Sport
«Real» peshqadamlikni boy berdi, «Arsenal» ham ochko yo‘qotdi. Kun o‘yinlari
«MYu»da kambek, «Liverpul» Salohsiz g‘alabaga erishdi, A Seriyada chempionlik poygasi qizimoqda. Yakshanba oqshomida Yevropa futbolida ro‘y bergan asosiy voqealar, o‘yinlardagi gollar va turnir jadvallaridagi vaziyat.
Angliya: «Manchester Siti» foydasiga durang
«Chelsi» – «Arsenal» 1:1
Gollar: Chaloba, 48 (1:0). Merino, 59 (1:1)
«Chelsi»: Sanches, Chaloba, Fofana, Kukurelya, Gyusto, Jyeyms, Kaysedo, Fernandes, Pedru Netu, Estevan (Garnacho, 46), Joao Pedro (Delap, 55)
«Arsenal»: Rayya, Moskera, Inkapiye, Kalafiori (Lyuis-Skelli, 46), Timber, Subimendi (Edegor, 57), Rays, Eze (Yokeresh, 72), Martinelli (Madueke, 57), Saka, Merino
Ogohlantirishlar: Kukurelya, 11 – Subimendi, 5. Moskera, 13. Kalafiori, 27. Inkapiye, 41. Lyuis-Skelli, 54. Yokeresh, 88
Chetlatish: Kaysedo, 38
«Chelsi» va «Arsenal» o‘rtasidagi o‘yin turning markaziy bahsi edi. Bu jamoalar tur arafasida birinchi va ikkinchi o‘rinni bo‘lishib turishgandi.
Klublar London derbisiga ajoyib kayfiyatda yetib kelgandi – ikki jamoa ham hafta o‘rtasida Chempionlar ligasida Yevropa grandlarini mag‘lub etgandi. «Chelsi» «Barselona»ga qarshi o‘yinda yirik g‘alabaga erishdi (3:0), «Arsenal» ham «Bavariya»ni ishonchli hisobda mag‘lub etdi (3:1).
Lekin o‘yin arafasida Arteta kutilmagan muammoga duch keldi. U jamoa himoya markazidagi asosiy juftlikning ikki vakilidan ham foydalana olmasdi – Gabriel oldinroq safdan chiqqandi, Saliba esa o‘yindan oldingi mashg‘ulotlar chog‘ida lat yegani ma’lum bo‘ldi. Natijada himoya markazida hali biror marta birga o‘ynamagan yangi futbolchilar – 21 yoshli Moskera va 23 yoshli Inkapiye tushirildi. Shuningdek, hafta o‘rtasida «Bavariya»ga qarshi o‘yinda jarohatlangan Trossar ham jamoaga yordam bera olmasdi.
Ikki jamoa ham ilk daqiqalardan maydonda jangga kirishdi. Beshinchi daqiqadayoq Entoni Teylor cho‘ntagidan dastlabki sariq kartochkani chiqardi – Martin Subimendi Risa Jyeymsni to‘xtatib qolgani uchun ogohlantirildi. 11-daqiqada esa ko‘klar himoyachisi Kukurelya Sakaga qarshi navbatdagi qo‘polligi uchun sariq oldi, shundan keyin ham ikki jamoa futbolchilari bir-biriga ayovsiz fol ishlatdi va birinchi bo‘lim chiroyli kombinatsiyalar bilan emas, yakkakurashlar va to‘qnashuvlar bilan yodda qoldi.
Bunday ortiqcha qo‘pollik yaxshilik bilan tugamasligi sezilib turgandi va 38-daqiqada mezbonlar son jihatdan ozchilik bo‘lib qolishdi – Moyses Kaysedo Mikel Merinoning to‘piq qismiga butsasining ostki qismi bilan zarba bergani uchun maydondan chetlatildi.
«Arsenal»da esa to‘rt himoyachidan uch nafari sariq oldi.
Tanaffusdan keyin esa jamoalar nihoyat futbol o‘ynashdi va gollar ham bo‘ldi. Dastlab 48-daqiqada burchak zarbasidan keyin Trevor Chaloba barchadan baland sakrab, hisobni ochdi.
«Arsenal» tezda javob qaytardi. 58-daqiqada Saka o‘ng qanotda navbatdagi marta Kukurelyani dog‘da qoldirib, to‘pni darvozabon hududiga yetkazdi, u yerda Merino bosh bilan zarba berib, muvozanatni tikladi.
Shundan keyin ikki murabbiy hujum chizig‘iga yangi kuchlarni tashladi: «Arsenal»da Edegor, Madueke va Yokeresh maydonga tushdi, «Chelsi»da – Garnacho va Delap. Mezbonlar ozchilik bo‘lib o‘ynaganiga qaramay, xavfli qarshi hujumlar uyushtirdi.
O‘yin oxirlarida mehmonlar g‘alabani ilib ketishi mumkin edi, Merinoning kuchli zarbasidan keyin Sanches to‘pni qo‘lidan chiqarib yubordi, ammo Yokeresh to‘pga yetib borolmadi.
Yakunda «Chelsi» hisobni ushlab qoldi, lekin APLda «Arsenal»ga qarshi o‘yinlardagi g‘alabasiz seriyasini davom ettirdi: 3 durang va 4 mag‘lubiyat.
«Arsenal» esa chempionlik poygasida ancha oldinga chiqib ketish imkoniyatidan foydalana olmadi. 13-tur yakunlariga ko‘ra «kanonirlar» 30 ochko bilan birinchi o‘rinda, bu turda g‘alaba qozongan «Siti» oradagi farqni besh ochkogacha qisqartirdi. «Chelsi» esa 24 ochko bilan uchinchi o‘rinda.
«Kristal Pelas» – «Manchester Yunayted» 1:2
Gollar: Mateta, 36 – penalti (1:0). Zirkze, 54 (1:1). Maunt, 63 (1:2)
«Kristal Pelas»: Henderson, Lakrua, Gehi, Richards, Kamada (Lerma, 85), Uorton (Hyuz, 78), Mitchell (Devenni, 85), Munyos, Sarr (Nketia, 38), Pino (Uche, 78), Mateta
«Manchester Yunayted»: Lammens, de Liht, Shou (Martines, 82), Yoro (Mazraviy, 54), Brunu Fernandesh, Kazemiro, Dalot, Diallo (Dorgu, 90+1), Maunt, Mbeumo (Maynu, 90+1), Zirkze
Ogohlantirishlar: Nketia, 53. Gehi, 75. Lerma, 90 – Mbeumo, 17. Shou, 72
O‘tgan oyda «MYu» uch o‘yindan iborat g‘alabali seriyasi ortidan uch o‘yindan iborat g‘alabasiz seriya qayd etgandi. «Nottinghem» va «Tottenhem»ga qarshi safardagi duranglarni jamoa o‘yin oxirida urilgan javob gollari tufayli o‘z hisobiga yozishi mumkin, ammo o‘tgan turda «Old Trafford»da bir kishi ko‘p bo‘lib o‘ynab «Everton»dan mag‘lub bo‘lish jamoa muxlislari uchun og‘riqli zarba bo‘ldi. Va shunday fonda mankunianliklar «Kristal Pelas» maydoniga safar qilishdi.
«Burgutlar» istalgan raqibga muammo tug‘dira oladi va «MYu» ham istisno bo‘lmadi. Birinchi bo‘lim oxirlarida De Liht to‘pni yo‘qotgach Yoro jarima maydoni ichida Matetani qo‘pollik bilan to‘xtatdi va jabrlanuvchining o‘zi penaltini aniq ijro etdi. Lekin mehmonlar ikkinchi bo‘limda to‘qqiz daqiqa ichida burilish yasadi. Avvaliga APLda deyarli bir yildan buyon (364 kun!) gol urmayotgan Zirkze Bruno Fernandeshning uzatmasidan keyin yaqin burchakni aniq nishonga oldi. Biroz o‘tib jarima zarbasi ijro etilganida yana Fernandesh Mauntning goliga assistentlik qildi.
Portugaliyalik yarimhimoyachi endi APLdagi golli uzatmalar soni (56) bo‘yicha Pol Skoulzdan o‘zib ketdi. «MYu» futbolchilari orasida undan yuqorida faqat Rayan Giggz (162), Ueyn Runi (93) va Devid Bekhem (80) joylashgan. Manchesterliklar shu kuni g‘alabadan tashqari Lisandro Martinesning maydonga qaytishini ham nishonlashdi – u tizzasidagi jarohat tufayli 2 fevraldan buyon o‘ynamayotgandi.
«Vest Hem» – «Liverpul» 0:2
Gollar: Isak, 60 (0:1). Gakpo, 90+2 (0:2)
«Vest Hem»: Areola, Mavropanos, Todibo, Magassa (Luis Gilerme, 68), Fernandesh, Pots (Souchek, 88), Diuf, Van-Bissaka, Lukas Paketa, Bouen, Uilson (Fyullkrug, 78)
«Liverpul»: Alisson, van Deyk, Konate, Kerkez (Roberson, 85), Gomes, Makallister, Gravenberh, Soboslai, Virs (Jons, 75), Gakpo, Isak (Ekitike, 68)
Ogohlantirishlar: Magassa, 66. Lukas Paketa, 83
Chetlatish: Lukas Paketa, 84 (ikkinchi sariq)
«Liverpul» qatorasiga uch yirik mag‘lubiyatdan keyin Londondagi o‘yinda Salohni zaxira o‘rindig‘ida qoldirdi va hujum markazida Isak tushdi. Qizillar bungacha ushbu shvetsiyalik hujumchi boshlang‘ich tarkibda harakatlangan to‘rt o‘yinning barchasida yutqazgandi va u bunday noxush statistikaga barham berish uchun barcha ishni qildi. Aleksandr birinchi bo‘limdayoq hisobni ochishi mumkin edi, ammo uning bir necha metr masofadan yo‘llagan akrobatik usuldagi zarbasini Areolya qaytarib qoldi. Ammo Isak baribir ikkinchi bo‘limda o‘z maqsadiga erishdi va Gakponing uzatmasidan keyin mezbonlar darvozasining yaqin burchagini aniq nishonga oldi. Shu tariqa, u APL o‘yinlarida o‘zi uchun rekord darajadagi yetti o‘yindan iborat golsiz seriyani yakunladi va o‘rnini Ekitikega bo‘shatib berdi.
Lukas Paketa esa arbitr bilan uzoq bahslashib, bir necha daqiqa ichida ikki sariq kartochka oldi va «Vest Hem»ni qiyin ahvolda qoldirib ketdi. Gakpo esa ozchilik bo‘lib qolgan raqibni uzil-kesil taslim etdi. Arne Slot bu g‘alaba orqali o‘z iste’fosi haqidagi xabarlarga kerakli reaksiya ko‘rsatdi, «Liverpul» esa turnir jadvalining ikkinchi qismidan sakkizinchi o‘ringacha ko‘tarildi.
«Aston Villa» – «Vulverhempton» 1:0
Gol: Kamara, 67 (1:0)
«Aston Villa»: Martines, Konsa, Pau Torres, Din, Kesh, Tilemans (Barkli, 75, Sancho, 88), Kamara (Bogard, 88), Rodjyers, Buendiya (Uotkins, 54), Makginn, Malen (Onana, 75)
«Vulverhempton»: Jonston, Agbadu, Moskera (Bueno, 77), Gomesh, Volfe (Mane, 77), Chachua, Andre, Bellegard (Chireva, 69), Gomes, Larsen, Arias (Arokodare, 88)
Ogohlantirishlar: Andre, 45. Volfe, 58. Moskera, 76. Arias, 80
«Liverpul» bu mavsumda 6 bor yutqazganiga qaramay, juda yomon vaziyatga tushib qolgani yo‘q va kuchli to‘rtlikni yakunlab turgan «Aston Villa»dan atigi uch ochkolik masofada. Birminghemliklar bu mavsumni juda yomon o‘tkazayotgan va ligani tark etish uchun birinchi raqamli nomzod bo‘lib turgan «Vulverhempton»ni mag‘lub etib, uch ochkolik farqni saqlab qoldi. Bu g‘alabani Kamaraning goli ta’minladi, Unai Emeri esa hozirgi jamoasi boshqaruvida APLdagi 61-g‘alabasini nishonladi. Endi ispaniyalik mutaxassis klubning bu borada eng yaxshi natijaga ega sobiq murabbiylari Jon Gregori va Martin O’Nilga tenglashib oldi.
Ispaniya: «Real»da duranglar seriyasi
«Jirona» – «Real» 1:1
Gollar: Unai, 45 (1:0). Mbappe, 67 – penalti (1:1)
«Jirona»: Gassaniga, Rinkon (Franses, 72), Vitor Reys, Moreno, Martines, Vitsel, Martin, Unai (Kuruma, 83), Xil (Asprilya, 72), Tsigankov (Roka, 72), Vanat (Ruis, 83)
«Real»: Kurtua, Eder Militau, Ryudiger, F. Garsiya (Karreras, 90), Aleksandr-Arnold (G. Garsiya, 90), Tshuameni (Rodrigu, 72), Bellinghem, Valverde, Vinisius Junior, Arda Guler (Kamavinga, 46), Mbappe
Ogohlantirishlar: Gassaniga, 42. Unai, 59. Vanat, 74
Madridliklar esa kutilganidek Kataloniyada qattiq qarshilikka to‘qnash kelishdi. «Jirona» nafaqat mardonavor himoyalandi, balki favoritlarni xavfli qarshi hujumlar bilan qiyin ahvolga solib qo‘ydi. Shunday hujumlardan biri esa muvaffaqiyatli chiqdi, birinchi bo‘lim oxirida Tsigankov to‘pni jarima maydoniga yetkazib berdi, Unai esa bir harakat bilan darvozani ishg‘ol etdi. Shunga o‘xshash kombinatsiya ikkinchi bo‘limda ham mezbonlarga muvaffaqiyat keltirishi mumkin edi, ammo bu safar Kurtua Vanatning zarbasini qaytarib qoldi.
Ikkinchi bo‘limda «Real» butun kuch bilan oldinga tashlandi va hujumlarda markaziy himoyachilar Militao va Ryudiger ham faol ishtirok etishdi. Vinisius Juniorning sa’y-harakatlari esa jamoani mag‘lubiyatdan qutqarib qoldi. Avvaliga braziliyalik hujumchining goli ofsayd tufayli bekor qilindi, u esa harakatdan to‘xtamadi va unga nisbatan foldan keyin mezbonlar darvozasiga penalti belgilandi. Mbappe esa zarbani benuqson ijro etdi, penaltilar bo‘yicha mutaxassis Gassaniga zarba yo‘nalishini topgan bo‘lsa-da, to‘pga yeta olmadi.
Madridliklar shundan keyin mezbonlar jarima maydonini qamal qilishdi, ammo raqibni taslim qilishning yo‘lini topa olishmadi. Goh Vinsiusning zarbasiga aniqlik yetishmadi, goh darvozabon to‘pni Mbappening oyoqlaridan olib qo‘ydi. Natijada «Real» chempionatda qatorasiga uchinchi o‘yinda durang o‘ynab, birinchi o‘rinni qaytarib ololmadi, «Barselona» esa buning uchun qo‘shnilaridan minnatdor bo‘lsa arziydi.
Italiya: Konte Rimni zabt etdi
«Piza» – «Inter» 0:2
Gollar: Martines, 69 (0:1). Martines, 83 (0:2)
«Piza»: Skuffet, Karachcholo, Kanestrelli, Albiol (Lorran, 80), Marin, Ebisher, Pichchinini (Tramoni, 71), Angori (Leris, 71), Ture, Meyster (Buffon, 90), Nzola (Moreo, 90)
«Inter»: Zommer, Acherbi (Bissek, 67), Bastoni, Akanji, Suchich (Zelinski, 46), Hoqon Chalxono‘g‘li, Barella, Dimarko, Luis Enrike (Diuf, 67), Tyuram (Espozito, 67), Martines (Karlos Augustu, 87)
Ogohlantirishlar: Karachcholo, 26. Albiol, 61 – Acherbi, 35
«Inter» uchun Pizaga safar favqulodda qiyin kechdi. Faqat ikkinchi bo‘limda Pio Espozito zaxiradan o‘yinga qo‘shilishi hisobni ochishga imkon berdi. U raqiblar aut ijro etishidan keyin boshlangan qarshi hujumda muhim rol o‘ynab, Lautaro Martinesni qulay vaziyatga chiqardi. Bu gol esa mezbonlarni ruhan sindirdi va mehmonlar sardori o‘yin oxirlariga borib Barellaning uzatmasidan keyin ikkinchi golni ham urdi. Argentinalik hujumchi uchun «Piza» – u A Seriyada darvozasini ishg‘ol etgan 29-jamoaga aylandi. Lautaro 2018 yilda Italiyada debyut qilganidan buyon boshqa hech bir futbolchida bunday ko‘rsatkich qayd etilmagan.
«Roma» – «Napoli» 0:1
Gollar: Neres, 36 (0:1)
«Roma»: Svilar, N`Dika, Ermoso, Manchini, Kristante (Al-Aynaviy, 62), Kone, Uesli Vinisius (Al-Sha’roviy, 82), Zeki Chelik, Pellegrini (Beyli, 80), Soule (Dibala, 62), Fergyuson (Baldansi, 46)
«Napoli»: Milinkovich-Savich, Rraxmani, Buondjorno, Bekema, Maktominay, Lobotka, Olivera, Di Lorenso, Lang (Politano, 69), Neres (Lukka, 85), Hoylund (Elmas, 80)
Ogohlantirishlar: Kristante, 55. Baldansi, 73. N`Dika, 86. Al-Sha’roviy, 90 – Lobotka, 63. Bekema, 64. Olivera, 90
«Napoli» yetakchilaridan biri Zambo-Angissaning jarohati David Neresga qo‘l keldi. Ushbu braziliyalik o‘tgan turda «Atalanta» bilan o‘yinda dubl qayd etgandi, endi esa peshqadamlik uchun o‘yinda hisobni ochdi. Neapolitanliklar birinchi bo‘limning ikkinchi yarmida namunali tezkor hujum uyushtirishdi va Hoylund Neresni yakkama-yakka vaziyatga chiqarib yubordi. Uning goli o‘yinda yagonaligini saqlab qoldi va bu g‘alaba janubliklarning turnir jadvalidagi holatini maksimal darajada yaqinlashdi. Shanba kungi o‘yinda «Latsio»ni mag‘lub etgan «Milan» hamon birinchi o‘rinda, ammo «Napoli» «Inter» va «Roma»ni quvib o‘tdi va ochkolar soni bo‘yicha rossonerilar bilan tenglashib oldi. Umuman olganda, chempionat turnir jadvalining yuqori qismida intriga aql bovar qilmas darajada – birinchi va to‘rtinchi o‘rinlardagi jamoalar orasidagi farq bir ochko!
Budapeshtdagi «Pushkash Arena» stadionida Parijning «Pari Sen-Jyermen» va Londonning «Arsenal» klublari o‘rtasida 2025/26 yilgi UYeFA Chempionlar ligasi finali bo‘lib o‘tdi.
Uchrashuvning 6-daqiqasida «Arsenal» futbolchisi Kay Xavers hisobni ochdi. 63-daqiqada Moskera jarima maydonida Kvaratsxeliyani yiqitdi va «Arsenal» darvozasi tomon penalti belgilandi. Dembele penaltini aniq bajarib, hisobni tenglashtirdi.
O‘yinnig asosiy vaqti va qo‘shimcha taymlarda darvozalar ishg‘ol etilmagach, penaltilar seriyasi belgilandi. Penaltilar seriyasida PSJ 5:4 hisobida g‘alaba qozondi.
Parijliklar «Real»dan keyin chempionlik unvonini himoya qilgan ikkinchi jamoaga aylanishdi. «Real» bu natijaga 2016/17 va 2017/18 yilgi mavsumlarda erishgandi.
Jamoalar o‘tgan mavsum yarim finalida o‘zaro to‘qnashgandi. O‘shanda Luis Enrike boshchiligidagi jamoa har ikki o‘yinda g‘alaba qozonib, ikki uchrashuv natijasiga ko‘ra 3:1 hisobida ustun kelgan. Keyin esa finalda “Inter”ni 5:0 hisobida mag‘lub etib, klub tarixida ilk bor Chempionlar kubogini qo‘lga kiritgandi.
Jamoalar bugunga qadar jami besh marta to‘qnash kelgan. O‘tgan mavsum yarim finaliga qadar parijliklar biror marta ham g‘alaba qozonmagan edi. O‘tgan mavsum umumiy bosqichda «Arsenal» g‘alaba qozongan, 2016/17 yilgi musobaqada esa raqiblar ikki marta durang o‘ynagan.
Budapeshtgacha bo‘lgan yo‘lda jamoalar turlicha uslubda harakat qildi. «Arsenal» himoyadagi ishonchli o‘yini bilan ajralib turdi. «To‘pchilar» to‘qqizta uchrashuvda o‘z darvozasini daxlsiz saqladi va umumiy bosqichda atigi to‘rtta gol o‘tkazib yubordi.
«PSJ»ning asosiy quroli esa hujumdagi samaradorlik bo‘ldi. Parijliklar ushbu musobaqada 1999/2000 yilgi Chempionlar ligasida 45 ta gol urgan «Barselona» rekordini takrorladi.
«Arsenal»ning yuksalishi bosqichma-bosqich kechdi: 2023/24 mavsumda chorak final, keyingi mavsumda yarim final va endi esa 2005/06 yildan beri ilk marta final.
E’tiborlisi, har ikki jamoa bu yilgi mavsumda o‘z mamlakatlari birinchiligida chempionlikni qo‘lga kiritishdi.
Toshkentda o‘tkazilayotgan dzyudo bo‘yicha Osiyo kubogida o‘smirlar o‘rtasidagi bahslar yakunlandi.
Unda O‘zbekiston terma jamoasi a’zolari 13 ta oltin, 9 ta kumush va 17 ta bronza medal bilan umumjamoa hisobida birinchi o‘rinni egallashdi.
Bugundan yoshlar toifasidagi bahslar boshlanadi.
Ispaniyaning «Real» futbol klubi ketma-ket beshinchi marta Forbes jurnali tomonidan dunyoning eng qimmat klubi deb topildi.
Foto: Gustavo Valiente/Xinhua/Getty Images
Madrid klubining qiymati 9,5 milliard dollarga baholanmoqda, bu o‘tgan yilga nisbatan (6,75 milliard dollar) 41 foizga ko‘pdir.
Kuchli uchlikka «Barselona» ($7,5 mlrd) va «Manchester Yunayted» ($7,2 mlrd) ham kirdi. Eng qimmat klublar o‘ntaligida quyidagilar bor: «Liverpul» ($6,2 mlrd), «Pari Sen-Jyermen» ($5,8 mlrd), «Bavariya» ($5,7 mlrd), «Manchester Siti» ($5,5 mlrd), «Arsenal» ($5,4 mlrd), «Chelsi» ($4,2 mlrd) va «Tottenhem» ($3 mlrd).
Forbes reytingiga jami 30 ta klub kiritilgan bo‘lib, ularning umumiy qiymati 87 milliard dollarga yetgan. Bitta klubning o‘rtacha qiymati 2,9 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2025 yilga (2,4 milliard dollar) nisbatan 21 foizga ko‘pdir.
Ro‘yxatdagi eng ko‘p vakil Angliya Premer-Ligasidan (APL) – 11 ta klub, undan keyin Shimoliy Amerikaning MLS ligasidan 7 ta klub va Italiya A Seriyasidan 4 ta klub.
O‘tgan mavsumda «Real» so‘nggi besh yil ichida birinchi marta sovrinsiz qoldi. Madridliklar Ispaniya chempionatida «Barselona»dan keyin ikkinchi o‘rinni egalladi, shuningdek, 1/8 final bosqichida «Albasete»ga 2:3 hisobida mag‘lub bo‘lib, Ispaniya Kubogidagi kurashni yakunladi. «Real» mamlakat Superkubogida «Barselona»ga yutqazdi (2:3).
Shuningdek, klub ketma-ket ikkinchi yil Chempionlar Ligasi yarimfinaliga chiqolmadi. Jamoa 1/4 final bosqichida Myunxenning «Bavariya» klubiga yutqazdi.
2027 yilgi U-20 Osiyo Kubogi saralash bosqichiga qur’a tashlandi.
Qur’a natijalariga ko‘ra, O‘zbekiston U-20 terma jamoasi «B» guruhidan joy oldi. Jamoliddin Rahmatullayev boshchiligidagi yosh futbolchilar saralash bahslarida Suriya, Hindiston va Bangladesh terma jamoalariga qarshi maydonga tushadi.
Eslatib o‘tamiz, O‘zbekiston U-20 terma jamoasi ishtirokidagi saralash uchrashuvlari 2026 yilning 25 avgustidan 6 sentyabriga qadar Toshkent shahrida bo‘lib o‘tadi.
Foto: Jonathan Ernst/Reuters
FIFAning yangi biznes modeli muxlislarni ranjityapti. Inflatsiyani hisobga olgan taqdirda ham, AQSh, Kanada va Meksikada o‘tadigan bu galgi jahon chempionati chiptalari narxi 2022 yil Qatardagi turnirdan ikki baravar, 1994 yil AQShdagi musobaqaga nisbatan esa qariyb to‘rt baravar qimmatroq. The Economist’ning yozishicha, o‘zgargan narx siyosati katta tavakkalga asoslangan. Chiptalar hali to‘liq sotilib bo‘lingani yo‘q va mezbon shaharlardagi mehmonxonalar to‘lmagan. Yuqori narxlar savdo pasayishi oqibatida yuzaga kelgan zararni qoplasa ham, FIFAning ko‘proq daromad keltiradigan boshqa manbalariga salbiy ta’sir qilishi mumkin.
Xalqaro futbol federatsiyasi prezidenti Janni Infantino FIFAni “dunyoga baxt ulashuvchi tashkilot” deya ta’riflaydi. Ammo, bu yil Shimoliy Amerikada o‘tadigan Jahon chempionatida bu “baxt” qimmatga tushishi mumkin, deb yozadi The Economist.
Mundial guruh bosqichi o‘yinlari uchun eng arzon chiptalar narxi o‘rtacha 200 dollarni, final uchrashuvi chiptalari esa kamida 2030 dollarni tashkil etadi. Bu esa 2026 yildagi chempionatni tarixdagi eng qimmat madaniy tadbirga aylantirishi mumkin.
Odatda jahon chempionati o‘yinlari uchun chiptalar bozor ko‘tara oladigan narxdan ancha arzon sotib kelingan. Turnir tarixi davomida talab har doim taklifdan yuqori bo‘lib keladi. Shunday bo‘lsa-da, ko‘proq pul ishlash o‘rniga, FIFA narxlarni oddiy muxlislar sotib oladigan darajada ushlab kelgan va chiptalarni lotereya ko‘rinishida tarqatgan. Tashkilot moliyaviy barqarorligi uchun chipta tushumidan ko‘ra, translatsiya va homiylik huquqlari ancha muhimroq ahamiyat kasb etadi.
Bu yil esa vaziyat boshqacha. Ilk bor FIFA chiptalar savdosini mahalliy tashkilotchilarga topshirish o‘rniga, bevosita o‘z nazoratiga oldi. Tashkilot “dinamik narxlash” tizimini joriy qildi, ya’ni talab oshgani sari chiptalar narxi ham ko‘tariladi. Shuningdek, rasmiy qayta sotuv platformasi ishga tushirildi va u yerda xaridor ham, sotuvchi ham amalga oshirilgan savdo uchun 15 foizlik komissiya to‘laydi.
Inflatsiyani hisobga olgan taqdirda ham, AQSh, Kanada va Meksikada o‘tayotgan bu galgi Jahon chempionati chiptalari narxi 2022 yil Qatardagi turnirdan ikki baravar, 1994 yilgi AQSh turniriga nisbatan esa qariyb to‘rt baravar qimmatroq.
Final o‘yini uchun ayrim chiptalar qayta sotuv bozorida hatto 2 million dollargacha qimmatlashgan. Besh karra jahon chempioni — Braziliya terma jamoasi muxlislari o‘z futbolchilarining guruh bosqichidagi uchta o‘yinini tomosha qilish uchun qayta sotuv bozorida taxminan 3 800 dollar sarflashiga to‘g‘ri keladi — bu barcha mamlakatlar ichida eng yuqori ko‘rsatkich. Hatto Jahon chempionatida ilk bor qatnashayotgan Kabo-Verde muxlislari ham qariyb 1000 dollar to‘lashi kerak. Taqqoslash uchun, bu yilgi Yevropa Chempionlar ligasi finalining kattalar uchun eng arzon chiptasi 200 dollardan taklif etildi.
The Economist’ning qayt etishicha, FIFAning yangi narx siyosati katta tavakkalga o‘xshab ko‘rinyapti. Birinchidan, chiptalar hali to‘liq sotib bo‘lingani yo‘q va mezbon shaharlardagi mehmonxonalar to‘lmagan. Ayrim o‘yinlar uchun qayta sotuvdagi narxlar keyinchalik pasayishi mumkin. Ammo chiptalar arzonlashguncha, ko‘plab muxlislar safarga borish umididan voz kechish ehtimoli bor. Energetika inqirozi sabab aviachiptalar narxi keskin oshib boryapti.
Yuqori narxlar savdo pasayishi oqibatida yuzaga kelgan zararni qoplasa ham, bu FIFAning yanada daromadliroq manbalariga salbiy ta’sir qilishi mumkin. To‘la stadionlar teleekranda o‘yinlarni jozibador qiladigan shovqin va ajoyib atmosferani yaratadi. Xalqaro futbol federatsiyasi o‘tgan yil klublar o‘rtasidagi jahon chempionati vaqtida ham noqulay holatga tushgandi: tomoshabin kam kelgan o‘yinlarda muxlislar televizion kameralar tomon ko‘chirilgani haqida xabarlar tarqalgandi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, boyroq muxlislar sokinroq bo‘lishadi va stadionda hissiyotlarini kamroq namoyon qiladi. Masalan, 2022 yilgi amerikancha futbol ligasi muhiti “korporativ kechki ovqat”ga o‘xshatilgandi.
To‘g‘ri, boylar tobora ko‘proq pullarini qimmatbaho buyumlarga emas, balki “hayotda bir marta bo‘ladigan” jarayonlar uchun sarflashni afzal ko‘ra boshlashgan. Bu FIFA uchun yaxshi yangilikdek tuyuladi. Muammo shundaki, aynan shu boy muxlislarning o‘zi ular izlayotgan o‘sha noyob jarayonning jozibasini kamaytirib yuborishi mumkin.
oziq-ovqat narxlari nega oshib boryapti?
MIT PhD dasturiga 100 foizlik grant yutgan Munisa Jumanova hikoyasi
Prezident Zelenskiy Rossiya yana bir yirik hujumga tayyorlanayotgani haqida ogohlantirdi
-
Iqtisodiyot4 days ago1 dollar ≠ 1 so‘m ≠ 1 rubl. Valutalar qiymati nega har xil?
-
Jamiyat5 days agoToshkentda uy savdosi bilan bog‘liq mojaro tergov qilinmoqda
-
Mahalliy5 days ago
Oliy attestatsiya komissiyasi rahbari ishdan olindi
-
Sport4 days agoForbes dunyoning eng serdaromad sportchilari reytingini e’lon qildi
-
Iqtisodiyot3 days agoBirjada bug‘doy va sement narxi pasaydi
-
Jamiyat4 days agoBuxoroda YTH sodir qilgan haydovchi 10 sutkaga qamaldi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda oilaviy korxonalar soni 36 mingtadan oshdi
-
Dunyodan4 days ago
Eronning boyitilgan uranini yo’q qilish kerak