Jamiyat
O‘zbekistonda kriptovaluta “qazib oluvchi” uskuna ijarasidan daromad olish taklif etilmoqda
Firibgarlik va moliyaviy piramidalardan toliqqan odamlar hayotiga Veemine nomi ostida oson pul topish va’da qilinayotgan yangi cho‘pchak kirib keldi. Yolg‘on ekani yaqqol ko‘rinib turganiga qaramay ushbu loyihaga ishonib, pul tikayotganlar ko‘paymoqda. Huquqni muhofaza qiluvchi organlar ariza tushishini kutib tursa, O‘zbekistonda moliyaviy piramidaga aldanganlarning yangi to‘lqini paydo bo‘lishi mumkin.
{Yii::t(}
O’tkazib yuborish 6s
O’tkazib yuborish
O‘zbekistonda VM, ya’ni Veemine nomi ostida yana bir moliyaviy piramida paydo bo‘ldi. Ushbu loyiha oxirgi bir oyda vodiy viloyatlari va Xorazmda faol targ‘ib qilinmoqda.
VM nima?
Veemine bundan oldin minglab odamlarni chuv tushirib, pulini o‘margan boshqa moliyaviy piramidalardan umuman farq qilmaydigan navbatdagi yolg‘on. Faqat shakl, ya’ni loyihaning moliyaviy piramida ekanini o‘rab turuvchi “to‘n” biroz o‘zgargan.
Masalan, odamlar “Parker” moliyaviy piramidasida powerbank ijarasiga pul tikish orqali katta daromad olishga ishontirilgan bo‘lsa, “Sun Eco”da quyosh panellariga investitsiya kiritib, qisqa fursatda yirik foyda ko‘rish aytilgan. VM’da ayni shu nuqta – odamlarni aldash sxemasi kriptovaluta “qazib oladigan” Veemine nomli uskuna bilan bog‘liq.
Kompaniya 2013 yilda tashkil etilgani va shtab-kvartirasi Buyuk Britaniyada joylashgani aytiladi.
“Blokcheyn sohasida 10 yillik professional tajribaga ega bo‘lgan VM kriptovaluta qazib olish, konchilik hovuzi operatsiyalari va ma’lumotlar markazi xizmatlarini qamrab olgan. Kompaniya BTC, ETC, LTC va boshqalar kabi bir nechta valutalar uchun samarali va xavfsiz qazib olish yechimlarini ta’minlovchi global biznes tarmog‘ini muvaffaqiyatli qurdi. Sanoat mezoni sifatida VM har doim global kriptovaluta bozori va yangi texnologiyalarni barqaror rivojlantirish orqali uzoq muddatli qiymat yaratishga sodiq bo‘lib kelgan”, deya cho‘pchak to‘qilgan ijtimoiy tarmoqlardagi kanallarda.
VM kompaniyasi 2023 yilda O‘zbekistonda milliy strategik tadqiqot loyihasini ishga tushirgani bildirilgan. Biroq birorta rasmiy OAVda ushbu kompaniya va uning O‘zbekistondagi faoliyati haqida xabarlar uchramaydi. Aslida shuning o‘ziyoq VM navbatdagi moliyaviy piramida ekaniga dalil.
“Ish o‘rni yaratamiz”
VM ham oldingi shu kabi loyihalardek O‘zbekistonga “katta maqsadlar bilan kirgani”, “kompaniya bu yerda ko‘plab ish o‘rinlari yaratishi kutilayotgani” ma’lum qilingan.
“VM O‘zbekistondagi uzoq muddatli investitsiya rejasida mahalliy aholiga tog‘-kon mashinalarini ishlatish va texnik xizmat ko‘rsatish, foydani hisoblash va aktivlarni boshqarish kabi to‘liq zanjirli bandlikni qo‘llab-quvvatlashni onlayn va modulli ko‘nikmalarni o‘qitish tizimi orqali taqdim etishni va’da qilmoqda. Bevosita raqamli iqtisodiyot bo‘yicha ko‘proq ish o‘rinlarini yaratishi kutilmoqda”, deyiladi loyiha targ‘ib qilinayotgan kanallardan birida.
VM “yangi ish o‘rni ochish” jumlasini “kompaniyaga a’zo bo‘lish orqali onlayn ishlab daromad olish” fikri bilan asoslaydi. Go‘yoki bu yangi ish o‘rni, ya’ni a’zolik “mijozni” kompaniya xodimiga aylantiradi.
Shuningdek, a’zo bo‘lish uchun ariza berganlarni “kafolatlash hamda ularning kelib chiqishini tekshirish” bahonasida ayrim ma’lumotlarni taqdim etishi kerakligi ko‘rsatilgan. Bu orqali loyiha ortida turganlar ko‘plab insonlarning shaxsiy ma’lumotlarini qo‘lga kiritishi xavfi ham yuzaga kelmoqda.
“Pul tikasiz va daromad ko‘rasiz”
VM odamlarga Veemine qurilmasi “qazib olgan” kriptovalutani haqiqiy pulga aylantirish orqali katta daromad ko‘rishni va’da qilmoqda. Ayni shu nuqtada mazkur moliyaviy piramida ortida turganlarning asl maqsadi O‘zbekistonda “yangi ish o‘rinlarini yaratish” emas, odamlarning pulini o‘marish ekani yaqqol oydinlashadi.
Taklif qilinayotgan daromad ko‘rish sxemasi oldingilari bilan bir xil: qancha ko‘p pul tiksangiz shuncha ko‘p daromad olasiz.
Mijozlarga pul tikish orqali bir necha turdagi qurilmalarni ijaraga olish taklif etilgan. Masalan, ASIC-40 qurilmasi 400 ming so‘mga ijaraga olinsa, 50 kun mobaynida kuniga 18 400 so‘mdan jami 920 ming so‘m daromad ko‘rish va’da qilingan. Ushbu tarifga taklif qilingan har a’zo uchun 40 ming so‘m mukofot puli ham berilishi aytilgan.
Shu tariqa uskunalarning ijara narxi oshib borgan. ASIC-800 qurilmasini 8 mln so‘mga ijaraga olib, kuniga 440 ming so‘mdan 54 kunda 23 mln 760 ming so‘m foyda ko‘rish mumkinligi keltirilgan.
Oddiy mantiq: kompaniya shuncha qurilmaga ega ekan, ular tinmay kriptovaluta “qazib olarkan”, unda nega taklif etilayotgan foydani o‘zi olmay, ijara puliga ko‘z tikmoqda?! Chunki VM orqali aynan ana shu “ijara pullari”ni milliardlarga aylantirib, o‘marish maqsad qilingan.
“Turtkilanayotgan” hislar…
O‘zbekistonda Veemine’ning o‘nlab guruh va kanallari faol yuritilmoqda. Ularga minglab odamlar a’zo bo‘lgan. Ushbu moliyaviy piramida ayniqsa oxirgi bir oyda faol targ‘ib qilina boshlandi.
Hatto ba’zilar odam qo‘shish orqali pul topish maqsadida jamoaviy tadbirlar o‘tkazib, o‘zi bilib-bilmay boshqalarni ham pul tikishga undamoqda.
Bundan tashqari, guruhlarda og‘ir ahvolga tushib qolib, Veemine qurilmasini ijaraga olish orqali boyib ketgan insonlar hayoti misol qilib keltirilmoqda. Albatta, bularning bari yolg‘on. Maqsad – odamlarning hislarini “turtkilash” orqali ularni moliyaviy piramida domiga tortishdir.
Masalan, guruhlardan birida Rustam ismli qashqadaryolik yigit yozilgan. Unda Rustam Veemine kompaniyasida 6 oydan beri ishlashi aytilgan.
“Yarim yil avval uning hayoti parokanda edi: kasal xotini, yig‘layotgan go‘dak, keksa va nogiron ota-ona… Balki uni ijobiy kayfiyatda ushlab turgan hayot tazyiqlari bo‘lgandir. U mening jamoamning eng mehnatkash a’zolaridan biri. Shu olti oyda 300 mln so‘mga yaqin daromad qilganini aytdi. Bugun 38 yoshga to‘ldi va u o‘ziga ikkinchi qurilmani sotib oldi.
Hech kimning hayoti silliq kechmaydi. Xudo bizga hayotimizni yaxshilash uchun ko‘p imkoniyatlar beradi. Ularni qo‘lga kirita olmaganlar doimo o‘zlariga tasalli berish uchun orzu qiladilar”, deyiladi Rustam haqidagi hikoyada.
Aldanuvchi bor ekan, aldovchi topiladi
So‘nggi 2-3 yilda O‘zbekistonda turli moliyaviy piramidalar avj oldi: powerbank ijarasini taklif etgan “Parker”, video ko‘rish orqali pul topishni targ‘ib qilgan HNK, Whats va Aif, tabiat g‘amxo‘ri niqobidagi “Blue culture”, sovg‘a ulashuvchi “Dari poluchay” kabi moliyaviy piramidalarga minglab odamlar aldandi. Hatto chet davlat fuqarolari kelib, o‘zbekistonliklarni millionlab dollarga chuv tushirishdi.
Ba’zi yurtdoshlarimiz “boshlanishida pul beradi, ishlab olaman” degan o‘yda ushbu loyihalar moliyaviy piramida ekanini, ma’lum muddatdan so‘ng yo‘qolib qolishini bilgan holda ularning tegirmoniga suv quyyapti. Bu kabi harakatlar esa yanada ko‘proq odam aldanishiga sabab bo‘lmoqda.
Kun.uz yurtdoshlarimizni doim ogoh bo‘lishga, har bir ma’lumotni tekshirib ko‘rishga, o‘z mablag‘larini shubhali loyihalarga tikmaslikka chaqiradi.
Ruslan Saburov,
Kun.uz
Jamiyat
Jaziramada konditsionersiz qanday yashash haqida 10 ta foydali maslahat
Bu yil yozda dunyoning aksariyat mintaqalarida g‘ayrioddiy jazirama hukm surmoqda. Biroq, konditsionerdan foydalanish imkoniyati hammada ham mavjud emas.
Jaziramadan saqlanish bo‘yicha Hindistonning NPR nashri jamlagan maslahatlarning har biri alohida olinganda arzimasdek tuyulishi mumkin, ammo ular birgalikda tananing sovishiga haqiqatan ham yordam beradi.
Alohida ta’kidlanishicha, issiq urish belgilariga quyidagilar kiradi: tana haroratining ko‘tarilishi, bosh og‘rig‘i, ko‘ngil aynishi, ongning chalkashishi yoki holsizlik. Ushbu alomatlar paydo bo‘lganda, darhol tez yordam chaqirish va tibbiy yordamga murojaat qilish kerak.
Jazirama bilan kurashishga yordam beradigan maslahatlar:
1. Ko‘p suyuqlik iching
Tana gidratatsiyasi darajasini doimo kuzatib borish kerak. Har qanday jismoniy faoliyatni boshlash bilan suvni kichik qultumlarda ichish lozim. Ko‘chaga chiqqanda suv olib yurish – jaziramada hayot-mamot masalasidir.
2. Albatta, biror narsa yeb oling
Hech qachon uydan och qoringa chiqmaslik kerak, doim nimadir yeb olish lozim. Masalan, tarkibida erigan elektrolitlar bo‘lgan bodring yoki bir bo‘lak ananas buning uchun ayni muddao.
3. Ruh tetikligi
Agar isib ketayotgan bo‘lsangiz, sovuq dush qabul qiling yoki hech bo‘lmaganda yuzingiz va qo‘llaringizni, shuningdek, boshingizni vaqti-vaqti bilan suv bilan ho‘llab turing – bu tana haroratini pasaytirishga yordam beradi.
4. Dam olish uchun salqin joy toping
Shuni bilish kerakki, issiq havo yuqoriga ko‘tarilgani uchun ko‘p qavatli uylarning pastki qavatlari salqinroq bo‘ladi. Kunduzi quyosh nurini qalin pardalar bilan to‘sing. Qo‘lingiz ostidagi barcha ventilyatorlarni ishga tushiring.
Va salqinlik izlab mebellarni qayta joylashtirishdan qo‘rqmang. Masalan, karavotni deraza yoniga qo‘ysangiz, uxlayotganda yengil shabadani his qilishingiz mumkin.
Agar xona ichida nafas olish qiyinlashib, dim bo‘lib ketsa, tashqariga chiqing va gamakda yoting. Tebranish paytida hosil bo‘ladigan havo oqimi tanani sovutishga yordam beradi.
5. Me’morchilikdan ilhomlaning
Ko‘plab me’moriy yangiliklar orasida «jaali» deb nomlangan me’moriy uslub bor, u hind va urdu tillaridan tarjima qilinganda shunchaki «to‘r» degan ma’noni anglatadi. Aslini olganda, bu tosh devorni yaxlit qoldirish o‘rniga, bir qator kichik teshiklari bor geometrik naqshlarni o‘yib, uni naqshinkor panjaraga aylantirish usulidir.
6. Bug‘lantiruvchi sovutgich
Ushbu elektr qurilma, shuningdek, bug‘lantiruvchi sovutgich sifatida ham tanilgan bo‘lib, xonadagi havoni suvga botirilgan filtrlar orqali o‘tkazadi, bu filtrlar havoni sovutadi va keyin uni xonaga qaytaradi. Bu qurilmalar konditsionerlardan arzonroq va kamroq energiya sarflaydi. Bunday qurilmani hatto o‘zingiz ham yasashingiz mumkin.
7. Oq rangli kiyimlar kiying
Paxta va zig‘ir matolaridan tikilgan kiyimdan foydalaning, oq rang issiqlikni samarali qaytaruvchi hisoblanadi.
8. Bosh va bo‘yningizni yopib yuring
Yozda boshni yopib yurish qadimiy va samarali an’anadir.
9. Tushki quyoshdan saqlaning
Kunning eng issiq vaqtida ko‘chaga chiqish, sport bilan shug‘ullanish yoki ochiq havoda bo‘lish orqali o‘zingizni charchatmaslikka va quvvatingizni behuda sarflamaslikka harakat qiling, chunki jazirama quyosh nuri va issiq havo tana haroratini yanada oshirib yuboradi.
10. Soyadan foydalaning
Ochiq havoda ishlayapsizmi yoki ko‘chada ketyapsizmi, daraxtlar soyasida yurishga harakat qiling. U yerdagi havo harorati aslida quyosh ostidagidek bo‘lsa-da, teringiz quyosh nurlarini yutmaydi va bu tanangizning qizib ketishiga yo‘l qo‘ymaydi.
Jamiyat
Jazirama sabab poyezdlar tezligiga cheklov qo‘yiladi
Jazirama issiq sabab ayrim yo‘nalishlarda poyezdlar harakat tezligiga vaqtinchalik cheklov joriy etiladi.
Foto: Temiryo‘lekspress
“Temiryo‘lekspress” AJ xabariga ko‘ra, mazkur choralar yo‘lovchilar va poyezdlar harakati xavfsizligini ta’minlash, shuningdek, temir yo‘l infratuzilmasining barqaror va ishonchli ishlashini saqlash maqsadida ko‘rilmoqda. Shu sababli ayrim poyezdlar harakat jadvalida belgilangan vaqtdan kechroq manzilga yetib borishi mumkin.
Xabarda qaysi yo‘nalishlarda cheklov joriy qilinishiga aniqlik kiritilmagan.
Eslatib o‘tamiz, 13 iyuldan boshlab O‘zbekiston hududida g‘ayritabiiy o‘ta issiq ob-havo sharoiti kuzatilmoqda, u 20 iyulgacha davom etishi mumkin. Havo harorati 43-45 darajagacha, janubda va cho‘l hududlarda 46-48 darajagacha ko‘tarilishi kutilmoqda.
Jamiyat
Toshkent va Nurafshonni bog‘lovchi yo‘l vaqtincha yopildi
D002 avtomobil yo‘lining 4-9 kilometri oralig‘i 21 iyulga qadar yopildi. Haydovchilarga aylanma yo‘llardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berildi.
Toshkent va Nurafshon shaharlarini bog‘lovchi avtomobil yo‘lida joriy yilning 21 iyul kuniga qadar transport vositalarning harakati to‘liq cheklandi.
Toshkent viloyati YHXB xabariga ko‘ra, bunga yo‘ldagi inshootlarning qurilishi sabab bo‘lgan.
«Toshkent – Nurafshon (D002) avtomobil yo‘lining 4 kilometridan 9-kilometriga qadar transport vositalarining harakati to‘liq cheklanadi», deyiladi xabarda.
Shu sababli YHXB ushbu yo‘ldan harakatlanuvchi haydovchilarga aylanma yo‘llardan foydalanish bo‘yicha tavsiyalar berdi.
Jamiyat
Prezident banklarga har bir mahallada daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla bankirlari ish tizimi tubdan o‘zgarishini ma’lum qildi. Endi bir bankirga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktirilib, biznes faolligi, yangi ish o‘rinlari va aholi daromadini oshirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Shuningdek, banklarga har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlash va daromadli loyihalarni ko‘paytirishni buyurdi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Yig‘ilishda mahalla bankirlarining ish uslubi ham tubdan o‘zgarishi belgilandi. Ta’kidlanishicha, joylarda yaxshi tajribalar bor. Masalan, Angor tumani Yangiobod mahallasidagi 2 kilometr zovur usti yopilib, 110 ta servis obekti ishga tushirildi. Natijada mahalla atrofida yashaydigan 1 ming 225 nafar odam ishli va daromadli bo‘ldi.
Arnasoy tumanidagi Baxtli mahallasining bankiri 20 ta xonadonga 50 million so‘mdan kredit ajratib, mehmon uylarini ishga tushirdi. Har bir xonadon bir mavsumda 100 million so‘mgacha daromad olmoqda. Ish yurishib ketgani uchun yana 80 ta oila shunday mehmon uylari tashkil qilishga kirishdi.
Endi banklar har bir mahallaning “o‘sish nuqtasi”ni aniqlab, tashabbuskorlarni topishi va daromadli loyihalarni ko‘paytirishi zarur. Bundan buyon bitta mahalla bankiriga ko‘pi bilan uchta mahalla biriktiriladi.
Ikki haftada tashabbuskor, zamonaviy fikrlaydigan oliygoh bitiruvchilari va yosh mutaxassislar orasidan 400 nafar yangi mahalla bankiri tanlab olinadi. Ular bir oy davomida namunali mahallalarga olib borilib, tajriba o‘rganadi.
Joriy yil oilaviy tadbirkorlik loyihalari uchun qo‘shimcha 2 trillion so‘m imtiyozli resurs berildi. “Og‘ir” mahallalar uchun kredit stavkasi 17,5 foizdan 12 foizga tushirildi.
Endi mahalla bankirlari o‘zi topgan loyihasi uchun ushbu resursdan foydalanishi mumkin bo‘ladi. Bu tizimni 1 avgustdan amaliyotga joriy etish vazifasi qo‘yildi.
Mahalla bankirlariga biznes faollikni oshirish, tadbirkorlik, ish o‘rni va aholi daromadini ko‘paytirish bo‘yicha KPI belgilanadi. Tuman va shahar hokimlari mahalla raislari bilan birga har bir mahalla bankiriga yil yakunigacha aniq buyurtma shakllantirib beradi.
Davlat banklari bu yil 100 tadan mahallani ixtisoslashtirish tashabbusi bilan chiqqan. O‘tgan yili 9 ta davlat banki ishtirokida mahallalarda agrosanoatni rivojlantirish uchun “Agrostar” kompaniyalari tashkil qilingan edi.
Endi banklar mahallani ixtisoslashtirish bilan cheklanib qolmasdan, “Agrostar”larni jalb qilgan holda “yetishtirish – qayta ishlash – saqlash – qadoqlash – sotish” zanjirini yaratadi. Bir oyda dastur qilib, 1 mingta mahallada ish boshlash topshirildi.
Jamiyat
Mahalla raisiga bog‘cha va maktab qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati beriladi
Prezident Shavkat Mirziyoyev mahalla raislariga yangi vakolatlar berilishini ma’lum qildi. Endi ular hududda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerlarni auksionga chiqarish, shuningdek, “mahalla yettiligi” ishini muvofiqlashtirish huquqiga ega bo‘ladi.
Foto: Prezident matbuot xizmati
Prezident Shavkat Mirziyoyev raisligida 16 iyul kuni “mahalla yettiligi” faoliyatini yangicha tashkil qilish bo‘yicha ustuvor vazifalar yuzasidan videoselektor yig‘ilishi o‘tkazildi.
Mahallalarda soliq tushumlari, jinoyatchilikni jilovlash va aholi muammolarini hal etish bo‘yicha mas’ullarga savollar qo‘yildi. Davlat rahbari mahalla odamlar uchun chinakam “ishonch, tayanch va imkoniyatlar markazi” bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Yangi Quva mahallasi misolida aholini ish bilan ta’minlash va daromadini oshirish bo‘yicha yangi tartib ko‘rsatib o‘tildi. Ushbu mahallada 51 nafar ishsiz fuqaro bor, ularning 4 nafari agrotexnikumni bitirgan va xonadonida 10 sotixdan tomorqasi mavjud.
Mahalla raisi tomorqada gul ko‘chatiga ixtisoslashgan yengil konstruksiyali issiqxona qurish uchun mahalla bankiriga buyurtma beradi. Qolgan ishsiz aholi bo‘yicha ham mahalla raisi kim tadbirkor bo‘lmoqchi, qaysi oila daromadini oshirmoqchi, kimga kredit, uskuna yoki yer kerakligini aniqlab, bankirga aniq vazifa qo‘yadi.
Yangi Quva mahallasida bog‘cha yetishmasligi sabab 50 nafar bola qo‘shni mahallaga qatnayapti, hududda esa 70 sotix bo‘sh yer bor. Shu munosabat mahallalarda xususiy bog‘cha, maktab, klinika va sport inshootlari qurish uchun yerni auksionga chiqarish vakolati ham mahalla raisiga beriladi.
Davlat rahbari mahalla raisi ijtimoiy muammolarni hal qilish, tozalikni ta’minlash va daromadni ko‘paytirishga xizmat qiladigan loyihalarda tashabbuskor bo‘lishi zarurligini ta’kidladi.
Bunday loyihalar uchun “mahalla yettiligi”ga 10 million so‘mdan grant ajratiladi. Agar 8 ming 992 ta mahallaning har birida bittadan shunday loyiha amalga oshirilsa, hududlardagi muhit sezilarli o‘zgaradi. Ushbu maqsadlar uchun jami 240 milliard so‘m resurs shakllantiriladi.
Mahalla raisi o‘z hududining haqiqiy boshqaruvchisi bo‘lishi shart. Buning uchun u hokim yordamchisi, xotin-qizlar faoli, yoshlar yetakchisi, ijtimoiy xodim, profilaktika inspektori, soliqchi va mahalla bankirining haftalik hamda oylik ish rejasini tasdiqlab beradi. Rais “yettilik” a’zolariga aniq vazifa qo‘yib, ulardan so‘rov qilib boradi.
Shuningdek, “yettilik” faoliyatini metodik qo‘llab-quvvatlash va hududdagi muammolarga ilmiy yondashish uchun Mahallani rivojlantirish milliy instituti tashkil etiladi. U “yettilik”ni o‘qitadi, mahallalardagi dolzarb masalalarga ilmiy yechimlar ishlab chiqadi.
-
Siyosat3 days ago
Prezident Shavkat Mirziyoyev Qatar amiriga ta’ziya bildirdi
-
Sport5 days agoAngliya Norvegiyani turnirdan chiqarib yubordi
-
Jamiyat4 days agoToshkent metrosiga yana 3 ta zamonaviy poyezd qo‘shildi
-
Sport5 days agoJCh kundaligi. Yana fantastik o‘ynagan Jud, yana qiynalgan Argentina va Emboloda ahmoqona qizil
-
Sport4 days agoIspaniyada Fransiya milliy jamoasi haqidagi bayonot ortidan siyosiy mojaro avj oldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
Andijonda Belarus texnologiyasi asosida qishloq xo‘jaligi texnikalari ishlab chiqariladi
-
Sport4 days agoInfantino yana JCh ishtirokchilari sonini oshirish g‘oyasi haqida gapirdi
-
Jamiyat4 days agoEnergetika tizimidagi ayrim rahbarlar ishdan olindi
