Iqtisodiyot
Soliqdan qarzi bor kambag‘al aholining svetga to‘lov imkoniyati cheklanmaydi
16 apreldan Namangan viloyatida boshlanadigan eksperiment nogironligi bo‘lgan shaxslar, boquvchisini yo‘qotgan oilalar, ijtimoiy himoya reyestriga kiritilgan fuqarolar va boshqa imtiyozli toifalar uchun qo‘llanilmaydi, deya ma’lum qildi Soliq qo‘mitasi. Qo‘mita, shuningdek, “abonent hisobida pul bo‘lsa ham svet o‘chaveradi” degan talqinni rad etdi.
Avval xabar berilganidek, 16 apreldan boshlab Namangan viloyatida mol-mulk va yer soliqlari bo‘yicha umumiy summasi 1 mln so‘mdan oshgan qarzdorlikni undirish uchun eksperiment tariqasida elektr energiyasining billing tizimi mexanizmidan foydalanib ko‘riladi.
Soliq qo‘mitasi ijtimoiy tarmoqlarda tarqalgan “svet uchun balansda pul bo‘lsa ham, svet o‘chiriladi” degan mazmundagi talqinni rad etdi.
Qo‘mitaga ko‘ra, soliq qarzdorligi 1 mln so‘mdan oshgan jismoniy shaxslar “bir necha bosqichda ogohlantirilgandan keyin ham qarzdorlikni to‘lamagan taqdirda”, elektr energiyasi o‘chirilmaydi, balki elektr uchun to‘lov qilishga vaqtincha cheklov kiritiladi.
Cheklov aholining ijtimoiy himoyaga muhtoj quyidagi toifalariga qo‘llanilmaydi:
nogironligi bo‘lgan shaxslar (1 va 2-guruh);
boquvchisini yo‘qotgan oilalar;
ijtimoiy himoya reyestriga kiritilgan fuqarolar;
qonunchilikda belgilangan boshqa imtiyozli toifalar.
“Namangan viloyatida bugungi kunda 1 mln so‘mdan yuqori qarzdorligi mavjud jismoniy shaxslar soni 45,8 ming nafarni tashkil etadi. Bu esa jami 531,2 ming nafar soliq to‘lovchining 8 foizidir”, – deyiladi rasmiy axborotda.
Ulardan qanchasi yuqorida sanab o‘tilgan imtiyozli toifalarga kirmasligi xabarda keltirilmagan.
Mazkur tizim 16 apreldan eksperiment tariqasida Namangan viloyatida yo‘lga qo‘yiladi. Eksperiment natijalaridan kelib chiqib mazkur tajribani boshqa hududlarda joriy etish yoki etmaslik yuzasidan 2026 yil 1 oktyabrga qadar Vazirlar Mahkamasiga takliflar kiritiladi. Ya’ni elektr energiyasining billing tizimi mexanizmi to‘g‘ridan to‘g‘ri barcha hududlarda joriy etilmaydi.
Soliq qo‘mitasining eslatishicha, jismoniy shaxslarning 1 mln so‘mdan yuqori soliq qarzdorligi qonunchilikka muvofiq sud tartibida undirilishi ham mumkin, lekin bu qo‘shimcha davlat boji va ijro yig‘imlariga sabab bo‘ladi.
Eslatib o‘tamiz, 2025 yildan boshlab barcha hududlarda chiqindi qarzdorligi uchun abonentning elektr energiyasiga to‘lov qilish imkoniyatini cheklab qo‘yish yo‘lga qo‘yilgan edi.
2026 yil 1 iyuldan e’tiboran esa, “kvartplata”ni har oyning 15-sanasigacha to‘lamagan mulkdorlar ham elektr energiyasiga to‘lov qilolmay qoladi.
Qayd etish lozim, chiqindi qarzdorligini elektr to‘loviga bog‘lash – qonun orqali yo‘lga qo‘yilgan edi. Soliq va “kvartplata” bo‘yicha qarzlarni ham shu mexanizm orqali undirish masalasi hozircha qonunlarga kiritilmagan.
Iqtisodiyot
Prezident Janubiy Koreya bilan investitsiyaviy hamkorlikni kengaytirishni muhokama qildi
Osiyo taraqqiyot banki Boshqaruvchilar kengashining yig‘ilishi doirasida O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev Koreya Respublikasi bosh vazirining o‘rinbosari, iqtisodiyot va moliya vaziri Ku Yun Chxol boshchiligidagi delegatsiyani qabul qildi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Uchrashuvda O‘zbekiston – Janubiy Koreya Alohida strategik sheriklik munosabatlarini yanada mustahkamlash va ko‘p qirrali hamkorlikni kengaytirish masalalari ko‘rib chiqildi.
O‘zbekiston prezidenti Janubiy Koreya bilan savdo-iqtisodiy va investitsiyaviy hamkorlikni kengaytirish masalalariga alohida e’tibor qaratdi.
O‘zaro savdo va investitsiyalar ko‘rsatkichlari barqaror o‘sib bormoqda. Joriy yil boshidan tovar ayirboshlash hajmi 12 foizga oshdi. Mamlakatimizda qariyb 1 mingta qo‘shma korxona faoliyat yuritmoqda, Koreya investitsiyalarining umumiy hajmi 8 milliard dollardan oshdi. Ushbu mamlakat kompaniyalari uchun maxsus sanoat zonasini tashkil etish masalalari ishlab chiqilmoqda.
Koreya Eksimbanki va uning jamg‘armalari bilan ko‘p yillik samarali hamkorlik yuqori baholandi. Ular ishtirokidagi loyihalarning umumiy portfeli 2 milliard dollardan oshdi.
Ko‘p tarmoqli klinika, kimyo markazi va farmatsevtika parki qurilishi davom etmoqda. Bugun Toshkent – Xiva yo‘nalishida birinchi “Hyundai Rotem” poyezdi qatnay boshladi.
Shavkat Mirziyoyev ustuvor yo‘nalishlarda yangi investitsiya loyihalari portfelini shakllantirish va hududlararo almashinuvlarni jadallashtirish muhimligini qayd etdi. Davlat moliyasini boshqarish tizimini raqamlashtirishda Koreya tomoni ko‘maklashishiga umid bildirildi.
Joriy yil kuz oyida Seul shahrida o‘tkazilishi rejalashtirilgan “Markaziy Osiyo – Koreya” sammiti va boshqa oliy darajadagi tadbirlarga tayyorgarlik ko‘rish muhimligi ta’kidlandi.
Iqtisodiyot
O‘zbekistonda chakana savdo aylanmasi 124 trln so‘mga yetdi
2026-yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekistonda chakana savdo tovar aylanmasi qariyb 124 trln so‘mni tashkil etdi. Milliy statistika qo‘mitasiga ko‘ra, bu ko‘rsatkich 2025-yilning shu davriga nisbatan 25,4 foizga oshgan.
Qayd etilishicha, 1-aprel holatiga ko‘ra, respublikada chakana savdo sohasida 86 527 ta tijorat korxonasi faoliyat yuritmoqda. Shuningdek, ulgurji savdo tovar aylanmasi 109,9 trln so‘mni tashkil etdi.
Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 10,9 foizga o‘sgan. Chakana segmentga nisbatan pastroq bo‘lsa-da, barqaror o‘sish saqlanib qolmoqda.
1-aprel holatiga ko‘ra, ulgurji savdo sohasida 52 860 ta tijorat korxonasi faoliyat yuritmoqda.
Iqtisodiyot
Sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish 8 foizga oshdi
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yilning yanvar-mart oylarida O‘zbekistonda 289,3 trln so‘mlik sanoat mahsulotlari ishlab chiqarildi.
Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 8 foizga oshgan.
Aholi jon boshiga sanoat mahsulotlari ishlab chiqarish hajmi respublika bo‘yicha 7,6 mln so‘mni tashkil etdi.
2026-yil 1-aprel holatiga respublikamizda 61 mingta sanoat korxonasi faoliyat yuritmoqda.
Iqtisodiyot
Toshkentning turistik jozibadorligi oshmoqda – poytaxtda yangi restoran ochildi
Turizm qo‘mitasi sayyohlar uchun qulay va jozibador muhit yaratish ustida ishlamoqda, turistik yo‘nalishlarni kengaytirishga alohida e’tibor qaratilmoqda.
Shahar infratuzilmasining rivojlanishi bugungi kunda HoReCa sohasining o‘sishi va restoran biznesi sifatining oshishi bilan ham bog‘liq. Restoran industriyasi tobora shahar hayotining muhim qismiga va turistik tajribaga aylanib, poytaxt aholisi va mehmonlari uchun yangi jalb etuvchi nuqtalarni shakllantirmoqda.
Ijobiy dinamikani xalqaro ekspertlar ham qayd etmoqda. Tigrus Restaurant Holding prezidenti Xenrik Vinter, uning xoldingi Toshkentda Osteria Mario va Shvili restoranlari bilan faoliyat yuritadi, o‘z bahosida ta’kidlaganidek, O‘zbekiston bugungi kunda mintaqadagi eng tez rivojlanayotgan restoran bozorlari qatoriga kiradi. Uning so‘zlariga ko‘ra, so‘nggi yillarda bu yerda gastronomik konsepsiyalar darajasi sezilarli oshdi, xizmat sifati yaxshilandi va restoran madaniyati o‘sdi. Bu esa sohaning keyingi rivoji va xalqaro o‘yinchilarni jalb etish uchun mustahkam asos yaratmoqda.
O‘zbekiston hukumati 2026 yilda mamlakatga tashrif buyuradigan xorijiy sayyohlar sonini 12 milliondan 2030 yilga borib 20 millionga yetkazishni strategik maqsad qilib qo‘ydi. Bu ko‘rsatkichlarga erishishda gastronomiya sohasi muhim o‘rin egallaydi.
Iqtisodiyot
O‘zbekiston tashqi qarzi 2025 yilda 18 mlrd dollarga oshdi. Bu rekord ko‘rsatkich
2025 yil yakunlari bo‘yicha O‘zbekiston umumiy tashqi qarzi 82,2 mlrd dollarga yetdi. Bunda davlat tashqi qarzi 40,5 mlrd dollar (+6,6 mlrd), xususiy sektor va davlat kompaniyalarining tashqi qarzlari esa 41,7 mlrd dollarga (+11,5 mlrd) teng bo‘ldi. O‘tgan yil davomida qarz 18,1 mlrd dollarga oshdi, bu esa tarixdagi eng katta o‘sishdir. O‘z navbatida umumiy tashqi qarzning yalpi ichki mahsulotga nisbatan ulushi 55,8 foizni tashkil etyapti.
2025 yil yakunlari bo‘yicha O‘zbekistonning umumiy tashqi qarzi 82,2 mlrd dollarga yetdi. Bu – Markaziy bank hisobotida keltirilgan.
Umumiy tashqi qarz bir yil ichida 18,1 mlrd dollarga ko‘paygan. Tashqi qarzlarning 40,5 mlrd dollari – davlat qarzi, 41,7 mlrd dollari – korporativ tashqi qarzlardan iborat.
«Korporativ tashqi qarz tarkibida to‘g‘ridan to‘g‘ri investitsiya kiritgan xorijiy investorlardan jalb qilingan qarz mablag‘lari qoldig‘i 6,5 mlrd dollarni, xalqaro obligatsiyalar joylashtirish orqali jalb qilingan mablag‘lar qoldig‘i esa 7,3 mlrd dollarni tashkil etdi. Qolgan qismi esa xususiy sektor, jumladan, xo‘jalik sub’yektlari va banklar tomonidan investitsiya loyihalarini moliyalashtirish, aylanma mablag‘larni to‘ldirish va biznes faoliyatini kengaytirish maqsadlarida davlat kafolatisiz jalb qilingan kredit va qarzlar hisobiga shakllandi», deyiladi MB sharhida.
Tashqi qarz miqdori qanday o‘zgaryapti?
2025 yilda O‘zbekiston tarixida eng yuqori tashqi qarz o‘sishi qayd etildi – 18,1 mlrd dollar. Statistik ma’lumotlar yuritila boshlaganidan beri tashqi qarzning eng yuqori o‘sishi pandemiya davridagi 2020 yilda (9,2 mlrd dollar), 2023 yilda (9,8 mlrd dollar) hamda 2024 yilda (10,8 mlrd dollar) kuzatildi. Qonun bilan tartibga solish mexanizmlarining joriy qilinishi davlat tashqi qarzining oshishini nisbatan mo‘’tadilashtirdi. Masalan, davlat tashqi qarzining o‘sishi 2020 yilda 5,5 mlrd, 2021 yilda 2,3 mlrd, 2022 yilda 2,1 mlrd, 2023 yilda 3,9 mlrd, 2024 yilda 4,2 mlrd, 2025 yilda esa 6,6 mlrd dollarni tashkil etdi. Bu davrda umumiy o‘sish qariyb 90 foiz bo‘ldi. Korporativ qarz miqdorida esa keskin o‘sish kuzatilyapti. Xususan, 2020-2025 yillar oralig‘ida bu ko‘rsatkich 3,3 barobarga yoki 12,5 mlrd dollardan 41,7 mlrd dollargacha oshdi.
Markaziy bank ma’lumotlari asosidagi Kun.uz infografikasi
Joriy operatsiyalar hisobi
2025 yilda joriy operatsiyalar hisobi taqchilligi YaIMga nisbatan 3,9 foizni (5,8 mlrd dollar) tashkil etib, 2024 yildagi 4,7 foizga (5,7 mlrd dollar) nisbatan 0,8 foiz bandga qisqardi. Hisobot davrida eksportning importga nisbatan yuqoriroq sur’atlarda o‘sishi kuzatilgan bo‘lsa-da, import hajmining eksportga nisbatan katta bo‘lgani sabab tovar va xizmatlar savdosi balansi manfiy shakllanib, 19,9 mlrd dollarni tashkil etdi.
Ikkilamchi daromadlar bo‘yicha joriy transfertlarning sof hajmi sezilarli darajada oshishi natijasida mazkur komponent 13,7 mlrd dollar miqdorida ijobiy saldo bilan shakllanib, birlamchi daromadlar bo‘yicha sof tushumlar (371,4 mln dollar) bilan birgalikda savdo balansidagi manfiy saldoni qisman qopladi.
2025 yilda xalqaro bozorlarda xomashyo narxlarining yuqori darajada saqlanib qolishi, shuningdek, eksportbop mahsulotlarga tashqi talabning ortishi va norezidentlarga ko‘rsatilgan xizmatlar ko‘lamining kengayishi ta’sirida jami eksport hajmi 2024 yilga nisbatan 23 foizga o‘sib, 32,3 mlrd dollarni tashkil etdi (oltinsiz eksport – 22,5 mlrd dollar, o‘sish 20 foiz).
«Asosiy eksport xomashyo mahsulotlarining jahon bozoridagi narxlari tahliliga ko‘ra, 2025 yil davomida oltin narxi yil boshiga nisbatan 63 foizga, kumush narxi 2 barobarga, mis narxi 32 foizga va uran narxi 5 foizga oshgan. Shu bilan birga, to‘qimachilik sanoatining asosiy xomashyosi hisoblangan paxtaning jahon narxi 7 foizga pasaygan», deyiladi MB shahrida.
2025 yilda jami import hajmi 2024 yilga nisbatan 20 foizga ko‘payib, 52,2 mlrd dollarga yetdi. Bu mamlakatda investitsiyaviy faollik va ichki iste’mol talabi yuqori darajada saqlanib qolishi sharoitida mashina va uskunalar, kimyoviy va mineral mahsulotlar, shuningdek, maishiy va oziq-ovqat tovarlari hamda boshqa xomashyo importining davom etishi bilan izohlanadi. Shuningdek, importning eng yuqori hajmi o‘tgan yilning IV choragiga to‘g‘ri kelib, 15,3 mlrd dollarni tashkil etdi.
Markaziy bank ma’lumotiga ko‘ra, 2025 yilda O‘zbekistonga to‘g‘ridan to‘g‘ri xorijiy investitsiyalarning sof kiritilishi o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 1,5 barobarga o‘sib, 4,4 mlrd dollarga teng bo‘ldi.
Portfel investitsiyalarning sof jalb qilinishi asosan xalqaro obligatsiyalar bilan bog‘liq operatsiyalar hisobiga o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 40 foizga oshib, 4,4 mlrd dollarga teng bo‘ldi.
-
Siyosat4 days agoOʻzbekiston Davlat investitsiya jamgʻarmasi Toshkent va Londonda ikki tomonlama IPO oʻtkazdi
-
Siyosat4 days agoOʻzbekistonda yashirin forumda davlat xizmatchilariga oid maʼlumotlarning sizib chiqib ketishini tekshirmoqda
-
Jamiyat4 days agoMashina olib berish va’dasida yuzlab odamni chuv tushirgan “Umid avto”chilarga hukm o‘qildi
-
Siyosat3 days agoPrezident Mirziyoyev energiya tejash vositasi sifatida kommunal xizmatlarni oʻchirishni taqiqlovchi farmonni imzoladi
-
Dunyodan4 days ago
Jarrohlar Apple Vision Pro foydasiga monitorlardan voz kechishmoqda
-
Iqtisodiyot4 days ago«Kursga sun’iy ta’sir o‘tkazish tarafdori emasmiz»
-
Iqtisodiyot5 days agoAQSh logistikasini O‘zbekistonda turib «zabt etgan» Sarvarjon Narimonov hikoyasi
-
Dunyodan4 days ago
Ukraina va Yevropa Ittifoqi Isroilga qarshi sanksiyalar kiritmoqchi
