Jamiyat
O‘zganing hayotini yashagan odamlar: mansabning bahosi qancha?
Hech kim vijdonini bir kunda yo‘qotmaydi. Bu jarayon sekin-asta sodir bo‘ladi. Avval haqiqatni aytmaysiz, keyin nohaqlikni ko‘rib ham jim turasiz. Keyin esa sukunatingizni “sharoit”, “majburiyat”, “oila” yoki “mansab” degan so‘zlar bilan oqlay boshlaysiz. Eng xavflisi ham shu. Chunki insonni mana shunday kichik murosalar o‘zgartiradi.
5 daqiqa’ning navbatdagi sonida Murod Muhammad Do‘stning “Lolazor” romani haqida gaplashamiz.
Shubhasiz, asar markazida Nazar Yaxshiboyev turadi. Bir qarashda u odatdagi amaldordan biri. Hayoti davomida mansab ko‘rgan, davrning yuqori qatlamlarida yurgan inson. Ammo muallifni uning lavozimi emas, ko‘proq “ichkarisi” qiziqtiradi. Inson qachon o‘zini yo‘qota boshlaydi? Qachon mansab shaxsiyatdan ustun keladi? Qachon odam haqiqatni emas, o‘zi ishonishni xohlagan yolg‘onni himoya qila boshlaydi? Roman shu kabi savollarga javob beradi.
Bu asarni ko‘pchilik “sovet tuzumi haqidagi roman” deydi. Bu fikrda jon bor, albatta. Sababi, asarda o‘sha davr muhiti, amaldorlar psixologiyasi, hokimiyatning insonni qanday o‘zgartirishi juda kuchli tasvirlangan. Lekin “Lolazor”ning haqiqiy qiymati yana ham chuqurroqda.
Chunki tuzumlar almashadi, davrlar o‘zgaradi. Lavozimlar boshqacha nomlanadi, ammo insonning tabiati deyarli o‘zgarmaydi.
Muallif asarda vaqtni odatdagidek tasvirlamaydi. Kecha, bugun va ertaga degan tushuncha bir-biriga qorishib ketgan. Bu uslub ham tasodifiy emas. Chunki inson o‘z hayotini ana shunday eslaydi. O‘zingiz va o‘zgalarda qolgan uzuq-yuluq xotiralar bilan butun hayotingizni tiklaysiz.
Bu asarning nomlanishi hamisha muhokamalarga sabab bo‘lib kelgan. Hamma o‘zicha talqin qiladi, anglagan haqiqatini gapiradi.
“Lolazor” oddiy bir joy nomi emas. U inson ongida saqlanib qolgan bir dunyo, qaytib bo‘lmaydigan poklik, orzu va yoshlikning ramziga aylanadi. Yaxshiboyev qancha baland ko‘tarilmasin, botinida o‘sha yo‘qotilgan ma’naviy makonni qidirishdan to‘xtamaydi. Fojia shundaki, ba’zi manzillarga qaytishning iloji bo‘lmaydi, hayot bu imkoniyatni insonga qaytadan bermaydi.
Yozuvchi romanda juda nozik kinoyadan foydalanadi. U qahramonlarini masxara qilmaydi. Biroq ularning o‘zlarini muhim deb bilgan ishlari vaqt oldida naqadar arzimas ekanini ko‘rsatadi. Bir paytlar hal qiluvchi bo‘lib tuyulgan yig‘ilishlar, balandparvoz ma’ruzalar, mukofotlar, mansablar… yillar o‘tib, bularning barchasi xotiraning chang bosgan burchagida qolib ketadi. Qoladigan yagona narsa insonning vijdoni bilan munosabati, o‘zini qay darajada toza saqlab qolgani, demoqchi bo‘ladi.
“Lolazor” nafaqat hokimiyat qanday ishlashini, balki hokimiyat inson ustida qanday tajribalarni amalga oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shuning uchun ham bu asarni faqat sovet davri bilan cheklash to‘g‘ri emas. Undagi ogohlantirish har qanday zamon uchun ahamiyatli.
Murod Muhammad Do‘st bu haqiqatni faqat Yaxshiboyev orqali ko‘rsatmaydi.
Romanning haqiqiy ko‘lami uning atrofidagi obrazlarda ham namoyon bo‘ladi. Oshno, ya’ni Xorun Kalonov, Saidqul, Aleksandr Shoymardonov, Hotam Sho‘ro, Chorshanbiyev, Muhsina xonim, Qurbonoy, To‘pori… Ular bir-biridan fe’li, taqdiri va tanlovlari bilan farq qilsa-da, barchasini bir haqiqat birlashtiradi. Ular o‘z davrining shafqatsiz spektaklida ma’lum bir rolni ijro etadi. Kimdir mansab evaziga vijdonidan kechadi, kimdir qo‘rquvni sukut bilan yashiradi, kimdir muhabbati yoki insoniyligini qurbon qiladi. Muallif ana shu turfa taqdirlarni birlashtirib, butun boshli jamiyatning ma’naviy qiyofasini chizadi.
Balki shuning uchun ham bu roman mazmunan eskirmagan. Chunki bugun ham odamlar lavozim uchun prinsipidan voz kechadi. Bugun ham haqiqatni bilsa-da, sukutni tanlaydiganlar ko‘p. Tashqi muvaffaqiyat evaziga ichkaridagi bo‘shliqni yashirayotgan insonlar hozir ham istagancha topiladi. Davr o‘zgargan, ammo insonning ichki kurashi o‘zgarmagan.
“Lolazor”ni o‘qirkansiz, shafqatsiz xulosaga kelasiz. Ya’ni insonni bir kunda yomon qilib qo‘yadigan kuch yo‘q. Uni mayda murosalar, davomli sukunatlar, arzimas manfaatlar o‘zgartiradi. Bir kuni orqaga qaraydi va o‘z hayotini emas, begona bir odamning hayotini yashab qo‘yganini anglaydi.
Isomiddin Po‘latov
O‘zgidromet ma’lumotlariga ko‘ra, bugun kunduzi yog‘ingarchilik kutilmaydi, faqat Toshkent viloyatida va Farg‘ona vodiysi viloyatlarida ba’zi joylarda qisqa muddatli yomg‘ir yog‘adi, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. Shamol 7-12 m/s tezlikda, Farg‘ona vodiysi viloyatlarida ba’zi joylarda 13-18 m/s gacha kuchayishi mumkin. Harorat 30-35°.
Toshkentda qisqa muddatli yomg‘ir yog‘ishi, momaqaldiroq bo‘lishi mumkin. Shamol 3-8 m/s tezlikda esadi, 10-12 m/s gacha kuchayishi mumkin. Harorat 30-32° bo‘ladi.
Tog‘ oldi va tog‘li hududlarda vaqti-vaqti bilan qisqa muddatli yomg‘ir yog‘adi, ayrim joylarda kuchli bo‘lishi, momaqaldiroq kuzatilishi mumkin. Sel-suv toshqin hodisalari yuzaga kelishi mumkin. Shamol 7-12 m/s tezlikda esadi, momaqaldiroq paytida 13-18 m/s gacha kuchayishi mumkin. Harorat 17-22° bo‘ladi.
Jamiyat | 12:14
1863
1 daqiqa o‘qiladi
O‘zbekiston qonunchiligiga ko‘ra, konstruksiyasida xavfsizlik kamarlari nazarda tutilgan transport vositalarini boshqarayotgan haydovchilar va old o‘rindiqdagi yo‘lovchilar harakatni boshlashdan avval xavfsizlik kamarini taqishi shart. Shu bilan birga, ayrim toifadagi shaxslar uchun mazkur talabdan istisnolar belgilangan.
Foto: Getty Images
Qonunchilikka muvofiq, xavfsizlik kamarini taqmaslikka quyidagi holatlarda ruxsat beriladi:
avtomobilning orqa o‘rindig‘ida o‘tirgan 12 yoshgacha bo‘lgan bolalarga;
o‘quv-mashq transport vositasini o‘quvchi boshqarayotgan vaqtda avtomototransport yoki shahar elektr transportini boshqarishni o‘rgatuvchi amaliy mashg‘ulotlar instruktoriga;
homilador ayollarga hamda sog‘lig‘i tufayli xavfsizlik kamarini taqishi mumkin bo‘lmagan bemorlarga;
xizmat vazifasini bajarayotgan, ko‘k yoki qizil (yoki ikkalasi birgalikdagi) yaltiroq mayoqcha bilan jihozlangan hamda maxsus rangli bo‘yoq sxemasi va yozuvlarga ega transport vositalari haydovchilari va yo‘lovchilariga.
Qolgan barcha holatlarda haydovchi va old o‘rindiqdagi yo‘lovchilar uchun xavfsizlik kamarini taqish majburiy hisoblanadi. Bu talab yo‘l-transport hodisalari oqibatida jarohatlanish va halok bo‘lish xavfini kamaytirishga qaratilgan.
Toshkent shahrining Shayxontohur tumanida joylashgan ikki qavatli do‘konda yong‘in sodir bo‘ldi. Hodisa tezkorlik bilan bartaraf etildi, oqibatda jabrlanganlar qayd etilmadi.
Foto: Favqulodda vaziyatlar vazirligi
Favqulodda vaziyatlar xizmati ma’lumotiga ko‘ra, 5 iyul kuni soat 21:15 da Toshkent shahar Shayxontohur tumani Beshqo‘rg‘on ko‘chasida joylashgan ikki qavatli do‘konning ikkinchi qavatida yong‘in sodir bo‘layotgani haqida xabar kelib tushgan.
Xabarga asosan, yong‘in-qutqaruv ekipajlari voqea joyiga soat 21:24 da yetib borgan va yong‘in soat 21:34 da to‘liq o‘chirilgan.
Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, yong‘in natijasida do‘konning ikkinchi qavati ichki qismidagi 30 kvadrat metr maydon yonib zararlangan.
Hodisa oqibatida tan jarohati olganlar yo‘q. Ayni paytda yong‘inning kelib chiqish sabablari va yetkazilgan moddiy zarar miqdoriga aniqlik kiritilmoqda.
Andijon viloyatida 38,3 milliard so‘m budjet mablag‘larini «keshbek» to‘lovlari orqali noqonuniy o‘zlashtirish sxemasi fosh etildi. Tergovga qadar tekshiruvda bir guruh shaxslar soxta elektron hisob-fakturalar va xarid cheklaridan foydalanib, davlat mablag‘larini talon-toroj qilgani aniqlangan.
Bosh prokuratura huzuridagi departamentning Andijon viloyati boshqarmasi tomonidan o‘tkazilgan tergovga qadar tekshiruvda fuqaro Yo.Q. va boshqalar o‘zaro til biriktirib harakat qilgani ma’lum bo‘ldi.
Tekshiruvga ko‘ra, ular 5 ta mas’uliyati cheklangan jamiyat (MChJ) nomiga boshqa MChJ tomonidan go‘yoki 2,2 trillion so‘mlik mahsulotlar yetkazib berilgani haqida soxta elektron hisob-fakturalar rasmiylashtirgan.
Shundan so‘ng, mahsulotlar savdosidan tushgan mablag‘lar nazorat-kassa mashinalari orqali kirim qilingani va tovarlar fuqarolarga sotilgani haqida soxta xarid cheklari shakllantirilgan.
Tergov ma’lumotlariga ko‘ra, ushbu cheklar asosida 94 921 nafar fuqaro hamda Ijtimoiy himoya yagona reyestriga kiritilgan shaxslar nomiga Soliq Mobile mobil ilovasi orqali «keshbek» to‘lovlari rasmiylashtirilgan.
Oqibatda 38,3 milliard so‘m budjet mablag‘i o‘zlashtirish va rastrata qilish yo‘li bilan talon-toroj qilingani aniqlangan.
Mazkur holat yuzasidan Jinoyat kodeksining 167-moddasi (o‘zlashtirish yoki rastrata yo‘li bilan talon-toroj qilish) hamda 228-moddasi (hujjatlar, shtamplar, muhrlar, blankalarni tayyorlash, qalbakilashtirish, sotish yoki ulardan foydalanish) bilan jinoyat ishi qo‘zg‘atilgan.
Hozirda ish yuzasidan tergov harakatlari davom etmoqda.
Prezident Shavkat Mirziyoyev 4-iyul kuni Sergeli tumanining Ittifoq mahallasidagi Yangi Sergeli ko‘chasida amalga oshirilgan ishlar hamda savdo va xizmat ko‘rsatish obyektlari faoliyati bilan tanishdi.
Ta’kidlanishicha, turizm va xizmat ko‘rsatish sohasi kam xarajat bilan ko‘p ish o‘rni yaratish, aholi daromadini oshirish va hududlar qiyofasini yaxshilashda muhim ahamiyatga ega. Toshkent shahrida bu borada katta imkoniyatlar bor.
Yangi Sergeli ko‘chasida tashkil etilgan 24/7 rejimida ishlaydigan turizm, savdo va xizmat ko‘rsatish obyektlari aholiga qulay sharoit yaratish, tadbirkorlikni rivojlantirish va yangi ish o‘rinlari ochishga xizmat qilmoqda.
Loyihaning umumiy qiymati 18,7 milliard so‘mni tashkil etadi. Ko‘chaning 2,1 kilometr qismining infratuzilmasi to‘liq yaxshilanib, savdo, umumiy ovqatlanish va ko‘ngilochar xizmatlarni o‘z ichiga olgan kunu tun faoliyat yuritadigan hududga aylantirildi.
Aholi dam olishi va sog‘lom turmush tarzini qo‘llab-quvvatlash maqsadida 10 dan ortiq bolalar maydonchasi, 8 ta vorkaut zonasi, kitob do‘koni hamda nuroniylar maskani tashkil etildi.
Hudud atrofidagi 4 ta mahallada 21 mingdan ziyod aholi istiqomat qiladi. Yangi Sergeli ko‘chasidan kuniga o‘rtacha 15-20 mingta avtotransport vositasi harakatlanadi. Loyiha to‘liq ishga tushgach, yiliga 1,2 milliondan ortiq tashrif buyuruvchiga xizmat ko‘rsatish imkoniyati yaratiladi.
Loyiha doirasida 250 dan ortiq yangi ish o‘rni ochildi. 95 ta mavjud tadbirkorlik subyektining faoliyati kengaytirilib, 22 ta yangi tadbirkorlik subyekti tashkil etildi.
Davlatimiz rahbari mahalla bo‘ylab yurib, milliy me’moriy uslubda ta’mirlangan xonadonlar, obodonlashtirilgan ko‘chalar va aholi uchun yaratilgan qulayliklar bilan tanishdi. Mahalla faollari va fuqarolar bilan samimiy muloqot qildi.
Prezidentimiz amalga oshirilayotgan ishlar aholi turmush darajasi va farovonligiga qanday ta’sir ko‘rsatayotgani bilan qiziqdi. Mahalla faollari bu o‘zgarishlar aholi kayfiyatiga, turmush tarzi va daromadiga ijobiy ta’sir ko‘rsatayotganini, hududning qiyofasi ham, odamlarning ertangi kunga ishonchi ham o‘zgarayotganini ta’kidladi.
Bugun O‘zbekistonning aksariyat qismida yog‘ingarchilik kutilmaydi
Iyun oyida inflyasiya 0,6 foizni tashkil etdi
Qaysi holatlarda xavfsizlik kamarini taqmaslikka ruxsat beriladi?
-
Siyosat3 days agoO‘zbekiston va Gruziya strategik sheriklik deklaratsiyasini imzoladi
-
Dunyodan4 days ago
NATO davlatlari Rossiyadan xavotirda…
-
Jamiyat4 days agoToshkentda Malibu qahvaxonaga borib urildi
-
Dunyodan5 days ago
Tojikistonning Togri-Badaxshon muxtor viloyati raisining jasadi topildi.
-
Jamiyat3 days agoO‘zbekistonda ayollar umr ko‘rish bo‘yicha erkaklardan oldinda
-
Siyosat3 days agoShavkat Mirziyoyev Gruziyaning oliy milliy mukofoti bilan taqdirlandi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Dollar kursida keskin pasayish yuz berdi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Iyunda eskrou orqali 34 mingdan ortiq bitim rasmiylashtirildi