20 dekabr kuni Tokioda “Markaziy Osiyo+Yaponiya” muloqoti doirasidagi ilk sammit boʻlib oʻtdi. Yigʻilishda Oʻzbekiston Prezidenti Shavkat Mirziyoyev hamkorlikni tizimli rivojlantirishga qaratilgan bir qator takliflar, jumladan, 2040-yilgacha boʻlgan hamkorlik strategiyasi loyihasi, infratuzilma va sarmoyaviy tashabbuslarni yoʻlga qoʻyish, raqamli sheriklik platformasini yaratish kabi masalalarni eʼlon qildi.

Tadbirni Yaponiya Bosh vaziri Sanae Takaychi olib bordi. Sammitda Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jomart Tokayev, Qirg‘iziston prezidenti Sadir Japarov, Tojikiston prezidenti Imomali Rahmon va Turkmaniston prezidenti Serdar Berdimuhamedov ham ishtirok etdi.

Kun tartibida Markaziy Osiyo davlatlari va Yaponiya o‘rtasida yashil iqtisodiyot va barqaror rivojlanish, aloqa va mintaqaviy hamkorlikni mustahkamlash, inson kapitalini rivojlantirish kabi ustuvor yo‘nalishlarda hamkorlikni kengaytirish masalalari muhokama qilindi.

Prezident Mirziyoyev o‘z nutqida Yaponiya “Markaziy Osiyo plyus” muloqotini 20 yil avval boshlaganini eslatib, Buyuk Ipak yo‘li davridan boshlangan savdo va madaniy aloqalar mushtarak an’ana va qadriyatlar bilan birga hamkorlikni chuqurlashtirish uchun mustahkam zamin bo‘layotganini ta’kidladi. Yaponiyaning mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, infratuzilma, sanoat va energetika infratuzilmasini modernizatsiya qilish, fan, ta’lim va inson resurslarini rivojlantirishga qo‘shgan hissasini yuqori baholadi.

O‘zbekiston rahbari “Markaziy Osiyo + Yaponiya” ko‘rinishidagi hamkorlikni rivojlantirish bo‘yicha qator tashabbuslarni taklif qildi. Xususan, har ikki yilda bir marta davlat rahbarlari darajasida sammit o‘tkazishni taklif qildi va O‘zbekiston bo‘lajak uchrashuvlarning istalganiga mezbonlik qilishga tayyorligini bildirdi.

O‘zbekiston, shuningdek, mintaqa davlatlarining barqaror rivojlanishini qo‘llab-quvvatlash va jahon iqtisodiy jarayoniga integratsiyalashuvini chuqurlashtirish bo‘yicha aniq dastur va loyihalarni o‘z ichiga olgan “Markaziy Osiyo-Yaponiya 2040” hamkorlik strategiyasini ishlab chiqishni qo‘llab-quvvatlashini bildirdi. Yangi g‘oya va takliflarni shakllantirish maqsadida ishtirokchi davlatlarning asosiy tahliliy institutlarini jalb etgan holda ekspertlar forumini tashkil etish muhimligi ta’kidlanib, birinchi yig‘ilishni kelasi yili Toshkent shahrida o‘tkazish taklif etildi.

Iqtisodiy sohada savdo-iqtisodiy va sarmoyaviy loyihalarni qo‘llab-quvvatlashda Yaponiya moliya institutlarining rolini kengaytirish qo‘llab-quvvatlandi. Shuningdek, Markaziy Osiyoda infratuzilma va sanoatni rivojlantirish uchun investitsiya fondini tashkil etish g‘oyasi ham ilgari surildi. Bu “sifatli infratuzilma” dasturini ishga tushirish va sanoat kooperatsiyasi, mahalliylashtirish va texnologiyalar transferi uchun mintaqaviy platforma sifatida Yaponiya texnoparklarining Markaziy Osiyo tarmog‘ini barpo etish uchun asos bo‘lishi mumkin.

Prezident Mirziyoyev raqamli transformatsiya iqtisodiy o‘sish va barqarorlikning hal qiluvchi omiliga aylanib borayotganini ta’kidlab, raqamli yechimlar, sun’iy intellekt, narsalar interneti, kiberxavfsizlik va innovatsion iqtisodiyot bo‘yicha ko‘p tomonlama hamkorlik platformasi sifatida “Markaziy Osiyo-Yaponiya Digital Hub” tashkil etishni taklif qildi.

Transport sohasida yuqori tezlikda harakatlanuvchi temir yo‘l va avtomobil yo‘llari, transport yo‘laklarini raqamlashtirish, aeroportlar va logistika markazlari qurilishi bilan bog‘liq loyihalar uchun Yaponiya sarmoyasi, texnologiya va tajribalarini jalb etishga qiziqish bildirildi.

Yashil energiya kun tartibi doirasida kogeneratsiya texnologiyalarini joriy etish, yo‘qotishlarni kamaytirish va zararli chiqindilarni qayta tiklashga qaratilgan qo‘shma loyihalar muhimligi ta’kidlandi. Shuningdek, Toshkent shahrida qayta tiklanuvchi energiya bo‘yicha mutaxassislar tayyorlash bo‘yicha mintaqaviy markaz tashkil etish taklifi bildirildi.

Atrof-muhitni muhofaza qilish sohasidagi hamkorlikka kelsak, takliflar orasida Markaziy Osiyoda havo sifatini yaxshilash bo‘yicha qo‘shma dasturni ishga tushirish, iqlim o‘zgarishiga qarshi kurashish bo‘yicha qo‘shma harakatlar dasturini qabul qilish, atrof-muhitni muhofaza qilish idoralari rahbarlarining yangi formatdagi uchrashuvlarini o‘tkazish kiradi.

Seysmik xavfsizlik sohasida Yaponiya tajribasi asosida mintaqaviy zilzilalarga chidamliligini baholash va mustahkamlash boʻyicha qoʻshma dasturni ishga tushirish, shuningdek, Toshkent shahrida muhandislar, arxitektorlar va qutqaruv ishlari boʻyicha hududiy malaka oshirish markazini ochish taklif etildi, u Yaponiya standartlari va tartiblari asosida faoliyat yuritadi.

Madaniy-gumanitar hamkorlikni kengaytirish maqsadida kelgusi yilda O‘zbekistonda “Markaziy Osiyo+Yaponiya” tipidagi ta’lim vazirlarining birinchi uchrashuvi va yirik mintaqaviy universitetlar prezidentlarining birinchi forumini o‘tkazish rejalari e’lon qilindi. Shuningdek, yoshlar hamjamiyatlari o‘rtasida uzoq muddatli aloqalarni o‘rnatishga qaratilgan hududiy tarmoq dasturini qabul qilish taklif etildi.

Sammitda xalqaro siyosat va mintaqaviy xavfsizlik masalalari ham muhokama qilindi va ishtirokchilar Afgʻonistonni tinch, barqaror va konstruktiv taraqqiyot sari yetaklash borasidagi mushtarak qatʼiyliklarini tasdiqladilar. Yaponiyaning Afgʻoniston xalqini qoʻllab-quvvatlovchi donor va hamkor davlat sifatidagi izchil pozitsiyasi yuqori baholandi.

Tadbir davomida boshqa yetakchilar ham so‘zga chiqdilar. Sammit Tokio deklaratsiyasining qabul qilinishi bilan yakunlandi.

Source link