ANKARA, Turkiya (AP) – Turkiya NATOning boʻlajak sammiti oldidan keng qamrovli xavfsizlik choralarini koʻrdi, oʻn minglab politsiyachilarni joylashtirdi va havo hujumidan mudofaa tizimini yuqori shay holatga keltirdi, shu bilan birga ommaviy yigʻilishlarni taqiqlab, soʻz va yigʻilish erkinligiga ziddiyatli cheklovlar kiritdi.

Bu sammitni saqlab qolish, balki Turkiyaning kuchini ko’rsatish va ko’pincha alyans ichida chet ellik sifatida ko’rsatiladigan harbiy ittifoqqa sodiqligini ta’kidlashga qaratilgan.

7 va 8 iyul kunlari Turkiya poytaxtida 32 aʼzo davlat rahbarlari, jumladan, NATOdan chiqish va AQSh kuchlarini qisqartirish tahdidi alyans kelajagi boʻyicha noaniqlikni keltirib chiqargan AQSh prezidenti Donald Trampning yigʻilishi rejalashtirilgan.

Turkiya, shuningdek, NATO yetakchilarini qabul qilish uchun maxsus aylantirilgan sobiq harbiy aerodrom boʻlgan yangi VIP aeroportini ham eʼlon qildi.

Ittifoqchilar birlikka intilishadi

Anqara sammitida NATO aʼzolari mudofaa xarajatlari va Qoʻshma Shtatlarning ittifoqdagi oʻzgaruvchan roli bilan bogʻliq savollarga javob berishi kutilmoqda.

Prezident Tramp ittifoqchilarni Eronga qarshi AQSh boshchiligidagi urushni va Hormuz boʻgʻozini qayta ochish saʼy-harakatlarini qoʻllab-quvvatlamaganlikda tanqid qilganidan soʻng asosiy kun tartibi birlik atrofida boʻladi.

Turkiyaning NATOdagi sobiq elchisi, Anqara siyosat markazining xavfsizlik masalalari boʻyicha tahlilchisi Fotih Jeylan “Muzokaralarning muhim jihati sammit davomida AQSh va Yevropa oʻrtasidagi kelishmovchilik qay darajada tuzalishi yoki torayishi boʻladi”. “Biz mo”jizalarni kutmasligimiz kerak, ammo NATOning ahamiyatini ta’kidlash uchun birlasha olsak, buni muvaffaqiyat sifatida ko’rishimiz kerak”.

Turkiyaning mezbon sifatidagi roli Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an bilan yaqin aloqada bo‘lgan prezident Trampning chiqishiga yordam bergan ko‘rinadi.

Oq uyda NATO Bosh kotibi Mark Rutte bilan uchrashuvdan so‘ng jurnalistlarga “Prezident Erdo‘g‘on Turkiyada mezbonlik qilganini hisobga olmaganda, men bormagan bo‘lardim deb o‘ylamayman”.

Turkiya NATO doirasida tez-tez mustaqil harakat qilgan

Prezident Erdog’an sammit oldidan Turkiya NATOning janubi-sharqiy qanotida doimiy ravishda mas’uliyatni o’z zimmasiga olgan va ittifoqda yetakchi rol o’ynashda davom etayotgan ishonchli ittifoqchi ekanligini ta’kidladi. Uning so‘zlariga ko‘ra, uning mamlakati Anqara sammiti “NATO tarixida yo‘naltiruvchi nuqtaga aylanishi” uchun harakat qilmoqda.

1952-yildan beri NATO aʼzosi boʻlgan Turkiya alyansning AQShdan keyin ikkinchi yirik armiyasiga, jadal rivojlanayotgan mudofaa sanoatiga va Yevropa, Yaqin Sharq, Qora dengiz va Kavkaz mintaqasi chorrahasida joylashgan strategik joylashuviga ega.

Ammo u ko’pincha mustaqil harakat qilib, ittifoqchilarni Rossiyaga qarshi sanksiyalarga qo’shilishdan bosh tortgan, Gretsiya bilan nizolarga uchragan va Rossiyaning raketaga qarshi mudofaa tizimlarini sotib olgan. Bu harakat uning 2019 yilda AQSh boshchiligidagi F-35 dasturidan chiqarilishiga olib keldi.

Turkiya, shuningdek, Finlyandiya va Shvetsiyaning NATOga aʼzo boʻlishini terrorizmga qarshi hamkorlik boʻyicha imtiyozlar va qurol eksportiga cheklovlar olib tashlanmaguncha kechiktirdi va 2009-yilda Anders Fogg Rasmussen va 2024-yilda Mark Ruttening NATO rahbari etib tayinlanishini boshqa talablar qondirilguniga qadar toʻsib qoʻydi.

Morning Wire-ga ro’yxatdan o’ting: Bizning asosiy axborot byulletenimiz kunning eng katta sarlavhalarini ajratib turadi.

Ammo Turkiyaning mustaqil pozitsiyasi unga Ukraina va Rossiya oʻrtasida 2022-yilda Qora dengiz orqali don tashish boʻyicha kelishuvga vositachilik qilishdan tortib, Eron urushini tugatish boʻyicha soʻnggi saʼy-harakatlarni qoʻllab-quvvatlashgacha boʻlgan vositachilik rolini oʻynashga ham imkon berdi.

Turkiya hukumati ham NATOdagi ittifoqchilaridan, xususan, 2016 yilgi davlat toʻntarishiga urinish paytida ittifoqning birdamlik yoʻqligi va Turkiya Suriyaga aralashuvidan soʻng qurol savdosiga qoʻyilgan cheklovlar tufayli baʼzida hafsalasi pir boʻlgan.

Anqaradagi SETA tahlil markazi tahlilchisi Murat Aslan, Turkiya AQSh va Yevropa bilan notinch munosabatlari tufayli “yakka oʻzi harakat qilishni” oʻrganganini aytib, Yevropa ham hozir Qoʻshma Shtatlardan “strategik avtonomiya” haqida gapirayotganini qoʻshimcha qildi.

Turkiya mustaqillikni alyans majburiyatlari bilan qanday “muvozanat” qilish kerakligini ko‘rsatib, NATOga AQSh-Yevropa ziddiyatlarini yengib o‘tishda yordam berishi mumkin, dedi u.

Anqara g’arbga moyil

Biroq yaqinda Turkiya NATOga yaqinlashdi, uning ahamiyati Eron urushi paytida alyansning raketaga qarshi mudofaa tizimlari Erondan Turkiya hududiga otilgan to’rtta raketani tutib olganida ta’kidlangan edi. Sammitdan bir necha hafta oldin Italiya va Germaniya Turkiyaga ortib borayotgan tahdidga javob berish uchun havo mudofaa tizimlarini joylashtirdi.

“Turkiya o’zini NATO va G’arbdan mustaqil tashqi siyosat aktyori sifatida ko’rsatishni istaydi”, dedi Xamish Kinner, xavf razvedkasi bo’yicha Verisk Maplecroft kompaniyasining bosh tahlilchisi. “Turkiya muvozanatni saqlash yondashuvidan voz kechmadi, lekin asosan NATO tufayli Gʻarbga moyil”.

Hokimiyat qat’iy xavfsizlik choralarini ko’radi

Anqarada shaharning baʼzi asosiy arteriyalari, aeroport atrofida, sammit boʻlib oʻtadigan prezident majmuasi va delegatsiyalar qabul qilingan mehmonxonalarga kirishga qattiq cheklovlar joriy etildi, bu esa 6 millionga yaqin aholi yashaydigan shahar hayotini jiddiy izdan chiqardi.

Mamlakat sammitga tayyorlanar ekan, Prezident Erdog’an yangi aeroportni, sobiq harbiy aerodromni kengaytirilgan uchish-qo’nish yo’lagi bilan zamonaviy ob’ektga aylantirdi. Anqaraning yangi aeroporti sammitdan keyin VIP aeroporti boʻlib qoladi va jamoatchilik tomonidan foydalanilishi kutilmaydi, deydi rasmiylar.

Respublika gazetasi xabariga koʻra, shaharni obodonlashtirish ishlari doirasida yangi aeroportdan yoʻnalish boʻylab uylarning fasadlari boʻyalmoqda.

Teraktlar tarixi bo‘lgan Turkiya poytaxtida qattiq xavfsizlik choralari odatiy hol emas, biroq NATO bilan bog‘liq ko‘rilayotgan choralar me’yordan ham oshib ketgan ko‘rinadi.

Rasmiylar, shuningdek, sammit davomida namoyishlar, kontsertlar va bitiruv marosimlarini taqiqladi va olomonni yumshatish uchun davlatning muhim bo’lmagan xodimlari ta’tilga chiqarildi.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, xavfsizlik kuchlari ekstremistik guruhlar, jumladan “Islomiy davlat” bilan aloqadalikda gumon qilingan 200 dan ortiq odamni qoʻlga olgan. Ommaviy axborot vositalarida bir necha faollar, huquqshunoslar va akademiklar supurib olindi.

Ayni paytda Turkiyada taqiqlangan veb-saytlarni kuzatuvchi Angeli Web veb-saytiga ko‘ra, turk sudlari xavfsizlik va jamoat tartibini asoslab, NATO va sammitni tanqid qiluvchi veb-saytlarga kirishni blokladi. Turkiyaning muxolif media tashkilotlarining bir qancha jurnalistlariga sammitni yoritishga ruxsat berilmagani OAV huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlarning noroziligiga sabab bo‘ldi.

Turkiyadagi sobiq elchi va Turkiyaning asosiy muxolifat partiyasidan parlament deputati Namiq Tan, “Tashkilot tarixida biz Anqarada ko’rganimizdek, sammitdagi shaharda bunday qattiq va bo’g’uvchi xavfsizlik choralarini ko’rmaganmiz.

Shaxsiy murabbiy Selin Karakokning aytishicha, 5-iyul kuni to’yi cheklovlar boshlanishi arafasida bo’lganini aytishganda, u yengil nafas olgan.

“Bizning to’yimiz o’sha hafta Anqarada oxirgi bo’lishi mumkin”, deb hazillashdi u.

Source link

Seshanba oqshomida Turkiya tashqi ishlar vaziri Hoqon Fidan va Yevropa Ittifoqi komissiyasining uch aʼzosi BMT Bosh kotibi Antoniu Guterrishning Kipr muammosi boʻyicha muzokaralarni qayta boshlash boʻyicha “yangi tashabbusini” birgalikda qoʻllab-quvvatlashini bildirdi.

Qo‘shma bayonotni Yevropa Ittifoqining tashqi siyosat bo‘yicha rahbari Kaja Kalas, kengayish bo‘yicha komissari Marta Koss va ichki ishlar bo‘yicha komissari Magnus Brunner imzoladi. Har uchalasi ham kelasi hafta Turkiya poytaxtida boʻlib oʻtadigan NATO sammiti oldidan Anqaraga tashrif buyurganlaridan soʻng imzolagan.

Bayonotga ko‘ra, to‘rtlik Yevropa Ittifoqi-Turkiya munosabatlarini “global nuqtai nazardan” muhokama qilgan va Turkiyaning Yevropa Ittifoqiga a’zolik nomzodi sifatidagi maqomini hamda “tez o‘zgarib borayotgan geosiyosiy manzarada mintaqaviy barqarorlik va iqtisodiy barqarorlikni targ‘ib qilish”da Yevropa Ittifoqi-Turkiya munosabatlarining “strategik qiymati”ni ta’kidlagan.

“Ular umumiy manfaatlarga ega boʻlgan masalalar, jumladan, iqtisodiy va savdo hamkorlik, aloqadorlik, migratsiya, xavfsizlik hamda tashqi va xavfsizlik siyosatidagi umumiy muammolar koʻrib chiqildi”, – deya qoʻshimcha qildi u.

Bundan tashqari, ikki davlat “ushbu mintaqalarda hamkorlik va oʻzaro manfaatli munosabatlarni yanada mustahkamlash boʻyicha qadamlar qoʻyish boʻyicha umumiy qatʼiyliklarini tasdiqladilar” va “mintaqaviy barqarorlik va yaxshi qoʻshnichilik munosabatlarining muhimligi toʻgʻrisida kelishib oldilar”.

Shuning uchun ular “[janob Guterrish]Kipr muammosi bo‘yicha olib borayotgan sa’y-harakatlarini qo‘llab-quvvatlashlarini izhor qildilar”, deya qo‘shimcha qildi u.

Bayonot Kipr masalasi bo’yicha keng ko’lamli muzokaralarni qayta boshlash uchun barcha jabhalarda faollashtirilgan sa’y-harakatlarni o’z ichiga oladi.

Shu munosabat bilan seshanba kuni BMTning Kiprdagi tinchlikparvar kuchlari (Unficyp) rahbari Kassim Diagne Turkiya tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Kamol Bozei bilan uchrashdi, Kipr tashqi ishlar vaziri Konstantinos Kombos Buyuk Britaniyaning Yevropa boʻyicha davlat vaziri Stiven Doti bilan telefon orqali muloqot qildi.

Kelgusi haftada boʻlib oʻtadigan NATO sammiti Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdoʻgʻon mezbonlik qilishi va Kiprning boshqa ikki kafil yetakchisi, Gretsiya Bosh vaziri Kiriakos Mitsotakis va Buyuk Britaniya Bosh vaziri Key Starmer ishtirok etishini hisobga olsak, bu saʼy-harakatlarni kuchaytirishda ham rol oʻynashi mumkin.

Kipr kelasi hafta kun tartibida birinchi o’rinda turishi kutilmasa-da, sammitdagi muhokamalar NATOga asoslangan tuzilma orqali kafolatlar bilan Kiprda kelishuvdan keyingi xavfsizlik g’oyasi atrofida bo’lishi kutilmoqda.

Bu kafolatlar yangi Kipr Respublikasining NATOga qo’shilishi, shuningdek, orolda Turkiya, Gretsiya, Frantsiya, Buyuk Britaniya va AQShdan NATO qo’shinlarining mavjudligi shaklida bo’lishi mumkin.

Ayni paytda BMTning Kipr bo‘yicha maxsus vakili Mariya Anjela Xolgin rejalashtirilgan uchrashuvni NATO sammiti yakuniga ko‘chirdi, uning navbatdagi uchrashuvi 13 iyul kuni Bryusselda Yevropa Kengashi prezidenti Antonio Kosta bilan o‘tkazilishi rejalashtirilgan.

Biroq, janob Olginning NATO shtab-kvartirasi joylashgan Bryusselda NATO rasmiylari bilan uchrashishi mumkinligi va kelishuvdan keyin Kiprdagi NATOga asoslangan xavfsizlik haqida savollarga javoban, NATO rasmiysi Cyprus Mail nashriga: “Maxsus elchi bilan hech qanday uchrashuv rejalashtirilmagan va bu mavzu NATOda muhokama qilinmayapti”, dedi.

O’tgan yili Gaagadagi NATO sammitida olingan oilaviy surat. Janob Erdo‘g‘andan tashqari, janob Mitsotakis va janob Starmer, Yevropa kengashi raisi Antonio Kosta va Yevropa komissiyasi raisi Ursula fon der Leyen ham hozir bo‘ldi (Reuters)

Shunga qaramay, seshanba oqshomidagi qo’shma bayonot Kiprlik manfaatdor tomonlar davom etayotgan sa’y-harakatlar ortida birlashayotganiga yana bir dalil bo’ldi, Karas dushanba kuni “Kipr muammosini tinch yo’l bilan hal qilish ko’plab muammolarni hal qilish uchun eshikni ochadi” dedi.

Uning qo‘shimcha qilishicha, Yevropa Ittifoqi va Turkiya “Kipr masalasida ham ishlashlari kerak” va ikkala tomon ham “Guterrishning vositachilik va muzokaralar sa’y-harakatlarini qo‘llab-quvvatlashi kerak”.

Xuddi shunday, yuqori darajali bir manba, avvalroq Cyprus Mail nashriga Prezident Erdog’an Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan amalga oshirilayotgan “yangi tashabbus”ga yashil chiroq yoqganini aytgan edi.

Manbalarning aytishicha, Turkiyaning 2004 yilgi referendum va 2017 yilgi muzokaralarni qo‘llab-quvvatlashi (ikkalasi ham Kipr yunon tomoni tomonidan rad etilgan) Erdo‘g‘anning “pragmatik va konstruktiv munosabati” va “Kipr muammosiga yechim topish umidi yo‘lida ishlashga tayyorligi”ning isbotidir.

Orolning har ikki tomoni, uch kafolatli manfaatlar va Birlashgan Millatlar Tashkiloti ishtirokida Kipr muammosi bo’yicha kengaytirilgan konferentsiya tashkil etish maqsadida, Olgin shu oyning oxirida Prezident Nikos Kristodulid va Kipr turklari rahbari Tufan Erfurman bilan keyingi muzokaralar uchun Kiprga qaytishi kutilmoqda.

Uchrashuv avvaliga shu oy oxiri yoki avgust oyining boshiga rejalashtirilgan edi, ammo endi avgust oyining oxirlarida bo’lib o’tishi mumkin.

Source link

ANKARA, Turkiya (AP) – Turkiya NATOning boʻlajak sammiti oldidan keng qamrovli xavfsizlik choralarini koʻrdi, oʻn minglab politsiyachilarni joylashtirdi va havo hujumidan mudofaa tizimini yuqori shay holatga keltirdi, shu bilan birga ommaviy yigʻilishlarni taqiqlab, soʻz va yigʻilish erkinligiga ziddiyatli cheklovlar kiritdi.

Bu sammitni saqlab qolish, balki Turkiyaning NATOga boʻlgan sadoqatini va kuchini taʼkidlashni maqsad qilgan.

7 va 8 iyul kunlari Turkiya poytaxtida 32 aʼzo davlat rahbarlari, jumladan, NATOdan chiqish va AQSh kuchlarini qisqartirish tahdidi alyans kelajagi boʻyicha noaniqlikni keltirib chiqargan AQSh prezidenti Donald Trampning yigʻilishi rejalashtirilgan.

Turkiya, shuningdek, NATO yetakchilarini qabul qilish uchun maxsus aylantirilgan sobiq harbiy aerodrom boʻlgan yangi VIP aeroportini ham eʼlon qildi.

Ittifoqchilar birlikka intilishadi

Anqara sammitida NATO aʼzolari mudofaa xarajatlari va Qoʻshma Shtatlarning ittifoqdagi oʻzgaruvchan roli bilan bogʻliq savollarga javob berishi kutilmoqda.

Prezident Tramp ittifoqchilarni Eronga qarshi AQSh boshchiligidagi urushni va Hormuz boʻgʻozini qayta ochish saʼy-harakatlarini qoʻllab-quvvatlamaganlikda tanqid qilganidan soʻng asosiy kun tartibi birlik atrofida boʻladi.

Turkiyaning NATOdagi sobiq elchisi, Anqara siyosat markazining xavfsizlik masalalari boʻyicha tahlilchisi Fotih Jeylan “Muzokaralarning muhim jihati sammit davomida AQSh va Yevropa oʻrtasidagi kelishmovchilik qay darajada tuzalishi yoki torayishi boʻladi”. “Biz mo”jizalarni kutmasligimiz kerak, ammo NATOning ahamiyatini ta’kidlash uchun birlasha olsak, buni muvaffaqiyat sifatida ko’rishimiz kerak”.

Turkiyaning mezbon sifatidagi roli Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘an bilan yaqin aloqada bo‘lgan prezident Trampning chiqishiga yordam bergan ko‘rinadi.

Oq uyda NATO Bosh kotibi Mark Rutte bilan uchrashuvdan so‘ng jurnalistlarga “Prezident Erdo‘g‘on Turkiyada mezbonlik qilganini hisobga olmaganda, men bormagan bo‘lardim deb o‘ylamayman”.

Turkiya NATO doirasida tez-tez mustaqil harakat qilgan

Sammit oldidan Prezident Rajab Toyyib Erdo’g’an Turkiya ishonchli ittifoqchi ekanligini va NATOning janubi-sharqiy tomonida izchil mas’uliyat bilan alyansda yetakchi rol o’ynashda davom etishini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, uning mamlakati Anqara sammiti “NATO tarixida yo‘naltiruvchi nuqtaga aylanishi” uchun harakat qilmoqda.

1952-yildan beri NATO aʼzosi boʻlgan Turkiya alyansdagi eng katta armiyasi boʻyicha AQShdan keyin ikkinchi oʻrinda turadi, rivojlanayotgan mudofaa sanoati va Yevropa, Yaqin Sharq, Qora dengiz va Kavkaz chorrahasida joylashgan strategik joylashuviga ega.

Ammo u ko’pincha mustaqil harakat qilib, ittifoqchilarni Rossiyaga qarshi sanksiyalarga qo’shilishdan bosh tortgan, Gretsiya bilan nizolarga uchragan va Rossiyaning raketaga qarshi mudofaa tizimlarini sotib olgan. Bu harakat uning 2019 yilda AQSh boshchiligidagi F-35 dasturidan chiqarilishiga olib keldi.

Turkiya, shuningdek, Finlyandiya va Shvetsiyaning NATOga aʼzo boʻlishini terrorizmga qarshi hamkorlik boʻyicha imtiyozlar va qurol eksportiga cheklovlar olib tashlanmaguncha kechiktirdi va 2009-yilda Anders Fogg Rasmussen va 2024-yilda Mark Ruttening NATO rahbari etib tayinlanishini boshqa talablar qondirilguniga qadar toʻsib qoʻydi.

Morning Wire-ga ro’yxatdan o’ting: Bizning asosiy axborot byulletenimiz kunning eng katta sarlavhalarini ajratib turadi.

Ammo Turkiyaning mustaqil pozitsiyasi unga Ukraina va Rossiya oʻrtasida 2022-yilda Qora dengiz orqali don tashish boʻyicha kelishuvga vositachilik qilishdan tortib, Eron urushini tugatish boʻyicha soʻnggi saʼy-harakatlarni qoʻllab-quvvatlashgacha boʻlgan vositachilik rolini oʻynashga ham imkon berdi.

Turkiya hukumati ham NATOdagi ittifoqchilaridan, xususan, 2016 yilgi davlat toʻntarishiga urinish paytida ittifoqning birdamlik yoʻqligi va Turkiya Suriyaga aralashuvidan soʻng qurol savdosiga qoʻyilgan cheklovlar tufayli baʼzida hafsalasi pir boʻlgan.

Anqaradagi SETA tahlil markazi tahlilchisi Murat Aslan, Turkiya AQSh va Yevropa bilan notinch munosabatlari tufayli “yakka oʻzi harakat qilishni” oʻrganganini aytib, Yevropa ham hozir Qoʻshma Shtatlardan “strategik avtonomiya” haqida gapirayotganini qoʻshimcha qildi.

Turkiya mustaqillikni alyans majburiyatlari bilan qanday “muvozanat” qilish kerakligini ko‘rsatib, NATOga AQSh-Yevropa ziddiyatlarini yengib o‘tishda yordam berishi mumkin, dedi u.

Anqara g’arbga moyil

Biroq yaqinda Turkiya NATOga yaqinlashdi, uning ahamiyati Eron urushi paytida alyansning raketaga qarshi mudofaa tizimlari Erondan Turkiya hududiga otilgan to’rtta raketani tutib olganida ta’kidlangan edi. Sammitdan bir necha hafta oldin Italiya va Germaniya Turkiyaga ortib borayotgan tahdidga javob berish uchun havo mudofaa tizimlarini joylashtirdi.

“Turkiya o’zini NATO va G’arbdan mustaqil tashqi siyosat aktyori sifatida ko’rsatishni istaydi”, dedi Xamish Kinner, xavf razvedkasi bo’yicha Verisk Maplecroft kompaniyasining bosh tahlilchisi. “Turkiya muvozanatni saqlash yondashuvidan voz kechmadi, lekin asosan NATO tufayli Gʻarbga moyil”.

Hokimiyat qat’iy xavfsizlik choralarini ko’radi

Anqarada shaharning baʼzi asosiy arteriyalari, aeroport atrofida, sammit boʻlib oʻtadigan prezident majmuasi va delegatsiyalar qabul qilingan mehmonxonalarga kirishga qattiq cheklovlar joriy etildi, bu esa 6 millionga yaqin aholi yashaydigan shahar hayotini jiddiy izdan chiqardi.

Mamlakat sammitga tayyorlanar ekan, Prezident Erdog’an yangi aeroportni, sobiq harbiy aerodromni kengaytirilgan uchish-qo’nish yo’lagi bilan zamonaviy ob’ektga aylantirdi. Anqaraning yangi aeroporti sammitdan keyin VIP aeroporti boʻlib qoladi va jamoatchilik tomonidan foydalanilishi kutilmaydi, deydi rasmiylar.

Respublika gazetasi xabariga koʻra, shaharni obodonlashtirish ishlari doirasida yangi aeroportdan yoʻnalish boʻylab uylarning fasadlari boʻyalmoqda.

Teraktlar tarixi bo‘lgan Turkiya poytaxtida qattiq xavfsizlik choralari odatiy hol emas, biroq NATO bilan bog‘liq ko‘rilayotgan choralar me’yordan ham oshib ketgan ko‘rinadi.

Rasmiylar, shuningdek, sammit davomida namoyishlar, kontsertlar va bitiruv marosimlarini taqiqladi va olomonni yumshatish uchun davlatning muhim bo’lmagan xodimlari ta’tilga chiqarildi.

Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, xavfsizlik kuchlari ekstremistik guruhlar, jumladan “Islomiy davlat” bilan aloqadalikda gumon qilingan 200 dan ortiq odamni qoʻlga olgan. Ommaviy axborot vositalarida bir necha faollar, huquqshunoslar va akademiklar supurib olindi.

Ayni paytda Turkiyada taqiqlangan veb-saytlarni kuzatuvchi Angeli Web veb-saytiga ko‘ra, turk sudlari xavfsizlik va jamoat tartibini asoslab, NATO va sammitni tanqid qiluvchi veb-saytlarga kirishni blokladi. Turkiyaning muxolif media tashkilotlarining bir qancha jurnalistlariga sammitni yoritishga ruxsat berilmagani OAV huquqlarini himoya qiluvchi tashkilotlarning noroziligiga sabab bo‘ldi.

Turkiyadagi sobiq elchi va Turkiyaning asosiy muxolifat partiyasidan parlament deputati Namiq Tan, “Tashkilot tarixida biz Anqarada ko’rganimizdek, sammitdagi shaharda bunday qattiq va bo’g’uvchi xavfsizlik choralarini ko’rmaganmiz.

Shaxsiy murabbiy Selin Karakokning aytishicha, 5-iyul kuni to’yi cheklovlar boshlanishi arafasida bo’lganini aytishganda, u yengil nafas olgan.

“Bizning to’yimiz o’sha hafta Anqarada oxirgi bo’lishi mumkin”, deb hazillashdi u.

Source link

Jonatan Spayser tomonidan yozilgan

ANKARA, 1-iyul (Reuters) – Besh yil oldin, 10 ta elchi siyosiy mahbus deb hisoblagan odamlarni ozod qilishni talab qilgan va g’azablangan Prezident Toyyib Erdo’g’on ularni chiqarib yuborishni buyurganida, G’arb davlatlari Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkiloti (NATO) ittifoqchisi Turkiya bilan to’liq diplomatik inqiroz xavfini tug’dirdi.

2021-yilning ikki g‘azabli kunidan so‘ng, ikki davlat qirg‘oq yoqasidan orqaga tortildi, AQSh, Fransiya, Germaniya, Kanada va boshqa elchilar murosa bayonotlari bilan chiqishdi va Erdo‘g‘an bundan buyon ehtiyotkorroq bo‘lishini aytdi.

Ularda ham shunday.

O’shandan beri, ayniqsa, bir yil o’tib Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi Yevropani fosh qilib qo’yganidan beri, G’arb davlatlari Turkiyaning huquq va erkinliklari borasidagi o’rni haqidagi xavotirlarini oshkora izhor qilishdan qochib, o’rniga mintaqaviy harbiy kuch va qurol eksportchisi bilan xavfsizlik aloqalarini mustahkamlashga e’tibor qaratishdi.

Shimoliy Atlantika Shartnomasi Tashkilotiga (NATO) aʼzo 32 davlat rahbarlari 7-8 iyul kunlari Anqarada boʻlib oʻtadigan uchrashuvda Gʻarb diplomatiyasining asosiy nuqtalari oshkor boʻladi.

Sammitni rejalashtirishda ishtirok etgan g‘arb va turk diplomatlarining so‘zlariga ko‘ra, Turkiyaning asosiy muxolifatdagi Respublikachi Xalq partiyasiga (CHP) nisbatan misli ko‘rilmagan qonuniy repressiyani tanqid qilish rejalari yo‘q, jumladan, CHPdan prezidentlikka nomzod va Erdo‘g‘onning asosiy raqibi Istanbul hokimi Ekrem Imomo‘g‘lining qamoqqa olinishi.

g’arbiy sukunat

Erdo‘g‘on hukumatining ayrim tanqidchilari fikricha, G‘arbning nisbiy sukuti avtoritar siljishni kuchaytirmoqda, Turkiya muxolifatini yakkalab qo‘ygan va NATOning demokratiya va qonun ustuvorligi tamoyillariga e’tibor bermagan.

“G‘arb davlatlari Turkiyadagi demokratik institutlarning yomonlashgani haqida fikr bildirishda davom etishlari muhim bo‘lib qolmoqda, chunki yo‘nalish o‘zgarmas tarzda belgilanmagan va Turkiya hali belgilanmagan hududdan o‘tib ketgani yo‘q”, — dedi AQShning Anqaradagi sobiq elchisi Devid Satterfild.

“Turklar uchun boshqa odamlarning oʻz tizimi haqida shu tarzda gapirayotganini eshitish juda muhim”, dedi Reuters agentligiga hozirda Beyker Davlat siyosati instituti direktori Satterfild.

Prezident Erdog’anning idorasi bu fikrga izoh berish so’rovlariga javob bermadi.

Satterfild uning Turkiyadagi inson huquqlari himoyasi Qo’shma Shtatlar va Turkiya o’rtasidagi asosiy ish munosabatlariga salbiy ta’sir ko’rsatganini inkor etib, prezident Donald Trampning ikkinchi muddati davomida demokratik qadriyatlarni muhokama qilishdan qochish qarori munosabatlarni rivojlantirmaganini qo’shimcha qildi.

Erdo‘g‘on qisqa vaqt ichida Satterfildni va boshqa to‘qqiz G‘arb elchisi bilan birga qamoqdagi xayriyachi Usmon Kabalani ozod qilishga chaqirib, voqea Turkiya demokratiyasiga ziyon yetkazayotganini aytib, 2021 yilda “persona non grata” deb e’lon qilinishini buyurdi.

Kabara qariyb to‘qqiz yildan beri qamoqda va hukumatni to‘ntarishga uringanlikda ayblanib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilinishi mumkin, lekin u buni rad etadi. Inson huquqlari bo‘yicha Yevropa sudi, agar dalillar yetarli bo‘lmasa, uni va ishda ishtirok etgan boshqa shaxslarni ozod qilish kerak, deb qaror qildi va uning hibsga olinishi uning ovozini o‘chirish uchun qilingan.

Prezident Erdog’anning 23 yildan beri hokimiyatda bo’lgan hukmron AK partiyasi sud tizimi mustaqil ekanini ta’kidlab, uning demokratik obro’siga oid tanqidlarni yoki sudlar siyosiylashtirilayotgani haqidagi har qanday taklifni rad etadi.

Oxirgi ikki yil ichida yuzlab saylangan amaldorlar va muxolifatdagi CHP a’zolari qamoqqa tashlangan va yetakchilar hokimiyatdan chetlatilgan, bu partiya sud to’ntarishi deb atagan.

Sammitdan oldingi cheklovlar va cheklovlar

Huquq tashkilotlari NATO sammiti oldidan xavotirda edilar. Mustaqil ommaviy axborot vositalarining oʻnlab turkiyalik jurnalistlari voqeani yoritishga ruxsat berilmagan va hukumat xavfsizlik nuqtai nazaridan 200 dan ortiqni hibsga olgan.

Erdo‘g‘anning idorasi ommaviy axborot vositalarini akkreditatsiya qilishning rad etilishiga izoh bermadi, biroq NATO bu kabi masalalarda ko‘rsatma olish uchun mezbon davlatga tayanishini aytdi.

Alyans sammitda huquqlar bilan bog’liq muammolarni ko’tarish niyatidami, degan savolga NATO rasmiylari tan olish masalasi bo’yicha oldingi bayonotlarga ishora qilib, jurnalistlarning shaxsan ishtirok etishi juda muhim ekanini aytdi.

AQShning Anqaradagi elchixonasi Turkiyaga nisbatan siyosatning o’zgarishi haqida darhol izoh bermadi.

Chet ellik sarmoyadorlar CHPning tazyiqlari haqida fikr bildirdi. Ba’zi G’arb diplomatlarining aytishicha, ular Turkiya rasmiylari bilan shaxsiy xavotirlarini bildirishni afzal ko’rishadi, chunki Anqara siyosatini ochiq tanqid qilish demokratik orqaga qaytishni engillashtirmaydi.

Tramp Erdo‘g‘onni do‘st deb biladi

NATO sammiti Prezident Trampning AQSh prezidenti sifatida Turkiyaga ilk tashrifi bo’ladi. Shuningdek, u o‘zi do‘st deb atagan Prezident Rajab Toyyib Erdo‘g‘an bilan ikki tomonlama muntazam muzokaralar o‘tkazishni rejalashtirmoqda va bu AQSh-Turkiya munosabatlarining so‘nggi yillardagi eng iliqligini ta’kidladi.

Turkiya hukumati sammit ittifoqning birligini ta’kidlab, mudofaa sanoati bo’yicha hamkorlikni kengaytirishga yordam berishiga umid qilmoqda. NATO rahbari Mark Rutte o’nlab milliard dollarlik kelishuv e’lon qilinishini aytdi.

Ittifoqchilar NATOning ikkinchi yirik armiyasiga ega bo’lgan va shuningdek, qurolli uchuvchisiz samolyotlarning asosiy eksportchisi bo’lgan Turkiyani Rossiyaning janubi-sharqiy qanotidagi tajovuziga qarshi qalqon sifatida ko’rishadi.

Uning NATO doirasidagi qiymatining oshishi o’tmishdagi ba’zi keskinliklardan, jumladan, Turkiyaning Shvetsiya va Finlyandiyaning a’zolik da’volarini 2022 yildan 2023 yilgacha kechiktirishi va Moskva bilan nisbatan samimiy munosabatlarga qaramay sodir bo’ldi.

Varshavada joylashgan Sharqshunoslik markazining Turkiya, Kavkaz va Markaziy Osiyo boʻyicha direktori Karol Vasilevskiyning aytishicha, Gʻarb ittifoqchilari hozirda “maʼlum darajada qadriyatlardan voz kechish va ishbilarmonlik aloqalariga intilish koʻrsatmoqda… Turkiya Yevropa mudofaasi uchun muhim ekanini tan oladi”.

Vasilevskiyning aytishicha, Turkiya hukumati G’arbning har qanday tanqidiga, jumladan, muxolifatdagi CHPga qarshi tazyiqlarga nisbatan jim turishini va “harakat qilmasligini” biladi.

(Jonatan Spayserning reportaji; Garet Jons tomonidan tahrirlangan)

Source link

Juma, 3 iyul

NATO Tramp Erdo‘g‘an – AQSh prezidenti Donald Tramp Turkiya prezidenti Rajab Toyyib Erdo‘g‘onni tez-tez maqtab, uni “aqldan ozgan lider” va u hurmat qiladigan yaxshi do‘st deb atagan. Yaqinda prezident Tramp Turkiya prezidenti kelasi hafta Turkiyada boʻlib oʻtadigan NATO sammitida qatnashmasligini aytgan edi.

:: Tahrirlash kerak.

6-iyul, dushanba

Turkiyaning NATOga tayyorgarliklari – 7 va 8 iyul kunlari Turkiyada bo’lib o’tadigan NATO sammitidan bir kun oldin nashr.

::AP dunyo yetakchilarining NATO sammiti yig‘ilishi oldidan so‘nggi tayyorgarliklar haqida oldindan ko‘rish videosi.

::Ushbu sammitda nima kutish mumkinligi haqida tahlilchilarning ovozlari bilan AP videosi.

::NATO sammiti bilan bogʻliq namoyishlarni kuzatish.

7-iyul, seshanba

Turkiya NATO sammiti – Bu yil Turkiya mezbonlik qiladigan ikki kunlik NATO sammitiga 32 davlatdan iborat NATO ittifoqi yetakchilarini jalb qilishi kutilmoqda.

::Vaqt aniqlanadi – Davlat rahbarlari aeroportga kelishadi. jonli efirda. Asosiy eshittirishga kirish. Tahrirlash davom etmoqda.

::0645GMT – Mudofaa vazirlari va xususiy sektor vakillari ishtirok etgan Mudofaa sanoati forumi. Jonli efirga chiqish hali aniq emas. Imkoniyat asosida tahrirlash.

::Time TBA – NATO FMS 2004 yil Istanbul sammiti chog’ida boshlangan va Yaqin Sharq mamlakatlari, ayniqsa Fors ko’rfazi mintaqasi bilan xavfsizlik sohasida hamkorlikni kuchaytirishga qaratilgan ICI (yoki Istanbul hamkorlik tashabbusi) a’zolari bilan uchrashadi. Jonli efirga chiqish hali aniq emas. Imkoniyat asosida tahrirlash.

::Time TBA – Turkiya Mudofaa vaziri NATOning mudofaa vazirlari va boshqalarni vazirlikning yangi qarorgohida kutib oldi. jonli efirda. Asosiy eshittirishga kirish. Tahrirlash davom etmoqda.

::Time TBA – Davlat va hukumat rahbarlari rasmiy kechki ovqatda qatnashadilar. Jonli efirga chiqish hali aniq emas. Imkoniyat asosida tahrirlash.

::Time TBA – Tashqi ishlar vaziri va mudofaa vaziri o’rtasida “Ishchi kechki ovqat”. Jonli efirga chiqish hali aniq emas. Imkoniyat asosida tahrirlash.

::Ikki tomonlama uchrashuvlarni yoritish yoki yig’ish. Yangiliklar uchun brifinglar, fotosuratlar, qo’l siqishlar va sammit doirasidagi uchrashuvlar.

::NATO bilan bog’liq namoyishlar monitoringi.

8-iyul, chorshanba

Turkiya NATO sammiti – Bu yil Turkiya mezbonlik qiladigan ikki kunlik NATO sammitiga 32 davlatdan iborat NATO ittifoqi yetakchilarini jalb qilishi kutilmoqda.

:: Taxminan 05:00 GMT – sammit o’tkaziladigan joyga yetib boring. jonli efirda. Asosiy eshittirishga kirish. Tahrirlash davom etmoqda.

::Time TBA – O’ng qo’shni eshik. Iloji boricha yoping.

::Time TBA – Rasmiy kutib olish, keyin oilaviy surat. jonli efirda. Iltimos, tahrirlang va kuzatib boring.

::Time TBA – Davlat va hukumat rahbarlarining uchrashuvi. Jonli efirga chiqish hali aniq emas. Tahrirlash kutilganidek.

::NATO bilan bog’liq namoyishlar monitoringi.

AP360

AP 360 havo muxbirlariga NATO ob’ektlarida jonli stendlar va bir nechta tillarda maxsus jonli kadrlar bilan ta’minlaydi.

Iltimos, qamrov haqida ma’lumot olish uchun biz bilan bog’laning.

AP 360 London

+44 207 482 7580

reservation@ap.org

Source link