Dunyodan
Prezident Trampning kuyovi tomonidan taklif qilingan G’azo rejasi tanqid qilindi
AQSh prezidenti Donald Trampning kuyovi Jared Kushner Davosdagi Jahon iqtisodiy forumida vayron bo‘lgan G‘azo sektorini qayta tiklash loyihasini e’lon qildi.
Rejaga ko‘ra, G‘azo qirg‘oq hududida o‘nlab ko‘p qavatli binolar, mehmonxonalar, dam olish majmualari, turar-joy va ta’lim muassasalari quriladi. Hududda yangi aeroport va port ham rejalashtirilgan.
Jared Kushnerning aytishicha, vayron bo‘lgan G‘azo sektorini qayta tiklash olti bosqichda kamida 25 milliard dollarga tushadi.
Trampning o‘zi Davosdagi nutqida G‘azoni qayta qurish rejasini olqishladi.
AQSh taklif qilgan G’azoni qayta qurish rejasi go’yoki olijanob tamoyillarga asoslangan, ammo u ham tanqidga uchradi. Masalan, AQShda yashovchi falastinlik yozuvchi Syuzan Abulukava bu loyihani “imperialistik loyiha” deb atadi.
“G‘azo sektorining aholini aholini yo‘q qilish rejasi qolgan aholini dengiz bo‘yida sanoat zonalari va yuqori darajadagi turistik ob’ektlar qurish uchun arzon ishchi kuchiga aylantiradi”, — dedi Syuzan Abulukava.
Qayd etish joizki, G‘azoni qayta tiklash da’vosi bilan tayyorlangan loyiha bo‘yicha falastinliklarning o‘zlari bilan maslahatlashmagan. Loyihani moliyalashtirish manbasi oshkor etilmagan.
G’azoni qayta qurish loyihasi Prezident Tramp tomonidan Davosda taqdim etilgan Tinchlik kengashi doirasida amalga oshiriladi. Biroq 11 sahifalik Tinchlik kengashi Nizomida G‘azo haqida so‘z yuritilmagan. Shu bois, yangi kengash G‘azoni qayta qurishdan tashqari prezident Trampning geosiyosiy maqsadlariga xizmat qilishi mumkinligi aytilmoqda. Tinchlik Kengashi Birlashgan Millatlar Tashkilotining hamkasbi va unga muqobil hisoblanadi.
Muhim jihati, tanqidchilarning fikricha, yangi loyiha “ishlab chiquvchilarning tasavvuri” bo‘lib, G‘azo sektoridagi insoniy xarajat va vayronagarchiliklarni yetarlicha hisobga olmaydi.
2023-yilning 7-oktabr kuni Isroil Xamas harakatining hujumlariga javoban G‘azo sektoriga bostirib kirganidan beri 71 mingdan ortiq falastinlik halok bo‘ldi, yana minglab falastinliklar vayronalar ostida qolmoqda. Ikki davlat oʻrtasida tinchlik shartnomasi imzolangan 2025-yil 10-oktabrdan beri 500 dan ortiq falastinlik halok boʻldi. Oxirgi uch oy ichida halok bo‘lganlarning 100 dan ortig‘i bolalardir.
G‘azodagi uylar, shifoxonalar, maktablar va masjidlar kabi binolarning kamida 80 foizi vayron bo‘lgan.
Bombalardan tashqari, qamal ostida qolgan G’azoda 2,3 million kishining hayoti ochlik, tashnalik va yuqumli kasallik bilan tahdid qilinmoqda.
2025-yil sentabr oyida Birlashgan Millatlar Tashkiloti komissiyasi Isroilning G‘azodagi harakatlarini genotsid deb tan oldi.
Tel-Aviv hukumati 2026-yil 1-yanvardan boshlab G‘azo sektoridagi gumanitar vaziyatni yomonlashtiradigan qaror qabul qildi.
Prezident Trampning kuyovi Jared Kushner taklif qilgan loyiha so‘roq ostida qolayotgani bejiz emas. Guardian avvalroq Kushner jiddiy manfaatlar to‘qnashuvi haqidagi ayblovlarga duch kelayotganini yozgan edi. Gazetaga ko‘ra, Kushnerning Affinity Partners jamg‘armasi G‘azo sektorida urushdan keyingi rekonstruksiya ishlari boshlanganidan keyin katta daromad olishi kutilmoqda.