Siyosat
Rossiya, AQSh va Xitoy bilan muvozanat qanday ushlab turilibdi? (2-maqola)
Global geosiyosiy o‘yinlarning qoq markazida joylashgan Markaziy Osiyoning yuragi bo‘lgan O‘zbekiston – barcha mamlakatlar bilan do‘stona munosabatlar o‘rnatishga intilayotgan, jahon siyosiy sahnasida “nozik muvozanatni ushlab kelayotgan o‘yinchi” sifatida yaqqol namoyon bo‘lmoqda.
“Yopiq eshiklar ortidan – ochiq dunyo sari: O‘zbekiston tashqi siyosatidagi keskin burilish” sarlavhali birinchi maqolada bir paytlar yopiq, bir yo‘nalishli siyosat bilan cheklangan mamlakatimiz endi dunyo diplomatiyasining faol ishtirokchisiga aylangani haqida mulohaza yuritgan edik.
Ikkinchi maqolada yangi tashqi siyosatning ustuvor yo‘nalishi –iqtisodiy diplomatiya hamda global o‘yinchilar bilan olib borilayotgan muvozanatlashgan siyosat haqida so‘z yuritamiz.
Ikki davr, ikki xil manzara
Ilgari diplomatik tashriflar asosan shakliy maqsadlarga qaratilgan bo‘lardi. Agar Prezident biror mamlakatga borsa, unga asosan investitsiya vaziri va uch-to‘rtta davlat kompaniyalari vakillari hamrohlik qilardi. Erkin konvertatsiya yo‘qligi masalasi birinchi bo‘lib ko‘tarilar, bu borada hech kim aniq hech gap ayta olmas va xorijiy hamkorlarning ham hafsalasi pir bo‘lardi.
Oliy darajadagi tashriflar avvalida to‘rt-beshta gazeta-jurnallarda O‘zbekiston haqida maqolalar chop etilib, shunchaki imijni oqlashga harakat qilinardi.
Muzokaralar ko‘pincha bir tomonlama ko‘rinishda bo‘lar, unda yurtimizda birorta xususiy biznes ishtirok etmasdi. Investitsiya, eksport yoki import haqida chuqur gap ketmas, biznes-forumlar o‘tkazilmas, gapning po‘stkallasini aytganda, real investitsiyaviy natijalarga erishilmasdi.
Bugunchi? Hozir tashriflarga tizimli yondashilyapti. Juda katta guruhlar, ayniqsa xususiy kompaniyalar alohida jalb etilyapti. Yangi tashqi siyosatning eng muhim ustuvorligi – iqtisodiy diplomatiya bo‘lmoqda.
Rasmiy uchrashuvlarda katta xususiy biznes delegatsiyalari, yirik investorlar, mintaqaviy kompaniyalar faol ishtirok etyapti. Ilgari deyarli ko‘rinmagan xususiy sektor – tashqi siyosatning iqtisodiy kun tartibida muhim ustuniga aylandi.
Yangi ishtirokchilar
Hozir kamida 15-20 nafar yirik tadbirkorlardan iborat delegatsiyalar jahon bo‘ylab faol muloqot olib boryapti. Ular tashqi iqtisodiy aloqalarning no-formal elchilariga aylanmoqda.
Bu o‘ziga xos “ijtimoiy kapital”ning shakllanayotganini bildiradi. Bunda biznes diplomatiyasi, tadbirkorlik salohiyati va milliy brend bir nuqtada birlashmoqda.
Yangi siyosat natijasida har bir tashrif doirasida ikki tomonlama biznes-forum o‘tkazilyapti, mahalliy va xorijiy kompaniyalar o‘rtasida real shartnomalar imzolanmoqda, investitsiya loyihalari soni va sifati sezilarli oshdi, IT, “yashil energetika”, turizm, agrosanoat kabi sohalarda yangi imkoniyatlar ochilyapti.
Har bir tashrifdan keyin qator loyihalar boshlanmoqda. Bugungi kunda 100dan ortiq xorijiy davlatlar bilan ko‘p milliard dollarga teng bo‘lgan o‘n mingdan ortiq foydali loyihalar amalga oshirilmoqda.
Umuman olganda, yurtimizda ishlayotgan investorlarning faolligi oshib, so‘nggi ikki yilda chet el kapitali ishtirokidagi 5,5 mingta yangi korxona tashkil etildi. Ularning umumiy soni 16 mingtaga yetdi.
Xalqaro hamkorlarga hurmat
O‘zbekistonning tashqi siyosatidagi yana bir jihat – har bir tashrif, muzokara va uchrashuvlarda kichik detallargacha inobatga olinyapti.
Tashqi siyosatimizda tashriflarga, o‘zaro munosabatlarga, xalqaro tadbirlarga nihoyatda yuqori darajada tayyorgarlik ko‘rilyapti. Kichik masalaning o‘zi yo‘q. Avvallari bunga ko‘p e’tibor qilinmasdi.
Hozir Prezident Shavkat Mirziyoyev onlayn rejimida, juda mobil tarzda ishlayotganini butun xalqimiz ko‘rib va sezib turibdi. Davlat rahbarining nutqlarini qarasangiz ham, har bir xalqaro chiqishlarini kuzatsangiz ham bu holat yaqqol seziladi. Nihoyatda tezkorlik bilan ishlanyapti.
Bu ham Prezidentimizning o‘ta talabchanligi, ham xalqaro hamkorlarga nisbatan alohida e’tiborli, barcha davlatlar bilan o‘zaro hurmat ruhida yondashayotganining mahsulidir.
Muvozanatlashgan siyosat: Xitoy, Rossiya, AQSh bilan munosabatlar
Ilgari kuch markazlari, ayniqsa, katta davlatlar bilan munosabatlarda anchayin qiynalardik. Hammasi bilan masofa saqlagan holda, ba’zan manfaat keltirib tursa-da voz kechardik. Rossiyami, Xitoymi, AQShmi, boringki, Pokiston, Saudiya Arabistoni yoki Turkiyami – ularning barchasidan hadiksirab, o‘zimizdan uzoqroq ushlardik.
Tashqi dunyoga nisbatan yalpi ishonchsizlik oxir-oqibat O‘zbekistonga nisbatan umumiy ishonchsizlikni keltirib chiqardi.
Hozir bunday emas va Prezident Shavkat Mirziyoyev barcha hamkorlar bilan yaqin munosabatlarni yo‘lga qo‘ya oldi. Ishoning, bu global o‘yinchilar bilan muvozanatlashgan siyosat olib borish oson emas. Ularning qaysidir biri bilan “yomonlashish” qanday oqibatlarga olib kelishi mumkinligini bugun hamma ko‘rib turibdi.
“Markaziy Osiyoning markazida joylashgan O‘zbekiston xalqaro siyosiy bosimlar o‘rtasida yuribdi. Vashington, Pekin va Moskvada qabul qilinayotgan har bir qarorning aks-sadosi Toshkentda yangraydi”, dedi yaqinda CNN telekanalining taniqli muxbiri va xalqaro tahlilchi Richard Kvest.
Uning ta’kidlashicha, geosiyosiy o‘yinning qoq markazida joylashgan O‘zbekiston – barcha bilan do‘stona munosabat o‘rnatishga intilayotgan davlat sifatida dunyo siyosiy sahnasida muvozanatni ushlashga harakat qilmoqda.
O‘zbekiston rahbariyati bugungi kunda “hech kimga qarshi emas, barcha bilan do‘st” degan siyosat yuritmoqda.
Kvest o‘z reportajini tarixiy misol bilan yakunlaydi: Samarqanddagi Registon maydoni Ipak yo‘li davrida g‘oyalar va savdolar kesishgan markaz bo‘lgan. Bugun esa bu maydon O‘zbekiston tashqi siyosatining ramziga aylangan – boshqa davlatlar bilan do‘stlik va barcha manbalardan sarmoya qabul qilish siyosatining ifodasi.
Samarqand – O‘zbekiston diplomatiyasining yuragiga aylanmoqda
Samarqand xalqaro tadbirlar o‘tkaziladigan nafaqat mintaqaviy, balki global platformaga aylandi. Bu yerda juda samarali muloqot maydoni yaratildi. O‘zbekistonning yirik tadbirlari, xalqaro tashkilotlarning muhim va e’tiborli anjumanlari ham shu yerda o‘tayapti.
Oxirgi yillarning o‘zida Samarqand bir nechta xalqaro – Shanxay hamkorlik tashkiloti sammiti, Xalqaro turizm tashkiloti Bosh assambleyasi, Parlamentlararo forumlar va boshqa tadbirlarga mezbonlik qildi. Shu kunlarda davlat boshqaruvi sohasidagi eng nufuzli anjuman – BMT Davlat xizmati forumi (UNPSF 2025) ham qadimiy shahrimizda o‘tkaziladi. Ilgari tasavvurga ham sig‘maydigan, manaman degan xalqaro tashkilotlarning yillik anjumanlari o‘tadigan muloqot maydoniga aylanyapti bu maskan.
Mutaxassislarga ko‘ra, Samarqandni ham xuddi Nyu-York, London, Parij, Dubay, Jeneva kabi jahon ahamiyatiga molik katta anjumanlarga mezbonlik qiladigan markazga aylantirish maqsad qilingan. Bu – O‘zbekistonning nufuzini dunyoga olib chiqishga qaratilgan juda katta ambitsiya. O‘tgan davrda zarur infratuzilma, kerakli shart va sharoitlar barchasi yaratildi.
Buyuk mutafakkir va ulamo Imom Buxoriy hazratlarining maqbarasi atrofidagi ulkan majmua ochilishini esa butun musulmon dunyosi katta intiqlik bilan kutmoqda va bu yo‘nalish bo‘yicha hali alohida maqolamizni e’lon qilamiz.
Barchaga ayonki, O‘zbekiston to‘g‘ridan-to‘g‘ri dengizga chiqa olmaydi. Lekin bugun mamlakat Buyuk Ipak yo‘lining yangilangan quruqlik xabiga aylanmoqchi. Qanday qilib?
Bunda raqamli iqtisodiyot, ta’lim va intellektual salohiyatga, mehnatkash va yuqori malakali inson kapitaliga tayanilayotir.
Strategik transport koridorlari – Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘l qurilishiga start berilgan, Transafg‘on temir yo‘lini bunyod etish bo‘yicha yirik sarmoyadorlar bilan faol muzokaralar olib borilmoqda. Ya’ni, geografik cheklovni bilim va texnologik salohiyat, modernizatsiya orqali kompensatsiya qilishga harakat qilinmoqda. Bunda faol, pragmatik tashqi siyosat hamda iqtisodiy diplomatiyaning o‘rni katta bo‘lmoqda.
Lutfullo Tursunov, jurnalist
Germaniya Federativ Respublikasi Prezidenti Frank-Valter Shtaynmayer rafiqasi Elke Byudenbender hamrohligida rasmiy tashrif bilan O‘zbekistonga keldi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Germaniya delegatsiyasini “Toshkent-Xumo” xalqaro aeroportida O‘zbekiston bosh vaziri o‘rinbosari Ashirbay Ramatov boshqa hukumat vakillari bilan birga kutib oldi.
Tashrif dasturiga koʻra, davlat rahbarlarining oliy darajadagi muzokaralari tor va kengaytirilgan tarkibda boʻlib oʻtadi. Bo‘lajak muhokamalarda O‘zbekiston va Germaniya o‘rtasidagi ko‘p qirrali munosabatlarni chuqurlashtirish va strategik hamkorlikni mustahkamlashga alohida e’tibor qaratiladi.
Muzokaralarda savdo, sanoat sherikliklari, transport, logistika va qishloq xo‘jaligi kabi muhim iqtisodiy sohalar bo‘yicha ikki tomonlama mazmunli hamkorlikni kengaytirishga alohida e’tibor qaratiladi. Ikki mamlakat farmatsevtika, kimyo va energetika sohalaridagi qo‘shma tashabbuslarga, ayniqsa yashil texnologiyalarni joriy etishga e’tibor qaratish niyatida.
Bundan tashqari, yetakchilar xalqaro va mintaqaviy kun tartibidagi dolzarb masalalar yuzasidan fikr almashish bilan birga, taʼlim va gumanitar almashinuvlarni kuchaytirish imkoniyatlarini oʻrganadilar.
Rasmiy tashrif doirasida bir qator yangi qo‘shma loyihalar va rivojlanish dasturlari amalga oshiriladi.
O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Mirziyoyev poytaxtimizda to‘xtab o‘tgan Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohim bilan uchrashuv o‘tkazdi.
Samimiy muloqotda ikki tomonlama munosabatlarni rivojlantirish, ularni amaliy mazmun bilan boyitish masalalari atroflicha muhokama qilindi.
Oliy darajadagi o‘zaro tashriflar natijasida mamlakatlarimiz hamkorligi mutlaqo yangi bosqichga ko‘tarildi. Xususan, yil boshidan buyon tovar ayirboshlash hajmi 15 foizga o‘sdi, qo‘shma korxonalar soni esa 50 taga yetdi. Turli darajalarda faol muloqotlar davom etmoqda.
Davlatimiz rahbari ayni kunlarda O‘zbekistonda bo‘lib turgan Malayziyaning “Petronas” korporatsiyasi delegatsiyasi bilan muzokaralarning ahamiyatiga to‘xtalib, iqtisodiyotning turli tarmoqlarida strategik loyihalarni amalga oshirishni jadallashtirish zarurligini qayd etdi.
Jumladan, neft-kimyo, yuqori texnologiyalar, qishloq xo‘jaligi, mashinasozlik, farmatsevtika va boshqa ustuvor sohalardagi loyihalarni ilgari surishga e’tibor qaratildi.
Muloqot davomida islom moliyasi, hududlararo aloqalar, ziyorat turizmi, to‘g‘ridan-to‘g‘ri aviaqatnovlar sonini oshirish hamda madaniyat almashinuvlari yo‘nalishlaridagi hamkorlik istiqbollariga ham to‘xtalib o‘tildi.
Xalqaro va mintaqaviy kun tartibi yuzasidan ham fikr almashildi.
Uchrashuv yakunida O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Malayziya Bosh vaziri Anvar Ibrohimni O‘zbekistonga alohida tashrif bilan kelishga taklif qildi
Toshkent xalqaro investitsiya forumi nafaqat global iqtisodiy muloqotlar maydoni, balki istiqbolli shartnomalar pishib yetiladigan yirik amaliy platformaga aylandi. Anjumanning markaziy va eng kutiladigan voqealaridan biri sifatida, «CAEx» ko‘rgazma majmuasida O‘zbekiston Respublikasining investitsiyaviy, sanoat va eksport salohiyatini namoyish etishga qaratilgan keng ko‘lamli xalqaro ko‘rgazma o‘z ish faoliyatini boshladi.
Qarib 6 ming kvadrat metrlik ulkan maydonni qamrab olgan ko‘rgazmada mamlakatimiz iqtisodiyotining yetakchi tarmoqlari, davlat idoralari va yirik ishlab chiqarish birlashmalari o‘zlarining eng zamonaviy texnologiyalari va tayyor loyiha paketlari bilan ishtirok etmoqda.
Ko‘rgazma pavilonlaridan joy olgan neft-gaz-kimyo, mashinasozlik, metallurgiya, elektrotexnika, qurilish materiallari, farmatsevtika hamda oziq-ovqat sanoati korxonalari O‘zbekistonda ishlab chiqarish modellari to‘liq transformatsiya bo‘lganini namoyish etmoqda.
Bugungi kunda asosiy urg‘u xomashyo eksportiga emas, balki yuqori qo‘shilgan qiymatga ega mahsulotlarni mahalliylashtirish, yangi texnik ish o‘rinlarini yaratish va global bozorlarga raqobatbardosh tovarlar bilan chiqishga qaratilgani xalqaro ekspertlar tomonidan alohida e’tirof etilmoqda.
Bu yilgi ko‘rgazma shunchaki mahsulotlar namoyishidan iborat bo‘lmay, balki biznes vakillari, xalqaro moliyaviy institutlar hamda davlat organlari o‘rtasida to‘g‘ridan-to‘g‘ri aloqalarni o‘rnatuvchi jonli «B2B» va «G2B» muloqot maydoniga aylandi.
Forum doirasida rejalashtirilgan panel muhokamalari, tarmoq va hududiy taqdimotlar hamda pitch-sessiyalar xorijlik hamkorlarga O‘zbekistonning investitsiya muhitini ichkaridan turib, aniq raqamlar va amaliy natijalar misolida baholash imkonini bermoqda.
Dunyoning 100 dan ortiq mamlakatidan 9 mingdan ziyod yuqori martabali delegat, xalqaro tashkilotlar rahbarlari va global investorlar jam bo‘lgan TXIF-2026 doirasidagi ushbu ko‘rgazma, shubhasiz, O‘zbekistonning Markaziy Osiyodagi bosh iqtisodiy va texnologik xab maqomini uzil-kesil mustahkamlaydi.
Ko‘rgazma davomida bo‘lib o‘tadigan qizg‘in muzokaralar yakunida mamlakatimiz sanoatini yangi bosqichga olib chiquvchi ko‘p milliardlik yirik qo‘shma loyihalar va strategik shartnomalar imzolanishi kutilmoqda.
O‘zbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev Xitoy Xalq Respublikasi Raisi Si Szinpinga tavallud kuni munosabati bilan tabrik maktubi yo‘lladi.
Davlat rahbari o‘z maktubida Si Szinpinni Xitoy va Xitoy Kommunistik partiyasining yirik siyosiy arbobi sifatida e’tirof etib, uning rahbarligi ostida mamlakat modernizatsiyasi izchil davom etayotganini ta’kidladi.
«Sizning oqilona rahbarligingiz ostida Xitoy modernizatsiyasi izchil davom etmoqda, millatning buyuk tiklanishi va yuksalishiga qaratilgan siyosatingiz mamlakatingiz tarixiga yorqin sahifa sifatida yozilmoqda», – deyiladi tabrikda.
Maktubda O‘zbekiston va Xitoy o‘rtasidagi munosabatlar so‘nggi yillarda yangi bosqichga ko‘tarilgani, do‘stlik, o‘zaro ishonch va har tomonlama strategik sheriklik izchil mustahkamlanayotgani qayd etilgan.
Prezident Mirziyoyev, shuningdek, Yangi O‘zbekistonda amalga oshirilayotgan islohotlarda Xitoyning doimiy qo‘llab-quvvatlovi muhim ahamiyat kasb etayotganini ta’kidladi.
Tabrik yakunida davlat rahbari Si Szinpinga mustahkam sog‘liq, baxt-saodat va davlatchilik faoliyatida yangi muvaffaqiyatlar, Xitoy xalqiga esa tinchlik va farovonlik tiladi.
«Uzbekistan Airways» aksiyadorlik jamiyatini transformatsiya qilish va xalqaro IPO‘ga tayyorlash ishlarini jadallashtirish masalasi Prezident Shavkat Mirziyoyevga taqdim etildi. Bu haqda Prezident matbuot xizmati xabar berdi.
Qayd etilishicha, bu jarayonda Milliy investitsiya jamg‘armasi tashkil etilgani va uning boshqaruviga «Franklin Templeton» kompaniyasi jalb qilingani muhim qadam sifatida qayd etildi. O‘tgan oyda jamg‘arma ilk bor xalqaro bozorda 690 million dollarlik aktivlarni joylashtirdi. Bu jarayonda investorlardan qariyb 3 milliard dollarlik buyurtmalar kelib tushgani O‘zbekiston aktivlariga qiziqish yuqori ekanini ko‘rsatdi.
Endi jamg‘arma portfelidagi 13 ta yirik korxonani IPO‘ga tayyorlash vazifasi turibdi. Ular qatorida «Uzbekistan Airways», «O‘zsanoatqurilishbank», «O‘zbekgidroenergo», «O‘zbekiston milliy elektr tarmoqlari» va «O‘zbektelekom» ham bor.
«Franklin Templeton» mutaxassislari milliy aviakompaniya faoliyatini tahlil qilib, 115 ta chora-tadbirdan iborat transformatsiya dasturini ishlab chiqqan. Hisob-kitoblarga ko‘ra, mazkur dastur to‘liq amalga oshirilsa, kompaniyaning operatsion daromadlari bir yilda 120 million dollarga oshishi mumkin.
Dasturda marshrutlarni optimallashtirish, to‘g‘ridan to‘g‘ri sotuvlarni kengaytirish, mijozlar bilan ishlash tizimini yaxshilash, parvozlar samaradorligini oshirish va xizmat ko‘rsatuvchi tarmoq korxonalar faoliyatini rivojlantirish kabi yo‘nalishlar nazarda tutilgan.
Shuningdek, aviakompaniyaning bozor qiymatini hozirgi 1,6 milliard dollardan 2,3 milliard dollargacha oshirish imkoniyati mavjudligi qayd etildi. Biroq taqdimotda dastur ijrosi hozircha kutilgan sur’atda kechmayotgani ham tanqid qilindi.
Prezident kompaniyani xalqaro kapital bozoriga olib chiqish uchun boshqaruv sifatini oshirish, moliyaviy intizomni kuchaytirish, xalqaro standartlar asosida hisobot yuritish va kredit reytingini yaxshilash zarurligini ta’kidladi.
Yil yakuniga qadar «Uzbekistan Airways» aksiyalarining 15–20 foizini xalqaro IPO orqali sotish rejalashtirilgan. Buning uchun kompaniyaning investitsion jozibadorligini oshirish, aktivlarni qayta ko‘rib chiqish va davlat buyurtmalari bo‘yicha xarajatlarni qoplash mexanizmlarini joriy etish belgilandi.
Shu bilan birga, mamlakatga kelayotgan turistlar soni tez sur’atlarda ortib borayotgani qayd etildi. Yil boshidan buyon O‘zbekistonga tashrif buyurgan sayyohlar soni 27,5 foizga o‘sib, qariyb 5,5 million nafarga yetgan. Shu munosabat bilan samolyotlar parkini kengaytirish va Toshkentni Markaziy Osiyoning yirik aviahabiga aylantirish bo‘yicha qo‘shimcha vazifalar belgilandi.
Germaniya prezidenti Frank-Valter Shtaynmayer rasmiy tashrif bilan O‘zbekistonga keldi
Agrobank “Qahramonlar” loyihasida Otabek Shukurovning katta futbol sari yo‘lini hikoya qildi
Saida Mirziyoyeva Mixail Mishustin bilan iqtisodiy hamkorlikni muhokama qildi
-
Siyosat2 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Mahalliy3 days ago
my.gov.uz — 35 yilda odamlarning vaqtini qaytarib berdi!
-
Jamiyat3 days agoFarg‘onada “Lasetti” qarama-qarshi yo‘nalishga chiqib ketishi oqibatida ikki kishi halok bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga gilam eksport qilmoqda?
-
Jamiyat4 days ago16−18 iyun kunlari Toshkent shahriga yuk mashinalari kiritilmaydi
-
Sport2 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Sport4 days agoJCh-2026. Osiyoning ikki jamoasi Yevropa vakillariga qarshi maydonga tushadi
-
Mahalliy3 days ago
Quyoshda turgan suvning ta’mi emas, tarkibi o‘zgaradi… bu esa juda xavfli