Oliy taʼlim vaziri oʻrinbosari Sardor Rajabovning soʻzlariga koʻra, 2025-yilning 11 oyida Oʻzbekistonda talabalarning jinoiy faoliyatga aloqadorligi 19 foizga kamaygan. Shu davrda talabalar 585 ta jinoyat sodir etgan boʻlib, bunda asosiy sababchilar oson pul topish istagi, moliyaviy qiyinchiliklar va shaxsiy nizolardir.

Foto: Senator Oliy Majlis

19 dekabr kuni yalpi majlisda senatorlar Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri Qoʻngʻratbay Sharipov nomiga talabalar oʻrtasida huquqbuzarliklarning oldini olish yuzasidan yuborilgan deputatlik soʻrovi yakunlarini koʻrib chiqdilar.

Eslatib oʻtamiz, Senat 5-sentabr kuni 2024-yilda talabalar ishtirokida 761 ta jinoyat sodir etilishini taʼkidladi. Ularning aksariyati yoʻl-transport hodisalari, oʻgʻirlik, bosqinchilik, bezorilik va firibgarlikdir. Senat bu jinoyatlarni o‘quv jarayonidagi tizimli kamchiliklar va ayrim oliy o‘quv yurtlaridagi “nosog‘lom muhit” bilan bog‘ladi.

Vazir oʻrinbosari Rajabovning taʼkidlashicha, ayrim muammolar mavjud boʻlsa-da, vazirlik tomonidan talabalar tomonidan sodir etilayotgan jinoyat va huquqbuzarliklarning oldini olish boʻyicha doimiy monitoring va ishlar olib borilmoqda. Talabalar o‘rtasida jinoyatchilikning to‘liq oldini olish asosiy maqsadlardan biri ekanini ta’kidladi.

2024 yildan 2025 yilgacha talabalar jinoyatchiligining barqaror pasayishi kuzatildi. 2025-yilning 11 oyida o‘quvchilar tomonidan 585 ta jinoyat sodir etilgan bo‘lib, o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 142 taga kamaygan. 2024-yilda har 1400 talabaga bitta jinoyat to‘g‘ri keldi; 2025 yilga kelib, bu ko’rsatkich 2000 talaba uchun bitta jinoyatga ko’tarildi.

Sabab-oqibat tahlili shuni ko‘rsatdiki, jinoyatlarning 27 foizi pul quvib yoki moddiy qiyinchilik, 22 foizi shaxsiy nizolar, 11 foizi huquqiy savodxonlik, 27 foizi yo‘l harakati qoidalarini buzish, 13 foizi boshqa omillar bilan bog‘liq. Jinoyatlarning yarmi masofaviy ta’lim dasturlarida o‘qiyotgan talabalar tomonidan sodir etilgan.

Aniqlangan masalalardan kelib chiqib, universitetda 2025-2026 o‘quv yili uchun profilaktika tadbirlari kuchaytirildi. Xususan, Farmonda talabalar uchun repetitorlik dasturlari asoslari belgilab berildi.

Repetitorlar ishini monitoring qilish va baholash uchun vazirlik sun’iy intellektdan foydalanadigan tyutor.hemis.uz onlayn platformasini ishga tushirdi. Yillik grantlarni qayta taqsimlash mexanizmiga integratsiyalangan talabalarning ijtimoiy faolligi indeksi ham joriy etildi, u akademik natijalarning 80 foizini va ijtimoiy faollikning 20 foizini tashkil qiladi.

Eng soʻnggi oʻquv materiallari “Kelajak Soati” dasturi asosida ishlab chiqilib, milliytarbiya.uz sayti va ijtimoiy tarmoqlarga yuklangan. Bugungi kunga qadar 13 ta tematik yoʻnalish boʻyicha 50 ta stsenariy va 120 dan ortiq kontent yaratilgan.

201 ta oliy o‘quv yurtida “Qalqon” jamoat guruhlari tashkil etilgan bo‘lib, ularda 3300 dan ortiq talaba ishtirok etmoqda. “Milliy turizm tashabbusi” doirasida 1 milliondan ortiq talaba tarixiy joylar, teatr va muzeylarga 19 ming 370 marta tashrif buyurdi.

Universitetda 26 olimpiya turi bo‘yicha 591 ta sport to‘garagi va 201 ta sport turi bo‘yicha 721 ta seksiya tashkil etildi. “Sportchilar – el himoyachilari” sport oyligida 1 million nafardan ortiq o‘quvchi sportning 12 turi bo‘yicha ishtirok etdi.

Vazir o‘rinbosari Rajabov 2026-yilda profilaktika choralari yanada kuchaytirilishini ta’kidladi. “Xavfsiz hududlar” loyihasi doirasida “Kulkon” guruhi kengaytirilib, Yoshlar bilan ishlash bo‘yicha birinchi prorektor va repetitorlar faoliyatining asosiy ko‘rsatkichlari (KPI) joriy etiladi. Shuningdek, qizlar o‘rtasida “To‘maris izlovchilari”, o‘g‘il bolalar o‘rtasida “Amir Temur davomchilari” nomli harbiy sport musobaqalari o‘tkaziladi.

Universitet rektor bilan hamkorlikda talabalar tomonidan sodir etilayotgan jinoyat va huquqbuzarliklarning oldini olish uchun barcha zarur choralarni ko‘rishini ta’kidladi.

Senator Zumurod Bekatova e’tiborni diqqat bilan ko‘rib chiqishni talab qiladigan bir qancha yo‘nalishlarga qaratdi. U 35 ta oliy o‘quv yurtining 103 ta yotoqxonasiga identifikatsiya kameralari, 19 ta oliy o‘quv yurtlarining 61 ta yotoqxonasiga turniketlar o‘rnatilgani, biroq bu chora-tadbirlarning o‘zi talabalarni har tomonlama nazorat qilishni kafolatlay olmasligini ta’kidladi. U kameralar va turniketlarni o‘rnatishni rasmiylashtirish bo‘yicha me’yoriy hujjatlarni ishlab chiqish zarurligini ta’kidladi.

Bekatova, shuningdek, o‘quvchilar bilan ma’naviy-axloqiy va tarbiyaviy ishlarni kuchaytirish, ota-onalar bilan tizimli hamkorlikni yo‘lga qo‘yish muhimligini ta’kidladi. Profilaktika inspektorlarini o‘quvchilarning jinoyat sodir etishiga sabab bo‘layotgan sabab va sharoitlarni aniqlab, ularni bartaraf etish choralarini ko‘rishga chaqirdi.

Muhokama yakunlari bo‘yicha Senat tegishli qaror qabul qildi.

Source link