2026 yilning birinchi choragi yakunlariga ko‘ra O‘zbekistonda aholi umumiy daromadlarining real o‘sishi 7,8 foizni, jon boshiga daromadlarning real o‘sishi esa 5,8 foizni tashkil etdi. Hududlar kesimida eng katta o‘sish Toshkent shahrida qayd etildi – 10,3 foiz. Natijada poytaxt va eng past ko‘rsatkich kuzatilgan Namangan viloyati o‘rtasidagi daromadlar farqi 4 barobardan oshdi.

2026 yilning birinchi choragi yakunlariga ko‘ra O‘zbekiston aholisining umumiy daromadlari 263,2 trillion so‘mga yetdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasi hisobotida keltirib o‘tilgan.

Yanvar-mart oylarida aholi daromadlarining nominal ko‘rinishdagi o‘sishi 15,5 foizni, real o‘sish sur’ati esa 7,8 foizni tashkil etdi. O‘tgan yilning mos davrida bu ko‘rsatkich mos ravishda 20,9 va 9,8 foiz bo‘lgandi.

Aholi jon boshiga umumiy daromadlar esa nominal qiymatda 13,5 foizga (2025 yilning mos davrida – 18,5 foiz), real ko‘rinishda 5,8 foizga (7,6 foiz) ko‘paydi. Natijada hisobot davrida aholi jon boshiga o‘rtacha daromad 6,9 mln so‘mni (5,9 mln so‘m) tashkil etdi.

Hududlar kesimida daromadlarning eng yuqori o‘sishi Toshkent shahri (+10,3 foiz), Navoiy viloyati (+8,9 foiz) va Qoraqalpog‘iston Respublikasida (+6,9 foiz) qayd etilgan. Poytaxt va 3 ta viloyatda (Navoiy, Buxoro, Toshkent) aholi jon boshiga umumiy daromadlar respublikadagi o‘rtacha ko‘rsatkichdan baland bo‘lgan.

Bu boradagi eng quyi ko‘rsatkichlar Namangan (4 mln 617 ming so‘m), Surxondaryo (4 mln 706 ming so‘m) va Qashqadaryo (4 mln 896 ming so‘m) viloyatlarida qayd etilgan.

Hududlar kesimida daromadlarning o‘sishi

2018 yildan 2025 yilgacha – 7 yil ichida Toshkent shahrida aholi jon boshiga umumiy daromadlar nominal hisobda 4,5 barobarga yoki 16,2 mln so‘mdan 73,9 mln so‘mgacha ko‘paygan. Bu davrda respublikaning boshqa hech bir hududida 4 barobar o‘sish kuzatilmagan. Poytaxtdan keyingi eng yaxshi ko‘rsatkich Farg‘ona viloyatlarida qayd etilgan – 3,6 barobar. Eng kichik o‘sish Jizzax viloyatida kuzatilgan – 2,9 barobar. 2026 yilning birinchi choragi yakunlariga ko‘ra, poytaxt va Namangandagi daromadlar farqi 4,13 barobarni tashkil etyapti.

Iqtisodchi Mirkomil Xolboyevning hisob-kitoblariga ko‘ra, 2021 yil birinchi choragi bilan taqqoslaganda poytaxtga nisbatan eng yuqori nisbiy kambag‘allashgan hudud Navoiy viloyati bo‘lgan. 2021 yilda o‘rtacha navoiylikning umumiy daromadi o‘rtacha toshkentlik umumiy daromadining 68,9 foizini tashkil etgan bo‘lsa, 2026 yilga kelib bu ko‘rsatkich 55,1 foizgacha pasaygan (13,6 foiz band qisqarish).

Shuningdek, Toshkent (daromad ulushining qisqarishi 11,5 foiz band), Jizzax (-8,9 foiz), Sirdaryo (-8,6 foiz) hamda Buxoro viloyatlarida (-8,5 foiz) daromadlar poytaxt bilan taqqoslaganda nisbiy eng yuqori qisqargan.

«Qiziq jihati bu davrda hech qaysi hudud Toshkentga nisbatan nisbiy boyimagan (ya’ni daromad ulushi oshmagan). Ya’ni poytaxtda daromadlar boshqa hududlarga nisbatan doimiy yuqori o‘smoqda. Bu holat xizmatlar sohasidagi yuqori o‘sish bilan izohlanishi mumkin», deya qayd etgan iqtisodchi.

Aholining umumiy daromadlari tarkibi

Hisobot davrida aholi umumiy daromadlarining katta qismini yollanma ishchilarning daromadlari tashkil qilgan – 30,9 foiz. Shuningdek, mustaqil ravishda band bo‘lishdan olingan daromadlar (29,8 foiz) hamda transfertlardan olingan daromadlar (27,5 foiz) ham salmoqli ulushni egallaydi.

Transfertlardan olingan daromadlarning ulushi Farg‘ona (35,9 foiz), Samarqand (36,6 foiz) va Andijon viloyatlarida (41 foiz) aholi umumiy daromadlariga nisbatan 35 foizdan yuqori ko‘rsatkichni tashkil etgan bo‘lsa, Navoiy viloyatida mazkur daromad turining ulushi eng past – 14 foiz bo‘lgan.

Xususan, aholining umumiy daromadlarida xorijdan pul o‘tkazmalarining ulushi 17,5 foiz bo‘lgan.

Pul o‘tkazmalariga eng katta bog‘liqlik Andijon (31,2 foiz), Samarqand (25,9 foiz) hamda Farg‘ona viloyatlarida (24 foiz) kuzatilgan.

Source link

Iqtisodchilar orasida «Xekman grafigi» degan tushuncha bor. Uning mazmuni oddiy: inson hayotining eng erta bosqichida kiritilgan 1 dollar sarmoya, keyinchalik oliy ta’lim yoki malaka oshirishga tikilgan 100 dollardan ko‘proq foyda keltiradi. Bolalikka sarmoya kiritish oddiy ijtimoiy xarajat emas, bu dunyodagi eng yuqori dividend beradigan strategik loyihadir.

Bu nazariy qarashlar Toshkentda bo‘lib o‘tgan YuNISEF, Jahon banki va rivojlanish bo‘yicha asosiy hamkorlarning  muloqotida o‘zining amaliy tasdig‘ini topdi. Tadbirda taqdim etilgan «Markaziy Osiyoda 2050-yil avlodi» hisoboti O‘zbekiston uchun naqadar muhim demografik palla kelganini ko‘rsatmoqda.

Hisobotda ta’kidlanishicha, mamlakatimiz aholisi 36 milliondan oshdi, 2050-yilga borib esa bu raqam 50 milliondan o‘tishi kutilmoqda. Mutaxassislarning fikriga ko‘ra, O‘zbekistonda tug‘ilgan bolalar o‘zlarining to‘liq salohiyatining atigi 60 foizini ro‘yobga chiqarish imkoniyatiga egalar. Qolgan 40 foizlik boy berilgan imkoniyat — bu sog‘liqni saqlash, ovqatlanish va erta ta’lim tizimidagi bo‘shliqlardir.

Hisob-kitoblariga ko‘ra, erta yoshdagi ta’limga tikilgan har bir dollar kelgusida mamlakat iqtisodiyotiga 13 dollar bo‘lib qaytadi. Bu degani, bugun 3 yoshgacha bo‘lgan bolalarga qaratilgan e’tibor 2050 yilda O‘zbekiston Yalpi ichki mahsulotining (YaIM) qo‘shimcha 6 foizga o‘sishini ta’minlaydigan asosiy omildir.

Jahon bankining Markaziy Osiyo bo‘yicha mintaqaviy direktori Naji Benxasin bugungi bolalar mamlakatning bo‘lajak mehnat resurslari ekanini alohida ta’kidladi: «Bolalarning yoshligidan qanday sharoitda voyaga yetgani keyingi hayotidagi imkoniyatlarini belgilaydi. O‘zbekiston inson kapitalini rivojlantirish uchun zarur bo‘lgan barcha shart-sharoitlarga ega: o‘sib borayotgan aholi soni, hukumatning kuchli siyosiy irodasi va zarur resurslar, hamda xalqaro hamkorlarning qo‘llab-quvvatlovi bilan mustahkamlanmoqda. Ushbu sohadagi kelgusidagi yutuqlar sog‘liqni saqlash, ta’lim, ijtimoiy himoya va moliya sektorlarida davlatning muvofiqlashtiriligan yondoshuviga bog‘liq bo‘ladi. Jahon banki guruhi boshqa xalqaro hamkorlar bilan birgalikda hukumatni bolalarning erta rivojlanishi bo‘yicha kelajakdagi Milliy strategiyani amalga oshirishda qo‘llab quvvatlovga tayyor».

Bunday strategik ko‘mak va investitsiyalarning samaradorligi esa, eng avvalo, vaqt omiliga borib taqaladi. Zero, iqtisodiy resurslar va siyosiy irodani aynan inson hayotining qaysi bosqichida safarbar etish kerak degan savol eng muhim nuqta hisoblanadi. YuNISEFning O‘zbekistondagi vakolatxonasi rahbari Rehina Kastijio bu borada vaziyatning naqadar kechiktirib bo‘lmas ekanini alohida ta’kidlab, asosiy e’tiborni tibbiy va biologik zaruratga qaratadi: «Besh yoshgacha bo‘lgan davrda inson miyasining 90 foizi shakllanib bo‘lishini hisobga olsak, keyingi 10-20 yil ichida qabul qilinadigan qarorlar mamlakat farovonligini yo tezlashtiruvchi, yoki boy berilgan imkoniyat sifatida tarixda qoladigan omil bo‘ladi».

Shu bilan birga, tadbir davomida faqat kelajakdagi maqsadlar emas, balki bugungi kunda to‘siq bo‘lib turgan jiddiy muammolar ham ochiq muhokama qilindi. YuNISEFning O‘zbekistondagi konsultanti  Kristian Morabito o‘z taqdimotida O‘zbekistonda bolalar rivojlanishi yo‘lida zudlik bilan isloh qilinishi lozim bo‘lgan tizimli muammolarga to‘xtaldi:

«Biz kelgusida takomillashtirishimiz lozim bo‘lgan bir nechta strategik sohalar mavjud. Birinchi navbatda, bu — salomatlik va oziqlanish. Bugungi kunda 5 yoshgacha bo‘lgan bolalar o‘limining 57 foizi aynan perinatal davrga to‘g‘ri kelayotgani bizni sergak torttirishi kerak. Shuningdek, onalar salomatligidagi kamchiliklar, xususan, tug‘ruqlar orasidagi vaqtning ikki yildan kamligi bolaning ilk rivojlanishiga jiddiy xavf tug‘dirmoqda.

Ikkinchi muhim yo‘nalish — maktabgacha ta’lim sifati. Biz nafaqat qamrovni kengaytirishimiz, balki ta’lim mazmuniga ham e’tibor qaratishimiz shart. Hozirda malakali pedagoglarning yetishmovchiligi va inklyuziv yondashuvlarning cheklangani eng zaif qatlamdagi bolalarning jamiyatdan uzilib qolishiga sabab bo‘lmoqda.

Eng asosiy vazifamiz — bolalar himoyasi va ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash. 2024-yilgi hisob-kitoblar shuni ko‘rsatadiki, 2,7 milliondan ortiq bola ko‘p o‘lchamli kambag‘allik sharoitida yashamoqda. Bundan tashqari, 3-4 yoshdagi bolalarning 60 foizidan ortig‘i oilada psixologik zo‘ravonlikka duch kelayotgani afsuslanarli holdir. Biz ijtimoiy ish xodimlarining salohiyatini oshirishimiz va 3 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun xizmatlarni muvofiqlashtirilgan holda kengaytirishimiz lozim».

Tadbir yakunida O‘zbekiston hukumati va xalqaro hamkorlar investitsiyalarni aniq natijalarga aylantirish uchun bir qator strategik vazifalarni belgilab oldilar. Bunda asosiy e’tibor sog‘liqni saqlash, ta’lim va ijtimoiy himoya tizimlarini uch yoshgacha bo‘lgan bolalar manfaati yo‘lida muvofiqlashtirish hamda oilalarga yo‘naltirilgan keng qamrovli xizmatlar paketiga o‘tishga qaratiladi. Shuningdek, ajratilayotgan mablag‘larning inson kapitalida aks etadigan real daromad keltirishini ta’minlash va bu jarayonda hukumat, xalqaro institutlar hamda xususiy sektor o‘rtasidagi strategik sheriklikni mustahkamlash choralari ko‘riladi.

B.Sultonova

Source link

Trampning o‘g‘illari Qozog‘istondagi juda istiqbolli tog‘-kon loyihasiga sarmoya kiritdi. Loyiha AQSh hukumati tomonidan faol qo‘llab-quvvatlandi.

Foto: Jeff J Mitchell/Getty Images

AQSh prezidenti Donald Trampning o‘g‘illari – kichik Donald Tramp va Erik Tramp Qozog‘istonning dunyodagi eng yirik volfram konini o‘zlashtirayotgan kompaniyada ulushga ega bo‘ldi, deb xabar berdi Financial Times.

Kelishuv, jumladan, loyiha AQSh hukumatidan 1,6 milliard dollargacha yordam olgani va prezident o‘g‘illarining sarmoyasi bu fakt ommaga ma’lum bo‘lishidan oldin amalga oshirilgani uchun e’tiborni tortdi.

Aka-ukalar 2025 yil avgust oyida Dominari Securities bilan bog‘liq maxsus investitsiya vositasi orqali Skyline Builders qurilish kompaniyasidagi ulushlarni sotib olishdi. Oktabr oyi oxirida ular deyarli 24 million dollarlik aksiyalarni xususiy joylashtirishda ishtirok etib, o‘z pozitsiyalarini oshirdilar – 22 sentabr kuni Qozog‘iston prezidenti Qosim-Jo‘mart To‘qayev Donald Trampga yirik volfram loyihasini Amerikaning Cove Kaz Capital guruhiga o‘tkazish niyati haqida xabar berganidan so‘ng.

31 oktabr kuni Skyline Nyu-Yorkdagi Cove Capital guruhining «shu’ba korxonasi» bo‘lgan Kaz Resources kompaniyasining 20 foiz ulushini 20 million dollarga sotib oldi. 6 noyabr kuni Cove Capital va Qozog‘istonning «Tayu-Ken Samruk» milliy tog‘-kon kompaniyasi dunyodagi eng yirik o‘zlashtirilmagan volfram resursi maqomiga da’vogar bo‘lgan Shimoliy Katpar va Yuqori Qayroqtini birgalikda o‘zlashtirishini rasman e’lon qildi. Kelishuv doirasida Cove Kaz loyihaning 70 foizini, Qozog‘iston tomoni esa 30 foizini oladi.

2026 yil 30 aprelda Cove Kaz Capital, Kaz Resources va Skyline birlashishni yakunladi va yangi birlashgan kompaniya Kaz Resources brendi ostida Nasdaq birjasiga chiqishni rejalashtirmoqda. Birorta ham rasmiy press-relizda kichik Donald yoki Erik Trampning ismi tilga olinmagan.

Amerika Eksimbanki loyihani moliyalashtirish uchun 900 million dollargacha, Xalqaro taraqqiyot korporatsiyasi (DFC) esa yana 700 million dollargacha mablag‘ ajratishga tayyorligini bildirdi. Cove Capital rahbari Pini Altxaus nashrga prezident Tramp, davlat kotibi Marko Rubio va savdo vaziri Hovard Lyutnikdan «bevosita yordam» olganini aytdi. Uning so‘zlariga ko‘ra, u shaxsan Trampning o‘g‘illari bilan gaplashmagan va ularning Skyline’dagi ulushining aniq miqdorini bilmaydi.

Kichik Donald Trampning vakili uni «passiv investor» deb atadi va u «hech qanday kompaniyalar nomidan federal organlar bilan hamkorlik qilmasligini» ta’kidladi. FT nashrining yozishicha, aka-ukalar aksiyalarni dastlabki sotib olish paytida bo‘lajak shartnoma haqida bilgan yoki uning tuzilishiga ta’sir ko‘rsatgan deb hisoblashga asos yo‘q. Shunga qaramay, demokratlar aniq manfaatlar to‘qnashuviga ishora qilmoqda – bu kichik Trampning 1789 Capital venchur fondi unga sarmoya kiritganidan so‘ng davlat shartnomasini qo‘lga kiritgan Vulcan Elemens noyob yer elementlari bilan bog‘liq voqeaga o‘xshaydi.

Volfram zirhli snaryadlar, burg‘ulash asboblari va kinetik raketalar ishlab chiqarishda qo‘llaniladi. Tog‘-kon sanoati bo‘yicha strateg Kristofer Ekklstounning so‘zlariga ko‘ra, «volfram hozir Pentagonning asosiy istagi, ular uni har qanday narxda xohlaydi». Biroq, tahlilchilarning ogohlantirishicha, Qozog‘iston konlari juda erta bosqichda bo‘lib, sanoat darajasiga chiqish uchun ancha vaqt va sarmoya talab qiladi.

Source link

2026-yilning yanvar–mart oylarida O‘zbekiston aholisining umumiy daromadlari 263,2 trln so‘mni tashkil etdi. Bu haqda Milliy statistika qo‘mitasining ma’lumotlarida keltirilgan.

Qayd etilishicha, inflyasiya ta’siri inobatga olinganda, aholi daromadlarining real o‘sish sur’ati 7,8 foizni tashkil etgan. Bu ko‘rsatkich o‘tgan yilning mos davriga nisbatan shakllangan.

Shu bilan birga, aholi daromadlarining o‘sishi ichki iste’mol bozori faolligiga ham ta’sir ko‘rsatmoqda.

Hisobot davrida aholi jon boshiga umumiy daromadlar 6,9 mln so‘mni tashkil etdi. Bu ko‘rsatkichning nominal o‘sish sur’ati 113,5 foiz bo‘lgan bo‘lsa, real o‘sish 105,8 foiz darajasida qayd etilgan.

Source link

Dushanba kunidan dollar qimmatlaydi



Source link