Siyosat
Senat qattiqroq ekologik sanksiyalarni ma’qulladi, chunki kompaniyalar jarimalarni “muvofiqlikdan arzonroq” deb hisoblaydilar
O’zbekistonda atrof-muhitga etkazilgan zarar uchun jarimalar unchalik past bo’lib, samarali to’xtatuvchi vosita bo’lib xizmat qila olmaydi va ko’plab kompaniyalar qoidalarga rioya qilishdan ko’ra jarima to’lashni tejamkorroq deb bilishadi. Bu masala Senatning 7-aprel kuni bo‘lib o‘tgan yig‘ilishida asosiy mavzu bo‘lib, deputatlar qonunchilikni zudlik bilan isloh qilish zarurligini muhokama qilgan.
Foto: Senat axborot xizmati
Oliy Majlis Senatining Agrar, suv xo‘jaligi masalalari va ekologiya qo‘mitasi raisi Anvar To‘tiyev ekologik xavfsizlikni ta’minlash va havo sifatini saqlashda muammolar saqlanib qolayotganini ta’kidladi. Janob Tuytiyevning taʼkidlashicha, amaldagi maʼmuriy qonunlar jiddiy toʻxtatuvchi taʼsir koʻrsata olmaydi. Misol tariqasida, u birgina 2025 yilning o‘zida 300 ga yaqin qasddan qoidabuzarliklar qayd etilganini, daryo o‘zanlarini o‘zboshimchalik bilan tozalash va qirg‘oqlarni mustahkamlash uchun 20 million so‘mdan 41 million so‘mgacha jarima solinganini ta’kidladi.
Amaldagi tizimdagi asosiy kamchilik shundaki, jarimalar ko‘pincha kompaniyalarning o‘ziga emas, balki alohida mansabdor shaxslarga nisbatan qo‘llaniladi. Bu korxonalarga moliyaviy ta’sirni cheklaydi va biznes egalari o’rtasida jazosizlik hissini uyg’otadi. “Ruxsat etilgan emissiya me’yoridan oshib ketgan kompaniyalar shunchaki 2,8 million bedana jarima to‘laydi va hech narsa bo‘lmagandek o‘z faoliyatini davom ettiradi”, — dedi Tuchiev va hozirda ko‘plab sanoat kompaniyalari bu jarimalarni biznesni yuritish uchun standart xarajat sifatida qabul qilishini ta’kidladi.
Senatda, shuningdek, toza energiyadan foydalanmasdan foydalanilgan shinalar, asfalt, mazut va sintetik materiallar kabi xavfli chiqindilarni yoqib yuboradigan issiqxonalar natijasida havoning ifloslanishi masalasi ham ko‘rib chiqildi. Bunga qarshi turish uchun “Tabiatni muhofaza qilish to‘g‘risida”gi qonunga taklif etilayotgan o‘zgartirish korporatsiyalarga nisbatan moliyaviy sanksiyalarga qaratilgan yangi bobni kiritadi.
Yangi mexanizmga ko‘ra, kompaniya mas’uliyatni bo‘yniga olgan taqdirda, Ekologiya va iqlim o‘zgarishi bo‘yicha milliy komissiya to‘g‘ridan-to‘g‘ri jazo choralarini qo‘llaydi. Agar nizo yuzaga kelsa yoki jarima bir oy ichida ixtiyoriy ravishda to’lanmasa, ish sudga yuboriladi. Bundan tashqari, Maʼmuriy qonunning 88-moddasiga kiritilgan oʻzgartishlarga koʻra, issiqxonalar va sanoat obʼyektlarida yoqilgʻi va zaharli moddalarni ochiq yoqib yuborganlik uchun qatʼiy jazo choralari belgilandi. Qonunchilarning ta’kidlashicha, yangi qonun davlatning ekologik nazoratini sezilarli darajada kuchaytiradi va kelajakda huquqbuzarliklarning oldini olishga yordam beradi.