Iqtisodiyot
Soliq qo‘mitasi bank sirlariga keng miqyosda kirish imkoniyatini olmoqchi
Soliq qo‘mitasi banklarga mijozlari haqidagi ko‘plab axborotlarni uzatib turish majburiyatini yuklovchi qaror loyihasini muhokamaga qo‘ydi. Kartasiga boshqa jismoniy shaxslardan oyiga 206 mln so‘mdan ortiq mablag‘ kelib tushgan fuqarolar haqidagi ma’lumotlar soliq organiga taqdim etib borilishi ilgari surilyapti. Tadbirkorlarning hisobiga naqd yoki terminal orqali har qanday summadagi tushumlar va ularning yirik operatsiyalari haqidagi ma’lumotlar ham soliq organida jamlanishi mumkin.
Foto: Davlat soliq qo’mitasi
O‘zbekiston Soliq qo‘mitasi “Banklar tomonidan yuridik va jismoniy shaxslarning hisobvaraqlari yoki omonatlariga (depozitlariga) oid axborotlarni soliq organiga taqdim etish tartibi to‘g‘risida”gi Nizom loyihasini (hukumat qarori shaklida) jamoatchilik muhokamasiga qo‘ydi.
Loyihada “Bank-soliq” nomli avtomatlashtirilgan axborot almashish modulini ishlab chiqish va joriy etish masalasi ilgari surilgan.
Banklarga bu modul orqali mijozlarning muayyan moliyaviy operatsiyalari to‘g‘risidagi ma’lumotlarni soliq organiga taqdim etib borish majburiyatini yuklash taklif etilmoqda.
Loyihaga ko‘ra, jismoniy shaxsning bank kartasiga boshqa jismoniy shaxslarning bank kartalari yoki elektron hamyonlaridan (bundan yaqin qarindoshlar mustasno) kalendar oy davomida bazaviy hisoblash miqdorining 500 baravariga teng (206 mln so‘m) yoki undan oshadigan umumiy summada mablag‘lar kelib tushganda, banklar tegishli ma’lumotlarni 1 ish kuni ichida soliq organiga taqdim etadi. Bunda jismoniy shaxsning o‘ziga tegishli kartalar o‘rtasidagi o‘tkazmalar hisobga olinmaydi.
Bundan tashqari, banklar yuridik shaxslar va yakka tartibdagi tadbirkorlarning hisobvaraqlariga naqd pul mablag‘lari va to‘lov terminallari orqali tushumlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ham tegishli hodisa ro‘y bergan kundan e’tiboran 1 ish kuni ichida soliq organiga taqdim etishi nazarda tutilyapti. Bu yerda gap istalgan summa yoki sondagi tushumlar haqida ketayotgan bo‘lishi mumkin – loyihada biror chegaraviy miqdor ko‘rsatilmagan.
Qolaversa, yuridik shaxslar, yakka tartibdagi tadbirkorlar va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslar tomonidan amalga oshiriladigan yirik miqdordagi operatsiyalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar ham tegishli hodisa ro‘y bergan oyning 10-, 20- va oxirgi kuni sanasida soliq organiga taqdim etilishi ko‘zda tutilgan. Bunda:
yuridik shaxslarning operatsiyalari bo‘yicha operatsion kun davomida BHMning 1000 baravari (412 mln so‘m)dan oshgan miqdordagi operatsiyalari;
YaTTlar va o‘zini-o‘zi band qilgan shaxslarning operatsion kun davomida BHMning 500 baravari (206 mln so‘m)dan oshgan miqdordagi operatsiyalari;
yuridik shaxslar va YaTTlarning operatsion kun davomida BHMning 500 baravaridan oshgan miqdordagi olgan naqd pullari bo‘yicha ma’lumot taqdim etiladi.
Yuridik shaxslar, YaTTlar va o‘zini o‘zi band qilgan shaxslarning “yirik miqdordagi operatsiyalari”ni belgilashda quyidagilar istisno qilinadi: davlat budjeti va davlat maqsadli jamg‘armalariga to‘lovlar, valuta konvertatsiyasi bilan bog‘liq to‘lovlar, chet el valutasidagi va 232XX-son hisobvaraqlardagi operatsiyalar (naqd pul berish bundan mustasno), budjet tashkilotlarining hisobvaraqlaridan oylik ish haqi berish bilan bog‘liq operatsiyalar.
Hujjat loyihasida quyidagi ma’lumotlarni ham soliq organiga muntazam taqdim etib borish taklif etilgan:
har qanday yuridik shaxs yoki yakka tartibdagi tadbirkorning hisobvarag‘i yoki omonati (depoziti) ochilganligi (yopilganligi), hisobvarag‘i yoki omonati (depoziti) rekvizitlarining o‘zgartirilganligi to‘g‘risidagi ma’lumotlar (tegishli hodisa ro‘y bergan kundan e’tiboran 3 kun ichida);
qonun hujjatlariga muvofiq undirilmaydigan maxsus bank hisobvaraqlari bo‘yicha qoldiqlar va aylanmalar to‘g‘risidagi ma’lumotlar (tegishli hodisa ro‘y bergan oydan keyingi oyning 5-sanasiga qadar);
O‘zbekiston Respublikasi hududi realizatsiya qilish joyi deb e’tirof etiladigan elektron shakldagi xizmatlarni ko‘rsatuvchi chet el yuridik shaxslariga jismoniy shaxslar tomonidan o‘tkazilgan mablag‘lar to‘g‘risidagi ma’lumotlar (shaxsga doir ma’lumotlar ko‘rsatilmagan holda, tegishli hodisa ro‘y bergan oydan keyingi oyning 10-sanasiga qadar).
Loyihada ko‘rsatilishicha, mazkur Nizomda ko‘rsatilgan axborotlar (ma’lumotlar) soliq siri hisoblanadi va undan Soliq kodeksida belgilangan tartibda soliq solish masalalari yuzasidan foydalaniladi, ularning oshkor qilinishi yoki shaxsiy maqsadda yoxud uchinchi shaxslarning manfaatlari yo‘lida foydalanish qat’iyan taqiqlanadi.
“Banklar tomonidan axborotlarni (ma’lumotlarni) taqdim etmaslik, shuningdek, belgilangan muddatni buzgan holda yoki noto‘g‘ri taqdim etishda, shuningdek, soliq organlari tomonidan asossiz, takroriy va noqonuniy so‘rov yuborishda hamda ushbu Nizom talablari buzilishida aybdor bo‘lgan shaxslar qonunchilik hujjatlarida belgilangan tartibda javob beradilar”, – deyilgan hujjat loyihasida.
Hukumat qarori shaklidagi hujjat loyihasi bo‘yicha jamoatchilik muhokamasi 8 iyulgacha davom etadi.
Markaziy bank 2026-yil 14-iyuldan valyutalarning yangi kursini belgiladi.
AQSh dollari 16,89 so‘mga oshib, 12 092,87 so‘m etib belgilandi.
Yevro kursi 24,14 so‘mga oshdi va 13 824,57 so‘m bo‘ldi. Funt-sterling 16 194,77 so‘m bo‘ldi (+0,88).
Rossiya rubli 157,13 so‘m etib belgilandi (-0,19).
Foto: Markaziy bank
O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalariga kiritilgan o‘zgartirishga ko‘ra, tadbirkorlik sub’yektlari endilikda ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini qayta sotib olish amaliyotisiz o‘zgartirishi mumkin.
Adliya vazirligi tomonidan O‘zbekistonda valuta operatsiyalarini amalga oshirish qoidalarining 28-bandiga kiritilgan o‘zgartirish davlat ro‘yxatidan o‘tkazildi (3281-6-son, 2026 yil 16 iyul).
Amaldagi tartibga ko‘ra, “Valutani tartibga solish to‘g‘risida“gi qonunning 15-moddasiga muvofiq, joriy xalqaro operatsiyalar bilan bog‘liq hollarda chet el valutasini sotib olish yoki sotish cheklovlarsiz amalga oshiriladi.
Shu bilan birga, maxsus valuta hisobvaraqlariga o‘tkazilgan mablag‘lar buyurtmada ko‘rsatilgan maqsadlar uchun sarflanishi shart edi.
Ilgari bir shartnoma doirasida sotib olingan valuta mablag‘laridan boshqa shartnoma bo‘yicha foydalanish zarurati tug‘ilganda, tadbirkorlar ushbu valutani avval bankka sotishi, so‘ngra yangi maqsad uchun qayta sotib olishi talab etilardi.
Yangi o‘zgartirish mazkur jarayonni soddalashtirishga qaratilgan. Endi tadbirkorlik sub’yektlari ichki valuta bozoridan sotib olingan valuta mablag‘laridan foydalanish maqsadini belgilangan tartibda o‘zgartirishi mumkin bo‘ladi.
Mazkur o‘zgartish tadbirkorlar uchun ortiqcha vaqt va xarajatlarni qisqartirish, shuningdek, valuta operatsiyalarini amalga oshirishda qo‘shimcha qulayliklar yaratishga xizmat qilishi kutilmoqda.
O‘zbekistonda «Toshkent xalqaro moliya markazi to‘g‘risida»gi Konstitutsiyaviy qonun qabul qilindi. Hujjatga ko‘ra, markaz alohida belgilangan hududda maxsus huquqiy rejim asosida faoliyat yuritadi.
Qonunda qayd etilishicha, moliya markazining dastlabki chegaralari uni tashkil etishga oid Prezident farmoni bilan belgilanadi. Markaz tomonidan qabul qilinadigan har bir qaror esa kuchga kirishidan avval rasmiy reyestrda e’lon qilinishi shart.
Shuningdek, qonun talablari yoki moliya markazi qarorlariga zid ravishda tijorat yoki moliyaviy faoliyat yuritgan ishtirokchilarga yirik miqdorda jarima qo‘llanilishi belgilandi. Jarima 10 million AQSh dollaridan yoki qoidabuzarlikka asos bo‘lgan bitim yoki faoliyat qiymatining 10 foizidan oshmasligi lozim.
Konstitutsiyaviy qonunga muvofiq, moliya markazi tuzilmasiga Kengash, Ma’muriyat, Moliyaviy xizmatlar boshqarmasi hamda Toshkent xalqaro tijorat sudi kiradi.
Markazning har bir organi moliya yili yakunlanganidan keyin to‘rt oy ichida yillik shaffoflik hisobotini e’lon qilishi shart.
Qonunga muvofiq, ingliz tili Toshkent xalqaro moliya markazining rasmiy tili etib belgilandi.
Konstitutsiyaviy qonun rasmiy e’lon qilingan kundan e’tiboran o‘n kun o‘tgach kuchga kiradi.
O‘zbekiston prezidentining tadbirkorlar huquqlari bo‘yicha vakili (Biznes-ombudsman) Toshkent shahridagi ko‘p qavatli uylarning tom qismiga o‘rnatilgan reklama konstruksiyalari demontaj qilinishi bilan bog‘liq vaziyatni nazoratga olganini ma’lum qildi. Idora reklama pasportlari qonuniy kuchida bo‘lgan tadbirkorlarning huquqlari buzilishiga yo‘l qo‘ymaslikka chaqirdi.
Reklama joyi pasportidan namuna
Nizoli holat yuzasidan avvalroq Kun.uz tarqatgan xabarda aytilganidek, poytaxt hokimligining Raqamli rivojlanish departamenti tomonidan dizayn kod kuchga kirishi bilan ko‘p kvartirali uylar tomidagi reklama konstruksiyalarini demontaj qilish borasida talabnoma yuborilgan.
Kun.uz’ga murojaat qilgan tadbirkor hokimlik tomonidan 2030 va 2034 yilgacha muddatga berilgan reklama pasportlarining bekor qilinishi noto‘g‘ri ekanini aytgandi.
14 iyul kuni Biznes-ombudsman ushbu masalani nazoratga olganini ma’lum qildi.
“Reklama to‘g‘risida”gi qonunga ko‘ra, reklama joyining pasporti — Qoraqalpog‘iston Respublikasi Vazirlar Kengashi, viloyatlar hamda Toshkent shahar hokimliklari tomonidan beriladigan hujjat bo‘lib, ushbu hujjat yuridik va jismoniy shaxslarning tashqi reklama va axborot obektlarini (konstruksiyalarini) unda ko‘rsatilgan yer uchastkasiga, binoga yoki inshootga, mulk shaklidan qat’i nazar, o‘rnatish huquqini tasdiqlaydigan hujjat hisoblanadi.
“Ma’muriy tartib-taomillar to‘g‘risida”gi qonunning 12-moddasiga ko‘ra, manfaatdor shaxslarga majburiyatlar orqali qiyinchilik tug‘dirish, faqat rasmiy qoidalar va talablarga rioya etilishi maqsadidagina ularga huquqlar berishni rad etish yoki ularning huquqlarini boshqacha tarzda cheklash ma’muriy organlarga taqiqlanadi.
Qolaversa, “Normativ-huquqiy hujjatlar to‘g‘risida”gi qonunning 41-moddasiga ko‘ra, normativ-huquqiy hujjatlar orqaga qaytish kuchiga ega emas va ular amalga kiritilganidan keyin yuzaga kelgan ijtimoiy munosabatlarga nisbatan qo‘llaniladi”, – deyiladi Biznes-ombudsman bayonotida.
Tashkilot Toshkent shahar hokimligiga reklama pasportlari amalda bo‘lgan tadbirkorlik sub’yektlarining huquqlari va qonuniy manfaatlari buzilishiga yo‘l qo‘ymaslik, shuningdek, qabul qilinadigan qarorlarda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilish yuzasidan xulosa kiritgan.
Agar bu jarayonda tadbirkorlarning mulkiy huquqlari yoki qonuniy manfaatlari buzilsa, Biznes ombudsman o‘z vakolatlari doirasida ularning huquqlarini, jumladan, sudlarda ham himoya qilishini bildirdi.
Vaziyat bo‘yicha poytaxt hokimligi va Adliya vazirligining izohi bilan Kun.uz’ning avvalgi materialida tanishishingiz mumkin.
Oliy Majlis Qonunchilik palatasida «O‘zbekiston Respublikasining Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risidagi kodeksiga o‘zgartirish va qo‘shimchalar kiritish haqida»gi qonun loyihasi birinchi o‘qishda ko‘rib chiqildi.
Muhokamalarda qayd etilishicha, keyingi yillarda mamlakatda viza berish va xorijiy fuqarolarni ro‘yxatdan o‘tkazish tartibining soddalashtirilishi, shuningdek, turizm sohasida yaratilgan imtiyozlar natijasida O‘zbekistonga kelayotgan chet el fuqarolari va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar soni ortib bormoqda.
Shu bilan birga, ayrim xorijiy fuqarolar hamda doimiy ravishda boshqa davlatlarda yashovchi fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar mehnat faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi tasdiqnoma olmasdan ishlayotgani qayd etildi. Shuningdek, tasdiqnomada ko‘rsatilmagan mehnat turlari bilan shug‘ullanish holatlari ham uchramoqda.
Qonun loyihasiga muvofiq, O‘zbekiston hududida tasdiqnomasiz mehnat faoliyati bilan shug‘ullangan xorijiy fuqarolar va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslar uchun ma’muriy javobgarlik joriy etilishi taklif etilmoqda. Shuningdek, tasdiqnomada nazarda tutilmagan mehnat faoliyati bilan shug‘ullanganlik uchun ham javobgarlik belgilanishi ko‘zda tutilgan.
Loyihaga asosan, mazkur turdagi ma’muriy huquqbuzarliklarga oid ishlarni ko‘rib chiqish vakolati Davlat mehnat inspeksiyasi, ichki ishlar organlari hamda jinoyat ishlari bo‘yicha sudlarga berilishi taklif qilinmoqda.
Deputatlar ta’kidlashicha, qonun loyihasi mehnat munosabatlari sohasidagi huquqbuzarliklarning oldini olish, qonuniy mehnat bozorini shakllantirish hamda fuqarolarning mehnat huquqlarini ishonchli himoya qilishga xizmat qiladi.
Ushbu qonun loyihasi birinchi o‘qishda qabul qilindi.
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
O‘zbekiston bo‘ylab uch holatda hokim yordamchilari ushlandi
Har bir rahbar bittadan mahallaga mas’ul bo‘ladi
-
Siyosat4 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Iqtisodiyot3 days agotadbirkor va davlat organlari o‘rtasida huquqiy bahs yuzaga keldi
-
Iqtisodiyot2 days agoMarkaziy bank huzurida Islomiy moliya kengashi tashkil etildi
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Yana fantastik o‘ynagan Jud, yana qiynalgan Argentina va Emboloda ahmoqona qizil
-
Sport4 days agoIspaniyada Fransiya milliy jamoasi haqidagi bayonot ortidan siyosiy mojaro avj oldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
-
Sport5 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi