Iqtisodiyot
«S&P» «O‘zmilliybank» AJning reyting prognozini «ijobiy»ga ko‘tardi
«S&P Global Ratings» xalqaro agentligi O‘zbekiston Respublikasi Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankining reyting prognozini «barqaror»dan «ijobiy»ga ko‘tardi hamda bankning uzoq va qisqa muddatli kredit reytinglarini BB-/B darajasida tasdiqladi. Ushbu yutuq bankning barqaror rivojlanayotgani va mamlakatimiz iqtisodiyotida strategik rol o‘ynayotganini ko‘rsatadi.
Ta’kidlash joizki, ushbu o‘zgarish O‘zbekistonning suveren reytingi prognozining o‘zgarishidan so‘ng amalga oshdi. «S&P» agentligi mamlakatda kuzatilayotgan ijobiy makroiqtisodiy tendensiyalar, keng qamrovli islohotlarning izchil amalga oshirilayotgani va investorlar ishonchining ortib borayotganini yuqori baholadi. Ana shunday sharoitda «O‘zmilliybank» AJ o‘z faoliyatida barqarorlik va samarali boshqaruvni namoyon etib, mamlakat moliya tizimida muhim o‘rin tutishda davom etmoqda.
«Bank diversifikatsiyalangan biznes modeli, davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi hamda barqaror kapitalizatsiyasiga tayangan holda moliya bozorida o‘zining yetakchi pozitsiyalarini saqlab qolmoqda», — deyiladi S&P hisobotida.
Prognoz oshishiga ta’sir qilgan asosiy omillar:
– Barqaror rivojlanish va bozordagi yetakchilik. «O‘zmilliybank» AJ iqtisodiyotni moliyalashtirishda faol ishtirok etish hamda xavflarni samarali boshqarish borasida muvozanatni saqlash orqali rivojlanish strategiyasini muvaffaqiyatli amalga oshirmoqda.
– Investorlar ishonchining ortishi. Bankning davlat tomonidan qo‘llab-quvvatlanishi hamda barqaror moliyalashtirish profili uni xalqaro moliya institutlari uchun ishonchli va jozibador hamkorga aylantirmoqda.
– Moliyaviy barqarorlik. «S&P» xalqaro agentligi kapital va likvidlikning yetarli darajada ekanligini, shuningdek, bankning tartibga solish sohasidagi o‘zgarishlarga moslashuvchanligini e’tirof etdi.
Istiqbollar
S&P agentligining prognoziga ko‘ra, kelgusi 12 oy mobaynida «O‘zmilliybank» AJ o‘zining barqaror pozitsiyalarini saqlab qolishi va bank sektorida davom etayotgan transformatsiya jarayonlaridan foyda ko‘rishi kutilmoqda. Agar mamlakatning suveren pozitsiyalari yanada mustahkamlansa, bank reytingi oshishi mumkin.
«Ijobiy prognoz O‘zmilliybankning biznes obro‘sining mustahkamlanayotgani va uning O‘zbekiston moliya tizimidagi tayanch bank sifatidagi roli ortib borayotganini ko‘rsatadi», — deyiladi agentlik bayonotida.
«S&P» agentligi O‘zmilliybankning barqaror faoliyat olib borayotgani, davlat bilan yaqindan hamkorlik qilayotgani hamda diversifikatsiyalangan biznes-modelga ega ekanligini alohida ta’kidladi. Bank kapital va likvidlikning yetarli darajasini saqlab, moliyalashtirishda barqarorlik va xilma-xillikni namoyon etmoqda.
2024 yil yakunlari bo‘yicha bank O‘zbekistonning eng yirik soliq to‘lovchilari o‘ntaligiga kirgani uning faoliyati samarali ekanligining yana bir isbotidir. O‘zmilliybank mamlakat budjetiga 1,5 trln so‘mdan ortiq mablag‘ o‘tkazib, milliy reytingda 8-o‘rinni egalladi. Bu o‘tgan yilga nisbatan 48 foizga ko‘pdir. Mazkur ko‘rsatkich bank mamlakat rivojlanishida muhim ijtimoiy-iqtisodiy ahamiyatga ega ekanligidan dalolat beradi.
O‘tgan yil yakunlariga ko‘ra, bankning:
• jami kapitali 8,4 foizga oshib, 1,6 mlrd AQSh dollariga yetdi;
• aktivlari 8,1 foizga o‘sib, 10,5 mlrd AQSh dollariga yetdi;
• kredit portfeli 8 foizga 8,7 mlrd AQSh dollariga oshdi.
Sof foyda 133 mln AQSh dollarini tashkil etdi va bu ko‘rsatkich bo‘yicha O‘zbekiston banklari orasida yetakchi o‘rinni egalladi.
2024 yilda bank energetika, tibbiyot, transport, farmatsevtika kabi sohalarda umumiy qiymati 1,5 mlrd AQSh dollariga teng jami 286 ta muhim loyihani moliyalashtirdi.
«S&P» xalqaro agentligi O‘zmilliybank kredit reytingi prognozini «barqaror»dan «ijobiy»ga o‘zgartirgani xalqaro investorlar uchun katta «signal» bo‘ldi. Ushbu yutuq bankning barqaror moliyaviy va operatsion modeliga berilgan yuksak baho, uning strategik ahamiyati hamda keng ko‘lamli islohotlarni muvaffaqiyatli amalga oshirayotganini aks ettiradi. Investorlarning ishonchi tobora ortayotgani bankning ishonchli va ochiq hamkor sifatidagi investitsiyaviy jozibadorligini oshirib, xalqaro kapital bozorlariga chiqish va uzoq muddatli moliyalashtirishni kengaytirish uchun yangi imkoniyatlarni ochadi. O‘zmilliybank O‘zbekiston iqtisodiyotiga investitsiyalar jalb qilishda asosiy moliyaviy institutlardan biri bo‘lib, ustuvor tarmoqlarni faol qo‘llab-quvvatlash hamda strategik sheriklik uchun barqaror platformani shakllantirmoqda.
Iqtisodiyot
«Milliy sanoat zanjiri» ko‘rgazmasi – Transport tizimida 12,8 milliard dollarlik 36 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilmoqda
Samarqand viloyatida transport sohasiga bag‘ishlangan «Milliy sanoat zanjiri» ko‘rgazmasining birinchi kuni yakunlandi. Ko‘rgazma mahalliy ishlab chiqaruvchilar, yirik davlat buyurtmachilari, tarmoq korxonalari, investorlar va ilmiy tashkilotlarni yagona maydonda birlashtirdi.
Bugungi kunda transport tizimida 12,8 milliard dollarlik 36 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilmoqda. Tahlillarga ko‘ra, ushbu loyihalarda 407,3 million dollarlik mahsulotlarni mahalliylashtirish salohiyati mavjud.
Aynan shu imkoniyatlarni amaliy loyihalarga aylantirish maqsadida ko‘rgazmada transport sohasi uchun mo‘ljallangan minglab mahsulotlar, butlovchi qismlar, innovatsion ishlanmalar va texnologik yechimlar namoyish etildi.
Kun davomida yirik davlat buyurtmachilari o‘zlarining mavjud va istiqboldagi xarid ehtiyojlarini taqdim etdi. Mahalliy ishlab chiqaruvchilar esa o‘z mahsulot va texnologik imkoniyatlarini bevosita buyurtmachilarga namoyish qildi.
Birinchi kun yakunlariga ko‘ra, ko‘rgazma 1200 nafar nafar ishtirokchini jamladi. Davlat xaridlari orqali umumiy qiymati 490 mlrd so‘m bo‘lgan 4778 ta dastlabki kelishuvlarga erishildi.
Soliq kodeksining 337-moddasiga muvofiq, foyda solig‘i to‘lovchilarining ayrim toifasi belgilangan stavkaning 50 foizi miqdorida pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqiga ega.
Ushbu imtiyoz 2022-yil 1-sentyabrdan keyin joriy soliq davrida jami daromadi ilk bor 10 mlrd so‘mdan oshgan soliq to‘lovchilarga beriladi.
Pasaytirilgan stavka joriy soliq davrida hamda undan keyingi soliq davri mobaynida amal qiladi.
Imtiyozdan foydalanish uchun pasaytirilgan stavka qo‘llanilayotgan davrlarda soliq to‘lovchining jami daromadi 100 mlrd so‘mdan oshmasligi shart. Agar ushbu chegaradan oshib ketilsa, pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqi bekor bo‘ladi.
Mazkur imtiyoz yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari va aksiz solig‘i to‘lovchilariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Shuningdek, soliq to‘lovchi tugatilayotgan hollarda yoki imtiyoz olish maqsadida bir nechta tadbirkorlik subyekti o‘rtasida daromad sun’iy ravishda bo‘lingani aniqlansa, pasaytirilgan stavkadan foydalanishga ruxsat berilmaydi.
Mazkur tartib Soliq kodeksining 337-moddasida belgilangan bo‘lib, tadbirkorlik subyektlarini halol soliq to‘lash va biznesni qonuniy kengaytirishga rag‘batlantirishga qaratilgan.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda chetdan xomashyo olib keladigan yangi kompaniya tuzilib, unga 200 mln dollar ajratiladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida o‘tkazilayotgan yig‘ilishda metallurgiya sanoatini rivojlantirish, xomashyo bazasini mustahkamlash va mahalliylashtirish darajasini oshirishga qaratilgan ustuvor vazifalar belgilandi.
Qayd etilishicha, Toshkent viloyati, Samarqand va Surxondaryoda ham temir zaxiralari mavjudligi prognoz qilinmoqda. Shu munosabat bilan temir sifati uchun zarur bo‘lgan marganets va ferrosilitsiy kabi minerallar zaxiralarini ko‘paytirish vazifasi qo‘yildi.
Mutasaddilarga sun’iy intellekt yordamida geologik maydonlarni tahlil qilib, bir oy muddatda temir hamda uni boyitish uchun zarur minerallar zaxiralarini oshirish bo‘yicha geologiya dasturini ishlab chiqish topshirildi. Hudud rahbarlariga esa bu jarayonlarga yirik tadbirkorlarni jalb qilish vazifasi yuklatildi.
Bugungi kunda mamlakatda metallurgiya sohasida 150 ga yaqin o‘rta va kichik xususiy korxona faoliyat yuritmoqda. Qurilish materiallari sohasidagi islohotlardan keyin hududlarda metall mahsulotlari ishlab chiqarishga qaratilgan yangi loyihalar boshlangani qayd etildi.
Xususiy korxonalarni xomashyo bilan barqaror ta’minlash maqsadida import xomashyoni markazlashgan tarzda olib kelish bo‘yicha alohida kompaniya tashkil etiladi. Ushbu tuzilmaga 200 million dollar ajratiladi, import qilingan xomashyo esa faqat birja savdolari orqali sotiladi.
Yig‘ilishda iqtisodiyotning yangi texnologik bosqichga o‘tayotgani munosabati bilan metall mahsulotlari turini ko‘paytirish, shuningdek, yirik metallurgiya korxonalari va xususiy sektor o‘rtasida kooperatsiyani kuchaytirish zarurligi ham ta’kidlandi.
Ma’lum qilinishicha, mamlakatda choksiz quvurga bo‘lgan yillik talab 280 million dollarga teng. Asosiy tashqi savdo hamkorlari esa har yili 1,5 milliard dollarlik shunday mahsulot import qiladi.
Hisob-kitoblarga ko‘ra, choksiz quvur ishlab chiqarishni mahalliylashtirish uchun 275 million dollar investitsiya talab etiladi. Bu orqali yiliga 450 million dollarlik mahsulot ishlab chiqarish va uning 170 million dollarlik qismini eksport qilish imkoniyati yaratiladi.
Shuningdek, ishga tushirilgan quyuv-prokatlash majmuasi avtomobilsozlik, maxsus transport, texnologik uskunalar, maishiy va qishloq xo‘jaligi texnikasi hamda qurilish materiallari uchun 1,5 milliard dollarlik mahsulotni mamlakatning o‘zida ishlab chiqarish imkonini beradi. Mas’ullarga uch oy muddatda choksiz quvur, sovuq prokat, metallni 3D usulda bosib chiqarish va yuqori aniqlikda ishlov berish bo‘yicha loyihalar paketini tayyorlash topshirildi.
Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi.
Foto: Adam Gray/Bloomberg
Bloomberg xabariga ko‘ra, Apple kompaniyasi kapitallashuv bo‘yicha grafik protsessorlar ishlab chiqaruvchi Nvidia kompaniyasidan o‘zib ketdi va dunyoning eng qimmat ommaviy kompaniyasiga aylandi.
17 iyul kuni Nvidia aksiyalari 3,7 foizga arzonlashdi, oqibatda kompaniyaning bozor qiymati 4,8 trillion dollargacha tushdi. O‘z navbatida, Apple aksiyalari 0,4 foizga qimmatlab, kompaniya kapitallashuvi 4,9 trillion dollarga yetdi.
Nvidia 2025 yilning may oyidan buyon birjadagi eng qimmat kompaniyalar reytingini boshqarib kelayotgan edi. Oktabr oyida uning kapitallashuvi besh trillion dollarga yetgan.
Reuters nashrining qayd etishicha, eng qimmat kompaniyalar ro‘yxatida yetakchining o‘zgarishi investorlar e’tiborini Nvidia kabi «sun’iy intellekt bumining eng yaqqol benefitsiarlari» doirasidan tashqariga kengaytira boshlaganidan dalolat beradi. Tahlilchilarning so‘zlariga ko‘ra, Apple o‘z modellarini rivojlantirishga mablag‘ sarflamagani uchun sun’iy intellekt poygasida ortda qolayotgan hisoblanardi, biroq endi «kayfiyat o‘zgargan».
«Apple <…> sun’iy intellektni servislari orqali monetizatsiya qilish, foydalanuvchilarni o‘z ekotizimiga bog‘lash va uskunalarni yangilash uchun ancha qulayroq mavqega ega. Qayta baholash sun’iy intellekt bilan bog‘liq spekulyativ o‘sishni emas, balki [kompaniya] daromadining barqarorligiga bo‘lgan ishonchni aks ettiradi», deb ta’kidladi BRI Wealth Management investitsiya bo‘limi rahbari Toni Medouz.
Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).
Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).
Foto: Markaziy bank
Yangi o‘quv yili uchun davlat stipendiyalari kvotalari tasdiqlandi
Shavkat Mirziyoyev Belarus delegatsiyasini qabul qildi: tafsilotlar
«Milliy sanoat zanjiri» ko‘rgazmasi – Transport tizimida 12,8 milliard dollarlik 36 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilmoqda
-
Dunyodan2 days ago
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Siyosat5 days agoRustam Jo‘layev Prezident huzuridagi Milliy xavfsizlik agentligi rahbari etib tayinlandi
-
Jamiyat5 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Jamiyat5 days agoKoreyada ish va’dasi ortidagi firibgarlik fosh etildi
-
Mahalliy2 days ago
O‘zbekistonda Integratsiyalashgan dasturlar oliy maktabi tashkil etiladi
-
Mahalliy5 days ago
Oliy ta’lim muassasalari uchun kvotalar tasdiqlandi
-
Jamiyat4 days agoFarg‘onada kutubxonalar soni keskin kamaydi
-
Jamiyat4 days agoZangiotadagi propan shoxobchasida sodir bo‘lgan portlash sababi ma’lum qilindi