Siyosat
Qirg‘iziston xavfsizlik xizmati rahbari Qamchibek Tashiyev siyosiy vaziyat o‘zgargani uchun kutilmaganda ishdan bo‘shatildi.
Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov Qamchibek Tashiyevning Davlat xavfsizlik qo‘mitasi (DQM) raisi lavozimidagi vakolatini tugatish to‘g‘risidagi farmonni imzoladi, mamlakatning eng nufuzli amaldorlaridan biri va davlat rahbarining uzoq yillik siyosiy ittifoqchisi bo‘lgan prezidentlik vakolati tugatildi.
Tasiyev 10-fevral kuni muddatidan avval ishdan bo‘shatilgan va Vazirlar Mahkamasi raisi o‘rinbosari lavozimidan ham ayrilgan. Xuddi shu farmonda janob Japarov janob Tasiyevning uchta delegati Daniel Risaliyev, Qurbombek Avazov va Elizar Sumanovni hamda Xavfsizlik kengashi kotibi Rustam Mamasadiqovni lavozimidan ozod qildi.
Prezident bu qaror jamiyat ichidagi, jumladan, davlat institutlari o‘rtasidagi bo‘linishlarning oldini olish, aksincha, birdamlikni mustahkamlash maqsadida “milliy manfaatlarni ko‘zlab” qabul qilinganini aytdi. Bu haqda prezident matbuot kotibi Askat Alagozov bayonot berdi.
Xavfsizlik qoʻmitasi raisi vazifasini bajaruvchi va Vazirlar Mahkamasi raisi oʻrinbosari lavozimiga Davlat qoʻriqlash xizmati rahbari, avval MXX raisi oʻrinbosari lavozimida ishlab kelgan Jumgarbek Shavdanbekov tayinlandi. 55 yoshli bu shaxs 2020-yildan buyon MXX boshlig‘i o‘rinbosari lavozimida ishlab kelgan va 2022-yilda general-mayor unvoni bilan taqdirlangan.
Foto: Dzhumgarbek Shabdanbekov
“Kutilmagan qaror”
Ijtimoiy tarmoqlarda tarafdorlari tarqatgan bayonotda Tasiyev ishdan boʻshatilishi “kutilmagan” boʻlganini aytdi. U 2021-yilda yuragi operatsiya qilingan va hozirda Germaniyada davolanmoqda. Tasiyev tibbiy ko‘rikdan o‘tish uchun prezident ruxsati bilan xorijga borganini va ishdan bo‘shatilishini kutmaganligini aytdi.
“Har qanday holatda ham davlatimiz rahbarining qarori ijrosi shart”, – deya vatanga, xalqqa, prezidentga sadoqat bilan xizmat qilganini, o‘z mehnati bilan faxrlanishini ta’kidladi. U qo‘mita xodimlari bilan xayrlashish imkoni berilmaganidan afsusda bo‘lib, MXX xodimlariga mashaqqatli mehnati uchun o‘z minnatdorchiligini bildirdi. Shuningdek, janob Tasiyev xalqni qonunga rioya qilishga, noqonuniy ishlardan tiyilishga, mamlakat tinchligi va barqarorligini saqlashga chaqirdi.
Prezident Japarov lavozimidan ozod etilganidan so‘ng MXX tuzilmaviy islohotlarni joriy etish to‘g‘risidagi farmonni imzoladi. Islohotlar rejasiga ko‘ra, Chegara agentligi Komissiya tarkibidan ajratilib, mustaqil idora sifatida tashkil etiladi, Komissiyaning 9-bo‘limi esa bevosita prezidentga bo‘ysunadigan Milliy himoya agentligiga aylantiriladi.
kuchli siyosiy ittifoq
2020-yil 16-oktabrda MXX rahbari etib tayinlangan Tasiyev uzoq vaqtdan beri prezident Japarovning eng yaqin siyosiy safdoshi sanalib kelgan. Ularning hamkorligi 2010-yillar boshidan boshlangan, o‘shanda ikkalasi ham muxolifat siyosatida faol bo‘lgan. 2012-yil oktabr oyida ular Bishkekda Qumtor oltin qazib olish kelishuviga qarshi norozilik namoyishini olib borishdi va hibsga olinib, keyinroq sudlanmasidan oldin parlamentga bostirib kirishga urinishdi, bu ularning shaxsiy rishtalarini yanada mustahkamladi.
2020-yil oktabrdagi norozilik namoyishlari o‘sha paytdagi prezident Souronbay Jeenbekovni iste’foga chiqishga majbur qilgan va Japarov hokimiyat tepasiga kelganidan so‘ng, Tashiyev xavfsizlik xizmati rahbari etib tayinlandi va qisqa vaqt ichida mamlakat xavfsizlik va huquq-tartibot idoralarida markaziy shaxsga aylandi. Tahlilchilar tez-tez Japarov va Tashiyevni mamlakatning eng kuchli siyosiy dueti, Tashiyev esa Qirg‘izistonning ikkinchi nufuzli arbobi sifatida ko‘rishadi.
Korrupsiyaga qarshi qat’iy kurash olib borishni va’da qilgan Prezident Japarov davrida MXXga keng vakolatlar berildi. Tasiyev qo‘mitasi yuqori lavozimli amaldorlarga nisbatan katta tekshiruv o‘tkazdi va davlat byudjetiga milliardlab so‘m undirilganini ma’lum qildi.
Tashiyev o‘tgan yilning dekabrida bergan intervyusida MXX besh yillik saylovoldi tashviqoti davomida 300 milliard so‘m (taxminan 34 million dollar) budjetni qaytarganini aytgan edi. Shuningdek, u 1000 dan ortiq mulk va 30 000 gektar yer davlat mulkiga qaytarilganini aytib, avvalgi xususiylashtirishlar qonunbuzarlik boʻlganini, korruptsiyaga botgan idoralar 2020 yilgacha davlat mulkini shaxsiy manfaatlar yoʻlida buzib, sotganini iddao qildi.
Janob Tasiyev qo‘shni davlatlar bilan chegara muammolarini, jumladan, O‘zbekiston bilan muzokaralar olib borishda ham muhim rol o‘ynadi. Yaqinda bergan hujjatli intervyusida u Oʻzbekiston bilan muzokaralar baʼzida qiyin kechganini, natijada Oʻzbekiston bosh vaziri Abdulla Alipov bilan qarama-qarshilikka olib kelganini, biroq har ikki davlat prezidentlari aralashib, muzokaralar qayta boshlanganini aytdi.
Saylovlar va siyosiy spekulyatsiyalar foni
Japarovning prezidentlik muddati 2027 yilning yanvarida tugaydi, navbatdagi saylov esa kelasi yanvar oyining to‘rtinchi haftasiga belgilangan. Prezident qayta saylanishga intilishini rasman e’lon qilmagan, biroq yaqinda qilgan chiqishida u saylovda qatnashsa, 2021-yilda, taxminan 80% ovoz bilan g‘alaba qozonganidan ko‘ra kuchliroq qo‘llab-quvvatlashga ega bo‘lishiga ishonch bildirdi.
So‘nggi haftalarda prezidentlik saylovlarini muddatidan oldin o‘tkazish kerakmi yoki yo‘qmi, degan savolga jamoatchilik muhokamasi kuchaydi. 9-fevral kuni, Tasiyev hokimiyatdan chetlatilganidan bir kun oldin Japarov va parlament spikeri Nurlanbek Turg‘unbek Uluga 75 kishi, jumladan, sobiq bosh vazirlar, sobiq deputatlar va jamoat arboblari imzolagan petitsiya kelib tushgani xabar qilinganidek, bu yil favqulodda saylovlar o‘tkazilishini talab qilgan.
Imzolovchilar Japarov 2021-yilda eski konstitutsiya bo‘yicha saylanganini, biroq 2021-yil aprelida qabul qilingan yangi konstitutsiyada prezidentlik muddati 5 yilga belgilanganini da‘vo qilmoqda. Biroq 2021-yil 5-maydan kuchga kirgan Konstitutsiyaviy qonunga ko‘ra, 2021-yilda olti yil muddatga saylangan prezident yangi konstitutsiyaga muvofiq o‘z vakolatlarini amalga oshirishda davom etadi va bu muddat uning birinchi muddati sifatida hisobga olinadi.
Jamoatchilik fikri ikkiga bo‘linib, ba’zilar huquqiy noaniqlikdan qochish uchun muddatidan oldin saylov o‘tkazishni ta’kidlasa, boshqalar joriy olti yillik muddat tugashi kerak, deydi.
Shu fonda Tasiyevning iste’foga chiqishi uning prezidentlik ambitsiyalari haqidagi taxminlarni kuchaytirdi. U saylovda qatnashish niyati yo‘qligini va Japarovni qo‘llab-quvvatlashini bir necha bor ta’kidlagan bo‘lsa-da, siyosiy doiralarda uning unga qarshi o‘z nomzodini qo‘yishi mumkinligi haqida mish-mishlar tarqaldi.
Xalqaro Respublikachilar Assotsiatsiyasi o‘tkazgan so‘rov natijalariga ko‘ra, so‘nggi yillarda Tasiyevning reytingi 14 foizdan 22 foizga oshgan, biroq aholining Prezident Japarovga ishonchi nisbatan barqaror bo‘lib, 35 foizdan 38 foizgacha bo‘lgan.
Siyosat
Yaponiya O‘zbekistondan neft, gaz va strategik foydali qazilmalarni import qilishga qiziqish bildirmoqda
3 may kuni Samarqandda Osiyo taraqqiyot bankining yillik yig‘ilishi doirasida bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda Yaponiya moliya vaziri Satsuki Katayama Yaponiyaning O‘zbekiston bilan hamkorlik qilish orqali energiya va mineral resurslarni yetkazib berish zanjirlarini diversifikatsiya qilish niyatidan darak berdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev Yaponiya xalqaro hamkorlik banki (JBIC) prezidenti Nobumitsu Xayashi va Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligi (JICA) direktori o‘rinbosari Masao Yaxaradan iborat Yaponiya delegatsiyasini qutladi.
Vazir Katayamaning ta’kidlashicha, hozirgi global geosiyosiy vaziyat Yaponiya uchun energiya va muhim resurslarni barqaror ta’minlashni ustuvor vazifa qilib qo’ygan. U O‘zbekiston tabiiy resurslarga boy mamlakat va Yaponiyaning neft, gaz va strategik foydali qazilmalar manbalarini diversifikatsiya qilish strategiyasining muhim hamkori ekanini alohida ta’kidladi. Tabiiy resurslardan tashqari, ikki tomonlama iqtisodiy munosabatlarning ijobiy sur’atlari ham tovar ayirboshlash hajmining oshishi va Yaponiyaning yirik kompaniyalari ishtirokidagi yirik investitsiya loyihalarini amalga oshirish bilan tavsiflanganini qayd etdi.
Prezident Mirziyoyev Oʻzbekiston moliyaviy infratuzilmasini modernizatsiya qilishga qaratilgan bir qancha tashabbuslarni eʼlon qildi. Bu takliflar orasida sun’iy intellektni g‘aznachilikka integratsiyalash, davlat moliyasini raqamli o‘zgartirish va ushbu o‘tishlarni boshqarish uchun yuqori darajadagi mutaxassislarni tayyorlash kiradi. Bunga javoban janob Katayama Prezidentning Toshkentda moliyaviy ta’lim markazi tashkil etish to‘g‘risidagi taklifini Yaponiya tomonidan qo‘llab-quvvatlash ko‘rib chiqilishini alohida ta’kidladi va Yaponiya tomonidan qo‘llab-quvvatlashga tayyorligini bildirdi.
Muhokamalarda xalqaro savdo va moliyaviy texnologiyalarning kelajagi ham muhokama qilindi. Vazir Katayama stablecoinlar va elektron valyutalar kabi raqamli toʻlov usullarini joriy etishda Qoʻshma Shtatlar bilan faol hamkorlikni taʼkidladi. Bosh vazir O‘zbekistonning FinTech sohasiga yuqori qiziqishini e’tirof etib, Yaponiyaning mamlakatda zamonaviy moliyaviy texnologiyalarni rivojlantirishga ko‘maklashish istagini bildirdi. Bundan tashqari, tomonlar qayta tiklanadigan energiya, sog‘liqni saqlash, axborot texnologiyalari, transport va qishloq xo‘jaligi kabi sohalarda ijtimoiy loyihalarni jadallashtirishga kelishib oldilar.
Vazir Katayama, shuningdek, Yaponiyaning inson resurslarini rivojlantirishga sodiqligini yana bir bor tasdiqladi va ko‘p yillardan buyon O‘zbekiston davlat xizmatchilari va ekspertlarini o‘qitib kelayotgan uzoq muddatli dasturlarni kengaytirishni ta’kidladi. Yaponiya moliya vaziri ikki davlatning madaniy yaqinligi haqida fikr yuritar ekan, O‘zbekistonga tashrifi chog‘ida o‘zini uydagidek his qilganini va Tokio va Toshkent o‘rtasidagi strategik sheriklikni chuqurlashtirish tarafdori bo‘lib qolishini ta’kidladi.
Siyosat | 20:13
101
1 daqiqa o’qish
O‘zbekiston Tashqi ishlar vaziri Baxtiyor Saidov Saudiya Arabistoniga tashrifi chog‘ida Fors ko‘rfazi hamkorlik kengashi bosh kotibi Yasem Muhammad Albudayiy bilan uchrashib, O‘zbekiston va mintaqaviy blok o‘rtasidagi hamkorlikni chuqurlashtirish yo‘llarini muhokama qildi.
Foto: Telegram/baxtiyor_saidov
“Men O‘zbekistonning Xavfsizlik kengashi bilan hamkorlikni yanada mustahkamlashdan manfaatdor ekanligini yana bir bor tasdiqladim”, — deb yozdi Saidov o‘zining Telegram’dagi kanalida va ikki tomon ham ko‘plab sohalar bo‘yicha munosabatlarni kengaytirishda “ijobiy sur’at”ni qayd etganini qo‘shimcha qildi.
Rasmiylar savdo, investitsiya va transport aloqalari sohasidagi hamkorlikni rivojlantirishga qaratilgan kelgusidagi qoʻshma tadbirlar va tashabbuslarga tayyorgarlik koʻrish masalalarini muhokama qildilar.
O‘zbekiston investitsiyalarni jalb qilish va iqtisodiy sheriklikni diversifikatsiya qilish uchun Fors ko‘rfazi davlatlari bilan hamkorlikni mustahkamlashda davom etayotgani sababli, tomonlar amaliy hamkorlikni rivojlantirishga tayyor ekanini bildirdi.
Siyosat
Prezident Mirziyoyev OTBning Samarqanddagi yig‘ilishida 240 milliard dollarlik iqtisodiy maqsadni belgilab berdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev Samarqandda boʻlib oʻtgan OTB Direktorlar kengashining 59-yillik yigʻilishida soʻzlagan nutqida mamlakat iqtisodiyoti “taraqqiyotning mutlaqo yangi bosqichiga” qadam qoʻyganini taʼkidladi. O‘z nutqida janob Mirziyoyev 2016-yildan buyon O‘zbekistonda iqtisodiyotni liberallashtirish, sarmoyaviy muhitni yaxshilash va global qiymat zanjirlariga integratsiyalashuvga qaratilgan institutsional islohotlar amalga oshirilganini alohida ta’kidladi.
Prezidentimiz so‘nggi yillarda 150 milliard dollarlik xorijiy sarmoya jalb etilgani, minglab zamonaviy korxonalar ishga tushirilganini ta’kidladi. “Faqat energetika sohasida umumiy qiymati 35 milliard dollarlik sarmoyaviy loyihalarni amalga oshirish orqali biz elektr energiyasi ishlab chiqarishni 1,5 barobarga oshirib, 87 milliard kilovatt-soatga yetkazdik. Shu davrda tovar va xizmatlar eksporti uch baravar oshdi, iqtisodiyotimiz hajmi esa 50 milliard dollardan 147 milliard dollargacha kengaydi”, — deya Mirziyoyev so‘zlarini keltirgan prezident matbuot xizmati.
O‘zbekistonning xalqaro nufuzi ham yaxshilandi, uning suveren kredit reytingi 2020 yildan oshdi. 2026 yilgi Iqtisodiy erkinlik indeksida mamlakat 14 pog‘onaga ko‘tarilib, birinchi marta “o‘rtacha erkin” toifasiga kirdi. Global beqarorlikka qaramay, joriy yilning birinchi choragida iqtisodiyot 8,7 foizga o’sdi.
Hukumat 2030-yilga borib barcha tarmoqlarni innovatsiyalarga asoslangan oʻsish modeliga oʻtkazish va iqtisodiyot hajmini 240 milliard dollardan ziyodga yetkazishni maqsad qilgan. “Yaqin kelajakda 13 ta yirik strategik korxona aktivlaridan tashkil topgan Davlat investitsiya jamgʻarmasining 30 foiz aksiyalari xalqaro kapital bozorlariga chiqariladi”, — deya qoʻshimcha qildi Mirziyoyev.
Prezident OTBning rolini alohida ta’kidlab, ayni paytda umumiy qiymati 12 milliard dollarga yaqin bo‘lgan yangi imzolangan hamkorlik dasturi bilan bir qatorda 16 milliard dollarga yaqin qo‘shma loyihalar amalga oshirilayotganini ta’kidladi. U texnologiyadagi oʻzgarishlarni tilga olib, JSTning sunʼiy intellekt (AI) 2040-yilga borib jahon savdosini 40 foizga oshirishi mumkinligi haqidagi bashoratlarini keltirib oʻtdi. Oʻzbekistonda sunʼiy intellekt bilan bogʻliq 200 dan ortiq loyiha ishga tushirilgan va sunʼiy intellekt markazi, jumladan, “5 million sunʼiy intellekt yetakchilari” taʼlim tashabbusi ishlab chiqilmoqda.
Atrof-muhit va logistika nuqtai nazaridan, qayta tiklanadigan energiya hozirda mamlakat ishlab chiqarish quvvatining 30 foizini tashkil etadi, 2030-yilga borib esa bu ko‘rsatkichni 54 foizga yetkazish ko‘zda tutilgan. Mirziyoyev, shuningdek, yiliga 15 million tonnagacha yuk tashish va yetkazib berish muddatini 10 kungacha qisqartirishi kutilayotgan Xitoy-Qirg‘iziston-O‘zbekiston temir yo‘li loyihasiga ham alohida to‘xtalib o‘tdi. Prezident yakunida turizm sohasidagi islohotlar natijasida so‘nggi o‘n yillikda xorijlik sayyohlar soni olti barobar oshib, har yili 12 million nafarga yetganini ta’kidladi.
Shavkat Mirziyoyev Osiyo taraqqiyot banki Boshqaruvchilari kengashining 59-yillik yig‘ilishida O‘zbekiston bankning «Osiyo uchun raqamli magistral» tashabbusiga qo‘shilishini ma’lum qildi hamda Toshkentda uning mintaqaviy muvofiqlashtirish markazini ochish taklifini ilgari surdi.
Jahon savdo tashkiloti prognozlariga ko‘ra, 2040-yilga borib, sun’iy intellekt hisobiga xalqaro savdo aylanmasi qo‘shimcha 40 foizga oshadi.
Ma’lum qilinishicha, O‘zbekistonda ham axborot texnologiyalarini rivojlantirishga jiddiy kirishildi. Innovatsiya va bilimlarga asoslangan Sun’iy intellekt habini tashkil qilish boshlandi. Iqtisodiyot tarmoqlarida 200 dan ortiq sun’iy intellekt loyihalari ustida ishlanmoqda.
«Bu yo‘nalishlarda Osiyo taraqqiyot banki hamda AQSh, Saudiya Arabistoni, Birlashgan Arab Amirliklari, Yaponiya, Koreya va Xitoydagi hamkorlarimiz bizga yaqindan yordam berayotganini alohida ta’kidlab o‘tmoqchiman», — dedi Shavkat Mirziyoyev.
Ta’kidlanishicha, ta’lim, tibbiyot, suv xo‘jaligi, ekologiya, oziq-ovqat xavfsizligi kabi aholining birlamchi ehtiyoji uchun eng zarur bo‘lgan yo‘nalishlarda ham ochiq sun’iy intellekt modellaridan foydalanish talab etilmoqda. Buning uchun Prezident Osiyo taraqqiyot banki shafeligida Rivojlanayotgan mamlakatlarda sun’iy intellekt ko‘lamini oshirish bo‘yicha alohida dastur ishlab chiqishni taklif etdi.
Siyosat
Shavkat Mirziyoyev mintaqaviy loyihalar uchun Innovatsion moliyalashtirish platformasi shakllantirishni taklif qildi
Shavkat Mirziyoyev Osiyo taraqqiyot banki Boshqaruvchilari kengashining 59-yillik yig‘ilishida mintaqaviy loyihalar uchun Innovatsion moliyalashtirish platformasi shakllantirish taklifini ilgari surdi.
«Yuqorida aytib o‘tilgan barcha taklif va tashabbuslarni biz Osiyo taraqqiyot banki bilan faqat suveren kreditlar doirasida emas, balki davlat-xususiy sheriklik, kafolat instrumentlari, aralash moliyalashtirish va xususiy kapitalni jalb etish orqali faol hamkorlikda amalga oshirishga tayyormiz. Shu munosabat bilan mintaqaviy loyihalar uchun Innovatsion moliyalashtirish platformasini shakllantirishni taklif etamiz», – dedi Prezident.
Ta’kidlanishicha, hozirgi kunda jahon iqtisodiyotida ro‘y berayotgan keskin o‘zgarishlar Osiyo taraqqiyot bankining keng mintaqa ijtimoiy-iqtisodiy barqarorligini ta’minlashdagi muhim o‘rnini yanada oshirmoqda.
O‘zbekiston bank prezidenti, xalqaro moliya va iqtisodiy munosabatlar sohasida katta bilim va tajribaga ega bo‘lgan Masato Kandaning olib borayotgan samarali islohotlarini to‘liq qo‘llab-quvvatlashi bildirildi.
Qayd etish joizki, anjumanda dunyoning 100 dan ortiq davlati, xalqaro moliya tashkilotlari, yetakchi banklar va kompaniyalarning nufuzli ekspertlaridan iborat 4 mingdan ziyod vakillar qatnashmoqda.
«Samarqand platformasida ilgari suriladigan muhim taklif va tashabbuslar kelgusida katta amaliy natijalarga, har bir kelishuv esa aniq va foydali loyihalarga aylanishiga ishonaman», – dedi davlat rahbari va ishtirokchilarga muvaffaqiyatlar tiladi.
Yaponiya O‘zbekistondan neft, gaz va strategik foydali qazilmalarni import qilishga qiziqish bildirmoqda
11:38 «Siti» poygada qoqildi
AQShdan deportatsiya qilingan 26 o‘zbekistonlik Toshkentga keltirildi
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev energiya tejash vositasi sifatida kommunal xizmatlarni oʻchirishni taqiqlovchi farmonni imzoladi
-
Siyosat4 days agoOʻzbekistonda yil oxiriga qadar 13 ta GES qurish rejalashtirilmoqda, tarmoqni kengaytirish koʻzda tutilmoqda
-
Turk dunyosi5 days agoKurd jangari rasmiysining aytishicha, Turkiya islohotlarning yoʻqligi tufayli tinchlik muzokaralarini toʻxtatib qoʻymoqda
-
Jamiyat4 days ago
Sud jarayonlarini OAVda yoritishni takomillashtirish bo‘yicha dastur boshlandi
-
Jamiyat3 days agoJinoiy guruh yetakchisidan 2,7 ming dollar olgan profilaktika inspektori ushlandi
-
Jamiyat4 days ago
Jurnalistika uchun dolzarb bo‘lgan kitob taqdimoti bo‘lib o‘tdi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Birja savdolarida 1,2 mlrd so‘mlik asossiz daromad olingani aniqlandi
-
Jamiyat3 days agoDiyetolog qarishning asosiy «dushmani»ni ma’lum qildi