Jamiyat
“Rus, ingliz va nemis tilini telefon va internetdan o‘rgandik”
Fotima va Zuhra Buxoro viloyati G‘ijduvon tumanidan. Ular hozir o‘zbek tilidan tashqari rus, ingliz va nemis tillarida bemalol muloqat qila oladi. Qizlar bu tillarni maxsus kurslarsiz, asosan bepul onlayn darslar orqali mustaqil o‘rgangan. Qizig‘i, egizaklar allachon o‘zlari ham boshqa o‘quvchilarga til o‘rgatishni boshlab yuborgan. Kun.uz muxbiri mehnatkash oilada ulg‘aygan qizaloqlar bilan tarbiya muhiti hamda tillarni qanday o‘rgangani haqida suhbatlashdi.
Egizaklarning otasi ustachilik bilan shug‘ullanadi, onasi esa tikuvchilik qiladi. Oilada moddiy jihatdan katta imkoniyatlar bo‘lmagan, shunga qaramay ota-ona farzandlarining ta’limiga alohida e’tibor qaratgan.
Qizlarning aytishicha, ularning til o‘rganishga qiziqishi uch yoshidayoq paydo bo‘lgan. Otasi uyga rasmli lug‘atlar olib kelib, qizlarda so‘z va tasvir o‘rtasidagi bog‘liqlikni o‘yin orqali shakllantirgan.
“Dadamiz ko‘p rasmli lug‘atlar olib kelardi. Biz rasmlarga qarab narsalarni tasvirlab berishga harakat qilardik. Oyimiz esa so‘zlarni o‘yin tarzida o‘rgatardi. Shu sabab til o‘rganish biz uchun majburiyat emas, qiziqarli mashg‘ulot bo‘lgan”, – deydi Fotima.
Mutaxassislarning fikricha, aynan 3-6 yosh oralig‘i bola miyasi uchun yangi tillarni qabul qilishda eng faol davr hisoblanadi. Fotima va Zuhra misolida ham bu jarayon tabiiy qiziqish bilan boshlanib, keyinchalik intizomli mashg‘ulotga aylangan.
Egizaklar til o‘rganishdagi muhim omil sifatida takrorlashni tilga oladi. Bu tamoyil ularga otasi tomonidan singdirilgan.
“Dadamiz doim aytadi: bilimning onasi – takrorlash. Agar yangi til o‘rganayotgan bo‘lsang, uni ishlatmasang, esdan chiqib ketadi. Shuning uchun, odatda, bir-birimiz bilan turli tillarda gaplashib mashq qilamiz”, – deydi Zuhra.
Egizaklar til o‘rganishda o‘zaro hamkor bo‘lib kelgan. Masalan, ulardan biri rus tilida savol bersa, ikkinchisi ingliz tilida javob berib, ikki tilni bir vaqtning o‘zida mashq qilgan.
Tilshunoslar bunday usulni ko‘p tilli muhitni sun’iy yaratish deb ataydi. Ya’ni inson atrofida tabiiy muhit bo‘lmasa ham, o‘zi uchun amaliy mashq sharoitini hozirlashi mumkin.
Fotima va Zuhra tillarni o‘rganishda asosan internetdan foydalangan. Ular YouTube’dagi bepul darslar, til o‘rgatuvchi kanallar, lug‘atlar va xorijiy videolar orqali bilimlarini mustahkamlagan. Masalan, rus tilini o‘rganishda Moskvada yashovchi bloger o‘qituvchining videodarslarini muntazam tomosha qilgan. Hatto keyinchalik Buxoroga kelganida u bilan uchrashishga ham muvaffaq bo‘lgan.
“YouTube’da juda ko‘p bepul darslar bor. Avvaliga tushunish qiyin bo‘ladi. Lekin muntazam eshitib va takrorlab borsangiz, asta-sekin til o‘zingizga yaqinlashib, o‘rganish osonlashadi”, – deydi ular.
Qizlar tilni faqat darsliklar orqali emas, kitob mutolaasi orqali ham rivojlantiradi. Hozir ular ingliz yozuvchisi Mitch Albomning “The next person you meet in heaven” asarini ingliz tilida mutolaa qilmoqda. Bundan avval esa Paulo Koyeloning “The Alchemist” kitobini o‘qigan. Ularning aytishicha, kitob mutolaasi tilni chuqurroq his qilishga yordam beradi.
“Kitob o‘qiganda yangi so‘zlar, yangi fikrlar uchraydi. Bu nafaqat tilni, balki dunyoqarashni ham kengaytiradi”, – deydi qizlar.
Fotima va Zuhra hozirda o‘z bilimlarini boshqalar bilan ham ulashmoqda. Maktab rahbariyati ularning tashabbusini qo‘llab-quvvatlab, dars o‘tishlari uchun alohida sinfxona ajratib bergan. Egizaklar shu yerda kichik yoshdagi o‘quvchilar uchun ingliz va rus tili bo‘yicha kurslar tashkil etgan. Dastlab, ular uch oy davomida darslarni bepul o‘tgan. Shu vaqt ichida kurslarda qariyb 50 nafar o‘quvchi qatnashgan. Hatto 30 yoshdan oshgan tinglovchilar ham bo‘lgan. Bugun esa kurslar pulli asosda davom etmoqda. O‘quvchilarning yoshi uchinchi sinfdan sakkizinchi sinfgacha.
Fotima va Zuhra kelajakda dunyoning nufuzli universitetlaridan biri – Kembrij oliygohida o‘qishni orzu qiladi.
Ularning hikoyasi haqidagi suhbatni batafsil Kun.uz’ning YouTube’dagi sahifasida tomosha qilishingiz mumkin.
2026 yilning dastlabki to‘rt oyida o‘qish maqsadida xorijga chiqqan O‘zbekiston fuqarolari soni o‘tgan yilning mos davriga nisbatan sezilarli darajada qisqardi. Shu bilan birga, Qirg‘iziston, Rossiya va Janubiy Koreya o‘zbekistonliklar uchun eng ommabop ta’lim yo‘nalishlari bo‘lib qolmoqda.
Foto: Fotolia / WavebreakmediaMicro
Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, joriy yilning yanvar–aprel oylarida 7 355 nafar O‘zbekiston fuqarosi ta’lim olish maqsadida chet elga safar qilgan. Bu ko‘rsatkich 2025 yilning shu davriga nisbatan 2,6 ming nafarga yoki 26,2 foizga kamaygan.
Tahlillarga ko‘ra, mazkur davrda o‘zbekistonliklar o‘qish uchun eng ko‘p tanlagan davlat Qirg‘iz Respublikasi bo‘lgan. U yerga ta’lim maqsadida 1 519 nafar fuqaro yo‘l olgan. Rossiya ikkinchi o‘rinni egallab, ushbu mamlakatga 1 515 nafar o‘zbekistonlik o‘qish uchun borgan.
Reytingning keyingi pog‘onalaridan Janubiy Koreya, Turkiya va Tojikiston joy olgan. Xususan, Koreya Respublikasiga 1 184 nafar, Turkiyaga 554 nafar, Tojikistonga esa 514 nafar fuqaro ta’lim maqsadida safar qilgan.
Shuningdek, Xitoyga 472 nafar, Buyuk Britaniyaga 413 nafar o‘zbekistonlik o‘qish uchun chiqqan. Boshqa davlatlarga ta’lim maqsadida safar qilganlar soni esa 1 184 nafarni tashkil etgan.
Mutaxassislar fikricha, ta’lim migratsiyasidagi o‘zgarishlarga xorijiy universitetlar qabul siyosati, ta’lim xarajatlari, stipendiya dasturlari hamda mehnat bozoridagi tendensiyalar ta’sir ko‘rsatishi mumkin.
Statistik ma’lumotlardan ko‘rinishicha, xorijda ta’lim olishga qiziqish saqlanib qolayotgan bo‘lsa-da, joriy yilning dastlabki oylarida chet elda o‘qish uchun safar qiluvchilar soni o‘tgan yilga nisbatan kamaygan.
O‘zbekistonda o‘zboshimchalik bilan egallangan yer uchastkalari hamda ularda barpo etilgan uy-joy va boshqa obektlarga bo‘lgan huquqlarni e’tirof etish tartibini takomillashtirishga qaratilgan qonun qabul qilindi. Hujjat mazkur sohadagi huquqiy mexanizmlarni soddalashtirish va fuqarolarning mulkiy huquqlarini himoya qilishni kuchaytirishni nazarda tutadi.
Qonun bilan bir qator me’yoriy-huquqiy hujjatlarga o‘zgartish va qo‘shimchalar kiritildi. Unda o‘zboshimchalik bilan egallangan yer uchastkalari hamda ularda qurilgan binolar va inshootlarga bo‘lgan huquqlarni e’tirof etish bilan bog‘liq amaldagi tartib-taomillarni yanada takomillashtirish maqsad qilingan.
Xususan, huquqlarni e’tirof etish jarayonlaridagi ayrim byurokratik talablar qisqartirilib, vakolatli tashkilotlarning mas’uliyati aniqlashtirildi. Shuningdek, fuqarolar tomonidan taqdim etiladigan hujjatlarni ko‘rib chiqish va qaror qabul qilish jarayonlarini soddalashtirishga qaratilgan normalar ham kiritilgan.
Qonunga muvofiq, ayrim holatlarda yer uchastkalari va uy-joylarga bo‘lgan huquqlarni rasmiylashtirishda avtomatlashtirilgan axborot tizimlaridan kengroq foydalanish, davlat organlari o‘rtasidagi ma’lumot almashinuvini kuchaytirish hamda arizachilar uchun ortiqcha ovoragarchiliklarni bartaraf etish choralari belgilanmoqda.
Ta’kidlanishicha, yangi o‘zgartishlar fuqarolarning ko‘chmas mulkka bo‘lgan huquqlarini qonuniy jihatdan mustahkamlash, bahsli holatlarni kamaytirish va mulkni davlat ro‘yxatidan o‘tkazish jarayonlarining ochiqligi hamda samaradorligini oshirishga xizmat qiladi.
Mutasaddilar fikricha, qabul qilingan qonun aholining uy-joy va yer munosabatlari sohasidagi huquqiy kafolatlarini yanada kuchaytirish bilan birga, ko‘chmas mulk sohasidagi huquqiy munosabatlarni tartibga solishning zamonaviy mexanizmlarini joriy etishga zamin yaratadi.
O‘zbekistonda yaroqlilik muddati o‘tgan yoki belgilangan tartibda ishlab chiqarilgan sanasi va yaroqlilik muddati ko‘rsatilmagan oziq-ovqat mahsulotlarini sotganlik uchun javobgarlikni kuchaytirish rejalashtirilmoqda. Bu bo‘yicha qonun loyihasi Qonunchilik palatasida birinchi o‘qishda qabul qilindi.
Qonunchilik palatasining navbatdagi majlisida aholi salomatligi va hayotini muhofaza qilishga qaratilgan qonun loyihasi muhokama qilindi. Hujjat bilan «Ma’muriy javobgarlik to‘g‘risida»gi kodeksning 178-moddasiga tegishli o‘zgartirishlar kiritish taklif etilmoqda.
Loyihaga ko‘ra, yaroqlilik muddati o‘tgan mahsulotlarni, shuningdek, ishlab chiqarilgan sanasi va yaroqlilik muddati ko‘rsatilishi majburiy bo‘lgan oziq-ovqat mahsulotlarini ushbu ma’lumotlarsiz realizatsiya qilish yoki sotish maqsadida qabul qilganlik uchun belgilangan jarimalar miqdori oshiriladi.
Ta’kidlanishicha, mazkur tashabbus iste’molchilar huquqlarini himoya qilish, bozorlarda mahsulotlar sifati ustidan nazoratni kuchaytirish hamda aholi salomatligiga xavf tug‘dirishi mumkin bo‘lgan holatlarning oldini olishga xizmat qiladi.
Muhokamalar davomida deputatlar qonun loyihasining dolzarbligi va amaliy ahamiyatiga alohida to‘xtalib, ayrim normalar yuzasidan qonun tashabbuskorlariga savollar berdi. Shuningdek, hujjatni yanada takomillashtirish bo‘yicha taklif va tavsiyalar ham bildirildi.
Bahs-munozaralardan so‘ng qonun loyihasi Qonunchilik palatasi deputatlari tomonidan birinchi o‘qishda qabul qilindi.
Andijon viloyatida davlat zaxirasidagi yer maydonini rasmiylashtirib berishni va’da qilib, katta miqdorda pul talab qilgan shaxs huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan qo‘lga olindi. U kelishilgan mablag‘ning bir qismini olayotgan vaqtida ushlangan.
Ma’lum qilinishicha, departamentning Andijon viloyati boshqarmasi hamda boshqa huquqni muhofaza qiluvchi organlar xodimlari hamkorligida tezkor tadbir o‘tkazilgan.
Tergovga qadar tekshiruv materiallariga ko‘ra, fuqaro Z.Yu. boshqa bir fuqaroning ishonchiga kirib, o‘zini go‘yoki Andijon viloyati Statistika boshqarmasi xodimi sifatida tanishtirgan. U Andijon tumanidagi Yo‘ldosh Oxunboboyev massivida joylashgan davlat zaxirasi yer maydoni auksion orqali uning farzandi nomiga rasmiylashtirilgani haqida yolg‘on ma’lumot bergan.
Shundan so‘ng mazkur 40 sotix yer maydonining hujjatlarini kelgusida xaridor nomiga rasmiylashtirib berishni va’da qilib, bu xizmat uchun 160 ming AQSh dollari talab qilgan.
Tezkor tadbir davomida gumonlanuvchi kelishilgan mablag‘ning dastlabki qismi hisoblangan 80 ming AQSh dollarini olayotgan vaqtda ashyoviy dalillar bilan ushlangan.
Huquqni muhofaza qiluvchi organlar tomonidan mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining tegishli moddalari bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan. Ayni paytda ishning barcha holatlarini aniqlashga qaratilgan tergov harakatlari olib borilmoqda.
Mutasaddilar fuqarolarni yer ajratish, auksion savdolari va mulkni rasmiylashtirish bilan bog‘liq masalalarda faqat rasmiy manbalar va qonuniy tartiblarga tayanishga chaqirmoqda.
O‘zbekistonda mobil aloqa vositalaridan foydalanish darajasi rekord ko‘rsatkichga yetdi. Milliy statistika qo‘mitasi ma’lumotlariga ko‘ra, 2025 yilda 10 yosh va undan katta aholining 99,3 foizi mobil telefondan foydalangan.
Qayd etilishicha, mamlakatda raqamli texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlarining kengayishi, mobil aloqa xizmatlari qamrovining ortishi hamda internet infratuzilmasining rivojlanishi aholi orasida mobil telefonlar ommalashuviga xizmat qilgan.
Uy xo‘jaliklari o‘rtasida o‘tkazilgan tanlanma kuzatuvlar natijalariga ko‘ra, so‘nggi yillarda mobil telefondan foydalanuvchilar ulushi izchil o‘sib borgan. Xususan, 2021 yilda mazkur ko‘rsatkich 95,7 foizni tashkil etgan bo‘lsa, 2022 yilda 97,8 foizga yetgan.
2023 yilda mobil telefondan foydalanuvchilar ulushi 99,1 foizga chiqqan va 2024 yilda ham shu darajada saqlanib qolgan. 2025 yilga kelib esa bu ko‘rsatkich yana 0,2 foiz bandga oshib, 99,3 foizni tashkil etgan.
Mutaxassislar fikricha, mobil telefonlar nafaqat aloqa vositasi, balki davlat xizmatlari, elektron to‘lovlar, onlayn ta’lim, elektron tijorat va turli raqamli platformalardan foydalanishning asosiy vositasiga aylanib bormoqda.
Statistik ma’lumotlar mamlakatda mobil texnologiyalardan foydalanish deyarli to‘liq qamrovga yetganini ko‘rsatmoqda. Bu esa raqamli iqtisodiyotni rivojlantirish va elektron xizmatlar ko‘lamini kengaytirish uchun muhim omil sifatida baholanmoqda.
O‘zbekistonda may oyida biznes bo‘yicha qaysi hududlar faol bo‘ldi?
AQSh Eronga yana hujum qildi, Eron Hormuz boʻgʻozi yopilganini eʼlon qildi
Germaniya prezidenti Frank-Valter Shtaynmayer rasmiy tashrif bilan O‘zbekistonga keldi
-
Siyosat2 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat3 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Mahalliy3 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
-
Jamiyat4 days ago16−18 iyun kunlari Toshkent shahriga yuk mashinalari kiritilmaydi
-
Sport2 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Sport4 days agoJCh-2026. Osiyoning ikki jamoasi Yevropa vakillariga qarshi maydonga tushadi
-
Mahalliy3 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli