Iqtisodiyot
So‘m 5 kunda 2 foizga mustahkamlandi. Bunga nimalar ta’sir qilyapti?
AQSh dollarining so‘mga nisbatan Markaziy bank belgilagan qiymati 15 oylik minimumni qayd etdi va 12 500 so‘mdan pastga tushdi. Yil boshidan buyon milliy valuta AQSh valutasiga nisbatan qariyb 3,2 foizga mustahkamlandi. Qanday qilib?
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
O‘zbekiston Markaziy banki 23 iyundan xorijiy valutalarning o‘zbek so‘miga nisbatan yangi qiymatini belgiladi. AQSh dollari kursi kunlik savdolar yakuniga ko‘ra yana 62 so‘mga o‘z qiymatini yo‘qotdi.
Umuman olganda, dollar kursi ketma-ket beshinchi savdo kuni so‘mga nisbatan pasayib, 264 so‘mga yoki 12 760 so‘mdan 12 496 so‘mga arzonlashdi. Bu – 2024 yilning 29 fevralidan beri qayd etilgan eng past ko‘rsatkich.
Yil boshidan buyon milliy valuta AQSh valutasiga nisbatan qariyb 3,2 foizga mustahkamlandi. Taqqoslash uchun: 2024 yilning yanvar-iyun oylarida so‘m 2,2 foizga qadrsizlangandi.
So‘m nega mustahkamlanyapti?
Birinchidan, dollarning o‘zi global valuta sifatida qadrsizlana boshladi. Xususan, yillik nisbatda dollar indeksi 6,8 foizdan ko‘proqqa qadrini yo‘qotdi. Chunki Trampning prezidentlikka kelishi va u tomonidan joriy qilingan savdo tariflari global iqtisodiy barqarorlik bo‘yicha noaniqliklarni kuchaytirdi. Natijada investorlarning AQSh iqtisodiyoti bo‘yicha kutilmalari yomonlashdi. Bu esa fond hamda valuta bozorlariga o‘z ta’sirini o‘tkazmasdan qolmadi.
Ikkinchidan, O‘zbekistonning iqtisodiy ko‘rsatkichlari ham so‘mning mustahkamlanishiga yordam beryapti. Jumladan, global noaniqliklar va Yaqin Sharqdagi siyosiy vaziyatning yomonlashishi fonida oltin narxining keskin o‘sishi davom etyapti. Xususan, yil boshidan beri qimmatbaho metall narxi 28 foizga oshdi. O‘zbekiston esa eng yirik oltin eksportyorlaridan biri hisoblanadi. 2025 yilning dastlabki 4 oyida 26 tonna sof oltin sotuvi amalga oshirildi.
Bundan tashqari, O‘zbekistonning xalqaro zaxira aktivlari tarkibida oltinning o‘rni judayam katta hisoblanadi. Mazkur qimmatbaho metall narxining o‘sib borayotgani fonida O‘zbekiston zaxiralar hajmi yil boshiga nisbatan 8,48 mlrd dollarga oshdi va 49,66 mlrd dollarga yetdi. Bu mamlakat tarixidagi rekord ko‘rsatkichdir. Zaxiralarning o‘sishi o‘z-o‘zidan Markaziy bankka valuta bozoriga ta’sir qilish uchun ko‘proq imkoniyat yaratadi.
Uchinchidan, eksportning keskin o‘sishi va tashqi savdoda taqchillikning qisqarish tendensiyasi yuz beryapti. Jumladan, joriy yilning 4 oyida eksport hajmi 12 mlrd dollarni tashkil etib, oldingi yilning mos davriga nisbatan 35 foizga ko‘paydi. Oltin eksporti esa 62 foizga o‘sib, 5,6 mlrd dollarga yetdi. Eksportning bunday yuqori o‘sishi fonida tashqi savdo defitsiti 846 mln dollargacha qisqardi. Fevral, mart va aprel oylarida tashqi savdoda profitsit kuzatilyapti. Bu esa milliy valuta uchun qulay shart-sharoitlar yaratadi.
To‘rtinchidan, O‘zbekiston bilan asosiy iqtisodiy hamkor davlatlar milliy valutalarida ham mustahkamlanish yuz beryapti. Bu xorijdan pul o‘tkazmalarining o‘sishiga hissa qo‘shishi, shuningdek, so‘m kursini qo‘llab-quvvatlashi mumkin. Birgina 2025 yilning boshidan beri rubl kursining dollarga nisbatan 23 foizdan ko‘proqqa muztahkamlanishi kuzatildi. Bu esa o‘z navbatida O‘zbekistonga pul o‘tkazmalarining o‘sishini tezlashtirdi. Joriy yilning birinchi choragida pul o‘tkazmalari hajmi 3,3 mlrd dollarni tashkil etib, oldingi yilning mos davriga nisbatan 32 foizga o‘sgan.
Shuningdek, S&P va Moody’s kabi xalqaro agentliklar O‘zbekiston kredit reytingi prognozini «barqaror»dan «ijobiy»ga o‘zgartirdi. Mazkur hodisa ham iqtisodiyot bo‘yicha kutilmalarning yaxshilanishiga xizmat qiladi. Bu ham valuta kursiga ijobiy ta’sir o‘tkazishi mumkin.
2026-yilning yanvar–iyun oylarida «Soliq» mobil ilovasidagi «Soliq hamkor» tizimi orqali soliqqa oid huquqbuzarliklar yuzasidan jami 63 ming 714 ta murojaat qabul qilindi.
Kelib tushgan murojaatlarning asosiy qismi — 51 ming 974 tasi yoki 81,6 foizi xarid cheki berilmagani haqida bo‘lgan. Shuningdek, 2 ming 149 ta murojaat to‘lovni plastik karta orqali qabul qilmaslik, 135 tasi plastik karta bilan to‘lovda xarid summasini sun’iy oshirish, yana 9 ming 456 tasi boshqa turdagi huquqbuzarliklarga oid ekani qayd etilgan.
Takroriy murojaatlar yoki tekshiruv davom etayotgan holatlar sababli 19 ming 40 ta murojaat ko‘rib chiqilmagan.
Murojaatlar asosida 41 ming 687 ta sayyor soliq tekshiruvi o‘tkazildi. Ular natijasida huquqbuzarliklar 99,5 foiz holatda o‘z tasdig‘ini topgan.
Tasdiqlangan holatlar bo‘yicha qonunchilikda belgilangan tartibda jarimalar qo‘llanilgan va huquqbuzarliklar bartaraf etilishi yuzasidan choralar ko‘rilgan.
Hisobot davomida respublika bo‘yicha 31 ming 174 ta holat uchun fuqarolarga undirilgan jarima summasining 20 foizi miqdorida jami 20 mlrd 180,5 mln so‘m mukofot to‘langan.
Mukofotlar hajmi bo‘yicha Toshkent shahri 4 mlrd 422 mln so‘m bilan yetakchilik qildi. Keyingi o‘rinlarda Samarqand viloyati — 2 mlrd 344,5 mln so‘m va Toshkent viloyati — 1 mlrd 932 mln so‘m qayd etildi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda tibbiyot sohasida eng ko‘p Turkiya va Rossiya korxonalari faoliyat yuritmoqda
2026-yil 1-iyul holatiga ko‘ra, O‘zbekistonda sog‘liqni saqlash va ijtimoiy xizmatlar sohasida xorijiy investitsiyalar ishtirokidagi 234 ta korxona faoliyat ko‘rsatmoqda. Bunda eng ko‘p korxonalar Turkiya va Rossiya hissasiga to‘g‘ri keldi.
Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, mamlakatda tibbiyot va ijtimoiy xizmatlar sohasida xorijiy sarmoya ishtirokidagi jami 234 ta korxona faoliyat yuritmoqda.
Mamlakatlar kesimida Turkiya yetakchilik qilib, ushbu davlat kapitali ishtirokida 36 ta korxona tashkil etilgan. Keyingi o‘rinda Rossiya — 34 ta, Xitoy va Hindiston esa 25 tadan korxona bilan qayd etilgan.
Shuningdek, Janubiy Koreya ishtirokida 18 ta, Qozog‘iston kapitali bilan 16 ta, Ozarbayjon sarmoyasi ishtirokida 9 ta korxona faoliyat olib bormoqda.
AQSh ishtirokida 8 ta, Birlashgan Arab Amirliklari kapitali bilan 6 ta, Qirg‘iziston va Yaponiya ishtirokida esa 4 tadan korxona faoliyat yuritmoqda.
Qolgan 49 ta korxona esa boshqa davlatlar sarmoyasi ishtirokida tashkil etilgan.
Dollar kursida anchagina o‘sish yuz berdi
Source link
Iqtisodiyot
«Milliy sanoat zanjiri» ko‘rgazmasi – Transport tizimida 12,8 milliard dollarlik 36 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilmoqda
Samarqand viloyatida transport sohasiga bag‘ishlangan «Milliy sanoat zanjiri» ko‘rgazmasining birinchi kuni yakunlandi. Ko‘rgazma mahalliy ishlab chiqaruvchilar, yirik davlat buyurtmachilari, tarmoq korxonalari, investorlar va ilmiy tashkilotlarni yagona maydonda birlashtirdi.
Bugungi kunda transport tizimida 12,8 milliard dollarlik 36 ta investitsiya loyihasi amalga oshirilmoqda. Tahlillarga ko‘ra, ushbu loyihalarda 407,3 million dollarlik mahsulotlarni mahalliylashtirish salohiyati mavjud.
Aynan shu imkoniyatlarni amaliy loyihalarga aylantirish maqsadida ko‘rgazmada transport sohasi uchun mo‘ljallangan minglab mahsulotlar, butlovchi qismlar, innovatsion ishlanmalar va texnologik yechimlar namoyish etildi.
Kun davomida yirik davlat buyurtmachilari o‘zlarining mavjud va istiqboldagi xarid ehtiyojlarini taqdim etdi. Mahalliy ishlab chiqaruvchilar esa o‘z mahsulot va texnologik imkoniyatlarini bevosita buyurtmachilarga namoyish qildi.
Birinchi kun yakunlariga ko‘ra, ko‘rgazma 1200 nafar nafar ishtirokchini jamladi. Davlat xaridlari orqali umumiy qiymati 490 mlrd so‘m bo‘lgan 4778 ta dastlabki kelishuvlarga erishildi.
Soliq kodeksining 337-moddasiga muvofiq, foyda solig‘i to‘lovchilarining ayrim toifasi belgilangan stavkaning 50 foizi miqdorida pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqiga ega.
Ushbu imtiyoz 2022-yil 1-sentyabrdan keyin joriy soliq davrida jami daromadi ilk bor 10 mlrd so‘mdan oshgan soliq to‘lovchilarga beriladi.
Pasaytirilgan stavka joriy soliq davrida hamda undan keyingi soliq davri mobaynida amal qiladi.
Imtiyozdan foydalanish uchun pasaytirilgan stavka qo‘llanilayotgan davrlarda soliq to‘lovchining jami daromadi 100 mlrd so‘mdan oshmasligi shart. Agar ushbu chegaradan oshib ketilsa, pasaytirilgan stavkani qo‘llash huquqi bekor bo‘ladi.
Mazkur imtiyoz yer qa’ridan foydalanganlik uchun soliq to‘lovchilari va aksiz solig‘i to‘lovchilariga nisbatan qo‘llanilmaydi.
Shuningdek, soliq to‘lovchi tugatilayotgan hollarda yoki imtiyoz olish maqsadida bir nechta tadbirkorlik subyekti o‘rtasida daromad sun’iy ravishda bo‘lingani aniqlansa, pasaytirilgan stavkadan foydalanishga ruxsat berilmaydi.
Mazkur tartib Soliq kodeksining 337-moddasida belgilangan bo‘lib, tadbirkorlik subyektlarini halol soliq to‘lash va biznesni qonuniy kengaytirishga rag‘batlantirishga qaratilgan.
Soliq qoidabuzarligi haqida xabar berganlarga 20,2 mlrd so‘m mukofot berildi
O‘zbekiston terma jamoasining Osiyo o‘yinlaridagi raqiblari aniq bo‘ldi
Janubiy Koreya Tashqi ishlar vazirligining minglab xodimlari haqidagi ma’lumotlar sizdirildi
-
Dunyodan2 days ago
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Mahalliy3 days ago
O‘zbekistonda Integratsiyalashgan dasturlar oliy maktabi tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days agoMehnat inspeksiyasi barcha hokimliklarga ko‘rsatma yubordi
-
Siyosat5 days agoO‘zbekiston va Ozarbayjon yangi qo‘shma loyiha paketi bilan savdo hajmini 1 milliard dollarga yetkazmoqchi
-
Jamiyat5 days agoZangiotadagi propan shoxobchasida sodir bo‘lgan portlash sababi ma’lum qilindi
-
Sport4 days agoYamal Messiga qarshi. JCh finali intrigalari
-
Jamiyat2 days ago
Alkogol ichimliklarni reklama qilgan bloger ma’muriy javobgarlikka tortildi
-
Jamiyat5 days agoAxborot texnologiyalari va sun’iy intellekt yo‘nalishlari uchun davlat grantlari ko‘paytirildi