Turk dunyosi
Retinbiotisning ta’kidlashicha, Turkiya Yevropa Ittifoqining boshi berk ko’chaga chiqishiga “oyna bo’lishi” kerak
Turkiya tashqi ishlar vaziri Hoqon Fidan bir kun avval ittifoq bilan aloqalar “bir davlat tomonidan garovga olingan” deganidan so‘ng, payshanba kuni hukumat so‘zlovchisi Konstantinos Retinbiotis Turkiyani Yevropa Ittifoqi bilan munosabatlarda taraqqiyot yo‘qligiga “oynaga qarashga” chaqirdi.
“Turk vazirlar Yevropa Ittifoqini nazarda tutib, Kipr Respublikasini undan ajratib qo’ymoqda. Kipr Yevropa, Yevropa esa Kipr. Buni so’nggi bir necha kun tajribasi isbotlab turibdi”, – dedi u o’tgan hafta Nikosiyada bo’lib o’tgan norasmiy Yevropa kengashi sammiti bilan bog’liq.
U Prezident Nikos Christodoulidesning “Yevropa va Turkiya o’rtasidagi munosabatlarda taraqqiyotni ko’rishni xohlayotganini aniq va qayta-qayta ta’kidlaganini” qo’shimcha qildi va qo’shimcha qildi: “Bu taraqqiyot Turkiyaning Kipr bilan bog’liq, hududini 52 yil davomida noqonuniy ravishda bosib olgan Yevropa Ittifoqiga a’zo davlat oldidagi majburiyatlariga amal qilishi kerak”.
“Shuning uchun biz, Kipr Respublikasi va Yevropa Ittifoqiga a’zo davlatlar qilayotgan va biz bugungi kunda yanada kuchliroq ishlayapmiz, bu bizning Yevropa Ittifoqiga a’zo davlat va mintaqadagi davlat sifatida mavjudligimiz darajasini oshirishdir, bu haqiqatan ham uning foydaliligi va ishonchliligini isbotlaydi”, dedi u.
Shu sababdan ‘‘Turkiya o‘z mas’uliyatini o‘ylab ko‘rishi kerak’’ dedi, ‘‘Agar Turkiya Yevropa Ittifoqi bilan munosabatlarida nima uchun hech qanday taraqqiyot yo‘qligini bilishni istasa, oynaga qarashi kerak’’ dedi.
Fidan, Avstriya vakili Beate Meinrreisinger bilan Venada o’tkazilgan mushtarak matbuot anjumanida, Yevropa Ittifoqi va Turkiya o’rtasidagi mavjud bojxona ittifoqi kelishuvini yangilashga chaqirdi.
Ayni paytda Turkiya Yevropa Ittifoqi bilan bojxona ittifoqi kelishuviga ega, biroq Turkiya Yevropa Ittifoqining to‘liq a’zosi bo‘lmagani uchun ittifoq imtiyozlaridan to‘liq foydalana olmaydi. Shu bois Yevropa Ittifoqi uchinchi davlat bilan savdo shartnomasini imzolasa, Turkiyaning o‘sha uchinchi davlatdan import qilinadigan mahsulotlariga boj joriy qila olmaydi, biroq bu uchinchi davlat Turkiya eksportiga boj qo‘yishda davom etishi mumkin.
“Afsuski, Yevropa Ittifoqida ba’zi o’ziga xos qoidalarga asoslangan dilemmalar mavjud. Masalan, 400 million aholi vakili bo’lgan 27 davlatdan 26 tasi nimanidir xohlashi mumkin, ammo 1 milliondan kam aholi yoki hatto 1 milliondan kam aholiga ega mamlakatlarning xohish-istaklari bundan qoniqish hosil qilishi mumkin”, – deydi u.
Shuning uchun, “Turkiya va Yevropa Ittifoqi (500 million kishi) bir davlat tomonidan garovda bo’lishi mumkin”, deya qo’shimcha qildi u, “hozirgi tizim bunga imkon berishini” ta’kidladi.