Jamiyat
O‘zganing hayotini yashagan odamlar: mansabning bahosi qancha?
Hech kim vijdonini bir kunda yo‘qotmaydi. Bu jarayon sekin-asta sodir bo‘ladi. Avval haqiqatni aytmaysiz, keyin nohaqlikni ko‘rib ham jim turasiz. Keyin esa sukunatingizni “sharoit”, “majburiyat”, “oila” yoki “mansab” degan so‘zlar bilan oqlay boshlaysiz. Eng xavflisi ham shu. Chunki insonni mana shunday kichik murosalar o‘zgartiradi.
5 daqiqa’ning navbatdagi sonida Murod Muhammad Do‘stning “Lolazor” romani haqida gaplashamiz.
Shubhasiz, asar markazida Nazar Yaxshiboyev turadi. Bir qarashda u odatdagi amaldordan biri. Hayoti davomida mansab ko‘rgan, davrning yuqori qatlamlarida yurgan inson. Ammo muallifni uning lavozimi emas, ko‘proq “ichkarisi” qiziqtiradi. Inson qachon o‘zini yo‘qota boshlaydi? Qachon mansab shaxsiyatdan ustun keladi? Qachon odam haqiqatni emas, o‘zi ishonishni xohlagan yolg‘onni himoya qila boshlaydi? Roman shu kabi savollarga javob beradi.
Bu asarni ko‘pchilik “sovet tuzumi haqidagi roman” deydi. Bu fikrda jon bor, albatta. Sababi, asarda o‘sha davr muhiti, amaldorlar psixologiyasi, hokimiyatning insonni qanday o‘zgartirishi juda kuchli tasvirlangan. Lekin “Lolazor”ning haqiqiy qiymati yana ham chuqurroqda.
Chunki tuzumlar almashadi, davrlar o‘zgaradi. Lavozimlar boshqacha nomlanadi, ammo insonning tabiati deyarli o‘zgarmaydi.
Muallif asarda vaqtni odatdagidek tasvirlamaydi. Kecha, bugun va ertaga degan tushuncha bir-biriga qorishib ketgan. Bu uslub ham tasodifiy emas. Chunki inson o‘z hayotini ana shunday eslaydi. O‘zingiz va o‘zgalarda qolgan uzuq-yuluq xotiralar bilan butun hayotingizni tiklaysiz.
Bu asarning nomlanishi hamisha muhokamalarga sabab bo‘lib kelgan. Hamma o‘zicha talqin qiladi, anglagan haqiqatini gapiradi.
“Lolazor” oddiy bir joy nomi emas. U inson ongida saqlanib qolgan bir dunyo, qaytib bo‘lmaydigan poklik, orzu va yoshlikning ramziga aylanadi. Yaxshiboyev qancha baland ko‘tarilmasin, botinida o‘sha yo‘qotilgan ma’naviy makonni qidirishdan to‘xtamaydi. Fojia shundaki, ba’zi manzillarga qaytishning iloji bo‘lmaydi, hayot bu imkoniyatni insonga qaytadan bermaydi.
Yozuvchi romanda juda nozik kinoyadan foydalanadi. U qahramonlarini masxara qilmaydi. Biroq ularning o‘zlarini muhim deb bilgan ishlari vaqt oldida naqadar arzimas ekanini ko‘rsatadi. Bir paytlar hal qiluvchi bo‘lib tuyulgan yig‘ilishlar, balandparvoz ma’ruzalar, mukofotlar, mansablar… yillar o‘tib, bularning barchasi xotiraning chang bosgan burchagida qolib ketadi. Qoladigan yagona narsa insonning vijdoni bilan munosabati, o‘zini qay darajada toza saqlab qolgani, demoqchi bo‘ladi.
“Lolazor” nafaqat hokimiyat qanday ishlashini, balki hokimiyat inson ustida qanday tajribalarni amalga oshirishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shuning uchun ham bu asarni faqat sovet davri bilan cheklash to‘g‘ri emas. Undagi ogohlantirish har qanday zamon uchun ahamiyatli.
Murod Muhammad Do‘st bu haqiqatni faqat Yaxshiboyev orqali ko‘rsatmaydi.
Romanning haqiqiy ko‘lami uning atrofidagi obrazlarda ham namoyon bo‘ladi. Oshno, ya’ni Xorun Kalonov, Saidqul, Aleksandr Shoymardonov, Hotam Sho‘ro, Chorshanbiyev, Muhsina xonim, Qurbonoy, To‘pori… Ular bir-biridan fe’li, taqdiri va tanlovlari bilan farq qilsa-da, barchasini bir haqiqat birlashtiradi. Ular o‘z davrining shafqatsiz spektaklida ma’lum bir rolni ijro etadi. Kimdir mansab evaziga vijdonidan kechadi, kimdir qo‘rquvni sukut bilan yashiradi, kimdir muhabbati yoki insoniyligini qurbon qiladi. Muallif ana shu turfa taqdirlarni birlashtirib, butun boshli jamiyatning ma’naviy qiyofasini chizadi.
Balki shuning uchun ham bu roman mazmunan eskirmagan. Chunki bugun ham odamlar lavozim uchun prinsipidan voz kechadi. Bugun ham haqiqatni bilsa-da, sukutni tanlaydiganlar ko‘p. Tashqi muvaffaqiyat evaziga ichkaridagi bo‘shliqni yashirayotgan insonlar hozir ham istagancha topiladi. Davr o‘zgargan, ammo insonning ichki kurashi o‘zgarmagan.
“Lolazor”ni o‘qirkansiz, shafqatsiz xulosaga kelasiz. Ya’ni insonni bir kunda yomon qilib qo‘yadigan kuch yo‘q. Uni mayda murosalar, davomli sukunatlar, arzimas manfaatlar o‘zgartiradi. Bir kuni orqaga qaraydi va o‘z hayotini emas, begona bir odamning hayotini yashab qo‘yganini anglaydi.
Isomiddin Po‘latov
Buxoro viloyati hokimiga birinchi o‘rinbosar tayinlandi.
Jamshid Sharopov Buxoro viloyati hokimining moliya-iqtisodiyot va kambag‘allikni qisqartirish masalalari bo‘yicha birinchi o‘rinbosari – viloyat iqtisodiyot va moliya boshqarmasi boshlig‘i lavozimiga tayinlandi.
Jamshid Sharopov 1984-yil 27-yanvarda G‘ijduvon tumanida tug‘ilgan. 2005-yilda Buxoro davlat universiteti, 2009 yilda Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini tamomlagan. Ma’lumoti bo‘yicha mutaxassisligi-iqtisodchi.
Mehnat faoliyatini 2002-yilda AT “Paxta Bank”ning Buxoro viloyati boshqarmasi bank jarayonlari bo‘limi iqtisodiy bo‘linmasi mutaxassisi sifatida boshlab, ATB “Agrobank” Buxoro viloyati boshqarmasi boshlig‘i (2014-2020), O‘zbekiston Respublikasi Markaziy banki Buxoro viloyati bosh boshqarmasi boshlig‘i (2020-2021), Shofirkon tumani hokimi (2021-2023), ATB “Agrobank” agrosanoat majmuasi korxonalarini moliyalashtirish departamenti direktori o‘rinbosari (2023-2026) lavozimlarida faoliyat yuritgan.
Ayni paytga qadar u ATB “Agrobank” muammoli kreditlar bilan ishlash departamenti direktori vazifasida ishlab kelayotgan edi.
«O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz besh yilligi munosabati bilan chet el fuqarolari va xorijda istiqomat qilayotgan vatandoshlarimizni mukofotlash to‘g‘risida»gi Prezident farmoni e’lon qilindi.
Mukofotlanganlar ro‘yxati:
“Do‘stlik” ordeni bilan
Ivan Sao – “BYD Auto” kompaniyasining Yevropa sotuv bo‘limi bosh direktori o‘rinbosari
Klod Imoven – Fransiyaning “MEDEF International” harakatining O‘zbekiston-Fransiya ishbilarmonlar kengashi raisi
Masayoshi Fujimoto – “Sojitz” kompaniyasi direktori
Sabine Maxl – BMTning O‘zbekistondagi doimiy koordinatori
Turaman Sinan – Shayxontohur tumanidagi “Outdoor Factory Toshkent” mas’uliyati cheklangan jamiyati kuzatuv kengashi raisi, Toshkent shahri
II darajali “Salomatlik” ordeni bilan
Qahorova Nilufar Hamroyevna – AQShning Garvard universiteti huzuridagi Boston bolalar shifoxonasi loyiha menejeri
Yuldasheva Nodira Muxamedovna – Kanadaning Toronto shahridagi Kanadadagi o‘zbekistonliklar uyushmasi asoschisi, “Sog‘lom yo‘l” tibbiy va diagnostik markazi rahbari
“Shuhrat” medali bilan
Abdullayeva Shahlo Abdirashidovna – Koreya Respublikasining Kvangju shahridagi Migrant ayollar huquqlarini himoya qilish va ta’lim berish markazi rahbari.
Podpolkovnik Baxtiyor Inoqov Surxondaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshlig‘i etib tayinlandi. U bunga qadar Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi magistratura bosqichida tahsil olgan.
Tayinlov Xalq deputatlari Surxondaryo viloyati Kengashining jamoat xavfsizligi va kriminogen vaziyatga bag‘ishlangan navbatdan tashqari sessiyasida ma’lum qilindi.
Sessiyada viloyatdagi jinoyatchilik holati ham tahlil qilindi. Joriy yilning hisobot davrida hududdagi 723 ta mahallaning 528 tasida (73 foiz) bironta ham jinoyat sodir etilmagan. Ichki ishlar xodimlarining tashabbusi bilan aniqlanadigan jinoyatlar soni 40 foizga yaxshilangan.
Shu bilan birga, 28 ta mahalla «qizil» toifada qolayotgani qayd etildi.
Yangi IIB boshlig‘iga jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish, har bir mahallada xavfsizlikni ta’minlash, aholi bilan yaqin muloqotni yo‘lga qo‘yish va fuqarolarning ichki ishlar organlariga ishonchini mustahkamlash vazifalari yuklatildi.
Yangi o‘quv yili arafasida O‘zbekiston hududidagi umumta’lim maktablari, dehqon bozorlari va savdo majmualarida mavsumiy «Maktab bozorlari» tashkil etilmoqda.
Raqobat qo‘mitasi mavsumiy savdo jarayonlarida iste’molchilarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, raqobat muhitini ta’minlash hamda aholini sifatli va hamyonbop mahsulotlar bilan ta’minlash muhimligini ta’kidladi.
Qo‘mita ota-onalar va o‘quvchilarga xarid vaqtida mahsulotning sifati, ishlab chiqaruvchisi, narxi va boshqa muhim ma’lumotlarga e’tibor qaratishni tavsiya qildi.
Tadbirkorlarga esa «Maktab bozorlari»da sotilayotgan mahsulotlar sifati va narxlarining asosliligini ta’minlash, iste’molchilarga zarur axborotlarni taqdim etish hamda ularning huquqlariga rioya qilish majburiyati eslatildi.
Raqobat qo‘mitasi maktab bozorlarida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarni darsliklar, maktab formalari, o‘quv-yozuv qurollari va boshqa anjomlar narxlarini asossiz oshirmaslikka hamda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilishga chaqirdi.
Fuqarolar «Maktab bozorlari»da narxlarni asossiz oshirish holatlariga duch kelsa, Raqobat qo‘mitasining 1159 ishonch telefoni orqali murojaat qilishi mumkin.
Qo‘mita tomonidan maktab bozorlarida narxlar barqarorligini ta’minlash maqsadida monitoring ishlari olib borilishi ma’lum qilindi.
Prezidentning 2026-yil 14-avgustdagi PQ–294-son qarori bilan 2027-yil 1-yanvardan muddatli to‘lov xizmati operatorlari faoliyati tartibga solinadi.
Ma’lum qilinishicha, muddatli to‘lov xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar operator hisoblanadi. Ular iste’molchiga tovar yoki xizmatni muddatli to‘lov asosida olish imkoniyatini vositachi sifatida taqdim etadi.
Qarorning 3-bandi «d» kichik bandiga ko‘ra, ko‘chmas mulk operator ko‘rsatadigan muddatli to‘lov xizmatining obyekti bo‘la olmaydi. Shu sababli vositachi operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish imkoniyati nazarda tutilmagan.
Biroq bu qoida uy-joyni bo‘lib-bo‘lib to‘lash asosida sotishni umumiy tarzda taqiqlamaydi.
Qarorning 3-bandi «a» kichik bandida sotuvchi tomonidan iste’molchiga tovarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotish holatlari muddatli to‘lov xizmati tushunchasidan mustasno qilingan.
Shunga ko‘ra, quruvchi o‘zining qurgan uy-joyini xaridorga bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi mumkin. Ya’ni yangi tartib quruvchi va xaridor o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdoni taqiqlamayapti.
Demak, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan «endi uyni rassrochkaga olib bo‘lmaydi» degan talqin to‘liq to‘g‘ri emas. Cheklov aynan muddatli to‘lov operatorlari orqali ko‘chmas mulkni moliyalashtirishga taalluqli.
Yangi tartibga ko‘ra, muddatli to‘lov operatorlari maxsus reyestrga kiritiladi va ularning faoliyati Markaziy bank nazorati ostida bo‘ladi. Shuningdek, operatorlar bilan tuziladigan shartnomalar, ustama va komissiyalarga nisbatan aniq talablar belgilanadi.
Shunday qilib, 2027-yildan operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish cheklanadi, ammo quruvchining xaridorga uyni bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi saqlanib qoladi.
Oziq-ovqat ishlab chiqarishda qaysi hududlar yetakchi?
Prezident ishtirokida umumiy qiymati 50 trln so‘mlik loyihalar ishga tushirildi
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov
-
Siyosat3 days ago
Илҳом Алиев Тошкентда тантанали кутиб олинди
-
Mahalliy5 days ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Siyosat3 days ago
Shavkat Mirziyoyev «Haydar Aliyev» ordeni bilan taqdirlandi
-
Siyosat3 days ago
O‘zbekiston va Ozarbayjon o‘rtasida Abadiy do‘stlik shartnomasi imzolandi
-
Iqtisodiyot4 days ago
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Siyosat4 days ago
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
-
Siyosat2 days ago
Ўзбекистон ва Озарбайжон раҳбарлари Бухоронинг машҳур обидаларини зиёрат қилдилар (фото)
-
Siyosat1 day ago
«Milliy manfaatlarni himoya qilish dunyodan yopilish degani emas» — Sherzod Asadov