Siyosat
O‘zbekistonda UzTest tugatilib, sertifikatlashtirish xizmatlari xususiylashtirildi
Prezident Shavkat Mirziyoyev 12-fevral kuni mamlakatimiz iqtisodiyotini kengroq modernizatsiya qilish va Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lish jarayoni doirasida O‘zbekistonning texnologik tartibga solish tizimini xalqaro standartlarga muvofiq tubdan isloh qilish taklifini ko‘rib chiqdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Taklif etilayotgan o‘zgartirishlarga ko‘ra, UzTest markazi tugatilib, Sertifikatlashtirish markazi Vazirlar Mahkamasi tasarrufiga o‘tkaziladi. Sinov va sertifikatlash xizmatlari butunlay xususiy sektorga topshiriladi, Intertek, SGS, Bureau Veritas va TÜV kabi yirik xalqaro kompaniyalar raqobatbardosh bozor muhitini yaratishga yordam berish uchun jalb qilinadi.
JST talablariga muvofiqligi
Yig‘ilishda texnik jihatdan tartibga solish tizimining xalqaro standartlarga to‘liq mos kelishi Jahon savdo tashkilotiga a’zo bo‘lishning zaruriy sharti ekani alohida ta’kidlandi. Rasmiylarning qayd etishicha, mahsulotlarning muvofiqligini baholashda korxonalarni tekshirishning amaldagi amaliyoti kompaniyalarning noroziligiga sabab bo‘lmoqda.
Amaldagi qoidalarga ko’ra, agar nomuvofiq mahsulot topilsa, nafaqat ushbu mahsulotni tarqatish, balki ishlab chiqaruvchi kompaniya faoliyatiga ham cheklovlar qo’yiladi. Bundan farqli o’laroq, rivojlangan mamlakatlar xavf-xatarga asoslangan bozor nazorati tizimlariga tayanadi, bu erda ishlab chiqaruvchilar deklaratsiya tartib-qoidalari orqali mahsulotning muvofiqligi uchun to’liq javobgarlikni o’z zimmalariga oladilar va sifat va xavfsizlikni ta’minlaydilar.
Shu nuqtai nazardan, O‘zbekistonda to‘g‘ridan-to‘g‘ri davlat nazoratidan bozor nazorati tamoyiliga bosqichma-bosqich o‘tish rejalashtirilmoqda. Ushbu o’tishga yordam berish uchun “Bozor nazorati to’g’risida” gi alohida qonun loyihasi yaratildi.
Eskirgan standartlarni bosqichma-bosqich bekor qilish
Ushbu taqdimotda eskirgan standartlar va samarasiz texnik reglamentlardan voz kechish va toʻliq xalqaro taqqoslashga oʻtish zarurligi taʼkidlandi. Hozirgi kunda O‘zbekistonda 33 000 dan ortiq standartlar amal qiladi, ularning qariyb yarmi eskirgan yoki jahon talablariga mos kelmaydigan hisoblanadi.
Islohotning bir qismi sifatida:
Oltita texnik reglament bekor qilinadi. 29 ta me’yoriy-huquqiy hujjatlarni qayta ko’rib chiqish rejalashtirilgan. Joriy yilda 4460 ta xalqaro standartlar qabul qilinadi. Kelgusi yilda 2500 dan ortiq qo‘shimcha standartlar qabul qilinishi kutilmoqda. 2028-yilgacha qo‘shimcha 817 ta xalqaro standartlar qabul qilinishi kutilmoqda.
2026-yil 1-iyuldan to‘qimachilik, charm, mebel, elektrotexnika, avtomobilsozlik, axborot texnologiyalari sohalarida ishlab chiqarish va xizmatlar to‘liq xalqaro standartlarga o‘tadi. 2027-yildan boshlab siljish neft-gaz, metallurgiya, transport, qurilish materiallari va tibbiyot mahsulotlariga ham taalluqlidir. 2028 yildan boshlab islohotlar energetika, kimyo, atrof-muhitni muhofaza qilish va xizmatlar sohalariga qaratilgan.
Sertifikatlash organlarini soddalashtirish va mustahkamlash
Mutasaddilar sertifikatlashtirish jarayonini soddalashtirish zarurligini ta’kidladilar. Mavjud murakkab tizim xarajatlarning asossiz oshishiga, byurokratiyaga va korruptsiya xavfiga hissa qo’shishi bilan tavsiflanadi. Xatarlarga asoslangan baholash modelini joriy etish, qolgan mahsulot toifalari uchun majburiy sertifikatlashni bekor qilish va bosqichma-bosqich deklaratsiyaga asoslangan muvofiqlikka o‘tish taklif etildi.
“Mahsulotning umumiy xavfsizligi toʻgʻrisida”gi qonun loyihasining qabul qilinishi ham oqilona deb topildi.
Institutsional o‘zgarishlar Texnik jihatdan tartibga solish agentligi tarkibidagi tashkilotlar sonini beshtadan uchtaga qisqartiradi va “O‘zTest” markazini tugatish va Sertifikatlashtirish markazlarini Vazirlar Mahkamasi tasarrufiga o‘tkazish orqali sertifikatlashtirish organlarining mustaqilligini ta’minlaydi.
Ayni paytda xususiy sektorda turli sohalarda 207 sinov laboratoriyasi va 73 sertifikatlashtirish organi faoliyat yuritmoqda. Rasmiylarning fikricha, sinov va sertifikatlashtirish xizmatlarini to‘liq xususiylashtirish va yirik xalqaro kompaniyalarning kirib kelishi sog‘lom raqobatni yuzaga keltiradi va xizmatlar sifatini oshiradi.
Taqdimotda, shuningdek, milliy “Cᴜz” muvofiqlik belgisini joriy etish, laboratoriya ishlarini raqamlashtirish, metrologiya tizimlarini isloh qilish va milliy ma’lumotnoma standartlari bazasini kengaytirish masalalari ham ko‘rib chiqildi.
Prezidentimiz taklif etilayotgan islohotlar yuzasidan tadbirkorlarning fikr-mulohazalarini tinglab, yangi tizimni samarali tatbiq etish yuzasidan mutasaddilarga aniq topshiriqlar berdi.