Dunyodan
Parda ortidagi odam – Kalibuf (video)
Yevropa uchun “Yaqin Sharq” yoki “Yaqin Sharq”, ba’zan “G‘arbiy Osiyo” nomi bilan mashhur bo‘lgan Fors ko‘rfazida keskinlik avj olgan bir paytda diplomatik jarayonning markazida o‘zining qat’iy pozitsiyasi bilan tanilgan eronlik siyosatchi paydo bo‘ldi. Uning nomi Vashington “anonim xabarlar”ni nashr etganidan keyin yana mashhur bo’ldi.
Xo‘sh, parda ortida nima bo‘lyapti? Mog’or urushning borishiga ta’sir qilishi mumkinmi? Bu savollarga javoblar siz o’ylagandan ham murakkabroq.
Qanday qilib Kabi muzokaralar markazida paydo bo’ldi? AQSh va Isroilning Eronga qarshi harbiy harakatlari fonida Eron siyosatining “qattiq tarafdorlari” aʼzosi Muhammad Boqir Kalibov muammoni diplomatik yoʻl bilan hal qilish jarayonida tilga olingan asosiy shaxslardan biriga aylandi. Eron parlamenti spikeri janob Qolibaf nafaqat siyosatchi, balki oʻzining qatʼiy xavfsizlik siyosati, noroziliklarga qarshi qatʼiy pozitsiyasi va rejimga sodiqligi bilan mashhur shaxs.
“Anonim muloqot” bayonoti ortida kim turibdi?
Prezident Donald Tramp intervyusida Eron bilan muzokaralar haqida shunday dedi: “Biz juda hurmatli odamlar bilan gaplashyapmiz. Insayderlar ularning kimligini bilishadi va ulardan biri, ehtimol, biz izlayotgan odamdir”.
Bu bayonotdan so’ng ba’zi xalqaro OAV buni Qaribxga bog’ladi. Ayrim tahlilchilarning aytishicha, AQSh hukumati cheklangan miqdordagi eronlik siyosatchilar, jumladan janob Kalibov bilan shaxsiy muzokaralar olib bormoqda.
Biroq, janob Kalibuh bu da’volarni qat’iyan rad etdi. U AQSh bilan hech qanday muzokaralar bo‘lmaganini ta’kidlab, xabarlarni “manipulyatsiya” deb atadi. “AQSh bilan hech qanday muzokaralar boʻlmagan. Bu xabarlar moliyaviy bozorlarga, neft bozorlariga taʼsir oʻtkazish va AQSh va Isroilni muammodan chiqarish uchun tarqatilmoqda”, – dedi u.
Qisqa urushlar yo’q
Kalibov mintaqa davlatlarini AQSh qo‘shinlarini mintaqadan olib chiqishga chaqirdi. Uning fikricha, AQSh bilan harbiy hamkorlik qilayotgan davlatlarni “dushman” deb hisoblash mumkin. “Mintaqada urush qisqa muddatli emas va u bir mintaqa bilan chegaralanib qolmaydi”, dedi u avvalroq bergan intervyusida. Bugungi voqealar fonida bu fikrni jiddiy tahlil qilish mumkin.
kuchli siyosatchi va muzokarachi
Diplomatik muloqotda Kalibov nomi tilga olinishi yangi holat emas. Eron tarixi davomida qat’iy siyosatchilar muzokaralarda qatnashmagan deb o’ylash xato bo’lardi. Gap mafkuradan voz kechishda emas, muzokaraga o‘zingiz ishongan odamlarni jalb qilishda.
Jorj Vashington universiteti tadqiqotchisi Sino Azodiy Kalibovni “pragmatik, ammo qat’iy siyosatchi” deb ta’riflaydi. Uning fikricha, Kalibov amaliy qarorlar qabul qilishga va ehtimoliy kelishuvlarni amalga oshirishga qodir.
Yana bir tahlilchi Ali Vaizning aytishicha, janob Xalibaf ehtiyotkor siyosatchi. Uning so‘zlariga ko‘ra, Qolibaf Qo‘shma Shtatlar bilan muzokaralar boshlansa, Eron ichidagi qattiq siyosatchilar qarshiliklariga duch kelishi mumkin.
Qo’shma Shtatlar maqbul sherik bo’lishi mumkinmi?
Milliy xavfsizlik kengashining sobiq rahbari Maykl Shinning aytishicha, janob Kalibovning o‘tmishdagi qattiq siyosati AQSh hukumati uchun jiddiy to‘siq bo‘lmagan. Qo’shma Shtatlar haqiqiy natijalarga erisha oladiganlar bilan ishlashga tayyor.
Shu bilan birga, tahlilchilar Qoribxning AQSh sanktsiyalari ro’yxatida yo’qligi va harbiy va siyosiy tajribasi unga keng vakolat va ishonch bag’ishlagan bo’lsa-da, mustaqil qaror qabul qila olmasligi va yakuniy qaror Eron oliy rahbariga tegishli ekanligini ta’kidlamoqda.
Harbiy va siyosiy faoliyat haqida
Janob Xalibaf Eron-Iroq urushida qatnashgan Inqilobiy gvardiya havo kuchlarining sobiq qo‘mondoni. U harbiy va siyosiy sohalarda katta tajribaga ega. U 2005 yildan 2017 yilgacha Tehron meri bo‘lib ishlagan va infratuzilmani rivojlantirish, metro va yo‘l qurilishi loyihalari bilan mashhur. Ammo shuni unutmasligimiz kerakki, bu davrda korrupsiyaga oid ayblovlar ham bo‘lgan.
“Qiyin” o’tmish
Janob Qaribxou o’tmishda zo’ravonlik bilan tarqatish namoyishlarida qatnashgani ham ma’lum. 2013-yilda chop etilgan audioyozuvda u shunday dedi: “Uning mototsikl minib, namoyishchilarni tayoq bilan kaltaklagani tasvirlari hali ham bor. Men ko’chada kaltaklanganlardan biri edim”. Bu so‘zlardan uning nafaqat siyosatchi, balki xavfsizlik tizimida faol ishtirok etganini ko‘rishimiz mumkin.
xulosa
Muhammad Boqir Qolibof o‘zining qat’iy pozitsiyalariga qaramay, pragmatik yondashuvga ega siyosatchi. Diplomatik jarayonda uning nomi tilga olinishi Eron keskin vaziyatga qaramay, muloqot eshigini to‘liq yopmaganini ko‘rsatadi. Biroq, urush taqdiri faqat bir kishiga bog’liq emas. Qarorlar Eronning eng yuqori siyosiy tizimi doirasida qabul qilinadi.
Ukrainaning uchuvchisiz samolyotlari Moskva va Tambov viloyatlaridagi Wildberry tarqatish markazlariga uyushtirgan hujumlari keng muhokamalarga sabab bo‘ldi. Ushbu baxtsiz hodisa natijasida odamlar halok bo’ldi va tan jarohati oldi, minglab tadbirkorlarning mollari yong’inda yo’qoldi.
Ukraina prezidenti Vladimir Zelenskiy hujum Rossiyaning logistika infratuzilmasini nishonga olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, dronlarni ishlab chiqarish uchun ehtiyot qismlar va navigatsiya uskunalari maqsadli tarqatish markazida saqlangan. U, shuningdek, bu hujumlarni Rossiyaning Ukrainadagi fuqarolik infratuzilmasiga hujumlariga javob deb baholadi.
Rossiya maʼlumotlariga koʻra, Tambov viloyatidagi logistika markaziga hujum oqibatida kamida sakkiz kishi halok boʻlgan, 50 dan ortiq kishi jarohatlangan. Moskva viloyatining Elektrostal shahridagi yirik logistika markazida ham keng ko‘lamli yong‘in sodir bo‘ldi.
Elektrostal tarqatish markazi Wildberries kompaniyasining eng yirik ob’ektlaridan biridir. U 360 000 kvadrat metrdan ortiq maydonni egallaydi va bir necha ming kishini ish bilan ta’minlaydi. Tambov viloyatining Kotovsk shahridagi logistika markazi 2025 yilda ochiladi va bir vaqtning o‘zida 54 million donagacha mahsulotni saqlash imkoniyatiga ega bo‘ladi.
Hujum natijasida sotuvchilarning omborlarda saqlanayotgan minglab mollari ham yonib ketgan. Biroq, Wildberries bu holatda tovon to’lamasligini ma’lum qildi. Kompaniya iyul oyi boshida sotuvchilar bilan tuzilgan shartnomalariga dron hujumlari, harbiy amaliyotlar va favqulodda vaziyatlarni fors-major deb belgilash uchun o‘zgartirdi. Shu sababli, Marketplace bunday sharoitlarda etkazilgan har qanday zarar uchun javobgar emas.
Bu qaror ijtimoiy tarmoqlarda tadbirkorlarning noroziligiga sabab bo‘ldi. Ko’pgina sotuvchilar tovarni sug’urtalashga vaqtlari yo’qligini, natijada millionlab rubl yo’qotishlarini aytishadi.
Ommaviy axborot vositalarining dastlabki hisob-kitoblariga ko‘ra, yong‘in yetkazgan umumiy zarar 50 milliard rubldan oshishi mumkin, ayrim ekspertlarning hisob-kitoblariga ko‘ra, 100 milliard rublgacha yetishi mumkin. Biroq bu raqamlar hali rasman tasdiqlanmagan.
Eron mojaroga barham berish uchun AQSh bilan imzolangan anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini vaqtinchalik toʻxtatganini eʼlon qildi.
Eron tashqi ishlar vaziri oʻrinbosari Kazem Gʻolibobodiyning soʻzlariga koʻra, Eron hozirda mamlakat mudofaa masalalariga eʼtibor qaratmoqda va shuning uchun ham oʻzaro anglashuv memorandumi boʻyicha oʻz majburiyatlarini bajarmayapti.
“Biz ham oʻz majburiyatlarimizni bajarishni toʻxtatdik. Ayni damda asosiy eʼtiborimiz mamlakat mudofaasini taʼminlashga qaratilgan”, — dedi u.
Avvalroq, 15 iyul kuni Eron parlamenti spikeri va Eronning AQShdagi muzokaralar delegatsiyasi rahbari Muhammad Boqir Qolibaf Vashington o‘z shartlarini bajarmasa, Eron memorandum shartlarini bajarishi ma’nosiz ekanini aytgan edi.
18 iyun kuni Eron va Vashington oʻrtasida mojaroga barham berish boʻyicha oʻzaro anglashuv memorandumi imzolangan edi. Biroq 8 iyuldan beri AQSh kuchlari Eron hududiga bir necha bor hujum qilgan. AQSh Markaziy qo‘mondonligi bu harakatlarini Eronning Hormuz bo‘g‘ozi orqali o‘tayotgan tijorat kemalariga qarshi harakatlariga javob sifatida baholadi.
Bunga javoban Eron kuchlari AQShning Yaqin Sharqdagi harbiy bazalariga hujum qildi. Tehron, shuningdek, Vashingtonni sulh memorandumini buzganlikda aybladi. AQSh prezidenti Donald Tramp 9 iyul kuni o‘t ochishni to‘xtatish rejimi amalda emasligini aytdi.
Eronning Iordaniyadagi bazaga uyushtirgan hujumi oqibatida ikki amerikalik askar halok bo‘ldi. AQSh prezidenti Donald Tramp Eronning Iordaniyaga hujumi oqibatida ikki amerikalik harbiyning halok bo‘lgani munosabati bilan hamdardlik bildirdi.
“Bu juda achinarli. Buni tushunish biz uchun qiyin. Lekin ular bizning vatanimiz uchun halok bo‘ldilar”, – dedi Tramp NewsNation nashriga.
AQSh prezidenti Eronning anglashuv memorandumi bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishni to‘xtatgani haqidagi bayonotidan xavotirda emasligini aytdi. Shuningdek, u Eronning yadro quroliga ega bo‘lishiga hech qachon yo‘l qo‘ymasligini yana bir bor ta’kidladi.
18-iyul kuni Eron Iordaniyadagi AQSh harbiy bazasiga raketa va uchuvchisiz samolyotlardan foydalangan. Ikki amerikalik harbiy halok bo‘ldi, yana to‘rt nafari yaralandi. Bir kishi bedarak yo‘qolgan.
Dunyodan
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
Vengriya prezidenti Tamas Shjok Bosh vazir Pyotr Madyarning hukmron Tisza partiyasi tashabbusi bilan parlament tomonidan qabul qilingan konstitutsiyaga o‘zgartirish kiritish haqidagi qonunni imzoladi. Ushbu o’zgartirish uning lavozimidan ketishi uchun qonuniy asos yaratadi.
Bu haqda prezident Facebook’dagi videomurojaatida ma’lum qildi va u o‘zining huquqiy imkoniyatlari va vijdonini puxta o‘ylab, Asosiy qonun bo‘yicha o‘z majburiyatlarini bajarishga qaror qilganini aytdi.
Shu bilan birga, Shyok parlament qarorini qattiq tanqid qildi. Uning fikricha, ushbu tuzatish tarixdagi siyosiy hokimiyatni suiiste’mol qilishning eng sharmandali misollaridan biri bo’lib qoladi va prezidentlik tizimining muvozanatlashtiruvchi element sifatidagi xarakterini buzadi.
“O’z e’tiqodi va haqiqatiga sodiq bo’lgan odam zo’ravonlikka duchor bo’lmaydi, boshqalarni haqorat qilmaydi va uning qadr-qimmatini kamsitmaydi. Bu har qanday sharoitda ham insoniylik, haqiqat va o’ziga sodiqlikni saqlashning eng yaxshi usuli. Keling, birlashaylik va vengerlarni sevadigan qadriyatlarni himoya qilaylik “, dedi Shjok.
13 iyul kuni Vengriya parlamenti konstitutsiyaga prezidentga impichment e’lon qilish imkonini beruvchi o‘zgartirishni ma’qulladi. 199 deputatdan 139 nafari Piter Madyar tashabbusini qo‘llab-quvvatladi, 6 nafari qarshi ovoz berdi. Sobiq bosh vazir Viktor Orbanning “Fidesz” partiyasi deputatlari ovoz berishni boykot qildi.
Vengriya qonunchiligiga ko‘ra, prezident oddiy parlament ovozi bilan lavozimidan chetlatilishi mumkin emas. Bunga erishish uchun konstitutsiyaga oʻzgartirish kiritish zarur. Parlamentda son jihatdan ustunlikka ega bo’lgan Tisza partiyasi bu tuzatishni qabul qilishga muvaffaq bo’ldi.
18 iyul kuni Falastin tarafdorlari bo‘lgan minglab namoyishchilar G‘azo sektoridagi vaziyatga e’tibor qaratish va Isroilga nisbatan qattiqroq choralar ko‘rishni talab qilish uchun London markazi ko‘chalariga chiqdi. Namoyishchilar Britaniyaning yangi bosh vaziri Endi Bernxemni Isroilga qurol yetkazib berishni butunlay to‘xtatish va G‘azodagi urushni tugatish uchun bosimni kuchaytirishga chaqirdi.
Marsh Londondagi Rassel maydonida boshlanib, Uaytxollgacha davom etdi. Falastin birdamlik kampaniyasi va boshqa jamoat tashkilotlari ishtirok etdi. Namoyishchilar Falastin bayroqlari va G‘azodagi tinch aholini himoya qilishga chaqiruvchi shiorlarni ko‘tarib oldilar.
Namoyishda Falastinning Buyuk Britaniyadagi elchisi Hussam Zomlot va Leyboristlar partiyasining sobiq rahbari Jeremi Korbin ham ishtirok etdi. Bosh vazir Korbin yangi hukumatni Britaniyaning Isroilga harbiy yordamini to‘xtatishga chaqirdi.
Endi Bernxem 21-iyul kuni rasman bosh vazir bo’lishi rejalashtirilgan. Uning G‘azo mojarosi bo‘yicha siyosati mamlakatning eng dolzarb mavzularidan biriga aylandi.
Nega Ukraina Moskvadagi Wild Berry omboriga hujum qildi?
Olim 2027-yildagi jazirama bo‘yicha xavotirli prognozni e’lon qildi
Eron AQSh bilan kelishuv memorandumi bo’yicha o’z majburiyatlarini to’xtatdi
-
Dunyodan1 day ago
Vengriya prezidenti isteʼfoga chiqish toʻgʻrisidagi konstitutsiyaviy oʻzgartirishni imzoladi
-
Jamiyat4 days agoXalqaro qidiruvdagi fuqaro Varshavadan Toshkentga olib kelindi
-
Siyosat4 days agoRustam Jo‘layev Prezident huzuridagi Milliy xavfsizlik agentligi rahbari etib tayinlandi
-
Iqtisodiyot5 days ago
Dollar kursi qimmatlashuvi davom etadi
-
Jamiyat4 days agoFarg‘onada kutubxonalar soni keskin kamaydi
-
Sport5 days agoJahon chempionati finaliga sloveniyalik hakamlar tayinlandi
-
Sport5 days agoFIFA prezidenti Infantinoga 200 dan ortiq mamlakat ishonch bildirmoqda
-
Jamiyat4 days agoZangiotadagi propan shoxobchasida sodir bo‘lgan portlash sababi ma’lum qilindi