Jamiyat
O‘zbekiston – xavfsizlik va mehmondo‘stlik uyg‘unlashgan turistik manzil
Bugun xalqaro turizm bozorida mamlakatning tarixiy obidalari, betakror tabiati yoki milliy taomlari bilan bir qatorda yana bir muhim mezon – “xavfsizlik” tobora katta ahamiyat kasb etmoqda. Sayyoh qayerga borishidan qat’i nazar, o‘zini erkin, xotirjam va himoyalangan his qilishni istaydi.
O‘zbekiston mustaqillikka erishganiga 35 yil to‘ldi. Afsuski mana shu yillarning katta qismi – 25 yili turizm uchun yopiq muhitda o‘tdi.
Vaziyat shu qadar yomonlashdiki, hatto 2016 yilga qadar O‘zbekiston dunyoning eng yopiq mamlakatlaridan biri hisoblanardi. Ammo mana 10 yildirki ahvol tubdan o‘zgargan, endilikda turizm O‘zbekistonda nafaqat rivojlanib bormoqda, balki iqtisodiyotning drayverlaridan biriga ham aylangan.
Bu ishlarni amalga oshirishning o‘zi bo‘lmadi. Faqatgina qator islohotlar va tashabbuslardan so‘ng O‘zbekiston nomi dunyoga qayta tanila boshladi. O‘zbekistonning keyingi yillardagi taraqqiyot tajribasi mamlakatning turistik imiji faqat Samarqand, Buxoro va Xiva kabi tarixiy shaharlar bilan emas, balki xavfsiz, qulay va mehmondo‘st yo‘nalish sifatida ham shakllanayotganini ko‘rsatmoqda.
Bu o‘zgarishlarning amaliy natijasi turistlar oqimida yaqqol namoyon bo‘lmoqda. 2025 yil yakuniga ko‘ra, O‘zbekistonga 11,7 million nafar xorijiy turist tashrif buyurdi. Bu 2024 yilga nisbatan 116,1 foizlik o‘sish demakdir. Turistik xizmatlar eksporti esa 4,8 milliard dollarga yetdi.
E’tiborlisi, 2026 yilning birinchi choragida ham o‘sish dinamikasi saqlanib qoldi. Dastlabki ma’lumotlarga ko‘ra, yanvar-mart oylarida 164 ta davlatdan 2,87 million nafar xorijiy fuqaro O‘zbekistonga turistik maqsadlarda tashrif buyurgan. Bu o‘tgan yilning shu davriga nisbatan 36,6 foiz ko‘pdir.
Xavfsizlik – turistik imijning asosiy ustuni
Turizmda xavfsizlik deganda faqat jinoyatchilikning past darajasi emas, balki sayyohning mamlakatga kirishidan tortib, mehmonxonaga joylashishi, shahar bo‘ylab harakatlanishi, tarixiy obyektlar va tabiiy hududlarga borishigacha bo‘lgan jarayonda o‘zini himoyalangan his qilishi tushuniladi.
O‘zbekistonda bu masala tizimli yondashuv asosida yo‘lga qo‘yilmoqda. Xususan, 2025 yil fevral oyida mamlakat Turistlarni himoya qilish xalqaro kodeksiga qo‘shildi. Uning qoidalarini milliy turizm siyosati va xizmat ko‘rsatish amaliyotiga tatbiq etish bo‘yicha «Yo‘l xaritasi» ishlab chiqildi. 70 dan ortiq turizm subyekti shartnomalarida turistlar huquqi va xavfsizligiga oid qoidalarni takomillashtirdi.
Bu, bir qarashda, huquqiy-texnik jarayon bo‘lib ko‘rinishi mumkin. Ammo xalqaro turizm nuqtai nazaridan uning ahamiyati katta. Chunki sayyoh uchun xavfsizlik nafaqat real holat, balki “ishonch” masalasidir. Turist o‘z huquqlari himoya qilinishini, muammoga duch kelganda yordam olish mexanizmi mavjudligini bilsa, mamlakat haqidagi ijobiy tasavvuri yanada mustahkamlanadi.
O‘zbekistonda turistlar xavfsizligini ta’minlashga ixtisoslashgan tizim ham faol ishlamoqda. Ichki ishlar organlarining turistik va transport obyektlarida xavfsizlikni ta’minlash bo‘yicha bo‘linmalari aeroportlar, vokzallar, temir yo‘llar va sayyohlar gavjum hududlarda profilaktik choralarni amalga oshirmoqda. 2025 yil yanvar-iyul oylarida aeroportlar orqali amalga oshirilgan 76 mingdan ortiq reysda 12 milliondan ziyod yo‘lovchining xavfsizligi ta’minlangan.
Xorijiy baholar ham ishonchni mustahkamlamoqda
Mamlakatning turistik imiji faqat ichki statistika bilan emas, xorijiy davlatlarning rasmiy tavsiyalari va xalqaro medianing e’tibori bilan ham belgilanadi.
Masalan, AQSh Davlat departamentining 2026 yil 26 yanvarda yangilangan sayohat tavsiyasida O‘zbekiston uchun “odatiy ehtiyot choralariga rioya qilish” darajasi belgilangan va mamlakat, umuman olganda, amerikalik sayyohlar uchun xavfsiz yo‘nalish sifatida baholangan.
Shu bilan birga, O‘zbekistonda turistlar uchun 24 soat ishlaydigan «Safe Tourism» Call Centre – 1173 xizmati mavjud bo‘lib, unda o‘zbek, rus va ingliz tillarida yordam ko‘rsatish imkoniyati bor.
Mehmondo‘stlik – milliy brendga aylanayotgan qadriyat
O‘zbekistonning yangi turistik imijini faqat xavfsizlik bilan izohlab bo‘lmaydi. Bu yerda asrlar davomida shakllangan mehmondo‘stlik madaniyati muhim omil bo‘lib qolmoqda.
Samarqanddagi Registon, Buxorodagi Labi Hovuz, Xivadagi Ichan qal’a kabi tarixiy maskanlar sayyohga O‘zbekistonning buyuk o‘tmishi haqida hikoya qilsa, mahalliy aholining muomalasi, milliy taomlar, hunarmandchilik va oilaviy mehmon uylari mamlakatning bugungi qiyofasini namoyon etadi.
Eng muhimi, turizm endi faqat tarixiy shaharlarga sayohat qilishdan iborat emas. Ekologik, gastronomik, etno va qishloq turizmi kabi yo‘nalishlar ham tobora rivojlanmoqda. 2025 yilda respublikada 1023 ta yangi joylashtirish vositasi ishga tushirilib, mehmonxona, oilaviy mehmon uylari va xostellar soni sezilarli oshdi.
Bu esa turistga katta shaharlardan tashqari hududlarga ham sayohat qilish, mahalliy aholi turmush tarzi bilan tanishish va O‘zbekistonni yanada kengroq kashf etish imkonini bermoqda.
Vizasiz rejimdan raqamli xizmatlargacha
Xavfsizlik va mehmondo‘stlikni zamonaviy infratuzilma to‘ldirmasa, turistik imij barqaror bo‘lmaydi. Shu sababli so‘nggi yillarda vizani rasmiylashtirish jarayonlarini soddalashtirish, elektron viza tizimi, vizasiz rejim geografiyasini kengaytirish, transport qatnovlarini ko‘paytirish va raqamli xizmatlarni joriy etishga alohida e’tibor qaratilmoqda. Rasmiy ma’lumotlarga ko‘ra, O‘zbekiston 90 dan ortiq davlat fuqarolari uchun vizasiz sayohat imkoniyatini yaratgan.
Turistlar uchun «Tourist Map» interaktiv portali va mobil ilovasining ishlab chiqilishi ham raqamli qulayliklarni oshirishga qaratilgan muhim qadamlardan biri bo‘ldi.
Bularning barchasi bitta maqsadga – sayyohning mamlakatdagi har bir bosqichini imkoni boricha oson va tushunarli qilishga xizmat qiladi.
O‘zbekistonning dunyodagi yangi qiyofasi
O‘zbekistonning turistik imiji o‘zgarib borayotganini xalqaro media e’tibori ham tasdiqlaydi. 2025 yilda BBC Travel O‘zbekistonni sayohat uchun eng yaxshi 25 ta yo‘nalish qatoriga kiritdi. The New York Times Buxoroni tashrif buyurishga arziydigan eng yaxshi manzillar ro‘yxatiga kiritdi. National Geographic esa Xivani sayyohlik uchun tavsiya etilgan yo‘nalishlardan biri sifatida qayd etdi.
Bu e’tiroflar tasodifiy emas. Chunki mamlakat turizm siyosati endi faqat turistlarni jalb qilish bilan cheklanib qolmayapti. Asosiy vazifalardan biri – ularni mamlakatda uzoqroq ushlab qolish, ko‘proq xizmatlardan foydalanishini ta’minlash va eng muhimi, O‘zbekistondan ijobiy taassurot bilan qaytarish.
2025 yil noyabr oyida qabul qilingan qarorlar asosida 2030 yilga qadar turizmning mamlakat yalpi ichki mahsulotidagi ulushini 7 foizga yetkazish, xorijiy turistlar sonini 20 million nafarga chiqarish va turistik xizmatlar eksportini 6 milliard dollardan oshirish maqsad qilingan.
Bu raqamlar ortida oddiy statistikadan ko‘ra kattaroq maqsad bor. O‘zbekiston o‘zini Markaziy Osiyoning tarixiy markazigina emas, balki zamonaviy, ochiq, xavfsiz va mehmondo‘st turistik makon sifatida namoyon etishga intilmoqda.
Ishonch – eng qimmat mahsulot
Bugun sayyohlik bozorida mamlakatlar o‘rtasida raqobat nafaqat tarixiy yodgorliklar, tabiiy manzaralar yoki narxlar bo‘yicha kechmoqda. Raqobatning eng muhim nuqtalaridan biri – “ishonch”.
Sayyoh O‘zbekistonga kelganda uni qadimiy sivilizatsiya izlari, Sharq me’morchiligi, milliy taomlar va mehmondo‘st xalq kutib oladi. Ammo u shu bilan birga zamonaviy aeroportlar, qulay mehmonxonalar, raqamli xizmatlar, turistlar huquqini himoya qilish tizimi va xavfsizlik infratuzilmasini ham ko‘rishi kerak.
Ana shunda tarix va zamonaviylik, milliy qadriyat va zamonaviy servis, mehmondo‘stlik va xavfsizlik bir butun turistik mahsulotga aylanadi.
O‘zbekistonning yangi turistik imiji ham aynan shu uyg‘unlik asosida shakllanmoqda. Mamlakat endilikda dunyoga faqat “Buyuk Ipak yo‘li merosi” sifatida emas, balki “sayohat qilish qulay, xavfsizlikka e’tibor qaratilgan va mehmonni qadrlaydigan zamonaviy turistik yo‘nalish” sifatida ham tanilib bormoqda.
Bu imijni yanada mustahkamlash esa nafaqat turizm sohasining, balki butun mamlakatning xalqaro nufuzi, iqtisodiy jozibadorligi va «O‘zbekiston brendi»ning kelajagi uchun muhim ahamiyatga ega.
Podpolkovnik Baxtiyor Inoqov Surxondaryo viloyati ichki ishlar boshqarmasi boshlig‘i etib tayinlandi. U bunga qadar Ichki ishlar vazirligi Akademiyasi magistratura bosqichida tahsil olgan.
Tayinlov Xalq deputatlari Surxondaryo viloyati Kengashining jamoat xavfsizligi va kriminogen vaziyatga bag‘ishlangan navbatdan tashqari sessiyasida ma’lum qilindi.
Sessiyada viloyatdagi jinoyatchilik holati ham tahlil qilindi. Joriy yilning hisobot davrida hududdagi 723 ta mahallaning 528 tasida (73 foiz) bironta ham jinoyat sodir etilmagan. Ichki ishlar xodimlarining tashabbusi bilan aniqlanadigan jinoyatlar soni 40 foizga yaxshilangan.
Shu bilan birga, 28 ta mahalla «qizil» toifada qolayotgani qayd etildi.
Yangi IIB boshlig‘iga jinoyatchilikka qarshi kurashish samaradorligini oshirish, har bir mahallada xavfsizlikni ta’minlash, aholi bilan yaqin muloqotni yo‘lga qo‘yish va fuqarolarning ichki ishlar organlariga ishonchini mustahkamlash vazifalari yuklatildi.
Yangi o‘quv yili arafasida O‘zbekiston hududidagi umumta’lim maktablari, dehqon bozorlari va savdo majmualarida mavsumiy «Maktab bozorlari» tashkil etilmoqda.
Raqobat qo‘mitasi mavsumiy savdo jarayonlarida iste’molchilarning huquq va manfaatlarini himoya qilish, raqobat muhitini ta’minlash hamda aholini sifatli va hamyonbop mahsulotlar bilan ta’minlash muhimligini ta’kidladi.
Qo‘mita ota-onalar va o‘quvchilarga xarid vaqtida mahsulotning sifati, ishlab chiqaruvchisi, narxi va boshqa muhim ma’lumotlarga e’tibor qaratishni tavsiya qildi.
Tadbirkorlarga esa «Maktab bozorlari»da sotilayotgan mahsulotlar sifati va narxlarining asosliligini ta’minlash, iste’molchilarga zarur axborotlarni taqdim etish hamda ularning huquqlariga rioya qilish majburiyati eslatildi.
Raqobat qo‘mitasi maktab bozorlarida faoliyat yuritayotgan tadbirkorlarni darsliklar, maktab formalari, o‘quv-yozuv qurollari va boshqa anjomlar narxlarini asossiz oshirmaslikka hamda qonunchilik talablariga qat’iy amal qilishga chaqirdi.
Fuqarolar «Maktab bozorlari»da narxlarni asossiz oshirish holatlariga duch kelsa, Raqobat qo‘mitasining 1159 ishonch telefoni orqali murojaat qilishi mumkin.
Qo‘mita tomonidan maktab bozorlarida narxlar barqarorligini ta’minlash maqsadida monitoring ishlari olib borilishi ma’lum qilindi.
Prezidentning 2026-yil 14-avgustdagi PQ–294-son qarori bilan 2027-yil 1-yanvardan muddatli to‘lov xizmati operatorlari faoliyati tartibga solinadi.
Ma’lum qilinishicha, muddatli to‘lov xizmatini ko‘rsatuvchi yuridik shaxslar operator hisoblanadi. Ular iste’molchiga tovar yoki xizmatni muddatli to‘lov asosida olish imkoniyatini vositachi sifatida taqdim etadi.
Qarorning 3-bandi «d» kichik bandiga ko‘ra, ko‘chmas mulk operator ko‘rsatadigan muddatli to‘lov xizmatining obyekti bo‘la olmaydi. Shu sababli vositachi operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish imkoniyati nazarda tutilmagan.
Biroq bu qoida uy-joyni bo‘lib-bo‘lib to‘lash asosida sotishni umumiy tarzda taqiqlamaydi.
Qarorning 3-bandi «a» kichik bandida sotuvchi tomonidan iste’molchiga tovarni to‘g‘ridan-to‘g‘ri sotish holatlari muddatli to‘lov xizmati tushunchasidan mustasno qilingan.
Shunga ko‘ra, quruvchi o‘zining qurgan uy-joyini xaridorga bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi mumkin. Ya’ni yangi tartib quruvchi va xaridor o‘rtasidagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri savdoni taqiqlamayapti.
Demak, ijtimoiy tarmoqlarda tarqalayotgan «endi uyni rassrochkaga olib bo‘lmaydi» degan talqin to‘liq to‘g‘ri emas. Cheklov aynan muddatli to‘lov operatorlari orqali ko‘chmas mulkni moliyalashtirishga taalluqli.
Yangi tartibga ko‘ra, muddatli to‘lov operatorlari maxsus reyestrga kiritiladi va ularning faoliyati Markaziy bank nazorati ostida bo‘ladi. Shuningdek, operatorlar bilan tuziladigan shartnomalar, ustama va komissiyalarga nisbatan aniq talablar belgilanadi.
Shunday qilib, 2027-yildan operator orqali uy-joyni «rassrochka»ga olish cheklanadi, ammo quruvchining xaridorga uyni bevosita bo‘lib-bo‘lib to‘lash sharti bilan sotishi saqlanib qoladi.
Hukumatning 18-avgustdagi 443-son qarori bilan turistik startaplarga subsidiya ajratish tartibi belgilandi.
Reglamentga ko‘ra, subsidiya Turizm qo‘mitasi tomonidan davlat xizmatlari markazlari yoki Yagona interaktiv davlat xizmatlari portali orqali ajratiladi.
Startapni ishlab chiqish va amaliyotga joriy etish bilan bog‘liq xarajatlarning 50 foizi, biroq 1 mlrd so‘mdan oshmagan miqdorda qoplanadi. Mablag‘ har yili eng yaxshi 10 tagacha turistik startap uchun ajratiladi.
Subsidiya olish uchun loyihalar maxsus komissiya tomonidan baholanadi. Komissiya tarkibi Turizm qo‘mitasi raisi tomonidan shakllantiriladi.
Talabgorning arizasi kelib tushganidan keyin komissiya unga 5 ish kuni ichida suhbat o‘tkazilishi haqida xabarnoma yuboradi.
Suhbatdan so‘ng komissiya 10 ish kuni davomida talabgorning belgilangan talablarga muvofiqligini o‘rganib chiqadi. Bu jarayonda startapning turizm sohasi uchun ahamiyatiga alohida e’tibor beriladi.
Xususan, loyihaning muayyan turistik xizmatni rivojlantirishga qaratilgani, bu xizmatga turistlar ehtiyoji va talabining dolzarbligi baholanadi.
Shuningdek, startap avval mavjud bo‘lmagan yoki mavjud yechimni sezilarli darajada takomillashtirgan yangi xizmatni taklif etayotgani ham hisobga olinadi.
Xarajatlarni qoplash to‘g‘risida qaror qabul qilinganidan so‘ng Turizm qo‘mitasi mablag‘ni talabgorning xizmat ko‘rsatuvchi tijorat banklaridagi hisobvaraqlariga o‘tkazadi. Mablag‘lar qaror qabul qilingan kundan boshlab 7 ish kuni ichida ajratiladi.
Jamiyat
O‘zbekiston jurnalistlar uyushmasi Turkiyaning yetakchi media tuzilmalari bilan memorandum imzoladi
Turkiyaning tarixiy va go‘zal shaharlaridan biri — Balikesirda «Madaniyat yo‘nalishidan raqamli kelajakka: madaniyatlar, media va sun’iy intellekt» mavzusida o‘tkazilgan xalqaro mediaforum doirasida O‘zbekiston jurnalistlar uyushmasi va Turkiya media tuzilmalari vakillari ishtirokida mazmunli muloqotlar bo‘lib o‘tdi.
Uchrashuvlarda ikki mamlakat jurnalistika sohasining bugungi holati, zamonaviy media muhitida yuzaga kelayotgan yangi imkoniyat va chaqiriqlar, jurnalistlar o‘rtasida professional aloqalarni kengaytirish, tajriba almashish hamda qo‘shma media loyihalarni amalga oshirish masalalari muhokama qilindi.
Muloqotlarning muhim natijasi — O‘zbekiston va Turkiya media tuzilmalari o‘rtasida hamkorlik memorandumining imzolanganidir. O‘zbekiston jurnalistlar uyushmasi boshqaruvi raisi Shuhrat Oripov, Turkiya jurnalistlar federatsiyasi raisi Yilmaz Karaja va Turkiya Internet Media Birligi boshqaruvi raisi Sulaymon Basa tomonidan imzolangan hujjatlar ikki mamlakat jurnalistlari va media tashkilotlari o‘rtasidagi hamkorlikni tizimli va amaliy asosda rivojlantirish uchun muhim qadam bo‘ldi.
Turkiya jurnalistlar federatsiyasi bilan hamkorlik jurnalistlar delegatsiyalari almashinuvi, mahalliy matbuotni rivojlantirish tajribasini o‘rganish, raqamli jurnalistika, sun’iy intellekt va media savodxonlik bo‘yicha qo‘shma seminarlar tashkil etish, jurnalistlar malakasini oshirish hamda xalqaro media forumlar o‘tkazish kabi yo‘nalishlarni qamrab oladi.
Shuningdek, O‘zbekiston va Turkiya jurnalistlari o‘rtasida professional tarmoqni kengaytirish masalasi ham hamkorlikning muhim yo‘nalishlaridan biri sifatida belgilangan.
Turkiya jurnalistlar federatsiyasi 1996 yilda tashkil etilgan bo‘lib, jurnalistlarning kasbiy manfaatlarini himoya qilish, matbuot va so‘z erkinligi masalalarida jurnalistik hamjamiyatning umumiy pozitsiyasini ifoda etish, mahalliy va mintaqaviy matbuotni qo‘llab-quvvatlash hamda professional hamkorlikni kuchaytirish yo‘nalishlarida faoliyat yuritadi. Federatsiya Turkiyaning 81 viloyatidagi jurnalistlar uyushmalarini o‘zida birlashtiradi.
Turkiya Internet Media Birligi (TİMBİR) bilan imzolangan hamkorlik memorandumi esa ushbu jarayonning raqamli media yo‘nalishini yanada boyitadi. Mazkur tashkilot internet jurnalistikasi, raqamli media va onlayn axborot platformalarini birlashtiruvchi xalqaro maqomdagi professional media tashkilot bo‘lib, uning tarmog‘i Turkiyaning 81 viloyati va dunyoning 25 mamlakatidagi hamkorlik aloqalarini qamrab oladi. Tashkilot tarmog‘iga 800 dan ortiq media tashkiloti va 1000 dan ziyod axborot platformalari kiradi.
O‘zbekiston jurnalistlar uyushmasi TİMBİR bilan hamkorlik doirasida raqamli jurnalistika, internet media, jurnalistlar malakasini oshirish, media savodxonlik, dezinformatsiyaga qarshi kurashish, yosh jurnalistlarni qo‘llab-quvvatlash bo‘yicha qo‘shma loyihalarni amalga oshirishni rejalashtirmoqda. Ta’lim dasturlari, seminar va treninglar orqali media xodimlarining kasbiy bilim va ko‘nikmalarini oshirish, raqamli muhitda axborot ishonchliligi va jurnalistik etika masalalarida tajriba almashishga ham alohida e’tibor qaratiladi.
Balikesirdagi hamkorlik kelishuvlarini ikki mamlakat jurnalistlari o‘rtasida yangi muloqot maydonini shakllantiruvchi muhim tashabbus, yangi tajriba va yangi qo‘shma loyihalar uchun muhim qadam sifatida baholash mumkin. Bu hamkorlik O‘zbekiston va Turkiya o‘rtasidagi do‘stlik va hamkorlikni axborot makonida yanada mustahkamlashga qaratilgani bilan ahamiyatli.
To‘qayev prezidentlikka qayta nomzod qo‘yishi haqidagi savolga javob berdi
Ozarbayjon prezidenti Yangi Toshkent loyihasi bilan tanishdi
O‘zbekistonda kiyim ishlab chiqarish bo‘yicha qaysi hududlar yetakchi?
-
Mahalliy4 days ago
Toshkentda maktabgacha ta’lim markazi tashkil etiladi
-
Jamiyat4 days ago
Mirakida ekologik bilim va sport uyg‘unlashgan kun
-
Iqtisodiyot3 days ago
Yangi boshlayotgan tadbirkorlar 5 mlrd so‘mgacha kreditni onlayn rasmiylashtirishi mumkin
-
Iqtisodiyot4 days ago
Mikro GESlarni loyihalash va qurish tartibi soddalashtiriladi
-
Mahalliy1 day ago
O‘zbekistonda 10-sinf o‘quvchilari o‘qishini texnikumga ko‘chirishi mumkin bo‘ladi
-
Mahalliy4 days ago
Talabalar uchun o‘quv yili qachon boshlanishi aniq bo‘ldi
-
Iqtisodiyot3 days ago
O‘zbekiston qaysi davlatlarga ko‘proq eksport qilmoqda?
-
Mahalliy2 days ago
O‘zbekistonda xorijiy oliygohlar soni 10 yilda 4,3 barobar oshdi