Jamiyat
Sergelidagi qo‘lansa hid: muammo yechimi nimaga bog‘liq?
Toshkentning Sergeli tumani Qumariq mahallasi va uning atrofida yashovchilar yillar davomida yoqimsiz hiddan shikoyat qilishadi. Chunki aynan shu yerda Toshkentning oqova suvlari yig‘iladigan inshoot joylashgan.
Rasmiy izohlarda bu hidga asosiy sabab sifatida sanoat korxonalaridan kelayotgan oqava suvlar, teri sexlari, bo‘yoq ishlab chiqarish korxonalari va qushxonalarining oqava chiqindilari ko‘rsatiladi.
Bahorning ilk kunlaridan bu badbo‘ylik har doimgidanda kuchliroq tarqalayotgani muammo geografiyasi ham kengayganiga ishora qilmoqda.
Kun.uz muammoning sabablari va uning yechimlari bilan qiziqib ko‘rdi.
Mutasaddilarga ko‘ra, ayrim korxonalar tomonidan kanalizatsiya tizimiga oqiziladigan kuchli kimyoviy moddalar “Salar” oqova suv tozalash inshootidagi biologik tozalash jarayoniga salbiy ta’sir qiladi. Ya’ni bakteriyalar organik moddalarni parchalashi kerak bo‘lgan tizimga zaharli aralashmalar tushadi va bu mikroorganizmlarning nobud bo‘lishiga olib keladi.
2026 yil mart oyida Senatning Agrar, suv xo‘jaligi masalalari va ekologiya qo‘mitasi “Salar” oqova suv tozalash inshooti faoliyatini joyida o‘rgandi. Rasmiy ma’lumotda inshootda oqova suvlar mexanik, biologik va dezinfeksiya bosqichlaridan o‘tishi, oqavani natriy gipoxloriti bilan zararsizlantirish uchun 62 ta uskuna ishlayotgani qayd etilgan. Shuningdek, tozalash jarayonida hosil bo‘lgan quyqalar inshoot hududidagi 35 ta maydonda qayta ishlanishi aytilgan.
Ammo aynan shu 35 ta maydon qanday ishlashi, u yerda ochiq havoda quritilayotgan kanalizatsiya quyqalari hid tarqalishiga qanchalik ta’sir qilishi haqida batafsil izoh berilmagan.
Aslida ushbu 35 ta maydonda quritilayotgan ahlat atrofga shamol tasirida noxush hid tarqalishiga olib kelmayaptimi?
Kun.uz shu savolga javob izlab, shu paytgacha keng jamoatchilikka ko‘p ham ko‘rsatilmagan hududda bo‘ldi. Bu maydonlarda quritilayotgan kanalizatsiya quyqalari shu qadar badboy hid tarqatganidan, arang tasvirga ololdik.
Ma’lum bo‘lishicha, bu oddiy quritilayotgan quyqa emas. Bu – aholi xonadonlaridan, hojatxonalardan, oshxonalar va hammomlardan kelgan oqova suvlar tozalanganidan keyin ajralib chiqadigan organik massa.
Bunday massa ochiq havoda turganda, ayniqsa issiq va shamolli kunlarda, atrofga noxush hid tarqatishi tabiiy.
Ammo “Toshkent shahar suv ta’minoti” AJ bosh muhandisi Umidjon Malikov yoqimsiz hid bu 35 ta maydondagi kanalizatsiya quyqalari bilan bog‘liq emasligini aytdi. Uning izohlashicha, biz ushbu maydonda bo‘lgan vaqtimizda “texnikalar bilan tozalash ishlari olib borilayotgani sababli badbo‘y hid tarqalgan, lekin qolgan paytlarda u yerdan hid chiqmaydi”.
Mas’ul muhandisga ko‘ra, xalq tilida “sassiq ko‘prik” deb ataladigan hududda kanalizatsiya quvurlarining birinchi mexanik tozalash nuqtasi joylashgan bo‘lib, quvurlarda bosim bilan keladigan har xil yoqimsiz hidga ega gazlar birdan shu mexanik tozalash inshootiga keladi.
Umidjon Malikov muammo yechimiga to‘xtalar ekan, 2026 yilning yoz oylarida qabul qilish kameralariga ikki bosqichli filtr qo‘yish rejalashtirilganini, filtr o‘rnatilgach, badbo‘y hid kamayishini bildirdi.
Uning so‘zlariga ko‘ra, kelgusida Toshkent viloyati Quyi Chirchiq tumanida boqichma-bosqich 1,5 million kub oqavani qabul qilishga mo‘ljallangan yangi oqava suv tozalash inshooti qurilishi yuzasidan taklif berilgan, lekin bu hozircha taklif sifatida qolmoqda. Uni amalga oshirish – moliyalashtirish manbasi topilishiga bog‘liq.
Biz ochiq ma’lumotlar asosidagi o‘rganishlarimizda, ayrim mamlakatlar tozalangan kanalizatsiya quyqasini ochiq quritishdan voz kechgani, biogazdan energiya olish yo‘lga qo‘yilgani, sanoat oqavalari uchun alohida kimyoviy tozalash liniyalari joriy etilgani ma’lum bo‘ldi.
Demak, yechimlar talaygina, asosiy masala esa mas’ullarda qolmoqda: aholini yillar davomida qiynab kelayotgan badbo‘y hidni bartaraf etishga yetarlicha e’tibor va mablag‘ qachon ajratiladi?
Jamiyat
Farg‘onada qalbaki xorijiy pasport tayyorlash bilan shug‘ullanib kelgan shaxslar qo‘lga olindi
Jinoiy guruh a’zolari Turkiyaning qalbaki fuqarolik pasporti va haydovchilik guvohnomasini mijozga 4 mln so‘mga sotgan vaqtida ushlangan.
Farg‘onada qalbaki xorijiy davlat fuqaroligi pasportlarini tayyorlash va sotish bilan shug‘ullangan jinoiy guruh faoliyati fosh etildi. Bu haqda Davlat xavfsizlik xizmati xabar berdi.
DXX xodimlari tomonidan Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti va ichki ishlar organlari hamkorligida Farg‘ona shahrida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Tezkor tadbir davomida Marg‘ilon shahrida yashovchi 31 yoshli shaxs Farg‘ona shahrida istiqomat qiluvchi 36, 29, 27 va 23 yoshli 4 nafar tanishi bilan til biriktirib, mijozga Turkiyaning qalbaki fuqarolik pasporti hamda haydovchilik guvohnomasini 4 mln so‘mga sotgan vaqtida ushlangan.
Ulardan jami 11 dona mobil telefon va 2 dona noutbuk ashyoviy dalil sifatida olingan.
Holat yuzasidan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Hozirda tergov harakatlari olib borilmoqda.
Holat poytaxtning Yakkasaroy tumanida sodir bo‘ldi. “Better Best” qurilish firmasi ko‘p qavatli uy qurilishida belgilangan shart asosida markaziy kanalizatsiya quvurini ko‘chirmasdan kotlovan qazigan. Oqibatda tuproq o‘pirilib, kanalizatsiya quvuri uzilib ketgan. “O‘zsuvta’minot” AJ vakili 10-12 soatda holat bartaraf qilinishini bildirdi.
Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida markaziy kanalizatsiya quvuriga shikast yetdi. Kun.uz muxbiri hodisa joyidan xabar berdi.
Ma’lum bo‘lishicha, poytaxtning Shota Rustaveli ko‘chasidagi obektda “Better Best” qurilish firmasi quruvchilari markaziy kanalizatsiya quvuriga jiddiy shikast yetkazgan. Shaharning 3 ta tumanidan keladigan oqova suvlar ushbu uzilib ketgan quvur orqali “Salar” suv tozalash inshootiga quyiladigan bo‘lgan.
“O‘zsuvta’minot” AJ matbuot xizmati Kun.uz’ga holat yuzasidan ma’lumot berdi.
“Dastlabki o‘rganishlarga ko‘ra, quvurga juda yaqin joydan kotlovan qazilgan. Aslida, bir necha bor ogohlantirishlarga qaramay shart bo‘yicha quvur ko‘chirilmagan. Ya’ni, dastlab quvurni ko‘chirib, keyin kotlovan qazilishi kerak bo‘lgan.
Tuproqning o‘pirilishi oqibatida quvur ham uzilib ketgan. Hozirda katta hajmdagi quvurdan oqova suvlari chiqyapti. Buni bartaraf etish bo‘yicha choralar ko‘rildi. Hozirda qo‘shimcha kuchlar jalb etilgan”, deydi jamiyat vakili.
Uning qo‘shimcha qilishicha, holatni uzog‘i bilan 10-12 soatda bartaraf etish choralari ko‘rilmoqda. Hodisa oqibatida jarohat olganlar yo‘q.
2025 yil yakunlariga ko‘ra, O‘zbekistonda doimiy aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,4 yoshni tashkil etdi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, ayollar erkaklarga nisbatan o‘rtacha 4,4 yil uzoqroq umr ko‘rmoqda.
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lum qilishicha, 2025 yilda mamlakatda doimiy aholining o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 75,4 yoshga yetgan.
Jumladan, ayollarning o‘rtacha umr ko‘rish davomiyligi 77,3 yoshni tashkil etgan bo‘lsa, erkaklarniki 72,9 yosh bo‘lgan.
Shu tariqa, statistik ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekistonda ayollar erkaklarga nisbatan o‘rtacha 4,4 yil uzoqroq umr ko‘rmoqda.
Avvalroq Milliy statistika qo‘mitasi mamlakat aholisining o‘rtacha yoshiga oid ma’lumotlarni ham e’lon qilgan edi.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, mamlakatda 0–4 yoshli bolalar soni 4 million 607 ming 149 nafarni tashkil etgan. Bu eng yirik yosh guruhlaridan biri hisoblanadi.
5–9 yoshdagilar soni 3 million 859 ming 606 nafar, 10–14 yoshdagilar 3 million 406 ming 515 nafar, 15–19 yoshdagilar esa 3 million 155 ming 802 nafarni tashkil qilgan.
20–24 yosh toifasida 2 million 662 ming 250 nafar, 25–29 yoshdagilar orasida 2 million 649 ming 263 nafar, 30–34 yosh guruhida esa 3 million 167 ming 974 nafar aholi qayd etilgan.
Shuningdek, 35–39 yoshdagilar soni 3 million 90 ming 226 nafar, 40–44 yoshdagilar 2 million 687 ming 261 nafar, 45–49 yoshdagilar 2 million 242 ming 676 nafarni tashkil etgan.
Toshkentda kadastr bosh inspektori yengil konstruksiyali qurilmalarni buzmaslik va jarima qo‘llamaslik evaziga 2 ming dollar pora olayotganida ushlandi. Andijonda esa davlat zaxirasidagi 40 sotix yer uchun 160 ming dollar talab qilib, uning 80 ming dollarini olgan fuqaro qo‘lga olindi.
Toshkent shahri va Andijon viloyatida Davlat xavfsizlik xizmati hamda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi idoralar tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirlarda pora olish va davlat yerini noqonuniy sotishga urinish bilan bog‘liq korrupsiyaviy holatlar fosh etildi. Har ikki holat yuzasidan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilib, tergov harakatlari olib borilmoqda.
Ma’lum qilinishicha, DXXning Call-markaziga kelib tushgan murojaat asosida DXXning Toshkent shahar boshqarmasi hamda Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Unda Kadastr agentligining Yashnobod tuman bo‘limi bosh inspektori uchinchi shaxs orqali 2 ming AQSh dollari olgan vaqtida qo‘lga olingan.
Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, u o‘z xizmat mavqeidan foydalanib, mahalliy fuqaro tomonidan noqonuniy o‘rnatilgan yengil konstruksiyali qurilmalarni buzdirmaslik va unga nisbatan jarima qo‘llamaslik evaziga ushbu mablag‘ni talab qilgan.
Yana bir holat Andijon shahrida qayd etilgan. 1984 yilda tug‘ilgan fuqaro xaridorga Andijon tumanidagi davlat zaxirasida bo‘lgan 40 sotix yer maydonini go‘yoki E-auksion orqali yutib olganini aytib, uni kadastr tizimidagi tanishlari orqali xaridor nomiga rasmiylashtirib berishni va’da qilgan.
Buning evaziga u 160 ming AQSh dollari talab qilgan. DXX, ichki ishlar va Iqtisodiy jinoyatlarga qarshi kurashish departamenti xodimlari hamkorligida o‘tkazilgan tezkor tadbirda gumonlanuvchi oldindan 80 ming AQSh dollarini olgan vaqtida ushlangan.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar ma’lumotiga ko‘ra, har ikki holat yuzasidan jinoyat ishlari qo‘zg‘atilgan bo‘lib, hozirda tergov harakatlari davom ettirilmoqda.
O‘zgidromet 4–6 iyul kunlari respublikaning tog‘oldi va tog‘li hududlarida kuchli yomg‘irlar yog‘ishi munosabati bilan sel-suv toshqinlari yuzaga kelishi mumkinligi haqida ogohlantirdi. Shuningdek, ayrim hududlarda yomg‘ir suvlari to‘planishi oqibatida suv bosish holatlari kuzatilishi ehtimoli ham mavjud.
Ma’lum qilinishicha, xavf Qashqadaryo, Surxondaryo, Samarqand, Navoiy, Jizzax, Toshkent, Namangan, Farg‘ona va Andijon viloyatlarining tog‘ oldi hamda tog‘li tumanlarini qamrab oladi.
Xususan, Qashqadaryo viloyatining Yakkabog‘, Dehqonobod, Chiroqchi, Kitob, Shahrisabz, Qamashi va G‘uzor, Surxondaryoning Sariosiyo, Uzun, Oltinsoy, Denov, Boysun, Sherobod, Sho‘rchi, Qumqo‘rg‘on va Muzrabot tumanlarida sel kelish xavfi yuqori baholanmoqda.
Shuningdek, Samarqand, Navoiy, Jizzax, Toshkent, Namangan, Farg‘ona va Andijon viloyatlarining qator tog‘li va tog‘ oldi hududlarida ham sel-suv toshqinlari kuzatilishi mumkin.
O‘zgidromet tog‘oldi va tog‘li hududlarda yashovchi fuqarolar, dam oluvchilar hamda ushbu hududlarda harakatlanuvchi haydovchilarni ehtiyotkorlik choralarini ko‘rishga chaqirdi.
Bundan tashqari, kuchli yog‘ingarchilik tufayli respublikaning ayrim hududlarida yomg‘ir suvlari to‘planib, hududlarni suv bosishi ehtimoli ham mavjudligi qayd etildi.
Jahon chempionatida bir nechta futbolchi doping bilan qo‘lga tushdi
Farg‘onada qalbaki xorijiy pasport tayyorlash bilan shug‘ullanib kelgan shaxslar qo‘lga olindi
O‘zbekiston va Gruziya strategik sheriklik deklaratsiyasini imzoladi
-
Dunyodan5 days agoEron Hormuz boʻgʻozi orqali oʻtayotgan kemalarni ogohlantirdi
-
Sport5 days agoShomurodov jahon chempionatidagi deyarli imkonsiz gol muallifi bo‘ldi
-
Iqtisodiyot5 days ago
24-iyunda dollar yana ko‘tariladi
-
Jamiyat1 day agoToshkentda Malibu qahvaxonaga borib urildi
-
Turk dunyosi4 days agoAsaddan keyin Suriya: Turkiya yuksaladi, Eron chidaydi
-
Dunyodan2 days ago
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
-
Mahalliy5 days ago
Birov bildi, birov bilmadi…
-
Turk dunyosi4 days agoTurkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an Yevropa mudofaa tizimiga to‘liq integratsiyalashishga chaqirdi