzatuv kameralariga o’xshash narsalarni olib tashlaganini ko’rishdi.
Yana bir videoda ko‘p sonli namoyishchilar sharqiy Tehrondagi asosiy yo‘l bo‘ylab ketayotgani va shahar shimolidagi kichik yig‘ilishda “Yashasin Shoh” va “Diktatorga o‘lim” (Xameneiyga ishora) degan hayqiriqlar eshitilishi mumkin edi.
Namoyishchilar shimoliy Babol shahrining bosh maydonida “Yashasin Shoh” deb hayqiyotgani ham suratga olindi.
1979 yilgi islom inqilobida otasi hokimiyatdan ag‘darilgan va Vashingtonda yashovchi Rizo Pahlaviy eronliklarni “birlashgan front sifatida ko‘chaga chiqib, talablarimizni baqirishga” chaqirganidan ko‘p o‘tmadi.
Eron davlat matbuoti payshanba kungi tartibsizliklar ko’lamini kamaytirdi. Ayrim hollarda ular norozilik namoyishlari bo‘layotganini to‘g‘ridan-to‘g‘ri inkor etib, bo‘m-bo‘sh ko‘chalar aks etgan videolarni joylashtirgan.
Avvalroq g‘arbiy Ilam viloyatidagi kichik Lomar shahridan olingan kadrlarda olomon “artilleriya, tanklar, feyerverklar, mullalar ketmoqda” deb hayqiyotgani aks etgan, bu din arbobiga ishora. Boshqa kadrlarda odamlar o‘g‘irlik sodir bo‘lgan ko‘rinishdagi bank tashqarisida qog‘ozlarni havoga uloqtirganini ko‘rish mumkin.
Boshqa videolarda kurdlar yashovchi Ilam viloyati, shuningdek, Kirmonshoh va Loriston viloyatlaridagi ko‘plab shahar va aholi punktlarida ko‘plab do‘konlar yopilgani ko‘rsatilgan.
Bu mintaqada norozilik namoyishlarini bostirishga javoban surgundagi kurd isyonchilari tomonidan umumiy ish tashlash chaqiriqlaridan keyin sodir bo’ldi.
Zo’ravonliklar Iram, Kirmonshoh va Loriston viloyatlarida xavfsizlik kuchlari tomonidan kamida 17 namoyishchining o’limiga sabab bo’ldi, ularning aksariyati kurdlar yoki Lor etnik ozchiligi vakillaridir, deydi kurdlarning inson huquqlarini himoya qilish tashkiloti Hengau.
Chorshanba kuni Eron g‘arbidagi bir qancha shahar, qishloq va boshqa hududlarda namoyishchilar va xavfsizlik kuchlari o‘rtasida shiddatli to‘qnashuvlar bo‘lib o‘tdi.
IHR o’sha kun tartibsizliklarning eng halokatli kuni bo’lgan, butun mamlakat bo’ylab 13 namoyishchi o’lganini tasdiqladi.
“Dalillar shuni ko‘rsatadiki, tazyiqlar ko‘lami kundan kunga zo‘ravonlik va keng miqyosga aylanib bormoqda”, — dedi guruh direktori Mahmud Amili Mog‘addam.
Xengorning aytishicha, chorshanbaga o‘tar kechasi shimoliy Gilan viloyatining Kosike Bijar shahrida ikki namoyishchi xavfsizlik kuchlari tomonidan otib o‘ldirilgan.
Eronning Inqilobiy gvardiyaga yaqin yarim davlat axborot agentligi Fars chorshanba kuni ham uch politsiyachi halok bo’lganini xabar qildi.
Gazetaning yozishicha, janubi-g‘arbiy Loudegan shahrida ikki kishi “qo‘zg‘olonchi” guruh qurollilari tomonidan otib o‘ldirilgan, uchinchisi esa Tehron g‘arbidagi Marad o‘lkasida “tartibsizliklarni bostirishga urinayotganda” pichoqlab o‘ldirilgan.
×
Mashhaddan olingan videoda namoyishchilarning “Yashasin Shoh” deb hayqirganini eshitish mumkin.
Payshanba kuni AQSh prezidenti Donald Tramp Eron hukumati namoyishchilarni o‘ldirsa, harbiy aralashuv bilan tahdid qilganini yana bir bor ta’kidladi.
“Men ularga aytdimki, agar ular tartibsizliklar paytida odamlarni o’ldirishni boshlasalar. Ularda tartibsizliklar ko’p bo’ladi, lekin shunday qilishsa, biz ularga juda qattiq zarba beramiz”, dedi u The Hugh Hewitt Show telekanaliga bergan intervyusida.
Eron prezidenti Masud Pezeshkian avvalroq xavfsizlik kuchlarini tinch namoyishlarga qarshi kurashda “o‘ta vazminlik” ko‘rsatishga chaqirgan edi. “Har qanday zo’ravonlik yoki majburlash harakatlaridan qochish kerak”, deyiladi bayonotda.
Eron oliy rahbari Oyatulloh Ali Xomanaiy shanba kuni rasmiylar “namoyishchilar bilan gaplashishi”, lekin “o‘z o‘rniga tartibsizliklarni joylashtirishi” kerakligini aytdi.
Norozilik namoyishlari 28-dekabr kuni boshlangan bo‘lib, do‘kon sotuvchilari Tehron ko‘chalariga chiqib, Eron valyutasi rialning ochiq bozorda yana AQSh dollariga nisbatan kursi keskin tushib ketganidan g‘azabini bildirishgan.
Eronning yadroviy dasturi bilan bog‘liq sanksiyalar iqtisodiyotga og‘irlik qilib, hukumatning noto‘g‘ri boshqaruvi va korruptsiya tufayli rial o‘tgan yil davomida eng past darajaga tushdi va inflyatsiya 40% gacha ko‘tarildi.
Ko’p o’tmay, boshqa shaharlarga tarqala boshlagan norozilik namoyishlariga universitet talabalari ham qo’shildi, olomon ko’pincha ruhoniy rejimni tanqid qiluvchi shiorlarni eshitdi.
Norozilik namoyishlari 2022-yildagi qoʻzgʻolondan beri hijobni notoʻgʻri kiymaganlikda gumon qilinib, axloq politsiyasi tomonidan hibsga olingan yosh kurd ayol Mahsa Aminining hibsda oʻlimi sabab boʻlgan eng keng tarqalgan namoyish boʻldi. Oxirgi bir necha oy ichida, inson huquqlari tashkilotlariga ko‘ra, xavfsizlik kuchlari tomonidan 550 dan ortiq odam o‘ldirilgan, 20 ming kishi hibsga olingan.
Islom inqilobidan keyingi eng yirik norozilik namoyishlari 2009 yilda, o‘shanda millionlab eronliklar munozarali prezidentlik saylovlariga javoban yirik shaharlarda ko‘chalarga chiqqan edi. Oqibatda bostirilish chog‘ida o‘nlab muxolifat tarafdorlari o‘ldirildi, minglab odamlar hibsga olindi.
Dunyodan
Rossiyada muhojirlar uchun patent olish va ularni uzaytirish uchun yangi shartlar belgilandi.
Rossiya prezidenti Vladimir Putin mehnat muhojirlari Rossiyada yashovchi o‘zlari va qaramog‘ida bo‘lgan shaxslarni hech bo‘lmaganda kunlik ish haqi bilan ta’minlashni talab qiluvchi qonunni imzoladi.
Qonunga ko‘ra, chet el fuqarosi patent olganida, u nafaqat o‘zi, balki voyaga yetmagan barcha farzandlari uchun ham belgilangan miqdorda shaxsiy daromad solig‘ini (NDFL) oldindan to‘lashi kerak.
Ushbu talab tadbirkorlik faoliyatidan qat’i nazar, jismoniy shaxslarga mahalliy yoki shaxsiy xizmatlar ko’rsatadigan chet el fuqarolariga ham tegishli.
Agar bu talablar bajarilmasa, immigrantning patenti yoki ishlash uchun ruxsatnomasi uzaytirilmaydi. Shundan so’ng, agar Rossiyada vaqtincha qolish uchun boshqa qonuniy asos bo’lmasa, ular 15 kun ichida voyaga etmagan bolalari bilan mamlakatni tark etishlari kerak.
Shuningdek, qonunga ko’ra, chet ellik voyaga etmagan bolaning Rossiyada vaqtincha bo’lish muddati uning ota-onasiga berilgan patentning amal qilish muddatidan (uzaytirish yoki qayta rasmiylashtirish) oshmasligi kerak. Biroq, bu muddat 18 yoshga to’lgunga qadar amal qiladi, buning uchun siz NDFL uchun ma’lum miqdorni oldindan to’lashingiz kerak.
Bola 18 yoshga to’lganda va Rossiyada qolish uchun boshqa qonuniy sabab bo’lmasa, u 30 kun ichida mamlakatni tark etishi yoki ushbu muddat ichida patent olish uchun ariza topshirishi va tegishli avans to’lovini amalga oshirishi kerak.
Yangi qonunga ko’ra, Rossiya Ichki ishlar vazirligiga chet elliklarning daromadlari va NDFLning belgilangan avans to’lovlari amalga oshirilganligini tekshirish vakolati berildi. Shuningdek, vaqtinchalik propiska yoki propiska olgan xorijliklarning davlat migratsiya axborot tizimi orqali soliq organlarida ro‘yxatdan o‘tganligini nazorat qilish mumkin bo‘ladi.
Kyushu yaqinida kuchli zilzila sodir bo’ldi. Bu haqda Osiyo OAVlari mamlakatning Yaponiya meteorologiya agentligiga asoslanib xabar berdi.
Zilzila magnitudasi: 7,1 Sana va vaqt: Bugun, 28-iyul, mahalliy vaqt bilan 16:27 atrofida Joylashuvi: Kumamoto prefekturasi yaqinida Zilzila o‘chog‘ining chuqurligi 10 km.
NHK telekanali zilziladan keyin sunami xavfi e’lon qilinganini ma’lum qildi.
Isroil atrof-muhitni muhofaza qilish vaziri Yidit Shirman Nil timsohini ko’payuvchi yovvoyi hayvon deb e’lon qildi. Bu chora Isroil qamoqxona maʼmuriyatiga falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanish imkonini beradi.
Euronews xabariga ko‘ra, vazirlik huquqshunoslari bu qarorga qarshi chiqishgan.
Mamlakat Tabiat va milliy bog‘lar vazirligi ham yovvoyi hayvonlarni faqat ilmiy va o‘quv maqsadlarida saqlash mumkinligi haqida bayonot berdi.
2025-yil dekabrida Isroil hukumatining radikal aʼzosi va Davlat xavfsizlik vaziri Itamar Ben Gvir falastinlik mahbuslar saqlanayotgan qamoqxonalarni qoʻriqlash uchun timsohlardan foydalanishni taklif qildi.
Tashabbus egalari timsohlardan AQSh va Janubiy Amerika mamlakatlaridagi qamoqxonalarni qo‘riqlashda foydalanilayotganini da’vo qilishdi. Biroq huquqshunoslarning aytishicha, amaliyot vaqti-vaqti bilan kuzatilgan bo‘lsa-da, muntazam ravishda amalga oshirilmagan.
Inson huquqlari tashkilotlari Isroilni xavfsizlik nuqtai nazaridan falastinliklarni aybsiz qamoqqa tashlaganlikda tanqid qilmoqda. Bu amaliyot, ayniqsa, 2023-yil 7-oktabrdan keyin kuchaydi.
BBC maʼlumotlariga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi deyarli har bir oila vakillari Isroil qamoqxonalarida vaqt oʻtkazgan. Harbiy asirlar Isroilning ichki qismida saqlanayotganligi sababli, ularning qarindoshlari ularning qayerda ekanligi haqidagi xabarlarga ega emaslar.
Birlashgan Millatlar Tashkiloti hisobotiga ko’ra, 1967 yildan beri Isroil 800 mingdan ortiq falastinlikni sababsiz yoki mayda ayblar bilan hibsga olgan.
“Isroil harbiy bosqinchi rejimi bosib olingan Falastin hududlarini ochiq qamoqxonalarga aylantirdi”, – dedi BMT maxsus ma’ruzachisi Francheska Albanese.
Hibsga olingan falastinliklarning ko‘pchiligining bolalar bo‘lishi xavotirga sabab bo‘lmoqda.
Xalqaro Amnistiya inson huquqlari tashkiloti Isroil qamoqxonalarida falastinlik mahbuslarga nisbatan qiynoqlar, jismoniy va jinsiy zo‘ravonliklardan xavotir bildirdi.
Tashkilotning Yaqin Sharq va Shimoliy Afrika boʻyicha direktor oʻrinbosari Sara Xasash Negev choʻlidagi Sde Teyman qamoqxonasida falastinlik mahbuslarga nisbatan gʻayriinsoniy muomala va qiynoqlarga oid dalillar borligini aytdi.
Mart oyida Isroil parlamenti (Knesset) terrorchilik hujumlarida ayblangan falastinliklar uchun o‘lim jazosini standart jazo sifatida belgilovchi qonunni qabul qildi.
Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastinlik qochqinlar agentligi rahbari va Yevropa davlatlari, jumladan, Buyuk Britaniya, Fransiya, Germaniya va Italiya vakillari qonunni demokratik tamoyillarga zid deb qoraladi.
Yaponiya ayollarning uzoq umr ko‘rishi bo‘yicha yana dunyoda birinchi o‘rinni egalladi
Yaponiya ayollarning umr ko‘rish davomiyligi bo‘yicha dunyoda yetakchi bo‘lib qolmoqda. Yaponiya Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlariga koʻra, yapon ayollarining oʻrtacha umr koʻrishi 2025-yilda 87,33 yoshni tashkil qiladi.
Shunisi e’tiborga loyiqki, Yaponiya 41 yil davomida ayollarning o’rtacha umr ko’rish davomiyligi bo’yicha dunyoda yetakchilik qilmoqda.
Yaponiyalik erkaklarning o‘rtacha umri 81,35 yoshni tashkil qilgan. Bu borada Shvetsiya, Norvegiya, Italiya va boshqa bir qancha davlatlarni ortda qoldirib, dunyoda ettinchi o‘rinda turadi.
Bir necha yil oldin, COVID-19 pandemiyasi Yaponiyada o’rtacha umr ko’rishning biroz qisqarishiga olib keldi. Biroq, 2023 yildan boshlab bu ko’rsatkich yana o’sish nuqtasiga yetdi va pandemiyadan oldingi darajadan ham yuqori.
Suriya hukumati Isroil bilan ziddiyatni istamaydi va Isroil bilan xavfsizlik kelishuviga erishmoqchi, dedi Suriya prezidenti Ahmad al-Sharah Al-Jazira telekanaliga.
“Biz Isroil bilan to’qnashuvni istamaymiz va bundan manfaatdor ham emasmiz. Isroil bilan muvaffaqiyatli xavfsizlik kelishuvi Suriya bosib olingan Golan tepaliklariga bo’lgan huquqidan voz kechmasdan turib, dunyo tinchligiga yo’l ochadi”, – dedi al-Sharah.
Prezident Suriya va Isroildan tashqari barcha davlatlar kelishuv imzolashni taklif qilib, Damashq Livan ishlariga harbiy aralashuvni istamasligini aytdi. “Biz mintaqada urush zonasining kuchayishidan xavotirdamiz. “Biz Livanga harbiy aralashish niyatimiz yo’q”, dedi u.
Janob Al-Sharah Damashq Livan hukumatining kuch ishlatish va harbiy harakatlar bo‘yicha o‘z ixtiyori bilan foydalanish huquqini qo‘llab-quvvatlashini ta’kidladi. Prezident “Livandagi har qanday tartibsizlik Suriyaga bevosita ta’sir qiladi”, deya qo‘shimcha qildi.
Aprel oyi o‘rtalarida al-Shara Turkiyaning Antaliya shahrida bo‘lib o‘tgan diplomatik forumda Damashq Isroil bilan Suriya janubidan Isroil qo‘shinlarini olib chiqishni o‘z ichiga olgan xavfsizlik bo‘yicha kelishuvga erishish niyatida ekanini aytdi. Uning aytishicha, bunday kelishuv Suriya hukumatiga Isroil bilan bosib olingan Golan tepaliklari yuzasidan muzokaralarni boshlash imkonini beradi.
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Mahalliy5 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
-
Siyosat3 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Siyosat4 days ago
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat4 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Siyosat2 days ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Siyosat2 days ago
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov