Dunyodan
Prezident Trumpning “Janubiy Afrikaning” Shimoliy Afrika “ning hech qanday ko’rsatilishi mumkinmi?
Mayeni Jons Afrika muxbiri Yoxannesburg
Getty Rasmlar orqali Gallo rasm
Janubiy Afrika “G20” qarorlarini qabul qilish uchun Fuqarolik jamiyati ovozlarini o’z ichiga olgan asosiy tadbirdan oldin “Ijtimoiy sammit” ni o’tkazdi.
Janubiy Afrika o’tgan yili G20 prezidentligini taxmin qilganida, dunyo rahbarlari birlashtirgan birinchi afrikalik mamlakat sifatida rivojlanayotgan mamlakatlar uchun eng muhim masalalarni himoya qila oladi.
Masalan, bu dunyodagi 20 ta eng yirik iqtisodiyot rahbarlaridan qarz olish arzonroq bo’lishi kerakligini hisobga olsak, rivojlanayotgan mamlakatlar rivojlangan mamlakatlarga qaraganda ikki baravar ko’proq foizni to’laydilar.
Ushbu hafta oxiri sammitidagi boshqa mavzular, iqlimiy moliyalashtirish, ko’p tomonlama forumlarda Afrika davlatlarining ishtirokini kuchaytirish va maksimal qiymat muhim minerallardan olinadi.
Ammo hozirgacha uchrashuvni atrofdagi munozaralar Donald Trumpning qatnashmaslik to’g’risida qaror qabul qildi.
AQSh prezidenti Janubiy Afrikadagi oq ozchiliklar ommaviy qotillik qurboni va quruqlikni ushlash qurboni bo’lganligini aniq ko’rsatib qo’ymasligini aytdi.
O’tgan yil davomida mamlakatlarimiz o’rtasidagi munosabatlar tobora qiyinlashmoqda. Amerika Qo’shma Shtatlari Janubiy Afrikaning Vashingtondagi elchisini chiqarib yubordi, yordamni qisqartirdi va Janubiy Afrikaga 30 foizlik tarif va Janubiy Afrikaga, Saxaraning Saxroan Afrikadagi eng yuqori soliq stavkasi, chunki Afrika Afrikadagi eng yuqori soliq stavkasi.
Va nihoyat, prezident Trump dastlab vitse-prezident J.D. Vitse-prezident J.D. Xammuniga Vitse-ning Sammitiga “Vitse” ning sammitiga yuborilishini aytdi.
Janubiy Afrikaning poytaxti, Pretoria hukumatning boshqarishga harakat qilmoqda, ammo diplomatik pozitsiya. U oq genotsidning da’volarini qat’iyan rad etdi va sammit AQSh yokisiz davom etayotganini ta’kidladi.
Qo’shma Shtatlar yig’ilishidan oldin 48 soatdan kam vaqt ichida, to’satdan yuzini o’zgartirdi va bu mahalliy diplomatlarning kichik jamoasini topshirish marosimiga yuborilishini e’lon qildi, ammo hech qanday munozaralarda qatnashmaydi.
Ikki mamlakat o’rtasidagi keskinliklar yo’q, kelgusi yilda janubiy Afrika diplomatlari kelgusi yilda G20 prezidentini deganda, Janubiy Afrika diplomatlari muzlatilishidan qo’rqishadi.
Janubiy Afrika moliya vaziri Xano’ronda bu hafta boshida jurnalistlarga kelgusi yil uchrashuviga bormaslik uchun bitta variant borligini aytdi.
“Biz Y20 a’zosisiz, taklif qilingan mamlakat emas, shuning uchun biz hech kimdan taklif kerak emas”, dedi u.
“Agar Amerika Qo’shma Shtatlari bizni qo’shilishimizni istamasa, ular qila oladigan yagona narsa AQSh vizalarini rad etishdir.”
Bloomberg Getty Images orqali
Bu yil boshida, Donald Trump Janubiy Afrika prezidenti Kiril Ramafosa bilan Janubiy Afrikaliklarning ta’qib qilinayotganini keng ochiltirgan da’volar bilan Janubiy Afrika prezidenti Kiril Ramafosani quvib chiqardi.
Shunday qilib, Janubiy Afrika o’z maqsadlariga dunyodagi eng boy mamlakatning mavjudligisiz erishishi mumkinmi? Kembrijning barqarorligi institutining professor Richard Kingsand, bu mumkin deb o’ylaydi.
“Men jiddiy tahlil qiladigan odamlar,[AQShning yo’qligi]uchun juda ko’p vazn berishadi”, deydi u.
“Tushunar-da, prezident Trumpning yo’qligi haqiqiy konsensus uchun yanada ko’proq joy yaratishi mumkin, chunki odamlar uning harakatlari va pozitsiyalarini va ularni boshqarishga harakat qilish va ularni boshqarishga harakat qilishmaydi.”
Professor Callandiya Qo’shma Shtatlar bo’lmaganda, o’rta kuchlar o’zlari xohlagan islohotlarni mustahkamlash va rivojlantirish uchun qo’shma deklaratsiyani berishlari mumkinligini qo’shimcha qildi.
Ushbu qarash Janubiy Afrika tashqi ishlar vaziri Ronald Laola tomonidan, dushanba kuni Johannesburdagi sammitda savollarga javob bergan.
“Chunki[Amerika Qo’shma Shtatlari]yo’qligi sababli, mavjud bo’lgan davlatlar yo’qligida qaror qabul qilishlari kerak.
“Biz ishtirokchi davlatlarni ular rahbarlarning deklaratsiyasini qabul qilishlari kerakligini, chunki tizim g’ayritabiiy tarzda to’ldirilishi mumkin emas”, dedi u.
Etakchilarning deklaratsiyasi yil davomida global iqtisodiyotga, shu jumladan savdo to’siqlari, texnologik taraqqiyot va iqlim o’zgarishi bo’yicha konsensusni qurish uchun yakunlanadi. Ushbu qarorlar, a’zolar oldinga borishga harakat qilishlariga rozi bo’lganliklarini aytib berishadi.
Prezident Trump hech qanday ishtirok etmaydigan davlatning yagona rahbari emas. Xitoy Prezidenti Si Tszinpin bu yil o’z nomidan muzokaralar olib borgan, u o’z nomidan muzokaralar olib borgan Premer Li Qiangni yubordi.
Rossiya rahbari Vladimir Putin xalqaro Jinoyat ishlari bo’yicha kafolat tufayli yo’q qilinadi.
Meksikaning Klaudia Sheinbayum – bu boradigan yana bir rahbar.
Argentina prezidenti va prezident Trumpning ittifoqchisi Xaver Mileli va prezident Trumpning ittifoqchisi, Vashington bilan birdamlik bor.
Biroq, AQShdan farqli o’laroq, ushbu mamlakatlarning har biri o’z manfaatlarini ifodalovchi katta delegatsiya yuboradi.
Janob Limola bu bo’lmagan narsalarning ahamiyatini pasaytirdi va davlat rahbarlari haqida asosiy voqealarda qatnasha olmaganlik va almashtirishni yuborish mumkin emasligini “g’ayrioddiy” yo’q.
Shuningdek, butun dunyodagi dunyo kuchlari, shu jumladan Frantsiya va Evropa Ittifoqi, Janubiy Afrikaning “Janubiy Afrika” bilan birgalikda mahalliy ishlov berish, tanqidiy minerallarning ekstrış va eng muhimi shartnomani imzolash uchun shartnoma imzoladilar.
Afrika mamlakatlari uzoq vaqtdan beri, ular eksport qilishdan oldin mahalliy minerallarni qayta ishlash ularning iqtisodiy rivojlanish, ish va daromadlar bilan ta’minlash orqali ularning iqtisodiyotlarini rivojlantirishlarini ta’kidladilar.
Bu tashabbuslarning turlari, pretoria yilni turli ishchi guruhlar va vazirlar kengashlarida o’tkazgan.
Janubiy Afrika bu tsiklni qabul qiladigan so’nggi G20 mamlakatidir. Shuningdek, mitingni o’tkazish uchun Janubiy Jahon janubidagi so’nggi mamlakat. So’nggi uch yil ichida Sammitni so’nggi uch yil, Indoneziya, Hindiston va Braziliya rahbarlik qilishdi.
Shu sababli Janubiy Afrika hukumati prezidentlikdan global va janub o’rtasidagi rivojlanish bo’shliqini yakunlash uchun prezidentlikdan foydalanishni istaydi. Biz adolatli va ulug’vor farovonlikni rivojlantirishni istaymiz.
G20 kabi bir necha tomonlama institutlar orqali kelishuv tobora qiyin, ammo professor Calland buni har qachongidan ko’ra ko’proq talab qiladi.
“Erdagi inson hayoti bir qator ekzistentsial o’zgarishlar, demografik siljishlar, demografik siljishlar va texnologik inqiloblar yuzaga keladi.
“Bularning barchasi insoniyat jamiyati uchun juda qiyin bosim nuqtai nazaridan va faqat xalqaro hamkorlik va hamkorlik bilan ularni hal qila olamiz”, deydi u.
Prezident Trump va uning tarafdorlari ko’p tomonlama tashkilotlar haqiqiy odamlarning hayotini o’zgartirishi, to’g’ridan-to’g’ri ikki mamlakat o’rtasida ikki tomonlama kelishuvlarni afzal ko’rishlariga qaratilgan.
Ammo Janubiy Afrika va boshqa rivojlanayotgan mamlakatlarda kambag’al mamlakatlar uchun qarz olish xarajatlarini kamaytirish, XVJ kabi xalqaro institutlarning hamkorligini talab qiladi.
Ko’p jihatdan, Janubiy Afrikadagi G20 prezidentligi ko’p qirralimiz va uning samaradorligi haqidagi kengroq munozaraning bir qismidir.
Agar Janubiy Afrika boshqa G20 a’zolarini yakshanba kuni qo’shma deklaratsiya berishga ishontirsa, bu kelishuvni dunyodagi eng qudratli davlatlar ishtirokisiz amalga oshirishi mumkinligini isbotlashga muvaffaq bo’lishi mumkin.
BBC Janubiy Afrika haqida maqolalar: Getty Rasmlar / BBC
Source link
Dunyodan
Qozog‘iston Ibrohim kelishuvida ishtirok etishini tasdiqladi.
Isroil Prezidenti Yitzhak Herzog Qozog’istonga rasmiy tashrif bilan keldi. Prezident Qosim-Jomart Tokayev uni Ostonadagi rasmiy marosimda kutib oldi. Uchrashuvda har ikki davlat delegatsiyalari a’zolari tanishtirilib, davlat madhiyalari yangradi.
Shundan so‘ng har bir davlat rahbarlari tor doirada muzokaralar o‘tkazdi. Janob Tokayev Isroil bilan munosabatlar 1992-yildan buyon izchil rivojlanib borayotgani, siyosiy va iqtisodiy sohalarda muhim yutuqlarga erishilganini ta’kidladi.
Prezident Tokayev Qozog‘istonning Ibrohim kelishuvlariga qo‘shilish qarorini ta’kidlab, bu qadam Yaqin Sharqda barqarorlik va muloqotni mustahkamlashga yordam berishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, yaqin orada Ostona shahrida kelishuvga rasman qo‘shilish marosimi o‘tkazilishi mumkin.
Ishoq Gertsog, o‘z navbatida, Qozog‘istonga tashrifini muhim voqea sifatida baholab, bu uning otasi, Isroilning sobiq prezidenti Xaim Gertsog boshlagan diplomatik yo‘lning davomi ekanini ta’kidladi. Uning aytishicha, ikki davlat o‘rtasida, ayniqsa, yuqori texnologiyalar sohasida hamkorlik qilish uchun katta imkoniyatlar mavjud.
Muzokaralar chog‘ida savdo-iqtisodiy aloqalarni rivojlantirish, investitsiyalar hajmini oshirish, sun’iy intellekt va raqamli texnologiyalar sohasida hamkorlikni chuqurlashtirish masalalari muhokama qilindi. Shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri aviaqatnovlarni yoʻlga qoʻyish va ikki tomonlama shartnomalar bazasini kengaytirish rejalari ham muhokama qilindi.
Muzokaralar yakunida tomonlar muntazam siyosiy muloqotni davom ettirish va hamkorlikni yangi bosqichga ko‘tarishga kelishib oldilar.
Dunyodan
Janubiy Koreyaning sobiq “birinchi xonimi” qattiqroq jazolanadi
Janubiy Koreyaning apellyatsiya sudi sobiq birinchi xonim Kim Gong Xiga chiqarilgan hukmni qayta ko‘rib chiqdi. U aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish va poraxo‘rlikda ayblangan.
Yanvar oyida u 20 oylik qamoq jazosiga hukm qilingan bo’lsa, bu safar jazo muddati to’rt yilga oshirildi. AFP axborot agentligi xabariga ko‘ra, u, shuningdek, 50 million von (taxminan 34 ming dollar) miqdorida jarimaga tortilgan.
Tergov ma’lumotlariga ko’ra, Kim avtomobillar sotuvidagi aksiyalar narxini manipulyatsiya qilish orqali 810 million von (564 ming dollar) ishlab topgan. U shuningdek, saylovoldi tashviqotini moliyalashtirish qonunlarini buzganlikda ayblangan.
Kimning turmush o‘rtog‘i, sobiq prezident Yun Sek Yol yanvar oyida hibsga olishga to‘sqinlik qilgani uchun besh yilga qamalgan edi.
Sobiq davlat rahbari hozirda to‘rtta ish bo‘yicha sudlanmoqda.
Dunyodan
Qurollanishga eng ko’p pul sarflaydigan 3 ta davlat
2025-yilda dunyo mamlakatlari qurol-yarog‘ga 2887 milliard dollar sarflagan. Bu 2024 yilga nisbatan 2,9 foizga ko‘pdir.
Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti (SIPRI) hisobotiga ko‘ra, harbiy xarajatlar bo‘yicha AQSh, Xitoy va Rossiya yetakchilik qilmoqda. Bu uch mamlakat jami global xarajatlarning 51 foizini (1,48 trillion dollar) tashkil qiladi.
“2025-yilda jahon harbiy xarajatlari oshadi, chunki davlatlar urush, abstraksiya va geosiyosiy to‘ntarishlarga harbiy kuchlarni ko‘paytirish orqali javob beradi”, — dedi Stokgolm xalqaro tinchlik tadqiqot instituti tadqiqotchisi Syao Lyan.
O‘tgan yili Qo‘shma Shtatlar qurol-yarog‘ uchun 954 milliard dollar sarflagan. Bu 2024-yilga nisbatan 7,5 foizga kam. Bunday holat o‘tgan yili AQShning Ukrainaga harbiy yordam bermagani bilan izohlanadi. Ammo Vashington G’arbiy yarimsharda o’z hukmronligini saqlab qolish va Hind-Tinch okeani mintaqasida Xitoyni ushlab turish uchun yadroviy qurol va boshqa qurollarga sarmoyani oshirmoqda.
Qo‘shma Shtatlar 2026-yilda qurol-yarog‘ uchun 1 trillion dollar, 2027-yilda esa 1,5 trillion dollar sarflashi kutilmoqda.
Yevropada ham oʻtgan yili mudofaa kuchlari keskin koʻpaygan, Yevropa davlatlari harbiy xarajatlarga 864 milliard dollar sarflagan.
Urushayotgan ikki davlat Rossiya va Ukraina 190 milliard dollar va 84,1 milliard dollar sarfladi.
Qurolli mojarolar va mintaqaviy raqobatga qaramay, Yaqin Sharqdagi harbiy xarajatlar nisbatan barqarorligicha qolmoqda. Mintaqa davlatlari bu maqsadda 218 milliard dollar sarfladi. Xususan, Isroil 48,3 milliard dollar, Turkiya 30 milliard dollar, Eron esa 7,4 milliard dollarni qurol-yarog‘ uchun sarflagan.
Harbiy xarajatlarning tez o’sishi Osiyo va Okeaniyada qayd etildi. Xususan, Xitoy bu sohadagi byudjetini 7,4 foizga oshirib, 336 milliard dollarga yetdi.
Yaponiya 1958-yildan beri birinchi marta yalpi ichki mahsulotining 1,4 foizini (62,2 milliard dollar) harbiy xarajatlarga sarfladi.
So’nggi yillarda harbiy xarajatlar doimiy ravishda oshib bormoqda.
Avvalroq ekspertlar AQSh va Rossiya o‘rtasida imzolangan Strategik qurollarni qisqartirish va cheklash to‘g‘risidagi bitimning tugatilishi sovuq urushdan keyingi ilk chegarasiz yadro qurollari poygasiga olib kelishi mumkinligi haqida ogohlantirgan edi.
Dunyodan
Rossiya Yevropa Ittifoqi rasmiylarining kirishini taqiqladi
Rossiya Tashqi ishlar vazirligi Yevropa Ittifoqining sanksiyalariga javoban qator Yevropa rasmiylari va Ukraina harbiylarini qo‘llab-quvvatlovchi shaxslarning mamlakatga kirishi taqiqlanganini ma’lum qildi.
Avvalroq Yevropa Ittifoqi Rossiyaga qarshi 20-sanksiya paketi doirasida yangi cheklovlarni joriy qilgan edi.
Boshqa narsalar qatorida, kiberxavfsizlik sohasida xizmatlar ko’rsatish butunlay taqiqlangan. Eksport cheklovlari kimyoviy moddalar, moylash materiallari va kauchuklarga ham kengaytirildi. Murmansk va Tuapse portlarida operatsiyalar cheklandi, virtual valyuta va raqamli rubl faoliyati taqiqlandi.
Shu bilan birga, Rossiyaning ayrim ommaviy axborot vositalarining eshittirishlari ham cheklandi.
Dunyodan
Mojtabo Xomanaiy prezident Putinga maktub yo‘llagani ma’lum bo‘ldi.
O‘tgan hafta Rossiya prezidenti Vladimir Putin Eron oliy rahbari Mojtabo Xomanaiydan maktub oldi. Bu haqda Rossiya Federatsiyasi bosh vaziri Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Aragchi bilan uchrashuvda ma’lum qildi.
Prezident Putin “Buning uchun chin dildan minnatdorchilik bildiraman va Rossiya ham Eron kabi strategik munosabatlarni davom ettirish niyatida ekanini tasdiqlashingizni istardim”, dedi.
Biroq, ushbu hujjatda nima yozilganligi haqida juda kam xabar berilgan. Ayrim razvedka manbalari avvalroq Rossiya Eronga ma’lumot berayotgani haqida xabar bergan edi.
Mojtabo Xomanaiy otasi Ali Xomanaiy vafotidan so‘ng oliy rahbar bo‘ldi. Uning otasi respublikaga qarshi harbiy kampaniyaning boshida Isroil havo hujumida halok bo’lgan. Yangi rahbar o‘z lavozimiga kirishganidan beri xalq oldiga chiqmadi. Eron rasmiylari uning hujumda yaralanganini aytdi.
Nyu-York Tayms gazetasining yozishicha, Eron oliy rahbarining yuzi qattiq kuygan va gapira olmay qolgan. Unga plastik jarrohlik kerak bo’ladi. Jurnalga yaqin manbaga ko‘ra, Mojtaba Xomanaiy audio yoki video bayonot bera olmaydi, chunki u “zaif yoki kuchsiz ko‘rinishni istamaydi”. Reuters ham oyog‘idan jarohat olganini xabar qildi.
-
Iqtisodiyot5 days ago
Ikki oyda xorijga 466,6 mln dollarlik to‘qimachilik mahsulotlari sotildi
-
Dunyodan3 days ago
AQSh Eronga qarshi urush uchun har soniyada 11,5 ming dollar sarflamoqda
-
Iqtisodiyot5 days agoYevroittifoq O‘zbekistonning ikkita korxonasiga sanksiya kiritdi
-
Siyosat4 days ago
Prezident eksport qilishda tadbirkorlarga yordam bermayotgan hokimlarni ogohlantirdi
-
Siyosat5 days agoYevropa Ittifoqi Rossiya mudofaa sanoatiga xomashyo yetkazib bergan ikki O‘zbekiston shirkatiga sanksiyalar kiritdi
-
Iqtisodiyot5 days agoBirinchi chorakda O‘zbekistonga yuborilgan pul o‘tkazmalari 13 foizga oshdi
-
Dunyodan3 days ago
Livan-Isroil o’t ochishni to’xtatish muddati uch haftaga uzaytirildi
-
Jamiyat3 days agoJomboyda mast haydovchi YTH sodir etdi
