Iqtisodiyot
Qirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
Yevropa Ittifoqi Qirg‘iziston ikkimaqsadli tovarlarni Rossiyaga reeksport qilishning tizimli kanaliga aylanganini va Bishkek bilan texnik muzokaralar chegaralarda nazoratni kuchaytirishga olib kelmaganini ta’kidlamoqda.
Yevropa Ittifoqi elchilari 22 aprel kuni Bryusselda bo‘lib o‘tgan yig‘ilishda Rossiyaga qarshi yangi sanksiyalar paketini ma’qulladi. Bu haqda Bloomberg xabar berdi.
Dastlab Yevrokomissiya 20-paketni fevral oyida qabul qilishni rejalashtirgan edi, biroq uni kelishish Vengriya va Slovakiya qarshiligi tufayli kechikdi.
Yangi sanksiyalar paketi Rossiya energiya daromadlarini yanada qisqartirish va uning harbiy-sanoat majmuasini cheklashga qaratilgan. Xususan, chora-tadbirlar dronlar ishlab chiqarish, «soya floti»ga ta’sir qiladi, Rossiya suyultirilgan tabiiy gazi bilan bog‘liq xizmatlarni bosqichma-bosqich taqiqlaydi.
Yangi paketda uchinchi davlatlarga alohida e’tibor qaratilgan.
Yevropa Ittifoqi birinchi marta Qirg‘izistonga nisbatan sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi maxsus mexanizmni qo‘llamoqda.
Qarorga ko‘ra, bir qator ikkimaqsadli tovarlarni Yevropadan respublikaga yetkazib berishga taqiq joriy etildi. Cheklovlar quyidagilarga ta’sir qiladi:
– yuqori aniqlikdagi metall kesish stanoklari, shu jumladan raqamli dasturiy boshqaruvga (RDB) ega uskunalar;
– aloqa uskunalari – modemlar, routerlar, radiostansiyalar va boshqa ma’lumot uzatish qurilmalari.
Yevropa Ittifoqi Qirg‘iziston ushbu tovarlarni Rossiyaga reeksport qilishning tizimli kanaliga aylanganini va Bishkek bilan texnik muzokaralar chegaralarda nazoratni kuchaytirishga olib kelmaganini ta’kidlamoqda.
Bundan tashqari, Qirg‘izistonning bir qator logistika kompaniyalari Yevropa Ittifoqining transport infratuzilmasidan foydalanish imkoniyatidan mahrum qilindi.
Shu paytgacha Yevropa Ittifoqi faqat uchinchi davlatlardagi (masalan, Xitoy, O‘zbekiston yoki Qirg‘izistonning o‘zida) aniq kompaniyalarga nisbatan sanksiyalar qo‘llagan. Endi esa cheklovlar davlat bilan butun bir savdo yo‘nalishi darajasida joriy etilmoqda.
Avvalroq, Rossiyaga qarshi cheklovlarni chetlab o‘tishda gumonlar tufayli Yevropa Ittifoqi Qirg‘izistonning bir necha bankiga nisbatan sanksiyalar qo‘llagan edi. Masalan, Markaziy Osiyo Kapital Banki, Tolubay, Yevroosiyo jamg‘arma banki, Kapital Bank, Keremet Bank va boshqalar.
Qirg‘iziston banklarga qarshi sanksiyalar asossiz ekanini bir necha bor ta’kidlagan. Prezident Sadir Japarov 2025 yilda BMT minbaridan G‘arbni respublikaga nisbatan cheklovlari uchun tanqid qilgan edi. U asossiz sanksiyalarni mamlakat ichki ishlariga aralashish va endigina shakllanayotgan iqtisodiyotning rivojlanishiga to‘sqinlik qiluvchi bosim deb atadi.