Iqtisodiyot
Tadbirkorlar kredit olishida yangi tizim yo‘lga qo‘yiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev kichik va o‘rta biznesni moliyaviy qo‘llab-quvvatlashni kengaytirish hamda moliyaviy xizmatlar ommabopligini oshirishga qaratilgan takliflar taqdimoti bilan tanishdi.
Tadbirkorlikni rivojlantirish, kichik va o‘rta biznesning iqtisodiyotdagi ulushini oshirish, ular uchun moliyaviy resurslardan foydalanish imkoniyatlarini kengaytirish Yangi O‘zbekiston islohotlarining muhim yo‘nalishlaridan biri hisoblanadi.
So‘nggi yillarda bu borada qator dasturlar amalga oshirilib, tadbirkorlarga kredit, kompensatsiya, kafillik va boshqa moliyaviy qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari kengaytirildi. Shu bilan birga, kichik va o‘rta biznesning moliyaviy xizmatlardan foydalanishida hali ham ayrim to‘siqlar saqlanib qolayotgani qayd etildi.
Bugungi kunda kichik va o‘rta biznesga ajratilgan kreditlar portfeli 218 trillion so‘mni tashkil etmoqda. Bu yalpi ichki mahsulotga nisbatan 12 foizga teng. Shu bilan birga, onlayn tarzda ajratilayotgan ta’minotsiz mikrokreditlar ulushi kam. Ta’minotsiz onlayn mikrokredit ajratish jarayoni o‘rtacha 7 kungacha vaqt olmoqda. Tadbirkor kredit olish uchun bir nechta bank takliflarini bir joyda ko‘rish, solishtirish va o‘ziga maqbul shartlarni tanlash imkoniyatiga ega emas.
Shu munosabat bilan taqdimotda raqamli moliyaviy platformani ishga tushirish taklif qilindi. U orqali tadbirkor kredit olish uchun ariza beradi, bir nechta banklardan tijorat takliflarini oladi, ularni taqqoslab, o‘ziga qulayini tanlaydi.
Platforma “Elektron hukumat” tizimining raqamli ma’lumotlar bazalari bilan integratsiya qilinadi. Kichik va o‘rta biznes subyektlariga oid ma’lumotlar avtomatik ravishda olinib, banklarga taqdim etiladi. Bu kredit berish jarayonida hujjat yig‘ish, ortiqcha vaqt sarflash va inson omilini kamaytirishga xizmat qiladi.
2026 yil 1 dekabrdan boshlab platforma doirasida sun’iy intellekt texnologiyalari elementlaridan foydalangan holda muqobil skoring modeli joriy etiladi.
An’anaviy skoring asosan kredit tarixiga tayansa, muqobil skoring biznes faolligi, kommunal to‘lovlar, aylanmalar, soliq va boshqa raqamli ma’lumotlarni ham hisobga oladi. Bu kredit tarixi mavjud bo‘lmagan tadbirkorlarni ham baholash, ularga moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirishga yo‘l ochadi.
Shuningdek, kelgusida sun’iy intellekt asosida tadbirkorning kredit tarixini yaxshilash, kelgusidagi xatarlarni baholash va biznesni rivojlantirish bo‘yicha tavsiyalarni shakllantirish imkoniyati yaratiladi.
Tijorat banklari tomonidan “AI maslahatchisi” dasturini ishga tushirish ham nazarda tutilmoqda. Mazkur dastur mahallalar ixtisoslashuvi va o‘sish nuqtalarini hisobga olgan holda biznes g‘oyalarni ishlab chiqish, ularni moliyalashtirish imkoniyatlarini aniqlashga ko‘maklashadi.
Kichik biznesni uzluksiz qo‘llab-quvvatlash dasturi doirasida ham qo‘shimcha yengilliklar belgilanmoqda. Avval dastur doirasida mikrokreditdan foydalangan va ijobiy kredit tarixiga ega tadbirkorlar uchun mikrokreditning garovsiz qismi 100 million so‘mdan 200 million so‘mgacha oshiriladi.
Qolaversa, kredit yoki lizing miqdoridan qat’i nazar, uning 5 milliard so‘mgacha bo‘lgan qismi uchun foiz xarajatlari kompensatsiya qilinadi.
Har yili o‘z faoliyatini kengaytirgan va yuqori natija ko‘rsatgan 100 ta tadbirkorlik subyektiga raqamlashtirish, xalqaro standartlar va “yashil” texnologiyalarni joriy etish bilan bog‘liq xarajatlar uchun 300 million so‘mgacha grant ajratish taklif etildi.
Davlatimiz rahbari taqdim etilgan takliflarni ma’qullab, kredit tarixiga ega bo‘lmagan kichik va o‘rta biznes subyektlariga moliyaviy xizmatlardan foydalanish imkoniyatini kengaytirish, platforma xavfsizligi va ma’lumotlarning himoyalanganligini ta’minlash yuzasidan mutasaddilarga topshiriqlar berdi.
Daromadlari 2 mln so‘mdan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 10,5 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 14,7 foizga oshdi deb hisoblayapti. Sezilgan inflatsiya Qashqadaryo viloyatida eng yuqori – 12,9 foizni tashkil etgan.
2026 yil aprel oyida O‘zbekiston aholisi sezgan yillik inflatsiya darajasi mart oyiga nisbatan o‘zgarishsiz qolib, 11,6 foizni tashkil etdi. Bu haqda Markaziy bank xabar berdi.
So‘rovnomada qariyb 3500 nafar respondent ishtirok etgan. Ular bergan javoblarga qaraganda, sezilgan inflatsiya Qashqadaryo viloyatida eng yuqori – 12,9 foizni, Surxondaryo viloyatida 12,4 foizni, Toshkent viloyatida 12,1 foizni tashkil etgan.
Farg‘onaliklar esa narx-navo oshishini hammadan ham kamroq sezishgan – 9,5 foiz. Qoraqalpog‘iston Respublikasida yashovchilar 10 foiz, Xorazm viloyati aholisi 10,1 foizlik inflatsiyani his etishgan.
Aprel oyida aholi tomonidan narxlarida yuqori o‘sish kuzatilgan asosiy tovar va xizmatlar quyidagilar: go‘sht va sut, benzin va yoqilg‘i, meva va sabzavotlar, elektr va tabiiy gaz, dorilar, shuningdek, qurilish mollari narxlari.
Daromadlari 2 mln so‘mdan 4 mln so‘mgacha bo‘lgan aholi qatlami eng kam – 10,5 foizlik inflatsiyani sezgan bo‘lsa, 30 mln so‘mdan ko‘proq daromad topuvchilar oxirgi 12 oyda narx-navo 14,7 foizdan ko‘proqqa oshdi deb hisoblayapti.
Dollar ko‘tarildi, rublda esa pasayish kuzatildi
Source link
2026 yil yanvar-mart oylarida Qirg‘iziston korxonalari O‘zbekistonga 277 ming tonnadan ortiq toshko‘mir, 124 ming tonnadan ortiq qo‘ng‘ir ko‘mir jo‘natgan.
Foto: Qirg‘iziston Energetika vazirligi
Qirg‘iziston import qilinadigan toshko‘mir xaridlarini 81,4 foizga qisqartirdi, biroq lignit eksportini 67,5 foizga oshirdi. O‘zbekiston mahalliy yoqilg‘ining asosiy xaridori bo‘lib qolmoqda, deyiladi Qirg‘iziston Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlarida.
2026 yil yanvar-mart oylarida Qirg‘iziston xorijga 1 milliard 241,4 million qirg‘iz so‘mi qiymatida 294 ming 48,6 tonna toshko‘mir yetkazib berdi. Jo‘natmalar hajmi 1,2 foizga kamaydi, biroq daromadlar 4,7 foizga oshdi. Asosiy importchi O‘zbekiston bo‘lib, Qirg‘iziston korxonalari 277 ming 377 tonna ko‘mir jo‘natgan.
Shu bilan birga, qo‘ng‘ir ko‘mir (lignit) eksporti 67,5 foizga o‘sib, 166 ming 440,3 tonnaga yetdi. Yetkazib berishning umumiy qiymati 799 million 388 ming qirg‘iz so‘mini tashkil etdi.
Milliy statistika qo‘mitasi asosiy xaridorlar orasida quyidagilarni ajratib ko‘rsatdi:
O‘zbekiston – 124 ming 110,7 tonna;
Tojikiston – 31 ming 703,5 tonna;
Xitoy – 10 ming 187,7 tonna.
Ta’kidlanishicha, ayni paytda Qirg‘iziston chet el yoqilg‘isidan voz kechmoqda. Toshko‘mir importi 28 ming 908,9 tonnagacha kamaydi – bu 2025 yil darajasining atigi 18,6 foizini tashkil etdi. Xarid xarajatlari 94 million 435,4 ming qirg‘iz so‘migacha kamaydi. Qirg‘iziston deyarli barcha ko‘mirni Qozog‘istondan (28 ming 902,4 tonna) sotib olgan.
Jahon bozorida oltin narxi AQSh va Eron o‘rtasida Ho‘rmuz bo‘g‘ozini ochishga doir ehtimoliy kelishuv haqidagi xabarlar fonida o‘sdi.
25-may kuni oltinning spot narxi bir unsiya uchun 4 579 dollargacha ko‘tarilib, kunlik o‘sish 1,6 foizni tashkil etdi. Keyinchalik o‘sish sur’ati biroz sekinlashib, narx 4 564 dollar atrofida shakllandi.
Bloomberg nashrining qayd etishicha, bozorda AQSh va Eron o‘rtasidagi muzokaralar natijasida Ho‘rmuz bo‘g‘ozida kemalar harakati qayta tiklanishi mumkinligi haqidagi kutilmalar inflyasiya xavotirlarini biroz yumshatgan.
The Washington Post xabariga ko‘ra, Vashington va Tehron 60 kunlik o‘t ochishni to‘xtatish hamda Ho‘rmuz bo‘g‘ozini ochishni nazarda tutuvchi dastlabki kelishuv ustida ish olib bormoqda.
Shu bilan birga, tahlilchilar bozor hozircha ehtiyotkor pozitsiyada qolayotganini ta’kidlamoqda. Mutaxassislar fikricha, investorlar Eronning haqiqatan ham hamkorlikka tayyor ekaniga oid aniq dalillarni kutmoqda.
Bundan tashqari, AQSh Federal zaxira tizimi foiz stavkalarini oshirishi mumkinligi haqidagi xabarlar ham oltin bozoriga ta’sir ko‘rsatmoqda.
O‘zbekistonda yengil avtomobil ishlab chiqarish so‘nggi o‘n yilda barqaror o‘sish bosqichiga chiqdi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025-yilda mamlakatda 457,9 ming dona yengil avtomobil ishlab chiqarilgan. Bu 2015-yilga nisbatan 267,4 ming donaga yoki 2,4 barobarga ko‘pdir.
2026-yilning yanvar–mart oylarida esa turli rusumdagi 108 769 dona yengil avtomobil ishlab chiqarildi.
So‘nggi o‘n yillik dinamikada eng past ko‘rsatkich 2016-yilda qayd etilgan bo‘lib, o‘sha yili 92,7 ming dona avtomobil ishlab chiqarilgan. Keyingi yillarda tarmoq bosqichma-bosqich tiklanib, 2018-yildan boshlab yuqori o‘sish sur’atlari kuzatildi.
2018-yilda mamlakatda 225,8 ming dona yengil avtomobil ishlab chiqarilgan bo‘lsa, 2019-yilda bu ko‘rsatkich 278 mingtaga yetgan. Pandemiya davrida ham sohada keskin pasayish kuzatilmadi.
2021-yilda ishlab chiqarish 242,2 ming donaga tushganiga qaramasdan, 2022-yildan bozorda yangi faollashuv boshlandi. Xususan, 2022 yilda 341,2 ming, 2023 yilda esa 426,1 ming dona avtomobil ishlab chiqarildi.
2024-yilda ishlab chiqarish hajmi 435,2 mingtani tashkil etgan bo‘lsa, 2025-yilda bu raqam ilk bor 450 minglik chegaradan oshdi.
Tadbirkorlar kredit olishida yangi tizim yo‘lga qo‘yiladi
Afg‘onistonga O‘zbekiston xalqining navbatdagi insonparvarlik yordami yetkazildi
O‘zbekistonliklar go‘sht va sut narxlari oshishini ko‘proq sezishyapti
-
Siyosat4 days agoBirlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi Markaziy Osiyodagi chegaralarni tinch yoʻl bilan tartibga solish boʻyicha rezolyutsiyani qabul qildi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev YeXHT bosh kotibini qabul qildi
-
Jamiyat4 days ago
Kontent markazida «Yurt qayg‘usida 365 kun» nomli kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda IPO investorlari huquqini himoya qilish bo‘yicha qonun ishlab chiqilmoqda
-
Dunyodan2 days agoPrezident Trampning Gʻazo boʻyicha 15 banddan iborat rejasi eʼlon qilindi
-
Mahalliy3 days ago
Yoshlar umrini sotgan jinoyatchilar qo‘lga olindi
-
Iqtisodiyot4 days agoOLX onlayn reklama bozorida ustun mavqega ega deb topildi
-
Dunyodan2 days agoYashil kartani topshirish shartlari yanada qattiqlashdi