Jamiyat
Prezident Shavkat Mirziyoyev iftorlik marosimida ishtirok etdi (foto)
Prezident Shavkat Mirziyoyev O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining rasmiy ochilishi hamda iftorlik marosimida ishtirok etdi.
Marosimga hududlardagi studiyalar orqali nuroniylar, olimu ulamolar, keng jamoatchilik vakillari ulandi. Shuningdek, turli millat va diniy konfessiyalar a’zolari, diplomatik korpus namoyandalari, xalqaro tashkilotlar vakillari ham qatnashdi.
Tadbir avvalida davlatimiz rahbari butun xalqimizni muborak Ramazon oyi bilan yana bir bor chin qalbdan tabrikladi. Shu ulug‘ ayyom kunlariga barchamizni tinch-omon, sog‘-salomat yetkazgani uchun Alloh taologa behad shukronalar aytildi.
Ramazon oyi – mehr-oqibat, ezgulik va savobli amallar ramzi. Bugungi kunda davlat va nodavlat tashkilotlar, Ijtimoiy himoya milliy agentligi, Mahallalar uyushmasi, Musulmonlar idorasining “Vaqf” xayriya jamoat fondi, hududlardagi “Inson” ijtimoiy xizmatlar markazlari, shuningdek, saxovatli tadbirkorlar tomonidan keksa va nogironlar, kam ta’minlangan oilalar, ko‘makka muhtoj insonlarga moddiy va ma’naviy yordam ko‘rsatilmoqda. Tibbiyot bo‘linmalari olis va chekka hududlarga chiqib, ayollar, bolalar va nuroniylarni tibbiy ko‘rikdan o‘tkazmoqda, og‘ir bemorlarni operatsiya yo‘li bilan davolash ishlari olib borilmoqda.
Bunday xayrli ishlar jamiyatimizda inson qadrini ulug‘lash, tinchlik va umummilliy birlik muhitini mustahkamlashga xizmat qilayotgani qayd etildi.
Davlatimiz rahbari hozirgi g‘oyat tahlikali zamonda tinchlik naqadar ulug‘ va bebaho ne’matligini, 38 milliondan ziyod aholimiz yagona xalq, ahil bir oila bo‘lib yashayotgani eng katta boyligimiz ekanini yanada chuqur his etish zarurligini ta’kidladi. Davrada O‘zbekistondagi diplomatik korpus vakillari ham qatnashayotgani muqaddas dinimizning insonparvarlik va bag‘rikenglik qadriyatlariga, mamlakatimizning ochiqlik siyosatiga hurmat ifodasi sifatida baholandi.
Bu kun xalqimiz uchun yana bir tarixiy voqea – O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazining rasmiy ochilish marosimi o‘tkazilayotgan kun ekani alohida ta’kidlandi.
– Ne-ne ajdodlarimizning orzu-niyatlari, armonlari ro‘yobga chiqqan mana shunday unutilmas kun bilan, chinakam ilm-ma’rifat bayrami bilan hammangizni chin qalbimdan tabriklayman.
Mamlakatimizning uch ming yillik shonli tarixi va boy madaniyatining, Yangi O‘zbekiston imkoniyatlarining yorqin ko‘zgusi bo‘lgan ushbu betakror va buyuk majmua barchamizga, butun xalqimizga muborak bo‘lsin! – dedi Prezidentimiz.
Ta’kidlanganidek, yurtimizda rivojlangan davlat va erkin jamiyat poydevorini barpo etish uchun “Eng avvalo, ilm va ta’lim” degan oliy maqsad hayotga joriy etilmoqda. Zero, muqaddas islom dini ham insonni doimo ilmu ma’rifatga da’vat etadi. Shu bois, Islom sivilizatsiyasi markazining Ulug‘bek darvozasi peshtoqiga Qur’oni karimning “Iqro!” – “O‘qi!” degan muborak oyati muhrlab qo‘yilgani ramziy va teran ma’noga ega ekani aytildi.
Markazni barpo etish haqida Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 72-sessiyasida e’lon qilingan ezgu tashabbus jahon jamoatchiligi, ayniqsa, islom hamjamiyati tomonidan keng qo‘llab-quvvatlandi. Loyiha shoshilinch emas, chuqur o‘ylangan, ilmiy tadqiqot va izlanishlar bilan uyg‘un holda amalga oshirildi. Natijada Hazrati Imom majmuasi yonida betakror arxitekturaga, chinakam milliy ruh va milliy qiyofaga ega bo‘lgan sharqona shaharcha qad rostladi.
Markazda O‘zbekistonning qadimiy tarixi va sivilizatsiyasi durdonalarini yagona ma’rifiy makonda ko‘rish, shu asosda xalqimizning intellektual va madaniy salohiyatini yanada teran anglash mumkin.
– Bu maskan bilan tanishgan har bir odam, xalqimiz, ayniqsa, yoshlarimiz islom dinining gumanistik mohiyatini anglab yetadi, o‘zining qanday ulug‘ meros egasi ekanini his etib, qalbi g‘urur va iftixorga to‘ladi, – dedi Prezidentimiz.
Nafaqat yurtimiz, balki butun mintaqaning ma’naviy mulki bo‘lgan bebaho boylikni chuqur o‘rganish va jahon miqyosida targ‘ib etish maqsadida uni Islom sivilizatsiyasi degan nom ostida birlashtirishga qaror qilingani aytildi. Xalqaro ekspertlar e’tirof etganidek, bugun O‘zbekistonda islom sivilizatsiyasi merosini o‘rganish va targ‘ib etish bo‘yicha o‘ziga xos katta ilmiy maktab shakllanayotgani, mamlakatimiz o‘zining qanchalik katta intellektual salohiyati borligini dunyoga namoyon eta olgani ta’kidlandi.
Prezidentimiz markazning ko‘lami va imkoniyatlari haqida to‘xtalib, ushbu noyob majmua salkam 10 gektar hududda joylashgani, binoning umumiy foydalanish maydoni 50 ming kvadrat metrni tashkil etishini qayd etdi. Bu yerda “O‘zbekiston zaminida islomgacha bo‘lgan davr”, “Birinchi va Ikkinchi Renessans”, “Yangi O‘zbekiston – Uchinchi Renessans poydevori” kabi ekspozitsiya zallari mavjud.
Muzey ekspozitsiyasini shakllantirish va boyitish bo‘yicha ham katta ishlar amalga oshirilib, o‘tgan yilning o‘zida 1,5 mingdan ortiq eksponat, jumladan, 800 ga yaqin qadimiy qo‘lyozma, arxeologik topilma va tarixiy xaritalar ekspozitsiyaga joylashtirilgan. Xorijiy auksion uylari, yirik kolleksionerlar va art-dilerlar bilan hamkorlik yo‘lga qo‘yilib, 743 ta eksponatning asl nusxalari yurtimizga keltirilgani ta’kidlandi.
Markazning asosiy zali – muqaddas Qur’on zalida dunyodagi eng qadimiy oltita Qur’oni karimdan biri bo‘lgan mo‘’tabar Usmon Mushafi o‘zining yuksak maqomiga munosib sharafli o‘rin topgan. Shuningdek, turli davrlarga oid nodir Qur’on qo‘lyozmalari ham shu yerda jamlangan.
Qayd etilganidek, Islom sivilizatsiyasi markazi 2025 yilning o‘zidayoq minglab xorijiy mehmonlarda katta qiziqish uyg‘otdi. Ular orasida qator davlatlar prezidentlari, parlament va hukumat rahbarlari, deputat va senatorlar, vazirlar, elchilar, ilm-fan va jamoat arboblari, diniy tashkilotlar rahnamolari bor. Markazni loyihalash, qurish va zamonaviy axborot texnologiyalari bilan jihozlashda Fransiya, Xitoy, Buyuk Britaniya, AQSh, Birlashgan Arab Amirliklari, Rossiya, Turkiya, Germaniya, Ispaniya, Italiya, Malayziya, Ozarbayjon, Saudiya Arabistoni, Hindiston, Markaziy Osiyo davlatlari va boshqa mamlakatlardan malakali mutaxassislar ishtirok etdi.
Davlatimiz rahbari ushbu majmuani bunyod etishga munosib hissa qo‘shgan loyihachi va quruvchilar, muhandislar, olimu ulamolar, xorijiy hamkor va ekspertlarga, jumladan, O‘zbekiston madaniy merosini o‘rganish, saqlash va ommalashtirish bo‘yicha butunjahon jamiyati a’zolariga, barcha fidoyi insonlarga minnatdorlik bildirdi. Shuningdek, mazkur yirik va murakkab madaniy inshootni qurishda homiylik yordamini ko‘rsatgan mahalliy va chet ellik tadbirkorlar, madaniyat va sport namoyandalariga alohida rahmat aytildi.
– Islom sivilizatsiyasi markazini barpo etishga kirishar ekanmiz, men, dunyoning qayerida bo‘lmasin, tariximizga tegishli bir varaq qo‘lyozma bo‘lsa ham, bitta eksponat bo‘lsa ham topib, yurtimizga olib kelishni orzu qilgan va shu vazifani o‘rtaga qo‘ygan edim. Ming shukrki, bugun ana shu maqsadimizga asta-sekin erishyapmiz. Bu ishlarni, albatta, davom ettiramiz, – dedi davlatimiz rahbari.
Jahonning turli mamlakatlarida saqlanayotgan noyob qo‘lyozmalarni aniqlash va o‘rganish uchun yangi xalqaro ilmiy ekspeditsiyalar tashkil etilishi ta’kidlandi. Bu ishlarga mahalliy va xorijiy olimlar, yetakchi xalqaro ilmiy markazlar keng jalb etiladi.
Shuningdek, Markaz faoliyatini keng ko‘lamda yo‘lga qo‘yish maqsadida bu yerda ICESCO, IRCICA, Oksford islom tadqiqotlari markazi, Fransiyadagi Temuriylar jamiyati, TURKSOY kabi xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlik asosida ofislar tashkil etilgani qayd etildi. Endi ular bilan hamkorlikni yanada kuchaytirish uchun barcha zarur sharoitlar yaratilishi belgilandi.
Markazda O‘zbekiston musulmonlari idorasi ham o‘zining yangi qarorgohiga ega bo‘lgani, bu yerda islom merosini chuqur o‘rganish, diniy xodimlar va imom-xatiblar malakasini oshirish, xalqaro hamkorlikni rivojlantirish maqsadga muvofiq ekani ta’kidlandi.
Yaqin kelajakda BMT qarorgohida ham O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi, Imom Buxoriy, Imom Termiziy va Imom Moturidiy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazlarining taqdimotlarini o‘tkazish rejalashtirilgan.
Prezidentimiz markaz ma’naviy-ma’rifiy yo‘nalishdagi faoliyat uchun fundamental baza bo‘lishini alohida ta’kidladi. O‘zbekiston xalqaro islomshunoslik akademiyasi talabalari yuqori kurslarda shu yerda o‘qishi, o‘qituvchi-domlalar esa o‘z bilimi va malakasini oshirishi nazarda tutilgan. Eng muhimi, markaz yoshlarimiz orasidan yangi xorazmiylar, beruniy va ulug‘beklar, farg‘oniy va ibn sinolar, buxoriy va termiziylar yetishib chiqishi uchun mustahkam ma’naviy maydon bo‘lishi kerakligi qayd etildi.
Shu munosabat bilan davlatimiz rahbari olim va tadqiqotchilar, shoir va adiblar, diniy ulamolar, rejissyor va rassomlar, jurnalistlar, ijodkor yoshlarga murojaat qildi:
– Bu tengsiz boylikdan ilhomlanib, sizlar yaratadigan ilmiy tadqiqotlar, badiiy kitob, kino va teatr asarlari, kartina va ko‘rsatuvlar uch ming yillik tarix va madaniyatning so‘nmas ovozi bo‘lib dunyoga taralsin! Yangi O‘zbekistonni tinchlik, ezgulik, bilim va ma’rifat diyori sifatida olamga tarannum etsin! Xalqimiz, ayniqsa, yoshlarimiz uchun tarbiya va milliy g‘urur maktabiga aylansin! – dedi Prezidentimiz.
So‘zining yakunida davlatimiz rahbari O‘zbekistondagi Islom sivilizatsiyasi markazi el-yurtimiz va jahon ahliga hamisha beminnat xizmat qiladigan tinchlik, ezgulik, bilim va ma’rifat maydoni bo‘lib qolishiga ishonch bildirdi.
Iftorlik marosimida Qur’oni karimdan tilovat qilindi. Muqaddas Ramazon oyida tutilayotgan ro‘zalar, qilinayotgan ibodatlar qabul bo‘lishi, Yaratgan Parvardigor xalqimizni va Vatanimizni o‘z panohida asrashini so‘rab, duolar qilindi.
O‘zbekistonda nikoh yoshi to‘g‘risidagi qonunchilik yoki nikoh tuzish tartibi buzilgani haqida xabar bergan fuqarolarni rag‘batlantirish tizimini joriy etish taklif qilinmoqda.
Bu Prezidentning «Jamoat xavfsizligini ta’minlash samaradorligini oshirish bo‘yicha qo‘shimcha chora-tadbirlar to‘g‘risida»gi qaroriga o‘zgartish kiritishni nazarda tutuvchi qaror loyihasida belgilangan.
Loyihaga ko‘ra, 2026-yil 1-sentyabrdan boshlab nikoh yoshi to‘g‘risidagi qonunchilik yoki nikoh tuzish tartibini buzish bilan bog‘liq huquqbuzarliklar uchun undirilgan jarima mablag‘larining 15 foizi ushbu holat haqida xabar bergan shaxslarni rag‘batlantirishga yo‘naltiriladi.
Hujjatda mazkur norma Prezidentning 2026-yil 3-martda qabul qilingan «Ayollar va bolalar huquqlarining himoyasini kuchaytirish hamda ularga nisbatan tazyiq va zo‘ravonlik holatlarining oldini olish bo‘yicha qo‘shimcha tashkiliy-huquqiy choralar to‘g‘risida»gi farmoni ijrosini ta’minlash maqsadida ishlab chiqilgani qayd etilgan.
Shuningdek, Ichki ishlar vazirligi, Ijtimoiy himoya milliy agentligi hamda Iqtisodiyot va moliya vazirligiga uch oy muddatda mukofotlash tartibini belgilaydigan normativ-huquqiy hujjat loyihasini ishlab chiqish vazifasi yuklanmoqda.
Loyiha qabul qilinsa, erta nikohlar va qonunga zid nikoh marosimlariga qarshi kurashishda jamoatchilik ishtirokini kuchaytirishga xizmat qilishi kutilmoqda.
Jamiyat
Namanganda IIB tergovchisi nomusga tegish jinoyatini “yopib” yuborgani uchun 3 yilga ozodlikdan mahrum qilindi
Davlatobod tumani IIB tergovchisi ish yurituvida bo‘lgan nomusga tegish jinoyatini hujjatlarga soxta ma’lumotlar kiritish va imzolarni qalbakilashtirish orqali qasddan yashirgan. Oqibatda gumondor yigit oradan ko‘p o‘tmay yana shu turdagi jinoyatlarga qo‘l urgan.
Namanganda nomusga tegish jinoyatini yashirgan IIB tergovchisi jinoiy jazoga tortildi. Kun.uz sud hujjati bilan tanishdi.
Nima bo‘lgan?
Sud hukmiga ko‘ra, D.O. Davlatobod tumani IIBda katta tergovchi vazifasida ishlagan.
Fuqaro D.K. 2025 yil 14 mart kuni Davlatobod tuman IIBga ariza bilan murojaat qilib, bir kun avval Abduvali ismli shaxs aviakassa binosida zo‘rlik ishlatib, majburlagan holda jinsiy aloqa qilganini bildirgan. Keyinchalik Abduvali ismli shaxs aslida V.V. ekani aniqlangan.
D.O. holat yuzasidan tergovga qadar tekshiruv o‘tkazish jarayonida o‘z vakolat doirasidan chetga chiqib, ushbu jinoyatni sodir etgan V.V. nomidan o‘zi tushuntirish xati tayyorlagan. U tushuntirish xatiga jabrlanuvchi “jinsiy aloqani o‘z ixtiyori bilan qilgani” haqida soxta ma’lumotlar kiritgan. So‘ngra V.V.ning imzosini qalbakilashtirib, tushuntirish xatiga qo‘ygan.
Tergovchi bu harakati bilan yaqqol nomusga tegish jinoyatini qasddan yashirgan hamda V.V.ning qilmishida jinoyat tarkibi aniqlanmaganligi asosi bilan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad etish haqida qaror qabul qilgan. Shundan keyin ushbu qarori go‘yoki Davlatobod tuman prokuraturasi tomonidan o‘rganib chiqilgani haqida tuman prokuraturasi hujjatini rasmiylashtirib, unga prokuror o‘rinbosari imzosini elektron shaklda qo‘yib yuborgan.
Namangan shahar IIB ekspert kriminalistika bo‘limi xulosasida V.V. nomidan yozilgan tushuntirish xatidagi imzo boshqa shaxs tomonidan bajarilgani ko‘rsatilgan.
Oradan ko‘p o‘tmay, V.V.ga nisbatan jinoyat ishini qo‘zg‘atishni rad etish haqidagi qaror tuman prokurori o‘rinbosari tomonidan nazorat tartibida o‘rganilib, bekor qilingan hamda qo‘shimcha tergovga qadar tekshiruv o‘tkazish uchun yuborish haqidagi qaror qabul chiqarilgan. Ammo, tergovchi D.O. ushbu hujjatlarni tuman prokuraturasidan o‘zi olib chiqib ketgan va qo‘shimcha tergovga qadar tekshiruv harakatlari olib bormaslik maqsadida qasddan nobud qilgan.
Yigit yana jinoyat qildi
Oradan ko‘p o‘tmay V.V. yana shu turdagi jinoyatga qo‘l urgan. U 2025 yil 29 iyunda voyaga yetmagan qizni qo‘rqitib, zo‘rlik ishlatgan holda jinsiy ehtiyojini g‘ayritabiiy usulda qondirgan.
2025 yil 30 iyulda esa o‘ldirish bilan qo‘rqitgan holda 20 yoshli qizning nomusiga tekkan.
Ushbu holatlar yuzasidan V.V.ga nisbatan Jinoyat kodeksining 118-moddasi (nomusga tegish) 2-qismi “b, g” bandlari hamda 119-moddasi (jinsiy ehtiyojni zo‘rlik ishlatib g‘ayritabiiy usulda qondirish) 4-qismi bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.
JIB Namangan shahar sudining 2026 yil 23 yanvardagi hukmi bilan V.V. nomusga tegish va jinsiy ehtiyojni zo‘rlik ishlatib g‘ayritabiiy usulda qondirish jinoyatlarida aybli deb topilgan. Unga 9 yil ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.
“Aybimga iqror emasman”
Tergovchi sudda aybiga iqrorlik bildirmagan. U V.V. imzosini soxtalashtirmaganini, tushuntirish xatini uning o‘zi yozganini aytgan.
“D.K. arizasida Abduvali deb aytgan shaxs 2007 yilda tug‘ilgan V.V. ekani ma’lum bo‘ldi. Uni xizmat xonamga chaqirib, holat yuzasidan tushuntirish xati oldim. To‘plangan hujjatlar bo‘yicha D.K.ga nisbatan sudga oid tibbiy ekspertiza tayinladim.
Ekspertiza xulosasini olganimdan so‘ng u bilan tanishib chiqdim. Xulosada D.K.ning qizlik pardasi butunligi buzilgani, badanida qontalash jarohatlari borligi, ushbu jarohatlar sud-tibbiy ko‘rikkacha 1-2 sutka muddat atrofiga to‘g‘ri kelishi ko‘rsatilgandi. Ekspert mutaxassisidan holatga oydinlik kiritish maqsadida tushuntirish xati oldim.
D.K. voyaga yetmagan shaxs bilan jinsiy aloqa qilganlik holatida zo‘rlash alomatlari bo‘lmagan, deb jinoyat ishi qo‘zg‘atishni rad etish to‘g‘risida qaror qabul qildim”, degan D.O. o‘z ko‘rsatuvida.
Shuningdek, tergovchi V.V.dan elektron shaklda tushuntirish xati olganini, ya’ni uning ko‘rsatuvlarini kompyuterda yozib olib, so‘ngra imzolatganini bildirgan.
“Don-don ziki o‘ynaymiz dedi”
Sudda D.K. guvoh sifatida so‘ralgan. Ma’lum bo‘lishicha, u V.V.ga tegishli paynet shoxobchasida ishlagan.
“2025 yil 13 mart kuni soat 19:00 larga qadar ishxonada ishladim. Bu vaqtda mijozlar kelishi to‘xtab qolgani sababli boshlig‘im Abduvali akaga (V.V.ga) telefon orqali xabar yozib, ketishga ruxsat so‘radim. U Davlatobod tumani Davlatobod mahallasida joylashgan aviakassaga borishimni, o‘sha yerda birga ovqatlanishni, keyin uyimga ketaverishimni tushuntirdi.
Rozi bo‘lib, manzilga bordim. Ichkariga kirib, biroz gaplashib o‘tirdik. U menga kallaga chertishdan “don-don-ziki” o‘ynashni taklif qildi”, degan qiz ko‘rsatmasida.
Shundan so‘ng qarshilik ko‘rsatganiga qaramay V.V. nomusiga tekkanini aytgan.
D.K.ning opasi esa o‘sha kuni singlisining ustida bo‘lgan kiyimlarni daliliy ashyo sifatida tergovchi D.O.ga xizmat xonasida berganini ma’lum qilgan. Biroq sudlanuvchi D.O. buni o‘z ko‘rsatmasida rad qilgan.
Jazo
D.O.ning qilmishi guvohlarning ko‘rsatmalari va boshqa dalillar bilan o‘z isbotini topgan deb hisoblangan.
JIB Namangan shahar sudining 2026 yil 30 martdagi hukmi bilan D.O. Jinoyat kodeksining 206-moddasi (hokimiyat yoki mansab vakolati doirasidan chetga chiqish) 1-qismi, 209-moddasi (mansab soxtakorligi) 2-qismi “a” bandi, 227-moddasi (hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalarni, avtomototransport vositalarining va ular tirkamalarining (yarim tirkamalarining) davlat raqam belgilarini egallash, nobud qilish, ularga shikast yetkazish yoki ularni yashirish) 2-qismi “a” bandi va 230-1-moddasi (dalillarni soxtalashtirish (qalbakilashtirish) 3-qismi bilan aybdor deb topilgan. Unga 3 yil ichki ishlar idoralari tizimida mansabdorlik va moddiy javobgarlik lavozimlarida ishlash huquqidan mahrum qilgan holda 3 yil 1 oy ozodlikdan mahrum qilish jazosi tayinlangan.
D.O. sud zalidan qamoqqa olingan.
Apellyatsiya sudining 2026 yil 12 iyundagi ajrimi bilan dastlabki sud hukmi o‘zgartirilgan. Ya’ni, D.O. ayblovidan mansab soxtakorligi jinoyati chiqarilgan hamda ozodlikdan mahrum qilish jazosi 3 yil 25 kunga tushirilgan.
2026 yil boshidan Turkiyada o‘zbekistonlik ayollar bilan bog‘liq ketma-ket fojialar jamoatchilikni larzaga soldi. Durdona Hakimova va Sayyora Ergashaliyeva fojiali o‘ldirildi, Dilafruz Cho‘lliyevaning jasadi esa daraxtzordan topildi. Hakimova va Ergashaliyevlar ishi bo‘yicha ayblov xulosasi e’lon qilinib, sud jarayonlari boshlanmoqda. Cho‘lliyeva ishida tergov davom etmoqda.
Bu voqealar o‘zbek migrant ayollarining xorijda xavfli sharoitlarda qolayotgani, ularni himoya qilish tizimidagi kamchiliklar yuzasidan savollarni vujudga keltiradi. Kun.uz Turkiyadagi O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati, Migratsiya agentligi, Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi va marhumalarning yaqinlarini shu savollar atrofida bir joyga to‘pladi.
«Farzandim o‘qisin deb ketadi»
Turkiyadagi O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati rahbari Ozoda Islomova migratsiyaga ketgan ayollarning aksariyati tirikchilik tashvishida ketayotganini ta’kidladi.
“O‘zbek ayollarimiz asosan o‘sha iqtisodiy qiyinchilik tufayli, oilaviy sharoiti tufayli, yaxshi hayotni orzu qilgani uchun, farzandlarni o‘qitish uchun, to‘y-hasham qilish uchun, uy olish uchun O‘zbekistondan bu yerga kelishadi. Ayollarimiz bilan, ko‘pchiligi bilan har doimgi suhbatlarimiz natijasi shuni ko‘rsatadiki, bizning o‘zbek ayollarimiz hammasi mehnatsevar ayollar. Ishdan qochmaydi, yaxshi hayotimiz bo‘lsin deydi, farzandimga chiroyli bir hayot, kelajakni ta’minlaylik deydi va shu sabab ular O‘zbekistondan bu yerga keladi. O‘qitaylik deydi, farzandlarini o‘qitish uchun kontraktini to‘lash maqsadida keladi”, deydi u.
«Singlim avtobusdan tushganidan keyin yo‘qoldi»
Afsuski muammolar davom etyapti, jizzaxlik Dilnoza Shaymanova Turkiyada bedarak yo‘qolgan. Ayni paytda uni topish maqsadida Turkiyada bo‘lib turgan singlisi gapirib berdi.
“Singlim Shaymanova Dilnoza ishlash maqsadida Turkiyaga keldi. Anqara shahrida bir kampirga qarab ishladi bir oy. Bir oyda bu uyda muammo bo‘lgani uchun qaytishga majbur bo‘ldi. Qaytib ketayotganda avtobusda qaytdi Istanbulga. Avtobusdan tushgandan keyin “koronavirusga analiz topshiraman, undan keyin bilet olaman, qaytaman” degandan keyin yo‘q bo‘ldi. Yo‘q bo‘lib, to‘rtinchi kuni telefon qilyapti soat ikkilarda Turkiyaning vaqti bilan. Dengizning yonida ko‘ryapman uni. Dengizning yonida qandaydir bir qo‘rquv bilan turibdi. Atrofni ko‘rsat desam ko‘rsatmadi. Shundan telefoni o‘chdi, boshqa gaplashmadik. Telefon qildik boshqa bir odam, bir ayol kishi ko‘tarib bizni qo‘rqitdi, bu bizdan qarz deb har xil gaplar gapirdi bizga. Shundan beri singlim dom-daraksiz yo‘q, topolmayapmiz. Sizlardan iltimos, shu topib berishingizni so‘rab iltimos qilib keldim”, deydi Dilnozaning singlisi.
Bir oyda uch fojia
O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati rahbari Ozoda Islomovaning ta’kidlashicha, 2026 yilning dastlabki oylarida kuzatilgan holatlar hatto tajribali huquq himoyachilarini ham larzaga solgan. E’tiborlisi, qurbonlarning hayot tarzi ham, Turkiyaga kelish maqsadlari ham turlicha bo‘lgan:
“Bunaqa murojaatlar juda ham ko‘p. Ammo 2026 yil boshidan juda ham mana shunaqa bizni xafa qiladigan, hammamizning qalbimiz og‘rigan fojiali voqealar birin-ketin bo‘lgani, ya’ni bir oyning ichida insonlarning o‘limi bilan bog‘liq uchta eng og‘ir fojia yuz berdi. Bularni ko‘rganimizda birisi, masalan, bu yerda doimiy yashab turgan Dilfuza Cho‘lliyeva ishlagani kelgan, bir yil davomida bu yerda ishlagan. Sayyora qizimiz faqatgina bu yerda ma’lum bir muddat uchun kelgan. O‘zining pulini olish maqsadida kelgan. Ya’ni uchalasi uchta voqea: birisi yashab turgan, birisi bu yerda ishlash uchun kelgan, birisi sayohat, ya’ni uch oy davomida o‘z maqsadlari uchun kelishgan. Dilfuza Cho‘lliyevani ham farzandlari bilan gaplashganda “bizning oilamizda ya’ni uy olish maqsadida chiqib ketgandilar oyim va O‘zbekistonda uy qilamiz, joy qilamiz deb ketgandilar” deyapti. Sayyoraxonni ham ikkita farzandi O‘zbekistonda, oilasi O‘zbekistonda, ota-onasi hajda bo‘lgan paytda kelyapti bu qizimiz. Bu xavf-xatarda yolg‘iz o‘zini chorasini ko‘ra olaman deb ko‘zlab kelgan qizlarimizda bo‘lyapti bu voqealar. Albatta, agar ular ijtimoiy yordam olishlarini bilishsa edi, shunaqa bir markazlar bor, konsulliklarimiz bor, migratsiya vakilliklari bor, vazirliklarimiz bor, Xotin-qizlar qo‘mitasi bor, kimga qayerga murojaat qilishni bilganida edi bu qizlarimiz, balkim bunday og‘ir vaziyatlarga duch kelmasdi”.
Oila va xotin-qizlar qo‘mitasi vakili Nigora Latipovaning ta’kidlashicha, ular vatanga tekinga qaytariladi.
“O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati bilan biz muntazam ravishda aloqada bo‘lamiz va o‘sha og‘ir ahvolga tushib qolgan ayollar bizga xohlagan paytlarida qo‘ng‘iroq qilishadi yoki yozma ravishda ariza topshirib murojaat qilishadi va ularning murojaatlarini biz tegishli tarzda o‘sha mutasaddi vazirlik idoralari bilan o‘rganamiz. Bundan tashqari, o‘sha xotin-qizlar xoh mehnat migranti bo‘lsin, xoh mehnat migranti bo‘lmasin, u ayolmi va uning bolasi og‘ir ijtimoiy vaziyatga tushdimi xorijda, ularning qaytish istagida bo‘lganligini o‘sha elchixona vakillariga yoki mutasaddi vazirliklarga yoki Xotin-qizlar qo‘mitasiga bildirsa, biz ularning holatlarini o‘rganamiz va ularni tekinga, ya’ni ikki kunga ham bormasdan iloji boricha tezroq biletlarni xarid qilib olib, vatanga qaytarish choralarini ko‘ramiz. Bu ham ayollarimizga befarq emaslik, ayollarimiz tashlab qo‘yilmaganligining yaqqol misoli”.
«Muammo Turkiyada emas, O‘zbekistonda boshlanyapti»
O‘zbek xotin-qizlari huquqlarini himoya qilish jamiyati rahbari Ozoda Islomova:
“5 yildan beri Turkiyada mana shu jamiyatimiz qoshida 10 mingdan ziyod ayollarimizni eng og‘ir vaziyatlardagi holatlari bilan yuzma-yuz bo‘ldik. Ularni eshitdik, tingladik, kerakli tashkilotlar bilan bog‘lanib muammosining yechimini topishga harakat qilyapmiz. Har payshanba qabulimiz bor. Qabulimizda kelgan vatandoshlarimiz bilan yuzma-yuz bo‘lganda ulardan kelib chiqqan muammolarning tahliliga ko‘ra bizni bugun mana shu jamiyatimizdagi vatandoshlarimiz, ya’ni chet elga chiqqan vatandoshlarimizning muammolarini albatta O‘zbekistondagi davlat vakillari bilan chambarchas ravishda olib borilgan bir mexanizm kerak deb o‘ylayman. Chunki biz bu yerda muammo bo‘lib o‘tgandan keyin yechimini qilishni harakat qilyapmiz. Ammo u yoqdan kelishdan oldin qanaqa muammo bor va nimaga O‘zbekistondan chiqib ketyapti? Qanaqa muammo bo‘ldiki chiqib ketyapti va qaysi muammoni hal qilish uchun chiqib ketyapti? Biz buni avvalo o‘zaro bir mexanizmini ishlab topishimiz kerak va bu uchun men o‘ylayman, hurmatli Saida Shavkatovnaning o‘zlarining nazoratlari ostida bo‘lsa biz nafaqat Turkiya, butun dunyodagi migratsiya ayollarimiz uchun juda chiroyli bir ham sxema, ham mexanizm qila olamiz deb o‘ylayman. Chunki bugun bizga Isroildan turib vatandoshlarimiz murojaat qilyapti, Meksikaning chegarasida qolgan o‘zbek ayol vatandoshlarimiz murojaat qilyapti, Rossiyadagi o‘zbek ayollarimiz murojaat qilyapti. Biz bu murojaatlarni o‘rgangan holatda davlat vakolatli organlari bilan aloqaga chiqyapmiz. Ammo bizning o‘sha kuchli davlatimizni haqiqatan shu mexanizmni o‘zlari agar qo‘llab-quvvatlasalar butun dunyodagi o‘zbek ayollarimizni yolg‘iz qoldirmaymiz. Barchasi davlatning himoyasida ekanligini bildira olamiz. Yaqinda o‘zbekistonlik bir ayolimizning Turkiya ommaviy axborot vositalaridagi chiqishini hamma ko‘rdi va bu ayolimizning o‘sha yerda yolg‘iz qolgan holatini ko‘rishdi. O‘sha studiyadan nohaq ayblov bilan olib qamoqxonaga olib borildi, 20 kundan ziyod qamoqxonada ushlashdi. Ammo advokatlarimiz bilan birgalikda berilgan shikoyat arizalarimiz orqali shu ayolni qamoqxonadan chiqardik. Ammo sudi hali davom etyapti. Sudi davom etgandan keyin undan chiqqan hukmga ko‘ra nima bo‘lishini endi ko‘ramiz. Chunki hozir O‘zbekistonga ketaman desa ham ketish izni yo‘q, ruxsati yo‘q. Shuning uchun biz bu holatlar bilan nafaqat o‘sha bitta vatandoshimiz, balki minglab ayollarimizni himoya qilish masalasini ko‘ryapmiz”.
Migratsiya agentligi: «O‘zbekiston o‘z fuqarosini tashlab qo‘ymaydi»
Migratsiya agentligi axborot xizmati mutaxassisi Gulruh Tulayeva:
”Xorijda ishlamoqchi bo‘lgan ayollar nimalarga e’tibor bersin dedingiz. E’tibor beradigan jihatlar juda ham ko‘p. Agar xorijda ishlash istaklari bo‘lsa, albatta o‘sha davlatda qonuniy maqomda bo‘lishni birinchi o‘ringa qo‘yishlari kerak. Ikkinchidan, har bitta yurgan yo‘limizda yaqinlarimizga lokatsiya tashlab yurishni unutmaylik, bu oddiy hayotiy qonuniyat. Chunki biz xorijdamiz, agar qandaydir jinoyat bo‘lsa ham jinoyat ishini, izini ochishda bu juda muhim omil hisoblanadi. Har bir yurgan yo‘lida qayerga ketyapsiz, qanday mashinaga chiqdingiz, kim bilan ko‘rishgani, nima maqsadda ketyapsiz yaqinlaringizga telegram orqali aytib o‘tishingiz kerak buni va lokatsiyalarni ham albatta tashlab yurish kerak. Chunki u begona yurt, begona odamlar. Vaholanki bu holat o‘zimizning hamyurtlarimiz bilan jinoyat sodir bo‘lyapti. Yuqorida Dilafruz Cho‘lliyevani opalari ham aytib o‘tdi “kontrakt asosida kelganman, mening huquqlarim bu yerda himoyalangan, sug‘urtam, hamma narsam bor” dedilar. Bu mana tashkillashtirilgan migratsiyaning qanchalik to‘g‘ri ekanligini ko‘rsatib turibdi. Iloji boricha tashkillashtirilgan migratsiyani tanlaganimiz muhim. Siz aytib o‘tdingiz “bu qiyin bo‘lgani uchun odamlar yakka tartibda ketadi” deb, to‘g‘ri, qiyin, lekin to‘g‘ri yo‘l, qonuniy yo‘l, rasmiy yo‘l har doim qiyin bo‘lgan. Sababi barcha bosqichlarni bosib o‘tgan odam huquqlari ham himoyalanganligini biladi, to‘g‘ri yo‘ldaligini, qayerda ishlayotganini, kim bilan ko‘rishishini, nechagacha ishda-yu, nechadan keyin uyda bo‘lishi hammasi aniq bo‘ladi. Kontraktida ham aniq yozilgan bo‘ladi. Yuqoridagi vaziyatlarda ayollarimiz bittalari turist viza bilan borishgan, bittalari ancha yildan beri ana shu yerda yashashyapti, bittalari vaqtincha mehnat faoliyatini olib borishgan. Lekin barchasi ham O‘zbekiston fuqarosi. Bu masalada xoh u yakka tartibda ketdimi, xoh tashkillashtirilgan tartibda ketdimi – O‘zbekiston o‘z fuqarosini hech qachon tashlab qo‘ymaydi og‘ir vaziyatda. Xoh u zo‘ravonlikka uchradimi, majburiy mehnatga uchradimi, huquqlari poymol bo‘lyaptimi, mehnat munosabatlari to‘g‘ri yo‘lga qo‘yilmayaptimi 1282 qisqa raqam orqali Migratsiya agentligiga yoki “Huquqiy yordam uz bot” telegram boti orqali Migratsiya agentligiga 24 ga 7 murojaat qilishsin. Biz ularga bo‘lib turgan davlatlarda buzilayotgan mehnat munosabatlariga oid huquqlari buzilsa, 3 yarim ming dollargacha advokatlik yordami beriladi migratsiya jamg‘armasi hisobidan. Bu ham muhim ma’lumot. Mazalari qochib qolgan bo‘lsa bu yerdan doktorlarni yuborgan holatda olib kelinadi. Eng og‘ir holatlarda ham qaysidir blogerga, qaysidir yaqiningizga “shu masalada yordam ber men olib kelishim kerak jasadini yo boshqasini” degan og‘ir holatlarda ham faqat Migratsiya agentligiga murojaat qilish kerak bo‘ladi. U migrantmi yoki migrant emasmi, faqat O‘zbekiston fuqarosi bo‘lsa bo‘ldi, xorijda vaqtincha faoliyat olib boryaptimi rasmiymi-norasmiymi qo‘rqish kerak emas. O‘zbekiston vatanga qaytaradi o‘z fuqarosini. Va yagona aytadigan so‘zimiz bizda iloji boricha ketayotgan davlatlarga taxminan borsam nimadir qilarman deb ketishmasin. Oldin O‘zbekistondagi sharoit bilan u yerdagi sharoitni yaxshilab o‘rganib chiqsin. Har doim ham chet elda yaxshi oylik bo‘ladi degan fikr yo‘q hozir. O‘zbekistonda qancha topishi mumkin-u, u yerda qancha topishi mumkin? Tavakkal qilgani, uyidagilarni tashlab ketgani, u yerda mumkin bo‘lgan qandaydir taxminiy fojialarning oldini olishga bo‘lgan o‘sha topgan pul shunga arziydimi yo‘qmi?”
Turkiyadagi so‘nggi voqealar bir haqiqatni yana bir bor ko‘rsatdi: muammo faqat xorijdagi jinoyatlarda emas. Ayollar nega ketyapti? Nega ular xavf-xatarlarga qaramay noma’lum odamlar bilan ishlashga rozi bo‘lyapti? Nega muammo yuz berganda kimga murojaat qilishni bilmaydi? Bu savollarga javob topilmas ekan, Durdona, Sayyora va Dilafruzlar haqidagi xabarlar takrorlanish xavfi saqlanib qolaveradi.
Jamiyat
O‘zini bosh prokuratura xodimi deb tanishtirgan shaxs milliardlab so‘mlik firibgarlikda gumonlanmoqda
O‘zini bosh prokuratura xodimi sifatida tanishtirib kelgan shaxs 1,7 mlrd so‘m, 95 ming dollar va qimmatbaho mol-mulklarni firibgarlik hamda o‘g‘irlik yo‘li bilan qo‘lga kiritganlikda gumonlanmoqda. Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, u fuqarolarga katta daromadli biznes, yer masalasini hal qilish va avtomobil almashtirib berishni va’da qilgan.
Bosh prokuratura shaxsiy xavfsizlik boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tezkor tadbirda o‘zini prokuratura xodimi sifatida tanishtirib kelgan shaxs qo‘lga olindi. Bu haqda bosh prokuratura axborot xizmati xabar berdi.
Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, A.A. ismli shaxs fuqarolar B.M. va S.Sh.ga arzon narxda bug‘doy sotib olib, uni qayta ishlash orqali yuqori daromad olish mumkinligini aytgan. Shu tariqa ularning ishonchiga kirgan gumonlanuvchi 1,7 mlrd so‘m mablag‘ni firibgarlik yo‘li bilan qo‘lga kiritgan.
Shuningdek, u tadbirkor M.T.ga tegishli kompaniyaga Toshkent shahrining Yakkasaroy tumanida joylashgan 50 sotix yer maydoni bo‘yicha bekor qilingan qarorni qayta tiklab berishni va’da qilib, 95 ming AQSh dollarini olgani aytilmoqda.
Bosh prokuratura ma’lumotiga ko‘ra, A.A. ijtimoiy tarmoqlar orqali ham fuqarolarning ishonchiga kirgan. Jumladan, u fuqaro I.N.ga prokuraturada ishlashini aytgan holda, 2014 yilda ishlab chiqarilgan Cobalt avtomashinasini yangi Gentra avtomobiliga almashtirib berishni va’da qilgan. Natijada avtomashinani egallab, uni boshqa shaxsga sotib yuborgan va tushgan mablag‘ni shaxsiy ehtiyojlari uchun sarflagan.
Tergovda aniqlanishicha, gumonlanuvchi yana bir fuqaro – A.K. bilan yaqin munosabat o‘rnatgan. Keyinchalik uning xonadon kaliti nusxasini qo‘lga kiritib, uy egasi sayohatda bo‘lgan vaqtda xonadonga kirgan va ko‘p miqdordagi tilla taqinchoqlarni o‘g‘irlab ketgan.
2026 yil 18 iyun kuni A.A.ga nisbatan Jinoyat kodeksining firibgarlik, o‘g‘irlik va boshqa moddalari bilan ayblov e’lon qilingan. Unga nisbatan qamoq ehtiyot chorasi qo‘llanilgan.
Bosh prokuratura mazkur shaxs boshqa fuqarolarga ham zarar yetkazgan bo‘lishi mumkinligini bildirib, jabrlanganlar yoki bu haqda ma’lumotga ega shaxslarni «1161» ishonch telefoni orqali murojaat qilishga chaqirgan.
Avvalroq Qashqadaryoda ham “soxta prokuror” qo‘lga olingandi.
Farg‘ona viloyati Yozyovon tumani Soybo‘yi mahallasidagi noturar binoda katta yong‘in chiqdi. Bu binoda kuz-qish mavsumida baliq pishirib sotilgan, shu kunlarda esa neft mahsulotlari noqonuniy ravishda saqlanayotgan bo‘lgan. Yong‘in solyarka portlashidan kelib chiqqan. Oqibatda 3 kishi vafot etdi, 2 kishi jonlantirish bo‘limida qolmoqda. Kun.uz muxbiri voqea joyida bo‘lib, guvohlar va mas’ullar bilan suhbatlashdi.
16 iyun kuni soat 22:16 larda Farg‘ona viloyati Yozyovon tumani Soybo‘yi mahallasida joylashgan choyxonada yong‘in sodir bo‘lgan. Guvohlarning so‘zlariga ko‘ra, yongan binoda kuz va qish mavsumida xo‘randalarga baliq pishirib sotilgan, qolgan paytda u yerda noqonuniy ravishda neft mahsulotlari saqlangan.
Yong‘in solyarka portlashidan kelib chiqqani aytilyapti. Oqibatda binoning 60 kv m maydoni va 3 ta avtomobil – Labo, Hyundai va Mercedes-Benz zararlangan.
Yozyovon tumani tibbiyot birlashmasi bosh shifokori o‘rinbosari Abdulaziz G‘oyipovning ma’lum qilishicha, 1976 yilda tug‘ilgan A.H. hamda 1999 yilda tug‘ilgan Z.O. II-III darajali termik kuyish bilan, 2012 yilda tug‘ilgan O.O. tananing 100 foiz kuyishi, nafas yo‘llari kuyishi, kuyish karaxtligi og‘ir darajasi tashxisi bilan shifoxonaga olib kelingan.
Ko‘rsatilgan tibbiy yordamlarga qaramay 14 yoshli bemor vafot etgan. Ikki bemor esa og‘ir ahvolda qolmoqda.
Abdulaziz G‘oyipov
Farg‘ona viloyati favqulodda vaziyatlar boshqarmasi favqulodda vaziyatlar profilaktikasi bo‘limi boshlig‘i Ahliddin Alijonovga ko‘ra, yong‘in qutqaruv ekipajlari voqea joyiga yetib borgan paytda ikki nafar fuqaro yong‘in oqibatida hayotdan ko‘z yumgan holatda topilgan. Qolgan uch nafari shoshilinch tez tibbiy yordamga yuborilgan.
Ahliddin Alijonov
“Neft mahsulotlarini quyish-to‘kish jarayonida texnika xavfsizligi qoidalariga rioya etilmasligi oqibatida yong‘in yuzaga kelgan. Noturar binoda fuqarolar tomonidan o‘zboshimchalik bilan neft mahsulotlari saqlab kelingan bo‘lgan. Hozirda yetkazilgan zarar miqdori aniqlanmoqda”, deydi Ahliddin Alijonov.
O‘zbekiston AQSh-Eron bitimiga munosabat bildirdi
AQShda aviahalokatda 12 kishi halok bo’ldi
Erta nikoh haqida xabar berganlar rag‘batlantiriladi – loyiha
-
Siyosat4 days ago
«Ushbu masalani shaxsan nazoratimga oldim» — Saida Mirziyoyeva giyohvandlikka qarshi kurash haqida
-
Jamiyat5 days agoFarg‘onada 1 kilogrammdan ortiq gashish olib ketayotgan shaxs qo‘lga olindi
-
Sport4 days agoEron Amerikaga bordi, Osiyo Yevropaning ta’zirini berayotir – JCh kundaligi
-
Jamiyat5 days agoToshkentda renovatsiyaning birinchi bosqichi boshlandi
-
Dunyodan3 days ago
Dunyo bo’ylab qochqinlar soni 10 yil ichida birinchi marta kamaydi.
-
Iqtisodiyot2 days ago
Toshkentda YIBning mintaqaviy vakolatxonasi ochildi
-
Sport2 days agoJCh-26. O‘zbekiston mag‘lubiyat bilan boshladi
-
Siyosat2 days ago
Prezident Ozarbayjon va Belarus bosh vazirlarini qabul qildi