Dunyodan
Prezident Tramp Tinchlik kengashiga aʼzolik uchun pul toʻlamoqchi.
AQSh prezidenti Donald Tramp tomonidan tashkil etilgan yangi xalqaro tashkilot – Tinchlik komissiyasi doirasida mamlakatlar BMT Xavfsizlik Kengashining doimiy aʼzosi boʻlish uchun kamida 1 milliard dollar mablagʻ talab qilishi mumkin. Bu haqda Bloomberg axborot agentligi kengash nizomi loyihasiga asoslanib xabar berdi.
Maʼlum qilinishicha, janob Tramp Tinchlik kengashi raisi boʻladi va uning aʼzolarini oʻzi tanlaydi. Kengashga taklif etilgan davlatlar uch yilgacha aʼzo boʻlishlari mumkin. Biroq, agar davlat birinchi yilda kengash fondiga 1 milliard dollardan ortiq mablag’ kiritsa, unga doimiy a’zolik kafolatlanadi.
Bloomberg bilan suhbatlashgan AQSh rasmiysiga ko‘ra, kengashga kirish rasman bepul, biroq katta moliyaviy hissa qo‘shgan mamlakatlarga doimiy maqom cheklovsiz beriladi. Yig‘ilgan mablag‘lar birinchi navbatda G‘azo sektoridagi infratuzilmani tiklashga sarflanadi. Rasmiylarning aytishicha, belgilangan xarajatlarning “deyarli har bir dollari” nazorat qilinadi.
Nizomga ko‘ra, kengash qarorlari “bir davlat, bir ovoz” tamoyiliga asoslanadi, biroq barcha qarorlar yakunda rais tomonidan tasdiqlanadi. Shuningdek, prezident Trampning kun tartibini belgilash va uchrashuvlar vaqti va joyini belgilash vakolatiga kiradi. Shuningdek, agar a’zolarning uchdan ikki qismi qarorga qarshi bo’lmasa, kengash a’zolarini chiqarib yuborish huquqiga ega.
Hujjatda Tinchlik kengashi xalqaro tashkilot sifatida tavsiflanadi, uning maqsadi ziddiyatli hududlarda barqarorlikni ta’minlash, qonuniy boshqaruvni tiklash va uzoq muddatli tinchlikka erishishdir. Biroq Trampning tanqidchilari uni BMT o‘rnini bosadigan yoki unga raqobat qiladigan tashkilot yaratishga urinishda ayblamoqda. Bloomberg agentligiga ko‘ra, ko‘plab davlatlar bu tashabbusga keskin qarshilik ko‘rsatmoqda va birgalikda javob tayyorlamoqda.
Bundan tashqari, 16 yanvar kuni Oq uy G‘azo sektori Ijroiya kengashi tarkibini e’lon qildi. Bu tashkilot Tinchlik kengashi tarkibida faoliyat yuritadi. Shuningdek, Davlat kotibi Marko Rubio, Yaqin Sharq bo‘yicha maxsus vakil Stiv Uitkoff, prezidentning kuyovi Jared Kushner va Buyuk Britaniyaning sobiq bosh vaziri Toni Bleyr ham bor edi.
Tinchlik kengashiga Argentina prezidenti Xaver Miley, Kanada Bosh vaziri Mark Karni, Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an, Fransiya, Germaniya va Avstraliya yetakchilari ham taklif etildi. Yevrokomissiya rahbari Ursula fon der Leyen Yevropa Ittifoqi nomidan ishtirok etishi mumkin. Reuters manbalaridan biri tuzilmani “Tramp BMT” deb atadi va u BMT Nizomining asosiy tamoyillarini rad etishini aytdi.
Prezident Trampning rejasi Isroilda tanqidga uchradi. Bosh vazir Benyamin Netanyaxu idorasi G‘azo Ijroiya kengashining tarkibi Isroil bilan kelishilmagan va davlat siyosatiga zid ekanligini bildirdi. Oq uy bu e’tirozlarni rad etdi va AQSh hukumati G’azo masalasini mustaqil hal qilishini ta’kidladi.
Axios ma’lumotlariga ko’ra, Prezident Tramp kelasi hafta Shveytsariyaning Davos shahrida 19-23 yanvar kunlari bo’lib o’tadigan Jahon iqtisodiy forumida Tinchlik kengashini rasman ochadi.
Ozarbayjonning Xo‘jali shahrida 34 yil avval sodir bo‘lgan dahshatli qirg‘in qurbonlari xotirasiga bag‘ishlangan yodgorlik maydoni ochildi.
“Xo’jali qirg’inini hech qachon unutmasligimiz kerak. Arman millati tomonidan sodir etilgan vahshiyliklarni hech qachon unutmasligimiz kerak. Tariximizni hech qachon unutmasligimiz kerak. Dushmanlarimiz bizdan hozirgidek qo’rqmasligi uchun doimo hushyor va kuchli bo’lishimiz kerak”, – dedi Ozarbayjon prezidenti Ilhom Aliyev yodgorlikning ochilish marosimida.
Genotsid qurbonlari xotirasini e’zozlash, tarix haqiqatini kelajak avlodlarga yetkazish maqsadida barpo etilgan “Majua” bog‘iga bahoriy daraxt, bodom ko‘chati ekildi. Umuman olganda, bodom ko’p yillardan beri “fermer adolati” deb ataladi. Bu kampaniyaning ramziga aylandi.
“Bu ozarbayjon xalqi uchun katta ofat. Buni xalqaro hamjamiyatga yetkazish va adolat talablarimizni dunyo xalqlariga yetkazish uchun Ozarbayjonning davlat institutlari ham, jamoat tuzilmalari ham, nodavlat tashkilotlari ham ishtiyoq bildirishdi… Biz yana adolat talab qildik. Lekin, afsuski, xalqaro tashkilotlar va dunyoning asosiy davlatlari bizni xafa qilishdi”, dedim Aliyev.
E’tiborlisi, qonli jinoyatni yashirishga urinishlarga qaramay, Ozarbayjon davlati va xalqi dastlab Xo‘jayli fojiasini 20 ta davlat tomonidan sodir etilgan genotsid sifatida rasman tan olishga muvaffaq bo‘ldi. 44 kunlik Vatan urushi (2020) va aksilterror operatsiyalari (2023) yakunida Xo‘jayli shahri ozod qilindi.
Ozarbayjon rahbari shunday dedi: “Qurolli kuchlarimizning professionalligi, jasorati va jasorati tufayli biz o‘zimiz uchun adolatni belgilay oldik. Harbiy jinoyatchilar ustidan sud jarayoni va adolatli sudning tashkil etilishi adolat yo‘lidagi so‘nggi qadamlar bo‘ldi”.
Eslatib o‘tamiz, Xo‘jayli qirg‘ini 1992-yilning 26-fevraliga o‘tar kechasi sodir bo‘lgan edi.O‘shanda Armaniston qo‘shinlari sobiq Sovet armiyasining 366-motoo‘qchilar polki tomonidan Qorabog‘ viloyatining Xo‘jayli shahrini bosib olib, tinch aholiga qarshi genotsid jinoyatlarini sodir etgan edi.
Genotsid nafaqat ozarbayjon xalqiga, balki butun insoniyatga qarshi qaratilgan bo‘lib, natijada 613 nafar xo‘jayli ahli, jumladan, 63 nafar bola, 106 nafar ayol va 70 nafar keksa odam shafqatsizlarcha qirg‘in qilindi. Fojia yuz bergan kechada 1275 nafar tinch aholi asirga olingan, yana 150 nafarining taqdiri nomaʼlumligicha qolmoqda.
Kechasi Pokiston harbiylari Afg‘onistonning asosiy shaharlari — Kobul va Qandahordagi Tolibon hukumati harbiy ob’ektlariga havodan zarbalar berdi. Bu Islomobodning o’zining sobiq ittifoqchisi Tolibonga birinchi to’g’ridan-to’g’ri hujumi sifatida ko’rilmoqda. Pokiston rasmiylari vaziyatni “ochiq urush” deb atadi.
Pokiston xavfsizlik manbalarining aytishicha, havo-havo raketalari Kobul, Qandahor va Paktiya viloyatlaridagi Tolibon harbiy idoralari va pozitsiyalarini nishonga olgan. Ikki davlat chegarasidagi bir qancha hududlarda ham quruqlikdagi to‘qnashuvlar sodir bo‘lgan.
Tolibon harakati Pokiston harbiy obektlariga qarshi “qasos olganini” e’lon qildi. Har ikki tomon ham katta yo‘qotishlar haqida xabar bergan, biroq keltirilgan raqamlar mustaqil manbalar tomonidan tasdiqlanmagan.
Pokiston Mudofaa vaziri Xavaja Muhammad Asif “Sabrimiz kosasi to‘ldi”, dedi. Endi bu siz bilan (Afg‘oniston) ochiq urush”, dedi u.
2600 kilometrlik chegarada vaziyat keskinlashmoqda. Pokiston Pokistonni Afg‘onistonda transchegaraviy hujumlar uyushtirgan jangarilarga boshpana berganlikda ayblaganidan so‘ng Kobul va Islomobod o‘rtasidagi munosabatlar anchadan beri taranglashgan. Tolibon bu ayblovlarni rad etib, Pokiston xavfsizligi “ichki masala” ekanini ta’kidlaydi.
Pokiston yadro quroliga ega davlat va armiyasi Afg’onistondan ancha ustun. Biroq, Tolibon ko’p yillik urush tajribasi tufayli partizanlar urushida mohir bo’lib qolgan. 2021-yilda AQSh boshchiligidagi kuchlar chiqib ketganidan keyin u hokimiyatga qaytdi.
Tolibon matbuot kotibi Zabihulloh Mujohid Pokiston Kobul, Qandahor va Paktiyaning ayrim hududlariga havo hujumlari uyushtirganini tasdiqladi, biroq tafsilotlarni oshkor qilmadi.
Diplomatik manbalarning aytishicha, Rossiya, Xitoy, Turkiya va Saudiya Arabistoni mojaroga barham berishda vositachilik qilishga urinmoqda.
Shuningdek, Eron ikki qoʻshni davlat oʻrtasidagi vaziyatni yumshatishda yordam berishga tayyorligini bildirdi. Eslatib o‘tamiz, Eronning bu taklifi Eron AQSh hukumati bilan yadroviy mojaro bo‘yicha muhim muzokaralar olib borayotgan bir paytda paydo bo‘ldi.
Vaziyat qanday rivojlanishi hozircha noma’lum. Ammo kuzatuvchilar fikricha, ikki yadroviy davlat yaqinida yirik mojaro yuzaga kelishi ehtimoli mintaqa barqarorligiga jiddiy tahdid soladi.
AQShning Eronga hujum qilishi tahdidi ortidan AQShning Quddusdagi elchixonasi xodimlarini Isroilni tark etishga chaqirdi. Elchi Maykl Xakabi tegishli maktubni e’lon qildi, deya xabar beradi The New York Times.
Xakkabi diplomatlarga bu qaror tun bo’yi davom etgan muzokaralar va telefon qo’ng’iroqlaridan so’ng qabul qilinganini aytdi. Bu AQSh Davlat departamentining “o‘ta hushyorligi”ni aks ettiradi. Ketishni xohlovchilar bugun ketsin, dedi elchi.
“Mening asosiy e’tiborim Vashingtonga chipta olishga qaratilgan, biroq birinchi navbatda imkon qadar tezroq mamlakatdan chiqib ketmoqchiman”, deb yozadi Xakkabi.
Hakabining soʻzlariga koʻra, Isroildagi missiya “chiqish ruxsatnomasi” rejimiga oʻtgan. U “milliy manfaatlar yoki hayotga bevosita tahdid zaruriyat tug‘dirsa” AQSh hukumati hisobidan xodimlar va ularning oilalarini evakuatsiya qilishi mumkin.
Nashrning ta’kidlashicha, agar Qo’shma Shtatlar Eronga hujum qilsa, Isroil Eron hukumati va uning ittifoqchilarining javob hujumlari nishoniga aylanishi mumkin.
Wall Street Journal nashrining yozishicha, Jenevada bo‘lib o‘tgan Eron-AQSh muzokaralari chog‘ida AQSh delegatsiyasi Eron Fordov, Natanz va Isfahondagi yadroviy inshootlarini demontaj qilishi kerakligini aytgan. Keyinroq Eron hukumati Axborot kengashi raisi Elias Hazrati mamlakat uranni boyitishdan voz kechmasligini va uni boshqa davlatlarga eksport qilmasligini maʼlum qildi.
23-fevraldan beri Qo‘shma Shtatlar Eron yaqinida 3 ta qiruvchi samolyot eskadrilyasini joylashtirdi.
Xitoy o’z fuqarolarini Eronga sayohat qilishdan tiyilishga chaqirdi va mamlakatda bo’lganlarni imkon qadar tezroq mamlakatni tark etishga chaqirdi, deya xabar beradi Global Times.
Gazeta Tashqi ishlar vazirligi Konsullik boshqarmasi bayonotiga tayanib, “Erondagi mavjud xavfsizlik holatini hisobga olgan holda, Xitoy Tashqi ishlar vazirligi va Xitoy elchixonalari va konsulliklari fuqarolarni Eronga sayohat qilishdan tiyilishga chaqirdi” deb xabar berdi.
WSJ xabariga ko’ra, AQSh va Eron o’rtasidagi taranglik Jeneva muzokaralaridan keyin ham davom etmoqda.
“Eronda yashovchi xitoyliklar xavfsizlik choralarini kuchaytirib, imkon qadar tezroq mamlakatni tark etishi kerak.
Nashrning yozishicha, Xitoyning Eron va qo‘shni davlatlardagi elchixonalari konsulliklari mamlakatni tijorat samolyotlari yoki quruqlik orqali tark etishni xohlovchi Xitoy fuqarolariga zarur yordam ko‘rsatmoqda.
Kuni kecha Jenevada AQSh va Eron o’rtasidagi muzokaralarning uchinchi raundi bo’lib o’tdi. Jurnal ushbu masaladan xabardor odamlarga tayanib, bu tur ikki tomon o’rtasidagi kelishmovchiliklarni bartaraf eta olmaganini xabar qildi.
Nashrning ta’kidlashicha, “Eron yadro dasturi bo’yicha muzokaralarning so’nggi raundi kelishuvsiz yakunlandi. Tomonlar asosiy masalalar bo’yicha kelishmovchiliklar qolmoqda”.
26-27 fevral kunlari Nyu-Yorkning Chappaqua shahrida Vakillar Palatasining Nazorat qo‘mitasi yopiq majlisi bo‘lib o‘tdi. AQShning 42-prezidenti Bill Klinton va sobiq davlat kotibi Xillari Klinton Jeffri Epshteyn mojarosi munosabati bilan bayonot berishdi. Ikkala erkak ham o’zlarining kirishlarini chop etishdi.
Bill Klintonning aytishicha, uning Epshteyn bilan qisqa munosabatlari jinoyatlar fosh etilishidan ancha oldin tugagan.
O’z nutqida u Epshteynning jinoyatlari haqida hech narsa bilmasligini va hech qachon shubhali harakatlarga guvoh bo’lmaganini va hatto ayblovchi fotosuratlar bo’lsa ham, bu Epshteyn noqonuniy ish qilganini anglatmasligini aytdi.
Klintonning aytishicha, agar u Epshteynning noqonuniy ish qilayotganini bilganida, u bilan barcha aloqalarni darhol uzib, huquq-tartibot idoralariga topshirgan bo‘lardi. Uning so’zlariga ko’ra, 2008 yilga kelib, Epshteynning jinoyatlari fosh bo’lgach, ular endi aloqada bo’lmagan.
Xillari Klinton, shuningdek, Epshteyn va uning yordamchisi Gisleyn Maksvellning jinoyatlari haqida hech qanday ma’lumotga ega emasligini aytdi.
U Epshteyn bilan hech qachon uchrashmaganligini va uning samolyotida bo’lmaganini aytdi. Epshteynning shaxsiy oroli ham emas edi.
Klinton Kongress tergovini “siyosiy teatr” deb atadi va ba’zi siyosatchilarni e’tiborni boshqalardan chalg’itishga urinayotganlikda aybladi. U odam savdosi, ayollar va qizlarga nisbatan zo‘ravonlikka qarshi kurashish global muammo ekanini ta’kidladi.
U, shuningdek, tergovning ayrim masalalari, jumladan, prezident Tramp ishtirok etgan bo‘lishi mumkin bo‘lgan holatlar bo‘yicha chuqur tekshiruv o‘tkazilmaganini ham tanqid qildi.
Muzokaralar yopiq eshiklar ortida o‘tdi, biroq har ikki tomon o‘z pozitsiyalarini ochiq bayonotlarda e’lon qildi.
Ayollar va bolalarni tazyiq va zo‘ravonlikdan himoyalash yanada kuchaytiriladi
Ozarbayjon: Genotsid qurbonlari xotirasi abadiylashtiriladi
O‘zbekiston mudofaa qobiliyatini mustahkamlash masalalari muhokama qilindi
-
Dunyodan4 days ago
Prezident Tramp oʻzining eski “hiylasini” takrorladi
-
Siyosat5 days agoSaida Mirziyoyeva Toshkent transport tizimini modernizatsiya qilish boshlanganini maʼlum qildi
-
Jamiyat4 days ago10:10 “Hovlimizda doim bahor” – angrenlik qulupnaychi
-
Jamiyat4 days ago
55 metrli shokoladli poyezd Ginnesning rekordlar kitobiga kiritildi
-
Jamiyat4 days ago1200 dollarga “prava” olib berishni va’da qilgan shaxs ushlandi
-
Siyosat5 days agoO‘zbekistonda soliq ma’muriyatchiligini yagona to‘lov tizimi bilan tartibga soladi
-
Iqtisodiyot4 days ago
Mart oyidan dollar qanchaga yetish ma’lum bo‘ldi
-
Siyosat5 days ago2025-yilda O‘zbekistonga Hindiston sarmoyasi 135 foizga oshadi – Elchi