Dunyodan
Prezident Tramp Venesuela 50 million barrelgacha bo‘lgan neftni AQShga “topshirishini” aytdi
Getty Images
AQSh prezidenti Donald Tramp Venesuela prezident Nikolas Maduroni hokimiyatdan ag’dargan kutilmagan harbiy operatsiyadan so’ng 50 million barrelgacha neftni AQShga “topshirishini” aytdi.
Prezident Tramp ijtimoiy tarmoqlarda neft bozor narxlarida sotilishini e’lon qilib, mablag‘larni o‘zi boshqarishini va ularni Venesuela va AQSh xalqi manfaati uchun ishlatishini qo‘shimcha qildi.
Uning izohlari u AQShning neft sanoati 18 oy ichida Venesuelada “ishlaydi” va mamlakatga katta sarmoya oqimini bashorat qilganidan keyin yangragan.
Tahlilchilar avvalroq BBCga Venesuelaning avvalgi ishlab chiqarishini tiklash o‘nlab milliard dollar va hatto o‘n yil davom etishi mumkinligini aytishgan.
“Venesuela muvaqqat hukumati AQShga 30 milliondan 50 million barrelgacha yuqori sifatli sanksiyalangan neft yetkazib berishini eʼlon qilishdan mamnunman”, — deb yozdi Prezident Tramp seshanba kuni Truth Social’da.
“Ushbu neft bozor narxida sotiladi va mablag’lar Venesuela va Qo’shma Shtatlar xalqi manfaati uchun ishlatilishini ta’minlash uchun men, Amerika Qo’shma Shtatlari Prezidenti tomonidan boshqariladi.”
Uning izohlari Venesuelaning sobiq vitse-prezidenti Delsi Rodriges muvaqqat prezident sifatida qasamyod qilganidan bir kun o‘tib yangradi. Maduro AQShga giyohvand moddalar savdosi va qurol-yarog‘ savdosida ayblanib olib kelingan.
Dushanba kuni AQSh prezidenti NBC News telekanaliga bergan intervyusida “Venesuelaning neft ishlab chiqaruvchisi bo‘lishi Qo‘shma Shtatlar uchun foydali, chunki u neft narxini pasaytiradi”, dedi.
AQShning yirik neft kompaniyalari vakillari shu hafta Tramp ma’muriyati bilan uchrashishi kerak edi, deb xabar berdi BBCning amerikalik hamkori CBS.
Avvalroq Bi-bi-si bilan suhbatlashgan tahlilchilar prezident Trampning rejasi global neft ta’minoti va shuning uchun narxlarga katta ta’sir ko‘rsatishiga shubha bilan qarashgan.
Ular korxonalar barqaror hukumat mavjudligiga ishonch hosil qilishni va sarmoya kiritgan taqdirda ham loyihalar yillar davomida o‘z samarasini bermasligini taklif qilishdi.
Prezident Tramp so‘nggi kunlarda AQSh neft kompaniyalari Venesuelaning neft infratuzilmasini ta’mirlashi mumkinligini ta’kidladi.
Mamlakat 303 milliard barrelga baholangan dunyodagi eng katta zahiraga ega, biroq neft qazib olish 2000-yillarning boshidan beri pasayib bormoqda.
Tramp ma’muriyati Venesuelaning energiya istiqbollari uchun zaxiralarida katta imkoniyatlarni ko’radi.
Mahalliy neft ishlab chiqarishni ko’paytirish AQSh kompaniyalari uchun qimmatga tushadi.
Venesuela nefti ham og‘irroq va uni qayta ishlash qiyinroq. Hozirda bu mamlakatda faqat bitta Amerika kompaniyasi – Chevron ishlamoqda.
Prezident Trampning Venesuelada AQSh neftini ishlab chiqarish rejalariga izoh berishni so‘ragan Chevron matbuot kotibi Bill Turenne kompaniya “xodimlarimizning xavfsizligi va farovonligi hamda aktivlarimizning yaxlitligiga e’tiborini saqlab qolishini” aytdi.
“Biz barcha tegishli qonunlar va qoidalarga to’liq rioya qilgan holda ishlashda davom etamiz”, deya qo’shimcha qildi Turenne.
AQShning yirik neft kompaniyasi ConocoPhillips, endi Venesuelada mavjud bo’lmagan, “Venesueladagi o’zgarishlar va ularning global energiya ta’minoti va barqarorlikka ta’sirini kuzatib boradi”, dedi matbuot kotibi Dennis Nass.
“Kelajakdagi biznes faoliyati yoki investitsiyalar haqida spekulyatsiya qilish hali erta”, dedi Nuss.
Uchinchi kompaniya Exxon izoh so’roviga darhol javob bermadi.
Maduroning Karakasdan tortib olinishini oqlar ekan, Tramp, shuningdek, Venesuela “bir tomonlama ravishda Amerika neftini tortib olgan va o’g’irlagan” deb da’vo qildi.
Vitse-prezident J.D.Vens Maduro qo’lga olinganidan keyin X haqidagi bu da’volarni takrorlab, shunday deb yozdi: “Venesuela Amerikaning neft aktivlarini musodara qildi va yaqin vaqtgacha bu o’g’irlangan aktivlardan o’zini boyitish va narkotik-terror operatsiyalarini moliyalashtirish uchun foydalangan”.
Haqiqat yanada murakkabroq.
AQSh neft kompaniyalari Venesuelada litsenziya shartnomalari asosida neft qazib olish bo‘yicha uzoq tarixga ega.
Venesuela 1976 yilda neft sanoatini milliylashtirdi, 2007 yilda esa prezident Ugo Chaves mamlakatda faoliyat yuritayotgan AQSh neft kompaniyalarining qolgan xorijiy aktivlari ustidan davlat nazoratini kuchaytirdi.
2019-yilda Jahon banki tribunali Venesuelaga 2007-yilda bu harakat uchun ConocoPhillipsga 8,7 milliard dollar tovon to‘lashni buyurdi.
Bu miqdor Venesuela tomonidan to’lanmagan, shuning uchun kamida bitta AQSh neft kompaniyasi to’lanmagan tovonni to’laydi.
Ammo BBC Verify xodimi Ben Chuning aytishicha, Venesuela AQSh neftini “o‘g‘irlagan” degan da’volar haddan tashqari soddalashtirilgan, chunki ekspertlar neftning o‘zi aslida Venesueladan boshqa hech kimga tegishli emasligini aytishgan.
Tomosha qiling: BBC Verify Venesuela AQSh neftini “o‘g‘irlagan” haqidagi da’volarni tasdiqlaydi
Dunyodan
Muzokaralarni ikki bosqichga bo’lish mumkin
OAV ma’lumotlariga ko‘ra, Eron AQShga Hormuz bo‘g‘ozini qayta ochish va urushni to‘xtatishga chaqiruvchi yangi taklif yuborgan. Taklif yadroviy muzokaralarni keyingi bosqichga qoldirishni nazarda tutadi.
Axios ma’lumotlariga ko’ra, taklif Pokiston orqali qilingan.
Shu bilan birga, tahlilchilarga ko‘ra, Qo‘shma Shtatlar Eron blokadani olib tashlab, bo‘g‘oz masalasida kelishuvga erishsa, uni uran zaxiralaridan voz kechishga majburlash ta’sirini yo‘qotishi mumkin.
Dunyodan
Ruminiyalik erkak ayolni o‘ldirgani uchun umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi
Ruminiya prezidenti Nikxor Dan ayollarni o‘ldirishni taqiqlovchi qonunni imzoladi. Endilikda mamlakat qonunchiligi ayollarni qasddan o‘ldirishni gender asosidagi zo‘ravonlikning yana bir turi sifatida rasman tan oladi.
Ilgari bunday jinoyatlar vahshiy qotillik sifatida qaralgan. Yangi qoidalarda 15 yildan 25 yilgacha qamoq yoki umrbod qamoq jazosi nazarda tutilgan.
“Ayollarga nisbatan zo’ravonlik eng kamsituvchi va kamsituvchi xatti-harakatlardan biridir. Juda uzoq vaqt davomida bu turdagi hujumlar e’tibordan chetda qoldi yoki adekvat profilaktika qilinmadi, bu fojiali oqibatlarga olib keldi”, deb yozadi Nikshor Dan.
Ushbu tashabbus mualliflari jinoyat statistikasiga o‘zgartirishlar kiritish zarurligini asoslab berishdi. 2025-yilning sakkiz oyida mamlakatda 33 ta maishiy qotillik qayd etilgan. 69% hollarda jabrlanuvchi ayol bo’lgan. O’rtacha har oyda uchta qarindosh bir ayolni o’ldiradi.
Ushbu qonun loyihasi 2025-yil oktabr oyida Kongressga taqdim etilgan. U barcha siyosiy partiyalardan 270 dan ortiq deputat tomonidan qo‘llab-quvvatlangan. Tarafdorlarning ta’kidlashicha, yangi atamalar politsiyaga jinoyat sodir bo’lishidan oldin oiladagi zo’ravonlik holatlariga samaraliroq aralashish imkonini beradi. Ushbu hujjatning qabul qilinishi bilan Ruminiya Xorvatiya, Italiya, Belgiya, Kipr va Malta kabi o’zlarining huquqiy tizimlarida ayol o’ldirish tushunchasini mustahkamlagan Yevropa mamlakatlariga qo’shildi.
Femitsid – bu erkaklar tomonidan yoki patriarxal manfaatlar uchun nafrat tufayli ayollarni qasddan o’ldirishdir. Ayollar ko’pincha oiladagi zo’ravonlik qurboni bo’lishadi, qotilliklar esa davlatning beparvoligi natijasidir.
Dunyodan
Isroil Hizbullohga qarshi kuchli hujum tayyorlamoqda
Isroil bosh vaziri Binyamin Netanyaxu o‘z armiyasiga Livandagi Hizbulloh pozitsiyalariga “kuchli zarba” berishni buyurdi. Bu haqda hukumat idoralari xabar berdi.
Qarorga Hizbulloh tomonidan sulh bitimining buzilishi sabab bo‘lgan. Guruh Isroil shimoli va Livan janubidagi Isroil harbiy kuchlariga raketa va uchuvchisiz samolyotlar bilan hujum qilgan.
Bu voqea Isroil va Livan o’rtasidagi ziddiyat yana kuchayib borayotganini anglatadi. Hizbullohning qayta tiklanishi va Isroilning javobi mintaqada kengroq harbiy mojarolar xavfini oshiradi.
Shu bilan birga, Livan janubidagi harbiylarning mavjudligi va chegara hududlarida muntazam to‘qnashuvlar vaziyatning nazoratdan chiqib ketishiga sabab bo‘lishi mumkin bo‘lgan asosiy omillardan biri sifatida ko‘rilmoqda.
Dunyodan
Prezident Tramp delegatsiya parvozini bekor qildi
AQSh prezidenti Islomobodda o‘tkazilishi rejalashtirilgan muzokaralar oldidan delegatlarga Pokistonga uchmaslik haqida ko‘rsatma berdi. U bu qarorini “sayohat qilish juda ko’p vaqt talab etadi” deb tushuntirdi.
Avvalroq AQSh delegatsiyasi, jumladan Stiven Uitkoff va Jared Kushner Islomobodga borishi kerak edi. Prezident Tramp oxirgi daqiqada tashrifini bekor qildi, Eron tashqi ishlar vaziri Abbos Arakchi ham Pokistonni tark etdi.
Prezident Tramp Eron rahbariyatida “noaniqlik va ichki qarama-qarshilik” mavjudligini ta’kidlab, AQShning pozitsiyasi kuchli ekanini aytdi. Eronning aytishicha, muzokaralar faqat vositachi orqali o’tadi.
Islomobod muzokaralarda vositachi sifatida ishtirok etgan. Arakuchi Pokistonga tashrifini “samarali” deb baholadi va mintaqada tinchlikni tiklash uchun muloqot davom etayotganini qayd etdi.
Birinchi muzokaralar 11 aprel kuni bo‘lib o‘tgan, biroq hech qanday natija bermagan. Shundan so‘ng Qo‘shma Shtatlar Eronni kelishuvni buzgan deb hisoblab, Hormuz bo‘g‘ozini yopdi.
Dunyodan
Neft, geosiyosat va AQSh yordamiga qaramlik
Yaqin Sharqdagi uzoq davom etgan keskinlik Fors ko’rfazi davlatlarini jiddiy iqtisodiy muammolarga duchor qilmoqda. Hormuz boʻgʻozidagi cheklovlar neft eksportiga taʼsir qilib, mintaqaning asosiy daromad manbasini izdan chiqardi.
Saudiya Arabistoni, Qatar, Quvayt va Birlashgan Arab Amirliklari kabi davlatlar uchun neft eksporti moliyaviy barqarorlikning asosiy manbai hisoblanadi. Hozirgi vaqtda ushbu daromadlar sezilarli darajada kamaydi, umumiy yo’qotishlar 45 milliard dollardan 70 milliard dollargacha baholanmoqda. Bu nafaqat energetika sohasiga, balki xizmatlar sohasiga ham ta’sir qiladi. Masalan, Dubayda sayyohlar soni sezilarli darajada kamaydi.
Fiskal bosim kuchayib borayotgani sababli, Fors ko’rfazi davlatlari dollar almashtirish liniyalari orqali qo’llab-quvvatlash uchun Qo’shma Shtatlarga murojaat qilmoqda. Ushbu mexanizm markaziy banklarga bir zumda dollar likvidligini ta’minlash orqali bank tizimidagi bosimni engillashtirishga yordam beradi. Neftdan valyuta tushumi kamayib borayotgan bir sharoitda bunday yordam strategik ahamiyatga ega.
Vashington uchun masala bir tomonlama emas. Boshqa tomondan, moliyaviy bozordagi beqarorlikning oldini olish va AQSh aktivlarini keng ko’lamda sotishni cheklash muhim ahamiyatga ega. Ayni paytda Fors ko‘rfazidagi boy davlatlarning moliyaviy yordami ichki siyosiy nizolarni kuchaytirmoqda. AQSh prezidenti Donald Tramp bu mamlakatlarga yordam berishga tayyorligini aytdi, biroq muxolif partiyalar buni qimmat va siyosiy jihatdan ziddiyatli qaror deb hisoblamoqda.
Umuman olganda, bu holat Fors ko’rfazi davlatlarining neftga yuqori darajada qaramligi xavfini yana bir bor ko’rsatadi. O‘sib borayotgan geosiyosiy omillar bilan iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va moliyaviy barqarorlik masalalari dolzarb bo‘lib qoldi.
-
Siyosat5 days agoPrezident Mirziyoyev mintaqaviy sammitda yashil savdo yoʻlaklari va yagona iqlim investitsiya strategiyasini taklif qildi
-
Jamiyat5 days ago
Giyohvand moddalar aylanmasini nazorat qilishning milliy tizimi takomillashtiriladi
-
Iqtisodiyot4 days ago“QQSni oson qaytarib olish ta’minlanmasa, stavkani 6 foizga tushirishni taklif qilamiz” – Davron Vahobov
-
Iqtisodiyot4 days ago
Markaziy bank: 24-aprelda dollar pasayadi
-
Dunyodan4 days ago
Buyuk Britaniyada “chekmaydigan avlod” dunyoga keldi
-
Dunyodan4 days ago
Eron oliy rahbari yuzi va oyog‘idan jiddiy jarohat oldi
-
Iqtisodiyot4 days agoQirg‘iziston ilk marta Yevropa Ittifoqining sanksiyalarni chetlab o‘tishga qarshi kurashish mexanizmiga tushdi
-
Siyosat4 days ago
Shavkat Mirziyoyev Mirzo Ulug‘bek tumani hokimligiga tashrif buyurdi
